Mál nr. 414/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 414/2025

Fimmtudaginn 2. október 2025.

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 1. júlí 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 1. júlí 2025, um að synja umsókn hans um atvinnuleysisbætur.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um greiðslur atvinnuleysisbóta hjá Vinnumálastofnun 26. maí 2025. Með bréfi Vinnumálastofnunar, dags. 1. júlí 2025, var kæranda tilkynnt að umsókn hans hefði verið synjað þar sem hann hefði ekki starfað í 24 mánuði frá því að hann sætti viðurlögum á grundvelli ákvörðunar stofnunarinnar.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 1. júlí 2025. Með bréfi, dags. 2. júlí 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 7. ágúst 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 12. ágúst 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar velferðarmála kemur fram að kærandi telji hina kærðu ákvörðun Vinnumálastofnunar ósanngjarna og ranga af eftirfarandi ástæðum. Kærandi hafi aldrei fengið greiddar atvinnuleysisbætur frá Vinnumálastofnun. Eftir að hafa lagt inn umsókn um atvinnuleysisbætur árið 2024 hafi hann hafið störf áður en nokkrar greiðslur hefðu verið inntar af hendi. Það hafi kærandi tilkynnt Vinnumálastofnun. Eina ástæðan fyrir viðurlögunum virðist vera sú að hann hafi ekki svarað beiðni um staðfestingu á tekjum, þrátt fyrir að tekjur hans hafi verið fullkomlega löglegar og skjalfestar. Kærandi sé því beittur viðurlögum án þess að hafa nokkru sinni fengið stuðning.

Að mati kæranda ætti þetta ekki að virkja 24 mánaða vinnuskilyrðið samkvæmt 61. gr. laga nr. 54/2006. Hann óski því eftir því að ákvörðunin verði endurskoðuð í ljósi þess að enginn fjárhagslegur ávinningur hafi verið fenginn. Nú sé kærandi atvinnulaus og í raunverulegri þörf fyrir aðstoð.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi fyrst sótt um atvinnuleysisbætur 27. mars 2024 og umsóknin hafi verið samþykkt með 34% bótarétti. Kæranda hafi jafnframt verið tilkynnt að með tilliti til starfsloka hans yrði hann að sæta tveggja mánaða bið eftir greiðslum á grundvelli 1. mgr. 54. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Með erindi, dags. 3. júlí 2024, hafi kærandi verið boðaður á upplýsingafund sem hafi átt að fara fram þann 4. júlí 202[4]. Kærandi hafi ekki mætt á boðaðan upplýsingafund og með erindi, dags. 27. ágúst 202[4], hafi verið óskað eftir skýringum á fjarveru kæranda. Engar skýringar hafi borist frá kæranda og með ákvörðun stofnunarinnar, dags. 17. september 2024, hafi kæranda verið tilkynnt um þriggja mánaða viðurlög, sbr. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Í kjölfar reglulegs eftirlits innan Vinnumálastofnun hafi komið í ljós að kærandi hafi verið með óútskýrðar tekjur í maí 202[4] frá B. Með erindi, dags. 27. febrúar 2025, hafi þess verið óskað að kærandi veitti stofnuninni skýringar vegna umræddra tekna, auk afrits af launaseðlum. Fyrir liggi að kærandi hafi einvörðungu tilkynnt um 30% hlutastarf hjá B. í apríl 2024.

Kærandi hafi ekki skilað umbeðnum gögnum innan þess sjö daga frests sem honum hafi verið veittur né hafi stofnuninni borist skýringar hans á viðkomandi greiðslum. Kæranda hafi með erindi, dags. 8. apríl 2025, verið tilkynnt um synjun á frekari greiðslum atvinnuleysisbóta á grundvelli 4. mgr. 61. gr. laganna. Kærandi hafi aftur sótt um atvinnuleysisbætur 26. maí 2025 og umsókn hans hafi verið synjað þann 1. júlí 2025 á grundvelli 61. gr. laganna þar sem kærandi hefði ekki starfað í a.m.k. 24 mánuði frá síðustu ákvörðun stofnunarinnar.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna og sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir.

Mál þetta lúti að ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 1. júlí 2025, um að synja umsókn kæranda um atvinnuleysistryggingar þar sem hann hefði ekki áunnið sér rétt til nýstbótatímabils í kjölfar viðurlagaákvarðana á grundvelli 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Í 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé fjallað um ítrekunaráhrif. Í 1. mgr. ákvæðisins segi að sá sem hafi áður sætt viðurlögum skv. 57. -59. gr. laganna og eitthvert þeirra tilvika endurtaki sig á sama bótatímabili skuli önnur viðurlög vera þrír mánuðir. Í 4. mgr. 61. gr. laganna sé svo fjallað um ítrekunaráhrif þegar atvinnuleitandi sæti viðurlögum eða biðtíma í þriðja sinn. Í ákvæðinu segi:

„Endurtaki atvik sig sem lýst er í 1. málsl. 1. mgr. á sama tímabili skv. 29. gr. skal hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.“

Í 31. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé fjallað um skilyrði þess að atvinnuleitandi samkvæmt lögunum geti öðlast rétt til nýs tímabils skv. 29. gr. laganna áður en fyrra tímabili sé lokið. Samkvæmt orðalagi 4. mgr. 61. gr. laganna þurfi atvinnuleitandi að hafa starfað samfellt í 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði áður en hann eigi rétt á greiðslum á ný. Ákvæði 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar eigi við í máli kæranda. Hann eigi því ekki rétt á greiðslum atvinnuleysisbóta fyrr en hann hafi starfað samfellt í 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði. Kærandi hafi sætt viðurlögum í þriðja sinn og niðurfellingu bótaréttar þann 8. apríl 2025. Þegar hann hafi aftur sótt um atvinnuleysisbætur þann 26. maí 2025 hefðu ekki verið liðnir 24 mánuðir frá því að viðurlagaákvörðun hafi verið birt kæranda. Þegar af þeirri ástæðu beri að hafna umsókn kæranda um greiðslur atvinnuleysistrygginga.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að rétt hafi verið staðið að ákvörðun í máli kæranda. Kærandi geti ekki átt rétt á greiðslum atvinnuleysisbóta fyrr en hann hafi starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í a.m.k. 24 mánuði frá 8. apríl 2025 að telja.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 1. júlí 2025, um að synja umsókn kæranda um atvinnuleysisbætur með vísan til þess að hann hefði ekki starfað í að minnsta kosti 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá því að hann sætti viðurlögum á grundvelli ákvörðunar stofnunarinnar, sbr. 4. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 1. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um ítrekunaráhrif fyrri viðurlagaákvarðana. Ákvæðið er svohljóðandi:

„Sá sem hefur sætt viðurlögum skv. 57.–59. gr. eða biðtíma skv. 54. eða 55. gr. og eitthvert þeirra tilvika sem þar greinir á sér stað að nýju á sama tímabili skv. 29. gr. skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að þremur mánuðum liðnum frá þeim degi er ákvörðun Vinnumálastofnunar um ítrekunaráhrif liggur fyrir enda hafi hann fengið greiddar atvinnuleysisbætur skemur en samtals 24 mánuði á sama tímabili skv. 29. gr. Hafi hinn tryggði fengið greiddar atvinnuleysisbætur í samtals 24 mánuði eða lengur á sama tímabili skv. 29. gr. þegar atvik sem lýst er í 1. málsl. á sér stað skal hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.“

Þá segir í 4. mgr. 61. gr. að ef atvik sem lýst sé í 1. málsl. 1. mgr. endurtaki sig á sama tímabili samkvæmt 29. gr. skuli hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr. Samkvæmt 29. gr. laga nr. 54/2006 getur sá sem telst tryggður samkvæmt lögunum átt rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samfellt í 30 mánuði frá þeim degi er Vinnumálastofnun tók við umsókn hans um atvinnuleysisbætur, nema annað leiði af lögunum. Biðtími eftir greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt X. kafla telst hluti tímabilsins sem og sá tími er viðurlög samkvæmt XI. kafla standa yfir. Í 31. gr. laga nr. 54/2006 kemur fram að nýtt tímabil samkvæmt 29. gr. hefjist þegar hinn tryggði sækir að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í að minnsta kosti 24 mánuði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur.

Samkvæmt gögnum málsins hófst bótatímabil kæranda í mars 2024. Kærandi sætti niðurfellingu bótaréttar á grundvelli 54. gr. laga nr. 54/2006 þann 8. maí 2024 og þriggja mánaða viðurlögum á grundvelli 58. gr. laganna þann 17. september 2024. Þá sætti kærandi greiðslustöðvun á grundvelli 59., sbr. 4. mgr. 61. gr. laganna með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 8. apríl 2025, þar sem um þriðju viðurlagaákvörðun var að ræða.

Þar sem kærandi hafði ekki, þegar umsókn hans barst Vinnumálastofnun þann 26. maí 2025, starfað samfellt í 24 mánuði á innlendum vinnumarkaði frá greiðslustöðvuninni 8. apríl 2025 hafði hann ekki áunnið sér rétt til nýs bótatímabils samkvæmt 31. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar. Með vísan til þess er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að synja umsókn kæranda um atvinnuleysisbætur staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 1. júlí 2025, um að synja umsókn A, um greiðslu atvinnuleysisbóta, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir