Fyrsta aðlögunaráætlun íslenskra stjórnvalda vegna áhrifa loftslagsbreytinga

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra, hefur gefið út fyrstu aðlögunaráætlun íslenskra stjórnvalda vegna áhrifa loftslagsbreytinga. Áætlunin hefur verið gerð aðgengileg á CO2.is vef stjórnvalda um loftslagsmál.

Loftslagsbreytingar eru þegar farnar að hafa áhrif á íslenskt samfélag og lífríki með beinum og óbeinum hætti, m.a. vegna hlýnandi loftslags, breytinga í úrkomumynstri og aukinna veðuröfga. Aðlögunaráætlunin er því tímabær og undirbyggir ákvarðanatöku stjórnvalda í þágu aðlögunar og öruggara samfélags.

Í þessari fyrstu aðlögunaráætlun er áhersla lögð á vöktun, viðbrögð og mat á áhrifum loftslagsbreytinga á íslenska náttúru, samfélag og innviði til að ná utan um afleiðingar loftslagsbreytinga. Meðal beinna áhættuþátta sem tekið er mið af má nefna aukna náttúruvá, aukna tíðni og umfang öfgakenndra veðuratburða, hopun jökla, hækkandi sjávarstöðu, hlýnun og súrnun sjávar og aðra kerfislæga áhættu.

Markmiðið er að draga úr loftslagstengdri áhættu til lengri og skemmri tíma með því að auka seiglu samfélags og vistkerfa. Þessi fyrsta útgáfa tekur til tímabilsins 2026-2030 og eru sex verkefni sett í sérstakan forgang:

• Aðlögun samgönguinnviða að áhrifum loftslagsbreytinga
• Efld loftslagsþjónusta
• Gerð viðkvæmni- og áhættumats fyrir íslenskt samfélag
• Vöktun íslenskrar náttúru með tilliti til áhrifa loftslagsbreytinga
• Viðbrögð við breytingum á náttúrufari Íslands
• Aukið bolmagn sveitarstjórnarstigs

Í heildina samanstendur aðlögunaráætlunin af 60 aðgerðum. Af þeim eru 23 þegar komnar í framkvæmd, 19 eru í útfærslu hjá ráðuneytum og stofnunum og fyrirhugaðar eru 18 aðgerðir til viðbótar sem verkefnisstjórn loftslagsaðgerða mun greina og kostnaðarmeta.

Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku-, og loftslagsráðherra:  „Loftslagsbreytingar eru ekki framtíðarvandi, heldur viðburður sem hefur afleiðingar hér og nú, og sem heimsbyggðin er þegar farin að finna á eigin skinni. Ísland er ekki í skjóli. Við þurfum að aðlaga samfélagið og innviði að þeim breytingum sem eru þegar hafnar, um leið og við tökum þátt í því alþjóðlega verkefni að draga úr losun.“

Í aðlögunaráætluninni er bent á mikilvægi þess að hafa kerfislæga, alþjóðlega og óbeina áhættu vegna loftslagsbreytinga í huga, s.s. hvað varðar áhrif á aðfangakeðjur til landsins. Auk þess sem gera þarf ráð fyrir óþekktum afgerandi breytingum sem Ísland gæti staðið frammi fyrir, t.a.m. hvað varðar breytingu hafstrauma.

Svið áætlunarinnar eru fjögur:

A.      Umhverfi: náttúra, líffræðileg fjölbreytni og landnotkun 

B.      Velsæld: velferð, lýðheilsa og samfélagslegur viðnámsþróttur

C.      Innviðir: loftslagsþol og öryggi

D.     Þverlæg verkefni

Aðgerðir eru síðan enn frekar flokkaðar eftir málaflokkum sem endurspegla bæði helstu svið samfélagsins sem verða fyrir áhrifum loftslagsbreytinga og þá stjórnsýsluþætti sem tryggja samhæfingu og árangur í aðlögunarstarfi.

Gert er ráð fyrir reglubundnu mati á árangri aðlögunaraðgerða og verður það fyrst dregið fram í skýrslu verkefnisstjórnar loftslagsaðgerða árið 2026.

CO2.is

Aðlögunaráætlun 2026-2030 vegna loftslagsbreytinga á Íslandi