1312/2025. Úrskurður frá 7. nóvember 2025

Hinn 7. nóvember 2025 kvað úrskurðarnefnd um upplýsingamál upp svohljóðandi úrskurð nr. 1312/2025 í máli ÚNU 25030026.
 

Kæra og málsatvik

Með erindi, dags. 27. mars 2025, kærði Hugheimur ehf. til úrskurðarnefndar um upplýsingamál ákvörðun Skagafjarðar að synja beiðni félagsins um aðgang að gögnum.
 
Í kæru kemur fram að kærandi hafi gert aksturssamning, dags. 21. ágúst 2023, við Skagafjörð um aksturs­leið 12 í skólaakstri sveitarfélagsins, sem gilti til 1. júlí 2027. Samningurinn hafi verið gerð­ur í kjölfar útboðs árið 2023 á vegum sveitarfélagsins. Í útboðinu voru gerðar ýmsar kröfur til hæfis bjóðenda og reynslu þeirra af akstri. Áskilið var að bjóðendur skiluðu með tilboðum sínum gögn­um til sönnunar á hæfi. Þá segir í kæru að kærandi hafi sagt upp samn­ingnum þann 30. ágúst 2024 vegna minnkunar á umfangi akstursins.
 
Með auglýsingu, dags. 19. september 2024, óskaði Skagafjörður eftir tilboðum í aksturinn. Í aug­lýs­ingunni sagði: „Vegna breytinga óskar Skagafjörður eftir tilboðum í skólaakstur á leið 12 í Skaga­firði 2024–2027.“
 
Tilboð bárust frá fjórum félögum, þar á meðal kæranda. Þann 1. október 2024 tilkynnti sveitar­félag­ið bjóðendum í útboðinu að félagið FGH lausnir ehf. hefði átt hagstæðasta tilboðið í aksturs­leið­ina og gengið yrði til samninga við félagið. Eftir að tilkynnt var um ákvörðunina áttu FGH lausn­ir ehf. og Skagafjörður í tölvupóstssamskiptum þar sem FGH lausnir ehf. afhentu sveitar­fél­ag­inu vott­orð félagsins úr fyrirtækjaskrá, sakavottorð bílstjóra og rekstrarleyfi félagsins. Skaga­fjörð­ur og FGH lausnir ehf. undirrituðu samning sín á milli um verkið 31. október 2024, sem hófst 1. nó­vem­ber 2024.
 
Með erindi til sveitarfélagsins, dags. 27. október 2024, gerði kærandi athugasemdir við að FGH lausn­ir ehf. væru ekki með rekstrarleyfi frá Samgöngustofu og að sveitarfélagið hefði átt að hafa hlið­sjón af því við val á tilboðum. Með erindi til kæranda, dags. 28. október 2024, sagði sveitar­félagið að ekki hefði verið um hefðbundið útboð að ræða og því hefði ekki verið krafa um að gild rekstrar­leyfi eða önnur hæfisgögn lægju fyrir þegar tilboðsgjafar sendu inn tilboð sitt.
 
Með erindi til Skagafjarðar, dags. 27. nóvember 2024, óskaði kærandi eftir aðgangi að öllum til­boðs­gögn­um FGH lausna ehf., undirrituðum samningi Skagafjarðar og FGH lausna ehf. og við­hengi við tölvupóstsamskipti sveitarfélagsins og FGH lausna ehf. sem kærandi hafði þegar fengið að­gang að.
 
Með erindi, dags. 3. mars 2025, synjaði Skagafjörður beiðni kæranda um aðgang að gögnunum, með vísan til þess að um viðkvæmar fjárhagsupplýsingar félagsins væri að ræða.
 

Málsmeðferð

Kæran var kynnt Skagafirði með erindi, dags. 28. mars 2025, og sveitarfélaginu gefinn kostur á að koma á fram­færi umsögn um kæruna. Þá var þess óskað að sveitarfélagið afhenti úrskurðarnefnd um upp­lýs­inga­mál þau gögn sem kær­an varðar.
 
Umsögn Skagafjarðar barst úrskurðarnefndinni 11. apríl 2025. Umsögninni fylgdu þau gögn sem kæran varðar. Í umsögn­inni kemur fram sveitarfélagið muni afhenda kæranda undirritaðan samn­ing Skagafjarðar og FGH lausna ehf., dags. 31. október 2024. Um hluta tilboðsgagna FGH lausna ehf. sagði í umsögninni að um viðkvæm einka– eða fjárhagsmálefni einstaklinga eða lög­aðila væri að ræða sem sanngjarnt og eðlilegt væri að leynt færu. Um rekstrarleyfi FGH lausna ehf. sagði sveit­arfélagið að þær upplýsingar væru aðgengilegar opinberlega. Um önnur tilboðsgögn sagði sveit­arfélagið þau ekki liggja fyrir. Um kröfu kæranda um afhendingu viðhengja við tölvu­pósts­sam­skipti sveitarfélagsins og FGH lausna ehf. sagði sveitarfélagið að þar væri ekki að finna önnur gögn en þau sem kærandi hefði þegar óskað eftir og fjallað er um hér að framan.
 
Umsögn Skagafjarðar var kynnt kæranda með erindi, dags. 16. apríl 2025, og honum gefinn kostur á að koma á fram­færi frekari at­huga­semd­um. Í athugasemdum kæranda, dags. 29. apríl 2025, kemur fram að sveitarfélagið hafi samþykkt tilboð FGH lausna ehf. áður en lagt hafi verið mat á hæfi félagsins. Þá kemur fram að það eigi brýnt erindi við íbúa sveitarfélagsins ef ekki sé gætt að öryggi barna í skólaakstri og ef óhæfur og reynslulaus aðili sinni akstrinum. Auk þess eigi það brýnt erindi við íbúa ef fjármunum sveitarfélagsins sé ráðstafað til óhæfra aðila.
 
Með erindi til FGH lausna ehf., dags. 7. ágúst 2025, óskaði úrskurðarnefnd um upplýsingamál eftir afstöðu félagsins til afhendingar umbeðinna gagna. Afstaða félagsins barst ekki.
 
Óþarft er að rekja nánar það sem fram kemur í gögnum málsins með vísan til 31. gr. stjórn­sýslu­laga, nr. 37/1993. Úrskurðarnefndin hafði hliðsjón af öllum gögnum málsins við úrlausn þess.
 

Niðurstaða

1.

Í máli þessu er deilt um rétt kæranda til aðgangs að gögnum sem varða auglýsingu Skagafjarðar um ósk um tilboð í skólaakstur sem birt var í september 2024. Auk kæranda voru þrír bjóðendur, þar á meðal félagið FGH lausnir ehf., sem varð hlutskarpast í samkeppninni. Í kæru sinni til úr­skurð­arnefndar um upplýsingamál óskaði kærandi meðal annars eftir afriti af undirrituðum samn­ingi Skagafjarðar og FGH lausna ehf., dags. 31. október 2024. Sveitarfélagið hefur nú orðið við þeirri beiðni og mun úrskurðarnefndin því ekki fjalla frekar um þann lið kærunnar. Kærandi óskaði jafn­framt eftir til­tekn­um gögnum sem sýndu fram á hæfi FGH lausna ehf. til þess að sinna skóla­akstrinum. Þau gögn sem kæra til nefndarinnar er afmörkuð við eru eftirfarandi:
 

1. Vottorð um skuldastöðu FGH lausna ehf.
2. Yfirlýsing fyrirsvarsmanns FGH lausna ehf. um útilokunarástæður útboðsins, dags. 5. mars 2025.
3. Vottorð FGH lausna ehf. frá fyrirtækjaskrá, dags. 14. október 2024.
4. Afrit af rekstrarleyfi FGH lausna ehf. frá Samgöngustofu, dags. 29. október 2024.
5. Sakavottorð bílstjóra FGH lausna ehf., dags. 14. október 2024.
6. Afrit af ökuskírteini bílstjóra FGH lausna ehf., útgefið 20. september 2023.
7. Vottorð frá öllum viðeigandi lífeyrissjóðum FGH lausna ehf.
8. Yfirlýsing frá banka/tryggingarfélagi FGH lausna ehf. um að bjóðandi muni fá samnings­tryggingu vegna útboðsins.

 
Í hinni kærðu ákvörðun var tekin afstaða til réttar kæranda til aðgangs að þessum gögnum. Hins vegar er ljóst að hluti gagnanna lá ekki fyrir í vörslu Skagafjarðar á þeim tíma heldur var þeirra aflað eftir að kæra í málinu barst úrskurðarnefndinni. Réttur til aðgangs að gögnum samkvæmt upplýsingalögum nær til gagna sem liggja fyrir stjórnvaldi þegar því berst upplýsingabeiðni. Þar sem ljóst er að gögnin liggja nú fyrir sem og efnisleg afstaða Skagafjarðar til réttar kæranda til aðgangs að þeim, mun úrskurðarnefndin hins vegar leggja mat á rétt kæranda til aðgangs að þeim gögnum sem falla undir kæruefnið og liggja fyrir hjá sveitarfélaginu.
 

2.

Kærandi fór fram á aðgang að framangreindum gögnum á grundvelli 14. gr. upplýsingalaga, nr. 140/2012, sem kveður á um aðgang aðila að gögnum sem varða hann sjálfan, þar sem hann var á með­al tilboðsgjafa í samkeppninni. Ákvæði 14. gr. hefur verið skýrt svo að undir það falli ekki ein­göngu þau tilvik þegar einstaklingur eða lögaðili óskar eftir upplýsingum sem beinlínis fjalla um hann sjálfan, heldur taki hún einnig til þeirra tilvika þegar upplýsingarnar varða viðkomandi með þeim hætti að hann hafi sérstaka hagsmuni umfram aðra af því að fá aðgang að gögnunum. Er þessi skýring meðal annars reist á ummælum í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til upp­lýs­ingalaga þar sem fram kemur að með orðalaginu að gagn skuli geyma „upplýsingar um hann sjálf­an“ sé vísað til þess að upplýsingar þurfi að varða viðkomandi aðila sérstaklega og verulega um­fram aðra. Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur litið svo á að þátttakandi í útboði teljist „aðili máls“ í skilningi þessa ákvæðis þegar hann fer fram á að fá aðgang að útboðsgögnum, þar á meðal gögnum frá öðrum þátttakendum í útboði.
 
Í útboði felst yfirleitt að leitað er tilboða frá fleiri en einum aðila í það verk sem boðið er út, sam­kvæmt sömu upplýsingum og innan sama frests. Úrskurðarnefndin lítur svo á að hér hafi verið um að ræða útboð í þessum skilningi. Réttur kæranda til aðgangs að gögnum sem samkeppninni tengjast fer því eftir 1. mgr. 14. gr. upplýsingalaga enda var hann þátttakandi í sam­keppn­inni.
 

3.

Skagafjörður heldur því fram að vottorð um skuldastöðu FGH lausna ehf. (1), vottorð frá öllum við­eigandi lífeyrissjóðum FGH lausna ehf. (7) og yfirlýsing frá banka eða tryggingarfélagi FGH lausna ehf. um að félagið muni fá samn­ingstryggingu (8), séu ekki fyrirliggjandi hjá sveitar­fél­aginu.
 
Réttur til aðgangs að gögnum samkvæmt upplýsingalögum nær aðeins til fyrirliggjandi gagna, sbr. orða­lag ákvæða 1. mgr. 14. gr. og 1. mgr. 5. gr. laganna. Í athugasemdum við 5. gr. í frumvarpi til gild­andi upplýsingalaga er m.a. tekið fram að orðin „fyrirliggjandi gögn“ beri m.a. að skilja sem svo að réttur til aðgangs að gögnum hjá stjórnvöldum nái aðeins til þeirra gagna sem til eru og fyrir liggi á þeim tímapunkti þegar beiðni um aðgang sé sett fram og í þeirri mynd sem þau séu á þeim tíma. Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur ekki forsendur til að draga í efa þá fullyrðingu Skaga­fjarðar að framangreind gögn liggi ekki fyrir hjá sveitarfélaginu. Þar af leiðandi liggja ekki fyrir gögn sem réttur kær­anda gæti náð til samkvæmt 14. gr. upplýsingalaga. Á þeim grundvelli telur nefndin því rétt að staðfesta ákvörðun Skagafjarðar um afgreiðslu erindis kæranda að þessu leyti.
 

4.

Réttur til aðgangs að gögnum á grundvelli 1. mgr. 14. gr. upplýsingalaga lýtur meðal annars tak­mörk­unum á grundvelli 3. mgr. sömu greinar. Þar kemur fram að heimilt sé að takmarka aðgang aðila að gögnum ef þau hafa jafnframt að geyma upplýsingar um einkamálefni annarra, enda vegi þeir hagsmunir, sem mæla með því að upplýsingum sé haldið leyndum, þyngra en hagsmunir þess sem fer fram á aðgang að gögnum. Þá kemur fram í 2. málsl. 9. gr. upplýsingalaga að óheimilt sé að veita almenningi aðgang að gögnum sem varða mikilvæga virka fjárhags- og viðskiptahagsmuni fyrirtækja og annarra lögaðila sem sanngjarnt er og eðlilegt að leynt fari, nema sá samþykki sem í hlut á.
 
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur í úrskurðarframkvæmd við það miðað að almennt eigi þátt­takendur í útboði, eða sambærilegri samkeppni, rétt til aðgangs að gögnum útboðsins eða sam­keppn­innar. Hefur nefndin lagt áherslu á hagsmuni þeirra sem taka þátt í slíku útboði er lúta að því að rétt sé staðið að framkvæmd útboðsins.
 
Þrátt fyrir þessi almennu sjónarmið um rétt bjóðenda til aðgangs að útboðsgögnum verður að skoða í hverju tilviki fyrir sig hvort takmarka beri aðgang að slíkum upplýsingum á grundvelli upplýs­inga­laga. Í upplýsingalögum er gert ráð fyrir að metið sé atviksbundið hvort um sé að ræða upplýs­ingar um svo mikilvæga fjárhags- eða viðskiptahagsmuni fyrirtækis að ætla megi að þær séu til þess fallnar að valda viðkomandi fyrirtæki tjóni verði aðgangur veittur að þeim. Við þetta mat verð­ur að líta til þess hversu mikið tjónið getur orðið og hversu líklegt er að það muni verða, verði upp­lýs­ingarnar veittar. Enn fremur verður að líta til eðlis upplýsinganna, framsetningar þeirra og aldurs, svo og hvaða þýðingu þær hafa fyrir rekstur fyrirtækisins á þeim tíma er matið fer fram. Að svo búnu verður að leggja mat á hvort hagsmunir kæranda af aðgangi að gögnunum vegi þyngra en hagsmunir þeirra sem upplýsingarnar varða af því að gögnin lúti leynd, sbr. 3. mgr. 14. gr. upp­lýs­ingalaga.
 
Verður nú leyst úr hvort kærandi eigi rétt til aðgangs að umbeðnum gögnum sem liggja fyrir hjá sveit­arfélaginu, í heild eða að hluta, með hliðsjón af framangreindum sjónarmiðum.
 

5.

Umbeðið vottorð úr fyrirtækjaskrá (3) og rekstrarleyfi frá Samgöngustofu (4) eru upplýsingar sem almennt eru aðgengilegar opinberlega og birtar eru í samræmi við ákvæði laga. Ef einhverjar upp­lýs­ingar í framangreindum gögnum hafa ekki verið birtar opinberlega skal, við ákvörðun um afhend­ingu þeirra, meta hvort 9. gr., eða eftir atvikum 3. mgr. 14. gr. upplýsingalaga, geti tekið til ein­hverra þeirra upplýsinga sem ekki hafa verið gerðar aðgengilegar opinberlega. Slíkt mat hefur ekki farið fram af hálfu Skagafjarðar.
 
Úrskurðarnefnd um upplýsingamál hefur kynnt sér framangreind gögn. Í þeim er ekki að finna upp­lýsingar sem ekki eru aðgengilegar opinberlega. Ber því að afhenda kæranda umbeðið vottorð FGH lausna ehf. úr fyrirtækjaskrá, dags. 14. október 2024 og rekstrarleyfi félagsins frá Samgöngu­stofu, dags. 29. október 2024, sem Skagafjörður hefur í vörslu sinni.
 
Af gögnum málsins verður ekki ráðið að hagsmunum FGH lausna ehf. sé hætta búin þótt kæranda verði afhent yfirlýsing fyrirsvarsmanns félags­ins um að útlokunarástæður útboðs (2) eigi ekki við um félagið. Í gögnunum er ekki að finna upplýs­ingar um sambönd FGH lausna ehf. við viðskipta­menn fyrirtækisins sem virðast til þess fallnar að skaða hagsmuni þess, þau viðskiptakjör sem fyrir­tækið nýtur, eða afkomu. Auk þess hefur við meðferð málsins ekki verið vísað til tjóns sem fél­agið gæti orðið fyrir vegna veitinga upplýsinganna eða lagt mat á hvert umfang tjóns gæti orðið. Rétt er að árétta í þessu sambandi að FGH lausnir ehf. brugðust ekki við erindi úrskurðar­nefnd­ar­innar þegar félaginu var veitt tækifæri til þess að koma á framfæri sjónarmiðum sínum um gagna­beiðni kæranda.
 
Með vísan til framangreinds er það mat úrskurðarnefndar um upplýsingamál að hagsmunir kær­anda af því að fá aðgang að gögnunum vegi þyngra en hagsmunir FGH lausna ehf. af því að þeim sé haldið leyndum. Í ljósi þess ber að afhenda kæranda yfirlýsingu fyrirsvarsmanns félags­ins, dags. 5. mars 2024, sem er í vörslum Skagafjarðar og lagt var fram í tengslum við samkeppni þar sem kærandi var þátttakandi.
 

6.

Fyrir nefndinni liggur auk framangreinds að taka afstöðu til réttar kæranda til aðgangs að saka­vott­orði (5) og ökuskírteini bílstjóra FGH lausna ehf. (6). Samkvæmt 3. mgr. 14. gr. upplýs­inga­laga er heim­ilt að takmarka aðgang aðila að gögnum sem varða hann sjálfan ef þau hafa einnig að geyma upp­lýsingar um einkamálefni annarra, enda vegi þeir hagsmunir sem mæla með að upp­lýs­ing­um sé haldið leyndum þyngra en hagsmunir þess sem fer fram á aðgang að gögnum.
 
Úrskurð­ar­nefndin telur engan vafa leika á um að bæði sakavottorð, sem í eðli sínu er viðkvæmt gagn óháð því hvaða upp­lýsingar koma þar fram, og ökuskírteini bílstjórans hafi að geyma upplýs­ing­ar um einka­málefni hans. Nefndin telur að hagsmunir bílstjórans af að sakavottorð hans fari leynt vegi þyngra en hags­munir kæranda af að fá aðgang að því. Með hliðsjón af hagsmunum kær­anda af að geta stað­reynt að FGH lausnir ehf. hafi uppfyllt hæfisskilyrði til að sinna skólaakstri telur nefndin hins vegar að í ökuskírteini bílstjórans séu upplýsingar sem nefndin álítur að varði ekki einka­mál­efni hans með þeim hætti að þær skuli fara leynt gagnvart kæranda. Verður Skaga­firði því gert að veita kæranda aðgang að ökuskírteininu, en ákvörð­un sveit­arfélagsins staðfest að því er varðar aðgang að sakavottorði bílstjórans.
 

Úrskurðarorð

Skagafjörður skal veita kæranda, Hugheimi ehf., aðgang að yfirlýsingu fyrirsvarsmanns FGH lausna ehf. um útilokunarástæður útboðsins, dags. 5. mars 2025, vottorði FGH lausna ehf. frá fyrir­tækja­skrá, dags. 14. október 2024, afriti af rekstrarleyfi FGH lausna ehf., dags. 29. október 2024, og afriti af ökuskírteini bílstjóra FGH lausna ehf., sem gefið var út 20. september 2023.
 
Að öðru leyti er staðfest ákvörðun Skagafjarðar, dags. 3. mars 2025, um afgreiðslu beiðni kæranda.
 
 
 
 
Trausti Fannar Valsson, formaður
Hafsteinn Þór Hauksson
Sigríður Árnadóttir