Mál nr. 392/2025-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 392/2025

Fimmtudaginn 2. október 2025

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 24. júní 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 14. janúar 2025, um að staðfesta fyrri ákvörðun stofnunarinnar frá 25. maí 2023 um útreikning skuldar.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 25. maí 2023, var kæranda tilkynnt að hún hefði fengið ofgreiddar atvinnuleysisbætur fyrir tímabilið mars til desember 2023 vegna fjármagnstekna. Með erindi, dags. 10. desember 2024, andmælti kærandi kröfu um ofgreiddar atvinnuleysisbætur og fór fram á að hún yrði leiðrétt eða felld niður. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 14. janúar 2025, var kæranda tilkynnt að fyrri ákvörðun stofnunarinnar frá 25. maí 2023 væri staðfest, enda hefði sú ákvörðun að geyma rétta niðurstöðu. 

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 24. júní 2025. Með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 26. júní 2025, var óskað eftir gögnum frá Vinnumálastofnun vegna hinnar kærðu ákvörðunar. Umbeðin gögn bárust 21. ágúst 2025. Með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 1. september 2025, var kæranda tilkynnt að kæra hefði borist að liðnum kærufresti og henni gefinn kostur á að koma að athugasemdum og/eða gögnum, teldi hún að skilyrði sem fram kæmu í 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 gætu átt við í málinu. Svar barst frá kæranda 16. september 2025. Með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 17. september 2025, voru gögn Vinnumálastofnunar send kæranda.

II.  Sjónarmið kæranda

Kærandi tekur fram að hún kæri ákvörðun Vinnumálastofnunar um að krefja hana um endurgreiðslu atvinnuleysisbóta á grundvelli leigugreiðslna (sem séu ekki launatekjur) sem hafi farið beint í greiðslu íbúðarláns, trygginga og annarra kostnaðarliða vegna reksturs fasteignarinnar. Leigan hafi verið löglega gefin upp í skattframtali og kærandi hafi greitt skatt af henni. Kærandi ítreki að leiga sé ekki laun. Kærandi hafi byggt umsókn sína í góðri trú og réttri upplýsingagjöf eftir bestu getu og hafi hvergi dulið neitt. Kærandi telji að endurkrafan sé ósanngjörn og í andstöðu við meðalhófsreglu stjórnsýsluréttar, sérstaklega þegar litið sé til heildaraðstæðna. Þær bætur sem kærandi hafi fengið á sínum tíma hafi verið undir lágmarksframfærslu og ekki staðið undir eðlilegum grunnþörfum. Það sé mjög þungbært og óvænt að fá kröfu um endurgreiðslu eftir á. Kærandi óski því eftir að ákvörðun stofnunarinnar verði felld úr gildi. 

III.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 14. janúar 2025, um að staðfesta fyrri ákvörðun stofnunarinnar frá 25. maí 2023 um innheimtu ofgreiddra atvinnuleysisbóta.

Samkvæmt 5. gr. laga nr. 85/2015 um úrskurðarnefnd velferðarmála skal stjórnsýslukæra berast úrskurðarnefnd velferðarmála skriflega innan þriggja mánaða frá því að aðila máls var tilkynnt um ákvörðun, nema á annan veg sé mælt í lögum sem hin kærða ákvörðun byggist á. Hin kærða ákvörðun var tilkynnt kæranda með bréfi Vinnumálastofnunar, dags. 14. janúar 2025, en ákvörðunin var kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála með kæru, móttekinni 24. júní 2025. Kærufrestur samkvæmt 5. gr. laga nr. 85/2015 var því liðinn þegar kæra barst nefndinni.

Í 5. mgr. 7. gr. laga nr. 85/2015 er vísað til þess að um málsmeðferð, sem ekki er kveðið á um í lögunum, fari samkvæmt ákvæðum stjórnsýslulaga og ákvæðum laga sem málskotsréttur til nefndarinnar byggist á hverju sinni. Í 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 segir:

„Hafi kæra borist að liðnum kærufresti skal vísa henni frá nema:

1. afsakanlegt verði talið að kæran hafi ekki borist fyrr, eða

2. veigamiklar ástæður mæla með því að kæran verði tekin til meðferðar.

Kæru skal þó ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt aðila.“

Með vísan til þessa er nauðsynlegt að taka til skoðunar hvort fyrir hendi séu atriði sem hafa þýðingu við mat á því hvort afsakanlegt verði talið að kæran hafi borist að liðnum kærufresti eða hvort veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar, sbr. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga, en ákvæðið mælir fyrir um skyldubundið mat stjórnvalds á því hvort atvik séu með þeim hætti að rétt sé að taka stjórnsýslukæru til efnislegrar meðferðar, þrátt fyrir að lögbundinn kærufrestur sé liðinn.

Fyrir liggur að kæranda var í hinni kærðu ákvörðun leiðbeint um kæruheimild til úrskurðarnefndar velferðarmála og um tímalengd kærufrests. Að mati úrskurðarnefndar velferðarmála er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að afsakanlegt verði talið að kæra hafi borist að liðnum kærufresti. Þá verður heldur ekki séð að veigamiklar ástæður mæli með því að kæran verði tekin til meðferðar. Í því sambandi er meðal annars haft í huga að gögn málsins benda ekki til þess að hin kærða ákvörðun hafi verið efnislega röng. Með hliðsjón af framangreindu er kærunni vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála, sbr. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Kæru A, er vísað frá úrskurðarnefnd velferðarmála.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir