03 desember 2025
/
Nr. 910/2025 Úrskurður
Hinn
úrskurður nr. 910/2025
í stjórnsýslumáli nr. KNU25070354
Kæra [...]
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn
Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja beiðni hans um niðurfellingu endurkomubanns verði felld úr gildi.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, ásamt síðari breytingum, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
II. Málsatvik og málsmeðferð
Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum var kæranda fylgt til heimaríkis með heimferða- og fylgdadeild Ríkislögreglustjóra 3. febrúar 2025. Með hliðsjón af 4. mgr. 101. gr. laga um útlendinga hófst endurkomubann kæranda þann dag og gildir því til 3. febrúar 2027. Hinn 26. júní 2025 óskaði kærandi eftir niðurfellingu endurkomubanns síns. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 15. júlí 2025, var beiðni kæranda hafnað. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda samdægurs. Ákvörðunin var kærð til kærunefndar útlendingamála 30. júlí 2025. Greinargerð og fylgigögn bárust nefndinni 31. júlí 2025.
III. Málsástæður og rök kæranda
Í greinargerð er vísað til beiðni um niðurfellingu endurkomubanns og ákvörðunar Útlendingastofnunar. Kæranda sé ljóst að hann hafi brotið gegn lögum um útlendinga með því að yfirgefa ekki landið innan veitts frests í kjölfar niðurstöðu umsóknar um alþjóðlega vernd. Kærandi tekur fram að talsmaður hans hafi upplýst sig seint og illa um ákvörðun Útlendingastofnunar varðandi umsókn hans um alþjóðlega vernd sem hafi leitt til þess að stjórnsýslukæru hans hafi verið vísað frá sökum þess að hún barst of seint. Hafi kærandi fundið fyrir vonleysi þegar hann hafi gert sér grein fyrir því að brottför frá Íslandi myndi leiða til aðskilnaðar frá börnum sínum. Kærandi viti nú af þeim möguleika að fá útgefið dvalarleyfi sem foreldri en honum hafi ekki orðið það ljóst fyrr en eftir töku ákvörðunar um brottvísun og endurkomubann.
Kærandi byggir á því að aðstæður hans hafi breyst verulega. Hann eigi tvö börn á Íslandi og hafi þeim reynst erfitt að halda sambandi vegna dvalar kæranda í heimaríki. Kærandi trúi því að aðskilnaðurinn valdi óafturkræfum skaða á sambandi þeirra. Ákvörðun kæranda að dvelja á Íslandi þrátt fyrir fyrirmæli um að yfirgefa landið hafi verið mistök en ásetningur hans hafi eingöngu lotið að frekari dvöl með börnum sínum. Kærandi vísar til 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga um breyttar aðstæður og byggir einnig á því að það sé börnunum fyrir bestu að endurkomubannið verði fellt niður. Meðal fylgigagna kæranda eru bréf frá barnsmóður kæranda og öðrum vinum, ásamt afriti af sakavottorði frá heimaríki.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Í 101. gr. laga um útlendinga er fjallað um áhrif brottvísunar og endurkomubanns. Samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins felur brottvísun í sér bann við komu til landsins síðar. Endurkomubannið getur verið varanlegt eða tímabundið en skal að jafnaði ekki gilda skemur en tvö ár. Á grundvelli 3. mgr. 101. gr. er heimilt að fella úr gildi endurkomubann samkvæmt umsókn, hafi aðstæður breyst frá því að ákvörðun um brottvísun var tekin.
Ákvæði 101. gr. laga um útlendinga tók nokkrum breytingum með lögum um landamæri nr. 136/2022, sbr. 25. gr. breytingalaganna. Fram kemur í athugasemdum við breytingalögin að í kjölfar úttektar á þátttöku Íslands í Schengen-samstarfinu hafi verið gerðar breytingar á efni 101. gr. laga um útlendinga. Ákvörðun um endurkomubann falli niður yfirgefi útlendingur Schengen-svæðið innan þess frests sem honum er veittur til að yfirgefa landið sjálfviljugur. Þyki það eðlileg ráðstöfun í ljósi meðalhófs. Jafnframt verði ekki heimilt að fella niður endurkomubann fyrr en að tveimur árum liðnum frá því að endurkomubann tók gildi til samræmis við síðari málsl. 3. mgr. 101. gr. laganna.
Í athugasemdum við 3. mgr. 101. gr. í frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að heimild til að fella niður endurkomubann sé í samræmi við 3. mgr. 11. gr. tilskipunar 2008/115/EB um brottvísun útlendinga í ólögmætri dvöl, en ákvæðið veitir m.a. heimild til að fella úr gildi endurkomubann á grundvelli mannúðarástæðna. Tilskipunin geri þó ekki nánari grein fyrir því hvaða tilvik falli undir mannúðarástæður en ljóst sé að ríkjunum sé veitt svigrúm til túlkunar og mats á þeim aðstæðum sem fyrir hendi séu hverju sinni. Í 3. mgr. 11. gr. tilskipunar 2008/115/EB segir m.a. að aðildarríki skuli taka til skoðunar hvort draga skuli til baka endurkomubann ef einstaklingur hefur yfirgefið Schengen-svæðið í fullu samræmi við ákvörðun þar að lútandi. Þá segir að aðildarríki geti á grundvelli mannúðarsjónarmiða tekið ákvarðanir um að veita ekki endurkomubann, draga endurkomubann til baka og heimila einstaklingi sem hefur verið vísað brott að heimsækja landið án þess að endurkomubann falli úr gildi. Í ákvæðinu segir jafnframt að aðildarríki geti dregið til baka endurkomubann í einstökum málum eða flokkum mála á öðrum grundvelli.
Eins og áður greinir felur 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga í sér heimild til að fella úr gildi endurkomubann. Í samræmi við orðalag ákvæðisins getur brottfall eingöngu komið til greina hafi aðstæður breyst frá því að ákvörðun um brottvísun var tekin.
Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 9. október 2023, var kæranda brottvísað og ákveðið endurkomubann til landsins í tvö ár á grundvelli 2. mgr. 98. gr. og 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga en ákvörðunin var birt fyrir kæranda samdægurs. Kæranda var jafnframt veittur 15 daga frestur til þess að yfirgefa landið og yrði endurkomubannið fellt niður yfirgæfi hann landið innan þess frests, sbr. 2. mgr. 104. gr., sbr. og 1. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Kærandi yfirgaf landið ekki sjálfviljugur innan veitts frests. Samkvæmt fyrirliggjandi upplýsingum var hann fluttur til heimaríkis með atbeina heimferða- og fylgdadeildar Ríkislögreglustjóra 3. febrúar 2025. Er kærandi því í endurkomubanni til 3. febrúar 2027.
Líkt og fram kemur í 2. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga, eins og ákvæðinu var breytt með gildistöku laga um landamæri, má fella úr gildi endurkomubann hafi aðstæður breyst frá því ákvörðun um brottvísun var tekin en þó ekki fyrr en að tveimur árum liðnum frá því endurkomubann tók gildi. Þó fallast megi á það með kæranda að aðstæður hans hafi tekið breytingum frá ákvörðun um brottvísun, með hliðsjón af lögmæti dvalar barna hans, koma þær breytingar ekki til skoðunar, enda lagatexti um að endurkomubann verði ekki fellt úr gildi fyrr en að tveimur árum liðnum án undantekninga. Ekki eru liðin tvö ár frá því að endurkomubann kæranda tók gildi og er því samkvæmt framangreindu ekki heimilt að fella það niður á grundvelli síðastnefnds lagaákvæðis.
Samhliða beiðni kæranda um niðurfellingu endurkomubanns hjá Útlendingastofnun gerði hann varakröfu um heimsóknarleyfi, sbr. til hliðsjónar 3. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Ekki var vísað sérstaklega til heimsóknarleyfisins í kæru kæranda né voru færð rök til þess að hnekkja þeim hluta hinnar kærðu ákvörðunar. Samkvæmt síðastnefndu lagaákvæði skal að jafnaði ekki heimila heimsókn fyrr en að liðnum tveimur árum en tímafresturinn er ekki jafn afdráttarlaus og um niðurfellingu endurkomubanns, sbr. 2. málsl. 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Lagaákvæðið áskilur jafnframt að leyfi til heimsóknar skuli eingöngu samþykkt þegar sérstaklega stendur á. Verður ákvæðið ekki túlkað öðruvísi en að fyrir hendi þurfi að vera knýjandi aðstæður sem krefjist nærveru kæranda. Að teknu tilliti til fyrirliggjandi gagna í málinu og fyrri málsmeðferða vegna verndarumsóknar kæranda, barna hans og barnsmóður er það niðurstaða kærunefndar að ekki séu fyrir hendi slíkar aðstæður í málinu.
Að öllu framangreindu virtu er ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest.
Úrskurðarorð:
Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.
The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.