Mál nr. 554/2025-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 554/2025

Fimmtudaginn 11. desember 2025

A

gegn

B

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Kári Gunndórsson lögfræðingur, Björn Jóhannesson lögfræðingur og Helgi Viborg sálfræðingur

Með kæru, dags. 3. september 2025, kærði C lögmaður, f.h. A, til úrskurðarnefndar velferðarmála úrskurð umdæmisráðs Landsbyggða frá 30. júní 2025 vegna umgengni hans við D.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Stúlkan C er X ára gömul. Stúlkan er í varanlegu fóstri hjá fósturforeldrum en forsjá hennar er hjá B.

Stúlkan hefur verið vistuð hjá fósturforeldrum sínum frá janúar 2022 er hún var X ára gömul. Stúlkan er í reglulegri umgengni við móður sína sem fer fram á heimili fósturforeldra. Stúlkan á einnig umgengni við föðurforeldra sem einnig fer fram á heimaslóðum stúlkunnar.

Kærandi, sem er faðir stúlkunnar, óskaði eftir að umgengni yrði ákveðin næsta árið, annan hvern mánuð, þ.e. sex sinnum á ári og aldrei undir þremur klukkustundum í hvert skipti. Kærandi telur ekki þörf á eftirliti með umgengni.

Úrskurðarorð hins kærða úrskurðar eru svohljóðandi, auk þess sem þar er bent á kæruheimild til úrskurðarnefndar velferðarmála:

„Umdæmisráð ákveður að stúlkan D, skuli eiga umgengni við föður sinn, A, þrisvar sinnum  á ári í tvær klukkustundir í senn. Umgengni skal fara fram undir eftirliti starfsmanna barnaverndarþjónustu og í húsnæði á þeirra vegum. Þá skal fósturforeldrum heimilt að vera viðstödd umgengni.“

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála þann 3. september 2025. Rökstuðningur við kæru barst með bréfi, dags. 26. september 2025. Með bréfi úrskurðarnefndar velferðarmála, dags. 2. október 2025, var óskað eftir greinargerð B ásamt gögnum málsins. Greinargerð B barst nefndinni með bréfi 15. október 2025, og með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 14. nóvember 2024, var hún send kæranda til kynningar. Frekari athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Kærandi krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og umgengni verði ákvörðuð í samræmi við kröfur kæranda, sem gerðar voru fyrir Umdæmisráði landsbyggðar. Krafa kæranda fyrir umdæmisráði var umgengni annan hvern mánuð, næstu 12 mánuði, þ.e. sex sinnum á ári og að hver umgengni yrði aldrei undir þremur klukkustundum. Þá telur kærandi ekki þörf á eftirliti með umgengni.

Kærandi byggir á því að hann njóti ekki sannmælis vegna fortíðar sinnar. Ekki sé á nokkurn hátt litið til þess hvaða árangri hann hafi náð að bæta stöðu sína. Þá sé ekki fjöður dregin yfir það að kæranda hafi lent saman við starfsmenn barnaverndar m.a. vegna hringlandaháttar í tengslum við skipulag umgengni.

Kærandi bendir ennfremur á að úrskurður umdæmisráðs ber með sér að hafa verið unnin með copy/paste aðferðinni. Þannig sé ártal úrskurðar ranglega tilgreint sem 2024 og þá sé alvarleg misfella í úrskurðarorði varðandi lengd tíma.

Í forsendum umdæmisráðs segir:

„Af þeim sökum telur ráðið ekki tilefni til að auka frekar við umgengni og eru tillögur barnaverndarþjónustu um þrjú skipti á ári hæfilegur fjöldi eins og sakir standa. Í ljósi framangreinds verður því fallist á kröfur B og umgengni ákveðin í samræmi við kröfur þeirra.“

En umdæmisráð hafi í úrskurði sínum ekki ákveðið umgengni í samræmi við kröfur barnaverndarþjónustu heldur hafi breytt umgengni og skorið hana niður um klukkustund. Ætlar kærandi að skýringu sé að finna í því að hér hafi verið beitt hinni margkunnu aðferð copy/paste.

Þá vilji kærandi benda á að umdæmisráð hafði áður tekið afstöðu um umgengni föður við barnið. Í úrskurði ráðsins frá 8. nóvember 2024 hafi niðurstaðan verið sú að kærandi hafi fengið umgengni í eitt skipti í nóvember 2024 og tvö skipti á fyrstu þremur mánuðum árs 2025. Með öðrum orðum að kærandi hafi fengið umgengni í þrjú skipti á fimm mánaða tímabili.

Upplifði faðir að umgengni hafi tekist vel en það hafi komið honum á óvart og í opna skjöldu þegar hann frétti að starfsmenn barnaverndar hefðu komið fyrir púlsmæli á barninu. Ekkert slíkt hafði verið rætt og telur kærandi að umsjónarmenn með umgengni hafi farið langt út fyrir eðlileg mörk með athæfi þessu. En jafnvel þó svo hafi verið þá leiddi púlsmælir athygliverða hluti í ljós.

Í tengslum við fyrstu umgengni þeirra feðgina höfðu fósturmæður ítrekað upplýst að stúlkan væri neikvæð fyrir því að hitta föður og tjáði hræðslu og vanlíðan vegna þessa. En samkvæmt starfsmanni barnaverndar þá gekk umgengni mjög vel. Umgengni átti sér stað í aðeins klukkustund en á þeim stutta tíma tengdust þau feðgin vel. Hluti umgengni hafi verið tekin upp á myndband með samþykki hlutaðeigandi. Telur kærandi að eðlilegt hefði verið fyrir umdæmisráð að skoða það myndband og þá leiða í ljós hvernig samskiptum þeirra var háttað. Púlsmælir sýndi eðlileg mörk allan tímann og engin merki ytri eða innri streitu eða vanlíðunar.

Segir að stúlkan hafi verið feimin og til baka enda að hitta föður í fyrsta sinn í umgengni eftir að hún fór í fóstur. En faðir sinnti stúlkunni vel í umgengni, nálgaðist hana af varfærni og sýndi stúlkunni mikinn áhuga.

Í næstu umgengnum á eftir sé það og tekið skýrt fram að þær hafi gengið vel. Stúlkan tekið föður sínum vel, nálgast hann af eigin frumkvæði og leitt föður sinn í leik. Hafi faðir fylgt henni eftir og tekið þátt í leiknum.

Er tekið fram að stúlkan hafi pissað á sig í umgengni. Það virðist vera túlkað á þann hátt að það sé á einhvern hátt aðstæðum og þá föður um að kenna. Er þeirri spurningu hins vegar velt upp hvort þetta slys kunni hreinlega að hafa átt sér stað þegar stúlkan hafi gleymt sér í leik við föður.

Athygli vekur að allar lýsingar á samskiptum þeirra feðgina í umgengni séu jákvæðar og bera sambandi þeirra fagurt vitni. En bakslög og aðrar lýsingar af erfiðleikum í kjölfar umgengni koma fyrst og síðast frá fósturmæðrum, sem frá upphafi hafa verið neikvæðar í garð föður og viljað fremur skera niður umgengni en auka. Ber að skoða allar lýsingar þeirra á þann hátt. Þá megi benda á að fósturmæður séu í áhrifastöðum innan bæjarins þar sem þær búa og í nánum samskiptum m.a. við starfsfólk skólans þar sem stúlkan sé. Ætlar kærandi að það kunni að skýra ýmsar þær lýsingar sem fram koma frá „fagaðilum“ þeim sem eiga að fylgjast með.

Kærandi neiti því ekki að eiga forsögu en aldrei nokkru sinni hafi stúlkan mátt þola eða orðið vitni að erfiðleikum fortíðar föður. Stúlkan sé augasteinn föður og líf hans hverfist að öllu leyti um barnið.

Kærandi sé íþróttamaður og mikill áhugamaður um […]. Áhugi stúlkunnar liggur mjög til […] og hefur kærandi óskað eftir því að geta nálgast hana um áhugamál þeirra. Hefur hann meðal annars óskað eftir því að umgengni fari fram t.d. í […] eða á öðrum stöðum þar sem aðstæður séu minna þvingandi fyrir aðila. Þá telji kærandi að það geti og hjálpað í samskiptum þeirra feðgina að stúlkan fái að sjá föður í hans rétta ljósi.

Þá sé bakland kæranda mjög sterkt og hefur fjölskylda hans sóst eftir því að fá aukna umgengni við barnið. Kærandi styðji við allar þær umsóknir enda sé það vilji hans að tryggja að stúlkan viti að hún eigi líka fjölskyldu á E. Faðir hafi ætíð verið jákvæður í garð fósturmæðra en það sé eindregin ósk hans að hægt sé að vinna mál þetta í sameiningu. Þannig hafi kærandi meðal annars sett fram þá ósk við starfsmenn barnaverndar að hann fái að hitta fósturmæður og hreinsa loftið gagnvart þeim. Upplifir kærandi að hann sé dæmdur af fortíð sinni frekar en þeirri stöðu sem hann sé í  dag.

Krafa kæranda í því ljósi sé verulega í hóf stillt og taki mið af þeirri umgengni sem umdæmisráð hafði áður úrskurðað honum.

Að öðru leyti vísast til framlagðra gagna og þá einkum þeirra sem taka til stöðu föður

III.  Sjónarmið B

B gerir þær kröfur að hinn kærði úrskurður verði staðfestur.

Í greinargerð barnaverndarþjónustunnar segir að um sé að ræða á úrskurði umdæmisráðs Landsbyggða frá 30. júní 2025 er varði umgengni kæranda við dóttur sína sem sé í varanlegu fóstri.

B fer með forsjá stúlkunnar.

Í kæru dags. 3. september 2025 og meðfylgjandi greinargerð dags. 26. september sl. gerir kærandi kröfu um að úrskurður umdæmisráðs Landsbyggða verði felldur úr gildi og umgengni ákvörðuð í samræmi við kröfur hans sem gerðar voru fyrir umdæmisráði Landsbyggða. Kærandi geri því kröfu um að umgengni við dóttur hans verði annan hvern mánuð, næstu 12 mánuði, og að hver umgengni verði aldrei undir þremur klukkustundum. Þá telji kærandi ekki þörf á eftirliti með umgengni.

Með hinum kærða úrskurði hafi verið ákveðið að stúlkan skyldi eiga umgengni við föður sinn þrisvar sinnum á ári í tvær klukkustundir í senn, undir eftirliti starfsmanna barnaverndarþjónustu og í húsnæði á þeirra vegum. Þá skal heimila fósturforeldrum að vera viðstödd umgengni.

Málsatvikum sé lýst með ítarlegum hætti í greinargerð barnaverndarþjónustu, dags. 12. júní 2025 og úrskurði umdæmisráðs dags. 30. júní 2025 og vísar barnaverndarþjónusta til þess sem fram kemur þar.

Um sé að ræða stúlku sem sé á x aldursári og hafi verið vistuð hjá núverandi fósturforeldrum frá því í janúar 2022, þá nýlega orðin x ára gömul. Stúlkan sé í varanlegu fóstri á vegum barnaverndarþjónustunnar, samkvæmt dómi Héraðsdóms F frá 3. janúar 2023 sem staðfestur hafi verið í Landsrétti með dómi þann 9. júní 2023.

Stúlkan hafi frá upphafi fósturs verið í reglulegri umgengni við kynmóður en úrskurðað hafi verið um umgengni á sínum tíma. Stúlkan hafi einnig átt einhverja umgengni við föðurforeldra sem hefur farið fram á heimaslóðum stúlkunnar. Sú umgengni hafi þó verið óregluleg. Móðuramma hefur átt þess kost að koma með móður í umgengni að hluta til í samræmi við úrskurð umdæmisráðs, en hafi sjaldan nýtt sér það. Þá sjá fósturforeldrar um að skipuleggja sjálfstætt umgengni stúlkunnar og hálfbróður hennar, sammæðra. Því sé ljóst að stúlkan sé í mikilli umgengni við fjölskyldumeðlimi þegar á heildina sé litið. Vissulega gangi umgengni foreldris við barn fyrir en þegar margir fjölskyldumeðlimir eiga þegar umgengni við stúlkuna og hún upplifir mikla erfiðleika í tengslum við umgengni þá sé málið ekki einfalt úrlausnar. Gripið hafi verið til ýmissa aðgerða til að reyna að vinna með viðbrögð stúlkunnar við umgengni, stúlkunni hafi verið vísað í sálfræðiviðtöl til að vinna með viðbrögð sín og líðan og hafa fósturforeldrar notið handleiðslu fagaðila til að vera betur í stakk búnar að styðja stúlkuna til að takast á við vanlíðan sina í tengslum við umgengni.

Í nóvember 2024 hafi umgengnismál föður fyrst farið fyrir umdæmisráð Landsbyggða, þar sem ákveðið hafi verið að umgengni stúlkunnar við kæranda skyldi fara fram í eitt skipti í nóvember 2024 og tvö skipti á fyrstu þremur mánuðum ársins 2025. Umgengni hafi þá verið ákveðin í tvær klukkustundir í senn, undir eftirliti starfsmanna barnaverndarþjónustu og í húsnæði á þeirra vegum, auk þess sem fósturforeldri hafi verið heimilt að vera viðstatt umgengni. Áður hafði umgengni einungis farið fram í eitt skipti í aprí1 2024, m.a. vegna vanda föður, vanlíðan stúlkunnar og lýsingum stúlkunnar á ótta gagnvart föður.

Sú umgengni sem umdæmisráðið ákvað hafi gengið vel á meðan hún stóð yfir og sé það óumdeilt, að því undanskildu að […] í síðustu umgengninni. Hins vegar hafi mikið bakslag komið fram í hegðun stúlkunnar eftir umgengni, þar sem stúlkan sýnir erfiða hegðun, aukinn einbeitingarskort og […]. Fósturforeldrar hafi lýst miklum breytingum á líðan stúlkunnar eftir umgengni þar sem svefn, hreinlætisvenjur, líðan og hegðun hafa versnað til muna í nokkra daga á eftir umgengi. Þá virðast gamlar minningar skjóta upp kollinum og hún fer mikið að ræða um uppruna fjölskyldu sína og aðstæður og áföll sem hún upplifði sem valda henni kvíða og vanlíðan. Stúlkan hafi tjáð fósturforeldrum frá mikilli hræðslu gagnvart föður og tjáð sig um neikvæða atburði og minningar honum tengdum. Fósturforeldrar hennar hafi af henni áhyggjur og upplifa vanlíðan og óstöðugleika í hennar tilfinningalífi í tengslum við umgengni við kynforeldra.

Fósturforeldrar hafi lýst mikilli vanlíðan hjá stúlkunni í tengslum við umgengni, hún gráti fyrir umgengni og vilji ekki fara. Þá eigi hún mjög erfitt með skap í kjölfar umgengni, félagslegir árekstrar eigi sér stað og hún pissi á sig. Fósturforeldrar hafi því haft miklar áhyggjur af líðan og stöðu stúlkunnar og hafa upplifað erfiða líðan stúlkunnar og afturför í bata í kjölfar umgengni við kynforeldra. Hafa fósturforeldrar lýst því að þær telji umgengni setja fósturaðlögun stúlkunnar í uppnám vegna viðbragða hennar.

Upplýsingar um vanlíðan stúlkunnar í tengslum við umgengni koma ekki einungis frá fósturforeldrum barnsins, heldur einnig í umsögn frá skóla og sálfræðingi stúlkunnar. Í umsögn skóla komi m.a. fram að miklar breytingar séu á stúlkunni eftir umgengni, hún sýni erfiða hegðun, pirring og reiði. Komi þar fram að þegar hún viti að umgengni sé framundan þá hafi hún skellt hausnum niður í borð. Þá koma einnig fram upplýsingar um líðan og hegðun stúlkunnar fyrir og eftir umgengni 8. maí 2025, sem hafi verið síðasta umgengnin fyrir úrskurð umdæmisráðsins, en þar komi m.a. fram að fyrir umgengni hafi stúlkan grátið mikið og verið ólík sjálfri sér. Eftir umgengnina hafi hún verið ókurteis og í ójafnvægi. Þá hafi hún sagt kennaranum frá því að […] umgengninni því hún hafi verið svo hrædd við föður sinn, en aðspurð sagðist hún hrædd við hann því hann hefði alltaf verið svo vondur við sig.

Í skýrslu sálfræðings stúlkunnar komi m.a. fram að umgengni við föður skapi lokunarhegðun hjá stúlkunni og viðbrögð hennar hafi verið dæmigerð fyrir endurvakin áfallaviðbrögð. Stúlkan upplifi eins og það skipti ekki máli hvað hún segi, hún þurfi alltaf að hitta föður sinn og fái engu að ráða um það. Sálfræðingurinn hafi áhyggjur af því að sá árangur sem stúlkan hafi náð síðustu mánuði og ár varðandi tengslaröskun sé hætt kominn og að sú upplifun stúlkunnar í tengslum við umgengni, að það skipti ekki máli hvað hún segi, geti dýpkað enn frekar einkenni tengslaröskunar.

Segir sálfræðingurinn mörg dæmi um að börn hætti að sýna eða tjá sinn ótta við slíkar aðstæður, ekki vegna þess að hann sé ekki til staðar heldur vegna þess að slík tjáning skilar ekki árangri og/eða að um óæskilega hegðun sé að ræða. Þá benti sálfræðingurinn á mikilvægi þess að huga að þörfum stúlkunnar til að upplifa öryggi, stöðugleika og að áframhaldandi tengslamyndun barnsins við fósturforeldra yrði ekki raskað.

Í kæru sé gefið í skyn að fósturforeldrar barnsins hafi haft áhrif á frásögn allra fagaðila sem hafa veitt upplýsingar um líðan barnsins. Þessum ásökunum sé alfarið hafnað. Hér sé um fagfólk að ræða og ekkert bendir til þess að ásakanir kæranda eigi sér stoð í raunveruleikanum. Þá sé jafnframt ekkert sem bendi til þess að fósturforeldrar beri ekki hag stúlkunnar fyrir brjósti, en þær hafa sinnt henni vel og myndað við hana ástrík tengsl.

Barnaverndarþjónusta geti ekki svarað fyrir ásakanir gagnvart umdæmisráðinu í kæru föður til úrskurðanefndarinnar en bendir á að kröfur barnaverndarþjónustu fyrir ráðinu voru að umgengni yrði þrisvar sinnum á ári, undir eftirliti, í allt að þrjá tíma í senn. Því má segja að umdæmisráðið hafi fallist á kröfur barnaverndarþjónustu með úrskurði sínum, þó svo að tímalengd umgengni hafi verið ákveðin tvær klukkustundir í hvert skipti. Umdæmisráðið úrskurðaði um að umgengni skuli vara í tvær klukkustundir í senn og barnaverndarþjónusta tekur undir að það sé hæfilegur tími fyrir stúlkuna í umgengni eins og staðan sé í dag.

Barnaverndarþjónusta efast ekki um að kærandi hafi náð árangri og sé á betri stað í dag heldur en undanfarin ár. Það hafi þó komið fram hjá stúlkunni að hún upplifir mikla hræðslu gagnvart föður sínum og hafi hún tjáð sig um neikvæða atburði og minningar honum tengdum. Í greinargerð kæranda sé því haldið fram að stúlkan hafi aldrei mátt þola eða orðið vitni að erfiðleikum fortíðar kæranda en það fer ekki saman við lýsingar stúlkunnar og ýmis gögn málsins frá þeim tíma. Þó kærandi sé á öðrum stað í dag þá megi samt sem áður ekki gera lítið úr áhrifum fortíðarinnar á stöðu stúlkunnar í dag. Stúlkan hafi verið að glíma við vanda vegna áfalla í umsjá foreldra sinna. Svo alvarleg voru áföll hennar að hún hafi þurft langvarandi meðferð við úrvinnslu áfalla og meðferð vegna tengslaröskunar.

Ljóst þykir miðað við þær upplýsingar sem komið hafa fram bæði frá skóla og sálfræðingi stúlkunnar að umgengni við kæranda hafi valdið stúlkunni erfiðleikum í líðan og hegðun. Stúlkan sé í sérstaklega viðkvæmri stöðu og virðast verða ákveðin og alvarleg bakföll í líðan hennar fyrir og eftir umgengni við kæranda. Hún sé í varanlegu fóstri og því þurfi að tryggja það að stúlkan fái rými til að mynda örugg tengsl og stöðugleika í þeirri ráðstöfun. Að mati starfsmanna barnaverndarþjónustunnar sé ekki talið við hæfi með tilliti til hagsmuna stúlkunnar að auka umgengni kæranda við stúlkuna eins og hann gerir kröfu um. Vegur þyngra að tryggja áframhaldandi eflingu tengsla hennar við fósturmæður og aðlögun hennar hjá nýrri fjölskyldu og hún nái tilfinningalegum stöðugleika.

Rétt aðila til að njóta friðhelgi einkalífs, heimilis og fölskyldu má takmarka ef brýn nauðsyn ber til vegna réttinda annarra, sbr. 3. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar. Hér sé verið að gæta að réttindum stúlkunnar, en hún eigi rétt á öryggi, vernd og umönnun sem velferð hennar krefst. Allar ákvarðanir er varða börn í störfum barnaverndarþjónustu séu byggðar á því sem börnum er fyrir bestu. Við mat á því hvort umgengni sé andstæð hagsmunum og þörfum barna sé m.a. litið til þess hversu lengi fóstrinu er ætlað að vara. Í máli þessu sé það óumdeilt að til stendur að stúlkan verði í varanlegu fóstri til 18 ára aldurs. Markmið fóstursins í slíkum aðstæðum sé að jafnaði að barn aðlagist og tilheyri fósturfjölskyldu sem tekur að sér uppeldi þess og við slíkar aðstæður geta hagsmunir barnsins krafist þess að umgengni sé takmörkuð. Staða stúlkunnar sé mjög viðkvæm, líkt og sjá megi af gögnum málsins, og því telji barnaverndarþjónusta að sú umgengni sem kærandi gerir kröfu um samrýmist ekki hagsmunum barnsins. Það sé meginregla í barnarétti að þar sem réttindi barna og foreldra togast á, vega hagsmunir barna þyngra. Með vísan til alls þess sem hafi verið rakið, auk meðfylgjandi gagna, telji B að hagsmunir barnsins krefjist þess að kröfum kæranda verði hafnað og úrskurður umdæmisráðs Landsbyggða staðfestur.

IV. Afstaða fósturforeldra

Með tölvupósti, dags. 2. desember 2025, óskaði úrskurðarnefnd velferðarmála eftir afstöðu fósturforeldra til umgengni kæranda við stúlkuna.. Afstaða þeirra barst með tölvupósti þann 5. desember 2025. Í bréfi fósturforeldra kemur fram að afstaða þeirra til umgengni hafi ekki breyst frá fyrirtöku málsins hjá umdæmisráði.

Við fyrirtöku málsins hjá umdæmisráð og tóku fósturforeldrar fram að […] teldu umgengni vera kannski fremur mikla. Fram kemur að fósturforeldrar hafi miklar áhyggjur af líðan stúlkunnar í tengslum við umgengni sem hafi gengið mjög erfiðlega.

V. Afstaða stúlkunnar

Samkvæmt gögnum málsins var stúlkunni ekki skipaður talsmaður, einkum vegna ungs aldurs hennar og vegna þess að hún er að hitta sálfræðing reglulega sem ræðir þessi mál við hana.

VI.  Niðurstaða

Stúlkan D er X ára gömul. Stúlkan er í varanlegu fóstri hjá fósturforeldrum en forsjá hennar er hjá B.

Með hinum kærða úrskurði umdæmisráðs Landsbyggða frá 30. júní 2025 var ákveðið að umgengni stúlkunnar við kæranda yrði þrisvar sinnum á ári, í tvær klukkustund í senn, í húsnæði á vegum barnaverndarþjónustu. Fósturforeldrum væri heimild að vera viðstödd umgengni.

Kærandi krefst þess að hinn kærði úrskurður verði felldur úr gildi og umgengni verði ákvörðuð annan hvern mánuð, næstu 12 mánuði, þ.e. sex sinnum á ári og að hver umgengni verði aldrei undir þremur klukkustundum. Þá telur kærandi ekki þörf á eftirliti með umgengni.

Úrskurðarnefndin bendir á að samkvæmt 4. mgr. 51. gr. bvl. getur nefndin einungis staðfest úrskurð að niðurstöðu til eða hrundið honum að nokkru eða öllu leyti. Þá getur úrskurðarnefndin einnig vísað máli til meðferðar að nýju. Í þessu felst að úrskurðarnefndin getur ekki breytt hinum kærða úrskurði.

Samkvæmt 1. mgr. 74. gr. bvl. á barn rétt á umgengni við foreldra og aðra sem eru því nákomnir. Foreldrar eiga með sama hætti rétt á umgengni við barn sitt í fóstri samkvæmt 2. mgr. sömu lagagreinar, nema umgengni sé bersýnilega andstæð hagsmunum og þörfum barnsins og ósamrýmanleg þeim markmiðum sem stefnt er að með ráðstöfun þess í fóstur. Við mat á þessu skal meðal annars taka tillit til þess hversu lengi fóstri er ætlað að vara. Samkvæmt 3. mgr. lagagreinarinnar skal taka afstöðu til umgengni barns, sem ráðstafað er í fóstur, við foreldra og aðra nákomna og skal taka mið af því hvað þjóni best hagsmunum barnsins. Samkvæmt 4. mgr. sömu lagagreinar hefur umdæmisráð barnaverndar úrskurðarvald um ágreiningsefni er varða umgengni barns við foreldra og aðra nákomna, hvort sem það varðar rétt til umgengni, umfang umgengnisréttarins eða framkvæmd.

Það er meginregla í barnaverndarstarfi að hagsmunir barns skuli ávallt vera í fyrirrúmi og beita skuli þeim ráðstöfunum sem barni eru fyrir bestu. Við úrlausn þessa máls ber því að líta til þeirrar stöðu sem stúlkan er í. Það er gert til þess að unnt sé að taka ákvörðun um umgengni kæranda við dóttur sína á þann hátt að hún þjóni hagsmunum hennar best, sbr. 3. mgr. 74. gr. bvl.

Ágreiningur málsins lítur að umfangi umgengni sem kærandi telur að eigi að vera meiri en ákveðið hefur verið og án eftirlits. Fram kemur í gögnum málsins að stúlkan hafi upplifað mikil áföll í umsjá foreldra og er mikilvægt að stöðuleiki ríki í lífi hennar hjá fósturforeldrum. Mikilvægt er því að umgengni sé þannig háttað að stúlkunni líði vel, bæði á meðan umgengni stendur sem og eftir hana. Fram hefur komið að bakslag hafi komið í hegðun stúlkunnar í kjölfar þess að ákveðið var að hefja reglulega umgengni við kæranda. og hefur það áhrif á líðan hennar í fóstrinu.

Með hliðsjón af þeim gögnum sem liggja fyrir í málinu er það mat nefndarinnar að það þjóni best hagsmunum stúlkunnar að umgengni hennar við kæranda verði með þeim hætti sem ákveðið var með hinum kærða úrskurði. Er þá litið til þeirrar stöðu sem hún eru í samkvæmt fyrirliggjandi gögnum og sérstaklega afstöðu þeirra fagaðila sem hafa komið að máli stúlkunnar, s.s. sálfræðingi hennar sem telur að umgengni sé að valda stúlkunni ákveðnum erfiðleikum. Úrskurðarnefndin telur það hagsmuni stúlkunnar að fósturforeldrar séu viðstaddir umgengni sé þess þörf.

Með hliðsjón af atvikum máls verður að mati úrskurðarnefndarinnar talið að umgengnin hafi verið ákveðin í samræmi við þau sjónarmið sem leggja ber til grundvallar samkvæmt 2., 3. og 4. mgr. 74. gr. bvl. Í því felst að gætt hafi verið meðalhófs.

Með vísan til alls þess, sem að framan greinir, ber að staðfesta hinn kærða úrskurð umdæmisráð Landsbyggðar.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Úrskurður umdæmisráðs Landsbyggðar frá 30. júní 2025 varðandi umgengni A, við D, er staðfestur.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 

Kári Gunndórsson