Árangursrík haustlota í mannréttindaráðinu

Mannréttindaráð Sameinuðu þjóðanna afgreiddi 37 ályktanir á haustlotu ráðsins, sem lauk í Genf í gær. Um var að ræða þriðju fundarlotu Íslands í mannréttindaráðinu, eða síðan Ísland tók þar sæti í upphafi árs.

Af ályktununum 37 voru 30 samþykktar samhljóða en atkvæði greidd um sjö þeirra. Þá var einnig fjallað um fjölda breytingartillagna, þ.á.m. tillögur sem miðuðu að því að veikja orðalag um jafnréttismál og draga úr tilvísunum í skuldbindingar ríkja varðandi mannréttindi. Þessar breytingartillögur voru allar felldar. 

Fastanefnd Íslands í Genf beitti sér sérstaklega í samningaviðræðum um ályktanir sem tengjast áherslumálum Íslands í mannréttindaráðinu. Má þar helst nefna þematískar ályktanir um leiðir til að sporna við mæðradauða, baráttu gegn dauðarefsingum og um áhrif hækkandi sjávarmáls á mannréttindi. Einnig studdi Ísland dyggilega við ályktanir um stöðu mannréttindamála í einstökum ríkjum, þ.á.m. í Afganistan, Súdan og Rússlandi.

Ein markverðasta niðurstaða haustlotunnar var án efa samhljóða samþykki mannréttindaráðsins á tímamótaályktun um mannréttindi í Afganistan, þar sem stofnsett er óháð rannsóknarnefnd um mannréttindabrot í Afganistan sem Ísland hefur lengi kallað eftir. 

Í lotunni var sömuleiðis samþykkt að halda brýna umræðu (e. urgent debate) vegna árásar Ísraela á Katar í byrjun september. Á fundinum fordæmdu aðildarríki, þar á meðal Ísland, árás Ísraels á ríki sem gegnir mikilvægu hlutverki í friðarumleitunum vegna stríðsins á Gasa. Merkja má stöðugt vaxandi þunga í gagnrýni alþjóðasamfélagsins á framferði Ísraelsríkis. Ísland tók sérstaklega til máls undir dagskrárlið ráðsins sem fjallar um stöðu mannréttinda í Palestínu og kallaði eftir tafarlausu vopnahléi, fullu aðgengi fyrir mannúðaraðstoð og lausn gísla.

Ungmennafulltrúi Íslands á sviði mannréttinda, Þórhildur Davíðsdóttir Söebech, var í sendinefnd Íslands á meðan lotunni stóð og flutti m.a. ávarp fyrir hönd Norðurlanda og Eystrasaltsríkja um mikilvægi þátttöku ungmenna í baráttunni fyrir auknum mannréttindum. 

Auk fjölda sameiginlegra ávarpa Norðurlanda og Eystrasaltsríkja, sem eiga náið samráð og samstarf í mannréttindaráðinu, flutti Ísland jafnframt nokkur ávörp í eigin nafni, m.a. í kjölfar framsögu mannréttindafulltrúa Sameinuðu þjóðanna og til stuðnings fjölþjóðakerfinu og virðingu fyrir mannréttindum á heimsvísu. 

Loks má nefna að Ísland leiddi sameiginlega yfirlýsingu í tilefni af alþjóðlega jafnlaunadeginum sem stofnsettur var að frumkvæði Íslands og haldinn er 18. september ár hvert. Yfirlýsingin var studd af fjölda ríkja þar sem mikilvægi launajafnréttis var ítrekað. Þá leiddi Ísland jafnframt sameiginlega yfirlýsingu með Chile, Mexíkó og Spáni um mikilvægi mannréttindamiðaðrar nálgunar við aðhlynningu og stoðþjónustu. 

Ísland var kjörið til setu í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna fyrir tímabilið 2025-2027. Mannréttindaráðið fundar að jafnaði í þremur reglubundnum fundalotum á ári sem standa yfir í nokkrar vikur í senn. Frekari upplýsingar um setu Íslands í mannréttindaráðinu má finna á vefsíðu utanríkisráðuneytisins.