24 september 2025
/
Nr. 730/2025 Úrskurður
Hinn
úrskurður nr. 730/2025
í stjórnsýslumáli nr. KNU25050104
Kæra [...]
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn
Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og að fallist verði á umsókn hennar um dvalarleyfi vegna sérstakra tengsla við landið.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
Kærandi hefur ekki haft dvalarleyfi hér á landi. Hinn 7. nóvember 2023 sótti kærandi um dvalarleyfi vegna sérstakra tengsla við landið. Umsókninni var synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 16. maí 2025. Í ákvörðuninni kom fram að eftir heildarmat á aðstæðum kæranda hafi hún að mati stofnunarinnar ekki sýnt fram á að hún uppfylli skilyrði dvalarleyfis á grundvelli sérstakra tengsla við landið. Var það mat stofnunarinnar að ekki væri séð að aðstæður kæranda væru með þeim hætti að það væri bersýnilega ósanngjarnt að veita henni ekki dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla. Var umsókn hennar því synjað. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda 19. maí 2025.
Hinn 30. maí 2025 lagði kærandi fram stjórnsýslukæru ásamt greinargerð og fylgigögnum til kærunefndar útlendingamála.
III. Málsástæður og rök kæranda
Í greinargerð kæranda er á því byggt að ekki hafi verið tekið nægt tillit til mannúðarsjónarmiða í málinu, einkum vegna hlutverks kæranda í lífi móður sinnar, sem dveljist hér á landi, og þeirra tengsla. Fram kemur að móðir kæranda glími við ýmis heilsufarsvandamál og að andlegt jafnvægi hennar sé og hafi verið háð nærveru kæranda. Aðskilnaður þeirra hafi haft verulega neikvæð áhrif á andlega heilsu móður kæranda og vísast til vottorðs sálfræðings þar að lútandi. Því leggi kærandi áherslu á að umsókn hennar byggist ekki eingöngu á fjölskyldutengslum, heldur einnig þarfar móður fyrir umönnun. Vísar kærandi m.a. til 4. mgr. 78. gr. laga um útlendinga þess efnis að heimilt sé að veita dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla þrátt fyrir að aðilinn hafi ekki dvalið áður á landinu, sé um að ræða brýna umönnunarþörf eða sérstaklega ósanngjarnt þætti að synja um leyfi með hliðsjón af aðstæðum viðkomandi.
Kærandi dvelji nú utan Íslands, aðskilin frá móður sinni og tveimur bræðrum sem öll búi hér á landi. Þrátt fyrir að bræður kæranda hafi veitt móður þeirra fjárhagslegan stuðning hafi engin önnur en kærandi raunhæfa getu til þess að veita móður sinni þá umönnun sem hún krefst. Kærandi vísar til réttarheimilda sem gilda um dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla við landið og telur að synjun á umsókn hennar sé ekki aðeins ósanngjörn heldur einnig í andstöðu við tilgang og anda 78. gr. laga um útlendinga.
Á kærustigi lagði kærandi fram bréf, dags. 30. maí 2025, frá sálfræðingi móður kæranda. Í bréfinu kemur fram að hún hafi hitt móðurina 28. maí 2025 þar sem hún hafi lýst áhyggjum af velferð kæranda sem glími við depurð og þunglyndi eftir að hafa yfirgefið dóttur sína í heimaríki og komið til Íslands til þess að dvelja með bræðrum kæranda hér á landi.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Samkvæmt 1. mgr. 78. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi dvalarleyfi á grundvelli þess að hann teljist hafa sérstök tengsl við landið, að fullnægðum skilyrðum 1. og 2. mgr. 55. gr. laganna, sé hann eldri en 18 ára og falli ekki undir ákvæði um önnur dvalarleyfi samkvæmt lögum þessum eða fullnægi ekki skilyrðum þeirra. Í 2. mgr. 78. gr. sömu laga kemur fram að til sérstakra tengsla geti m.a. talist tengsl sem útlendingur hefur stofnað til meðan á dvöl hans hér á landi hefur staðið samkvæmt útgefnu dvalarleyfi sem verður ekki endurnýjað eða hefur verið afturkallað vegna breyttra aðstæðna eða annarra atvika. Í 3. mgr. 78. gr. laganna er kveðið á um að heildstætt mat skuli fara fram á tengslum umsækjanda við landið. Við það mat skuli að jafnaði horft til lengdar lögmætrar dvalar. Jafnframt sé heimilt að líta til fjölskyldutengsla, þ.e. fjölskyldusamsetningar umsækjanda með tilliti til umönnunarsjónarmiða, sbr. a-lið 3. mgr. 78. gr. laga um útlendinga, og félagslegra og menningarlegra tengsla við landið á grundvelli atvinnuþátttöku eða annarra sambærilegra tengsla, sbr. b-lið 3. mgr. 78. gr. laganna. Þá má jafnframt ráða af 2. málsl. 5. mgr. 78. gr. laga um útlendinga að um fjölskyldutengsl fari samkvæmt VIII. kafla laga um útlendinga.
Fyrir liggur að kærandi hefur ekki haft dvalarleyfi hér á landi og hefur því ekki myndað tengsl við landið í lögmætri dvöl á grundvelli dvalarleyfis, sbr. 2. mgr. 78. gr. laga um útlendinga. Þrátt fyrir að útlendingur hafi ekki dvalist hér á landi getur hann í undantekningartilvikum talist hafa sérstök tengsl við landið þegar heildstætt mat á aðstæðum hans leiðir til þess, t.d. ef rík umönnunarsjónarmið eru til staðar og bersýnilega væri ósanngjarnt að veita umsækjanda ekki dvalarleyfi á grundvelli þeirra, sbr. 4. mgr. 78. gr. laga um útlendinga. Þetta getur t.d. átt við þegar einstaklingur er einn eftir án fjölskyldumeðlima í heimaríki og þarfnast umönnunar og aðstoðar fjölskyldumeðlima sem búa hér á landi. Samkvæmt 9. mgr. 78. gr. laga um útlendinga getur ráðherra sett reglugerð um nánari skilyrði fyrir veitingu dvalarleyfis samkvæmt 78. gr., m.a. hvenær geti komið til beitingar undantekningarreglu 4. mgr. ákvæðisins.
Í 20. gr. reglugerðar um útlendinga hefur ráðherra útfært við hvaða aðstæður getur komið til veitingar dvalarleyfis á grundvelli sérstakra tengsla þegar umsækjandi hefur ekki búið á Íslandi. Kemur þar fram að útgáfa slíks dvalarleyfis sé heimil eigi umsækjandi uppkomið barn eða foreldri sem búi á Íslandi og sé íslenskur ríkisborgari eða hafi ótímabundið dvalarleyfi eða dvalarleyfi sem geti myndað grundvöll fyrir ótímabundið dvalarleyfi. Umsækjandi þurfi að sýna fram á að hann hafi verið á framfæri þessa aðstandanda í að minnsta kosti ár og að fjölskyldu- og félagsleg tengsl hans við heimaríki séu slík að bersýnilega ósanngjarnt væri að veita honum ekki dvalarleyfi hér á landi. Þá kemur fram að umönnunarsjónarmið önnur en framfærsla þurfi að jafnaði að mæla með veitingu dvalarleyfis.
Samkvæmt 2. málsl. 5. mgr. 78. gr. laga um útlendinga fer um fjölskyldutengsl eftir VIII. kafla laga um útlendinga. Með hliðsjón af öðrum málsgreinum 78. gr. laga um útlendinga, er sá skilningur lagður í ákvæðið, að því sé ekki ætlað að útvíkka gildissvið dvalarleyfa vegna fjölskyldusameininga, heldur þurfi almennt meira að koma til, svo sem sjálfstæð tengsl vegna fyrri dvalar eða umönnunarsjónarmið.
Dvalarleyfisumsókn kæranda grundvallast m.a. á fjölskyldutengslum en samkvæmt gögnum málsins á hún móður og tvo bræður sem dvelja hér á landi. Fram kemur í hinni kærðu ákvörðun að móðir kæranda sé handhafi dvalarleyfis sem geti orðið grundvöllur ótímabundins dvalarleyfis. Meðal annarra fylgigagna eru greiðslukvittanir sem sýna fram á fjórar peningasendingar frá bræðrum kæranda til kæranda á tímabilinu 4. júní til 25. ágúst 2024 en samtala sendinganna er um 115 þúsund krónur. Með hliðsjón af áskilnaði 3. málsl. 20. gr. reglugerðar um útlendinga um framfæri foreldris eða uppkomins barns, liggja ekki fyrir gögn þess efnis að kærandi hafi verið á framfæri móður sinnar í þann tíma sem ákvæðið áskilur. Meðal annarra fylgigagna er ráðningarsamningur við tiltekið fyrirtæki en samkvæmt samningnum hafði kærandi ráðið sig í fullt starf á nánar tilgreindu tímabili. Ekki liggja fyrir gögn um þörf kæranda fyrir sérstaka umönnun en á kærustigi kemur fram að móðir kæranda hafi þörf á umönnun hennar auk þess sem vísað er til mannúðarsjónarmiða. Fram kemur að kærandi og móðir hennar hafi búið saman í heimaríki, en eftir að móðir kæranda yfirgaf hana og fluttist til Íslands hafi móðirin glímt við depurð og þunglyndi.
Fyrirliggjandi heilsufarsgögn eru ekki þess eðlis að þau leiði til þess að fallist sé á umsókn kæranda um dvalarleyfi vegna sérstakra tengsla, með hliðsjón af umönnunarþörf móður kæranda. Er þá haft í huga að móðir kæranda á rétt til aðstoðar hér á landi með hliðsjón af 1. mgr. 76. gr. stjórnarskrárinnar. Verður jafnframt að líta til þess að hún hafi tekið þá ákvörðun að flytjast frá kæranda og sameinast sonum sínum hérlendis. Þá er ekkert í málinu sem bendir til þess að fyrir hendi séu slík félagsleg, menningaleg eða önnur sambærileg tengsl við Ísland að veita beri kæranda dvalarleyfi á grundvelli 78. gr. laga um útlendinga. Kærandi er kona á fertugsaldri og hefur búið alla sína ævi í heimaríki og á eðli málsins samkvæmt sterk tengsl við heimaríki sitt. Ekkert í gögnum málsins bendir til annars en að hún sé vinnufær og heilsuhraust.
Óumdeilt er að aðstæður í heimaríki eru krefjandi. Að teknu tilliti til gildistöku 78. gr. laga um útlendinga, samanborið við 12. gr. f. fyrri laga um útlendinga nr. 96/2002 er ljóst að sérstökum tengslum við landið sé ekki ætlað að vera grundvöllur dvalar fyrir útlendinga sem búa í ríkjum þar sem aðstæður eru almennt erfiðar, sbr. til hliðsjónar 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Dvalarleyfi vegna sérstakra tengsla grundvallast á tengslum viðkomandi við Ísland, samkvæmt þeim atriðum sem tiltekin eru í 78. gr. laga um útlendinga, ásamt 19. og 20. gr. reglugerðar um útlendinga. Að öllu framangreindu virtu er það mat kærunefndar að aðstæður kæranda séu ekki slíkar að bersýnilega ósanngjarnt væri að veita henni ekki dvalarleyfi hér á landi, sbr. 4. mgr. 78. gr. laga um útlendinga, sbr. og 20. gr. reglugerðar um útlendinga.
Samkvæmt
framansögðu uppfyllir kærandi ekki skilyrði 78. gr. laga um útlendinga til
útgáfu dvalarleyfis og er hin kærða ákvörðun staðfest.
Úrskurðarorð:
Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.
The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.