Úrskurður félags- og húsnæðismálaráðuneytis 29/2025

Þriðjudaginn 16. desember 2025 var í félags- og húsnæðismálaráðuneytinu kveðinn upp svohljóðandi

 

Ú R S K U R Ð U R:

 

Með erindi til félags- og vinnumarkaðsráðuneytis, nú félags- og húsnæðismálaráðuneyti, sbr. forsetaúrskurð nr. 4/2025, um skiptingu Stjórnarráðs Íslands í ráðuneyti, dags. 7. nóvember 2024, kærðu DH veitingar ehf., kt. 570315-1290, og A, sem er kínverskur ríkisborgari, fd. […], til ráðuneytisins ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 28. október 2024, um synjun á veitingu tímabundins atvinnuleyfis til handa A í því skyni að ráða sig til starfa hjá DH veitingum ehf.

 

I. Málavextir og málsástæður.

Mál þetta varðar ákvörðun Vinnumálastofnunar um synjun á veitingu tímabundins atvinnuleyfis til handa A, sem er kínverskur ríkisborgari, í því skyni að ráða sig til starfa hjá DH veitingum ehf. Sótt hafði verið um umrætt atvinnuleyfi á grundvelli 8. gr. laga nr. 97/2002, um atvinnuréttindi útlendinga, vegna starfs sem krefst sérfræðiþekkingar.

 

Fyrrnefndri ákvörðun vildu kærendur ekki una og kærðu þeir ákvörðunina til ráðuneytisins með erindi, dags. 7. nóvember 2024. Í erindi kærenda er þess krafist að ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 28. október 2024, verði endurskoðuð þar sem kærendur telji að það starf sem hér um ræðir krefjist þeirrar sérþekkingar sem gerð sé krafa um í 7. og 8. gr. laga nr. 97/2002, um atvinnuréttindi útlendinga.

 

Fram kemur í erindi kærenda að um sé að ræða starf matreiðslumanns í hefðbundinni kínverskri matargerð en slík matargerð sé undirstaðan á matseðli veitingastaðar í eigu hlutaðeigandi atvinnurekanda. Jafnframt kemur fram að fyrrnefndur veitingastaður sé frábrugðinn öðrum kínverskum veitingastöðum á Íslandi þar sem lögð sé áhersla á svæðisbundna matargerð auk þess sem einkenni veitingarstaðarins séu sérstakar handunnar núðlur en gerð slíkra núðla krefjast sérhæfðar þjálfunar að mati kærenda. Enn fremur kemur fram að umrædd matargerð krefjist mikillar hæfni að mati kærenda og að umræddur útlendingur búi yfir einstakri sérþekkingu á þessu tiltekna sviði þar sem hann hafi mikla reynslu af því að útbúa kínverska rétti auk þess sem hann búi yfir þekkingu sem nauðsynleg sé fyrir ímynd og framtíðarþróun fyrrnefnds veitingarstaðar. Þá kemur fram að þrátt fyrir að hlutaðeigandi atvinnurekandi hafi þann 29. október 2024 auglýst umrætt starf laust til umsóknar á vef Vinnumálastofnunar hafi honum ekki tekist að finna starfsmann sem þegar hefur aðgengi að innlendum vinnumarkaði sem jafnframt hefur þá sérhæfðu færni sem starfið krefjist að mati kærenda og umræddur útlendingur hefur.

 

Erindi kærenda var sent Vinnumálastofnun til umsagnar með bréfi ráðuneytisins, dags. 12. nóvember 2024, og var stofnuninni veittur frestur til 3. desember 2024 til að veita umbeðna umsögn. Með bréfum ráðuneytisins til Vinnumálastofnunar, dags. 19. desember 2024 og 11. febrúar 2025, ítrekaði ráðuneytið erindi sitt til Vinnumálastofnunar, dags. 12. nóvember 2024, þar sem óskað var eftir umsögn stofnunarinnar.

 

Í umsögn Vinnumálastofnunar, sem barst ráðuneytinu 24. febrúar 2025, ítrekar stofnunin afstöðu sína í málinu sem fram kemur í synjunarbréfi stofnunarinnar, dags. 28. október 2024, þess efnis að í máli þessu hafi skilyrði 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga ekki verið uppfyllt þar sem hvorki hafi verið sýnt fram á skort á starfsfólki innanlands né innan Evrópska efnahagssvæðisins til að gegna því starfi sem um ræðir í máli þessu.

 

Fram kemur í umsögninni að sótt hafi verið um tímabundið atvinnuleyfi vegna starfs matreiðslumanns og að Vinnumálastofnun hafi fallist á að slíkt starf sé samkvæmt lögum og venju hér á landi starf sem krefst þess að sá sem því gegnir búi yfir tiltekinni sérfræðiþekkingu í skilningi b-liðar 1. mgr. 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga. Jafnframt kemur fram að þegar Vinnumálastofnun hafi tekið umrædda ákvörðun hafi rúmlega 280 einstaklingar verið skráðir án atvinnu hjá stofnuninni sem hafi haft menntun og/eða starfsreynslu sem matreiðslumenn, matráðar, matreiðslumeistarar eða yfirmatreiðslumeistarar og hafi óskað eftir störfum sem slíkir en þegar umsögn stofnunarinnar hafi verið rituð hafi þessir einstaklingar verið rúmlega 360 talsins.

 

Enn fremur kemur fram í umsögn Vinnumálastofnunar að umrætt starf hafi verið skráð laust til umsóknar hjá stofnuninni 29. október 2024 og að í það minnsta 12 umsækjendur hafi sótt um starfið, þar á meðal einstaklingar með menntun og umfangsmikla reynslu af störfum við matreiðslu, sem þegar hafi haft aðgengi að innlendum vinnumarkaði en enginn þeirra hafi hins vegar verið ráðinn til starfa. Fram kemur að helsta ástæða þess að enginn hafi verið ráðinn til starfa hafi að sögn hlutaðeigandi atvinnurekanda verið vegna þess að enginn hefði haft reynslu af kínverskri matargerð.

 

Þá kemur fram í umsögn Vinnumálastofnunar að meðal annars með hliðsjón af eðli þess starfs sem hér um ræðir, fjölda þeirra einstaklinga með menntun og reynslu af störfum við matreiðslu sem skráðir hafi verið án atvinnu hjá stofnuninni þegar ákvörðun stofnunarinnar hafi verið tekin og fjölda umsókna sem hafi borist þegar starfið hafi verið auglýst laust til umsóknar verði að mati stofnunarinnar ekki talið að sýnt hafi verið fram á skort á starfsfólki til að gegna umræddu starfi sem undanþegið er kröfu um atvinnuleyfi til starfa hér á landi.

 

Með tölvubréfi ráðuneytisins, dags. 26. febrúar 2025, óskaði ráðuneytið eftir athugasemdum kærenda við umsögn Vinnumálastofnunar og var frestur veittur til 13. mars 2025. Í svarbréfi kærenda, dags. 26. febrúar 2025, kemur meðal annars fram að hlutaðeigandi atvinnurekandi hafi haft samband við þá einstaklinga sem sótt hafi um starfið en þeir hafi  ýmist, að mati hlutaðeigandi atvinnurekanda, ekki sýnt starfinu áhuga eða ekki samþykkt að koma í atvinnuviðtal. Þá ítreki kærendur áður fram komin sjónarmið í málinu.

 

 

II. Niðurstaða.

Samkvæmt 1. mgr. 34. gr. laga nr. 97/2002, um atvinnuréttindi útlendinga, er atvinnurekanda og útlendingi sameiginlega heimilt að kæra til félags- og húsnæðismálaráðuneytis ákvörðun Vinnumálastofnunar á grundvelli laganna. Í máli þessu er kærð ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 28 október 2024, um synjun á veitingu tímabundins atvinnuleyfis vegna starfs sem krefst sérfræðiþekkingar, sbr. 8. gr. laga nr. 97/2002, um atvinnuréttindi útlendinga.

 

Atvinnuleyfi vegna starfa útlendinga á innlendum vinnumarkaði eru veitt í samræmi við lög um atvinnuréttindi útlendinga, reglugerðir sem settar eru með heimild í þeim lögum og stefnu íslenskra stjórnvalda hverju sinni að teknu tilliti til alþjóðlegra skuldbindinga þeirra. Svo unnt sé að veita atvinnuleyfi á grundvelli laga um atvinnuréttindi útlendinga þurfa almenn skilyrði sem tilgreind eru í 7. gr. laganna að vera uppfyllt sem og sértæk skilyrði þeirrar tegundar atvinnuleyfis sem sótt er um hverju sinni.

 

Samkvæmt 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga er heimilt að veita tímabundið atvinnuleyfi vegna starfs hér á landi sem krefst sérfræðiþekkingar. Skilyrði fyrir veitingu atvinnuleyfis samkvæmt ákvæðinu eru meðal annars að starfið sé samkvæmt lögum eða venju hér á landi þess eðlis að það krefjist þess að sá sem gegnir því búi yfir tiltekinni sérfræðiþekkingu sem og að sérfræðiþekking þess útlendings sem í hlut á hverju sinni sé nauðsynleg hlutaðeigandi fyrirtæki og feli í sér háskóla-, iðn-, list- eða tæknimenntun sem viðurkennd er hér á landi, sbr. b-, c- og d-lið 1. mgr. ákvæðisins. Samkvæmt ákvæðinu er Vinnumálastofnun heimilt að óska staðfestingar á menntun útlendingsins með viðeigandi skilríkjum í samræmi við íslenskar reglur telji stofnunin slíkt nauðsynlegt.

 

Í athugasemdum við 6. gr. frumvarps þess er varð að 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga, sbr. lög nr. 78/2008, um breytingu á lögum nr. 97/2002, um atvinnuréttindi útlendinga, og lögum nr. 47/1993, um frjálsan atvinnu- og búseturétt launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins, með síðari breytingum, kemur meðal annars fram að ákvæðið fjalli um veitingu atvinnuleyfa sem heimila atvinnurekendum að ráða til sín útlendinga sem ætlað er að gegna störfum sem krefjast sérfræðiþekkingar. Sé við það miðað „að tiltekinn útlendingur hafi til að bera sérfræðiþekkingu sem er nauðsynleg hlutaðeigandi fyrirtæki. Með ákvæði þessu eru leitast við að koma til móts við þarfir atvinnulífsins um sérfræðiþekkingu sem ekki er fáanleg meðal þeirra sem þegar hafa aðgengi að innlendum vinnumarkaði. Lagt er til að meginreglan verði að sérfræðiþekking hlutaðeigandi útlendinga takmarkist við háskóla-, iðn-, list- eða tæknimenntun sem viðurkennd er hérlendis auk þess að fullnægja þeim menntunarkröfum sem gerðar eru til starfsins hér á landi og að laun og önnur starfskjör séu til jafns við heimamenn í sömu störfum.“

 

Með 4. tölul. 122. gr. laga nr. 60/2016, um útlendinga, var 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga breytt, meðal annars í því skyni að skýra nánar til hvaða sjónarmiða skuli líta við mat á því hvaða störf það séu sem geti talist til starfa sem krefjast sérfræðiþekkingar þeirra sem þeim gegna. Í athugasemdum við umrætt ákvæði í frumvarpi því sem varð að lögum nr. 60/2016, um útlendinga, segir að „við framangreint mat skuli líta til gildandi laga á hverjum tíma sem og venju hér á landi þar sem miðað skuli við að um sé að ræða starf sem krefst sérfræðiþekkingar þegar það starf sem um ræðir er þess eðlis að aðrir en þeir sem hafa tiltekna sérfræðiþekkingu geti ekki gegnt því. Er því ekki gert ráð fyrir að starf teljist starf sem krefst sérfræðiþekkingar af þeirri ástæðu einni að atvinnurekandi óski eftir að starfsmaður með tiltekna sérfræðiþekkingu gegni því þegar um er að ræða starf þar sem almennt eru ekki gerðar slíkar kröfur til þeirra sem slíkum störfum gegna samkvæmt íslenskum lögum eða venju á innlendum vinnumarkaði.“ Þá segir enn fremur að þetta sé lagt til „þar sem mikilvægt þykir að kveða skýrt á um í 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga til hvaða sjónarmiða Vinnumálastofnun skuli líta við mat á því hvort tiltekið starf sé þess eðlis að það krefjist sérfræðiþekkingar þess sem ráðinn verður til að gegna því. Á þetta ekki síst við svo Vinnumálastofnun verði unnt að leggja mat á hvort skilyrði ákvæðisins hvað varðar eðli starfsins sem um ræðir sé uppfyllt áður en lagt er mat á hvort þau skilyrði sem fram koma í ákvæðinu og lúta að sérþekkingu viðkomandi útlendings sem ætlað er að gegna starfinu séu uppfyllt.“

 

Af efni ákvæðis 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga má því ráða að tilgangur ákvæðisins sé að koma til móts við þarfir atvinnulífsins hvað varðar sérfræðiþekkingu sem ekki er fáanleg meðal þeirra sem þegar hafa aðgengi að innlendum vinnumarkaði í þeim tilvikum þegar starf er þess eðlis að ekki er unnt að gegna því nema hlutaðeigandi starfsmaður hafi til að bera tiltekna sérfræðiþekkingu í formi menntunar sem tilgreind er í d-lið 1. mgr. ákvæðisins. Líkt og ákvæðið kveður á um er við það miðað að það starf sem um ræðir sé þess eðlis að sá sem því gegnir þurfi að búa yfir tiltekinni háskóla-, iðn-, list- eða tæknimenntun sem viðurkennd er hér á landi til að geta gegnt starfinu.

 

Samkvæmt 2. mgr. 8. gr. laganna er Vinnumálastofnun í undantekningartilvikum heimilt að veita tímabundið atvinnuleyfi á grundvelli ákvæðisins ef viðkomandi útlendingur hefur yfir að ráða sérþekkingu sem jafna má við þá menntun sem tilgreind er í d-lið 1. mgr. ákvæðisins. Í slíkum tilvikum er Vinnumálastofnun ætlað að óska staðfestingar á sérþekkingu þess útlendings sem í hlut á hverju sinni í samræmi við íslenskar reglur ef stofnunin telur slíkt nauðsynlegt. Í athugasemdum við 6. gr. frumvarps þess er varð að 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga, sbr. lög nr. 78/2008, um breytingu á lögum nr. 97/2002, um atvinnuréttindi útlendinga, og lögum nr. 47/1993, um frjálsan atvinnu- og búseturétt launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins, með síðari breytingum, kemur meðal annars fram að með þessu sé „átt við sérþekkingu útlendings sem byggist á langri starfsreynslu við tiltekið starf sem leiðir til sérhæfðrar fagþekkingar hans og að sú sérþekking verði ekki fengin með öðrum hætti. Mikilvægt er að unnt sé að sýna fram á starfsreynslu útlendings við tiltekin störf en hér er ekki átt við þekkingu sem útlendingur kann að afla sér með þátttöku í einstökum námskeiðum.“ Af framangreindu má að mati ráðuneytisins ráða að undantekning 2. mgr. 8. gr. laganna lúti að þeirri sérþekkingu sem sá sem ráðinn er til að gegna starfi sem krefst sérfræðiþekkingar í skilningi laganna býr yfir og jafna má við þá menntun sem talin er upp í d-lið 1. mgr. 8. gr. laganna.

 

Það er því lögbundið skilyrði fyrir veitingu tímabundins atvinnuleyfis á grundvelli 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga, vegna starfs sem krefst sérfræðiþekkingar, að um sé að ræða starf sem krefst sérfræðiþekkingar. Það er jafnframt lögbundið skilyrði fyrir veitingu framangreinds atvinnuleyfis á grundvelli 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga að sá útlendingur sem í hlut á hverju sinni hafi lokið tiltekinni háskóla-, iðn-, list- eða tæknimenntun sem viðurkennd er hér á landi eða í undantekningartilvikum hafi yfir að ráða sérfræðiþekkingu sem jafna má við fyrrnefnda menntun að öðrum skilyrðum ákvæðisins uppfylltum, sbr. einnig b- og d-lið 1. mgr. ákvæðisins. Þá er það skilyrði að sérfræðiþekking útlendingsins sem í hlut á sé nauðsynleg hlutaðeigandi fyrirtæki, sbr. c-lið 1. mgr. sama ákvæðis.

 

Í ljósi framangreinds ber Vinnumálastofnun að meta hvort það starf sem um ræðir hverju sinni sé þess eðlis að það krefjist þess að sá sem því gegnir búi yfir tiltekinni sérfræðiþekkingu, sbr. 1. mgr. 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga áður en tímabundið atvinnuleyfi er veitt á grundvelli ákvæðisins. Við framangreint mat ber Vinnumálastofnun jafnframt að líta til þess hvort hér á landi séu gerðar sérstakar kröfur til þeirra sem gegna sambærilegum störfum án tillits til þess hvaða reglur gilda um sambærileg störf í öðrum ríkjum. Er í því sambandi meðal annars átt við kröfur um að þeir sem gegna umræddu starfi hér á landi búi yfir tiltekinni háskóla-, iðn-, list- eða tæknimenntun eða í undantekningartilvikum langri starfsreynslu við tiltekið starf sem leiðir til sérhæfðrar fagþekkingar sem nauðsynleg er til að viðkomandi starfsmanni sé unnt að gegna starfinu og jafna má við fyrrgreinda menntun. Er því að mati ráðuneytisins ekki átt við hvers konar kröfur um þekkingu eða hæfni sem vinnuveitandi kýs að gera til þeirra einstaklinga sem hann ræður til starfa sem krefjast ekki sérfræðiþekkingar í skilningi 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga. Enda þótt ætla verði atvinnurekendum ákveðið svigrúm í því sambandi eiga slíkar kröfur að mati ráðuneytisins ekki undir 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga.

 

Þrátt fyrir að starf sé þess eðlis að það krefjist sérfræðiþekkingar er meginreglan sú að atvinnurekandi leitist við að ráða starfsfólk sem þegar hefur aðgengi að íslenskum vinnumarkaði, sbr. a-lið 1. mgr. 7. gr., sbr. a-lið 1. mgr. 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga. Við mat á því hvort skilyrði a-liðar 1. mgr. 7. gr. laganna séu uppfyllt ber Vinnumálastofnun jafnframt að líta til skuldbindinga íslenskra stjórnvalda samkvæmt samningnum um Evrópska efnahagssvæðið, sbr. einnig 2. gr. sömu laga. Með samningnum um Evrópska efnahagssvæðið hafa íslensk stjórnvöld skuldbundið sig til að skapa skilyrði fyrir fulla atvinnu, bætt lífskjör og bætt starfsskilyrði á Evrópska efnahagssvæðinu, sbr. einnig lög nr. 2/1993, um Evrópska efnahagssvæðið. Ákvæði 28.-30. gr. samningsins um Evrópska efnahagssvæðið fjalla síðan sérstaklega um frjálsa för launafólks sem nánar eru útfærð í gerðum um þetta efni og hafa verið felldar undir V. viðauka við samninginn. Samkvæmt reglugerð nr. 492/2011/ESB, um frjálsa för launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins, sem tekið hefur gildi hér á landi, sbr. lög nr. 105/2014, um frjálsan atvinnu- og búseturétt launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins, skal sérhver ríkisborgari annars aðildarríkis njóta þeirra réttinda að ráða sig til starfa á yfirráðasvæði annars aðildarríkis með sama forgangsrétti og ríkisborgarar þess ríkis. Er þar jafnframt kveðið á um náið samstarf vinnumiðlana aðildarríkjanna um miðlun lausra starfa innan svæðisins. Það telst því felast í skuldbindingum íslenskra stjórnvalda samkvæmt framangreindum samningi að þau veiti launamönnum sem eru ríkisborgarar annarra aðildarríkja innan Evrópska efnahagssvæðisins sama aðgang og íslenskir ríkisborgarar hafa að lausum störfum á innlendum vinnumarkaði og þar með forgang fram yfir ríkisborgara ríkja utan svæðisins að þeim störfum.

 

Af efni ákvæðis a-liðar 1. mgr. 7. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga, sbr. einnig a-lið 1. mgr. 8. gr. laganna, má því ráða að mat Vinnumálastofnunar á því hvort skilyrði ákvæðisins fyrir veitingu tímabundinna atvinnuleyfa séu uppfyllt skuli aðallega byggjast á aðstæðum á innlendum vinnumarkaði hverju sinni sem og hvort starfsfólk fáist innan Evrópska efnahagssvæðisins, EFTA-ríkja eða Færeyja. Þar á meðal er átt við hið lögbundna hlutverk Vinnumálastofnunar að meta hvort leit atvinnurekanda að starfsmanni, sem þegar hefur aðgengi að innlendum vinnumarkaði, sé fyrirsjáanlega árangurslaus og þar með ekki nauðsynlegt skilyrði fyrir veitingu tímabundins atvinnuleyfis. Beiðni um aðstoð Vinnumálastofnunar við leit að starfsfólki sem þegar hefur aðgengi að innlendum vinnumarkaði er því lögbundið skilyrði fyrir veitingu tímabundins atvinnuleyfis enda telji stofnunin leitina ekki fyrirsjáanlega árangurslausa.

 

Samkvæmt 4. mgr. 8. gr. laganna er Vinnumálastofnun heimilt að víkja frá fyrrgreindu skilyrði a-liðar 1. mgr. 7. gr. laganna, sbr. a-lið 1. mgr. 8. gr., þegar um er að ræða umsókn um atvinnuleyfi samkvæmt ákvæðinu vegna starfs sem krefst háskólamenntunar. Í athugasemdum við 6. gr. frumvarps þess er varð að 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga, sbr. lög nr. 78/2008, um breytingu á lögum nr. 97/2002, um atvinnuréttindi útlendinga, og lögum nr. 47/1993, um frjálsan atvinnu- og búseturétt launafólks innan Evrópska efnahagssvæðisins eru færðar fram skýringar fyrir því að víkja megi frá almennum skilyrðum þess að veitt verði tímabundið atvinnuleyfi, en þar segir meðal annars: „Þrátt fyrir meginregluna fellur það engu síður í hlut Vinnumálastofnunar að meta, í samræmi við stefnu stjórnvalda hverju sinni, hvort ástæða sé til að atvinnurekandi leiti fyrst að starfsmanni á innlendum vinnumarkaði eða af Evrópska efnahagssvæðinu áður en leyfi samkvæmt ákvæði þessu er veitt enda má gera ráð fyrir að þegar um svo sérhæfð störf sé að ræða kunni sú leit að verða fyrirsjáanlega árangurslaus. Þar er m.a. átt við að það getur verið mat Vinnumálastofnunar að starfsfólk sé almennt ekki fáanlegt í tiltekin sérfræðistörf meðal þeirra sem hafa aðgengi að innlendum vinnumarkaði og því ástæðulaust að leita sérstaklega eftir slíkum sérfræðingum. Jafnframt má gera ráð fyrir að oft sé um að ræða sérhæfða þekkingu eða færni sem verið er að sækjast eftir sem bundin er við þann einstakling sem sótt er um atvinnuleyfi fyrir en í slíkum tilvikum kann að vera eðlilegt að Vinnumálastofnun heimili að vikið sé frá hinum almennu skilyrðum a-liðar 1. mgr. 5. gr. frumvarpsins. Með ákvæðinu er því lagt á herðar stjórnvaldi að meta hverja umsókn fyrir sig eins og verið hefur, sbr. athugasemdir við 5. gr. frumvarpsins.“

 

Mál þetta lýtur að umsókn um tímabundið atvinnuleyfi til handa útlendingi sem er ríkisborgari í ríki utan Evrópska efnahagssvæðisins vegna starfs við matreiðslu hér á landi á veitingastað í eigu hlutaðeigandi atvinnurekanda. Að mati ráðuneytisins liggur fyrir í máli þessu að um er að ræða starf sem krefst sérfræðiþekkingar í skilningi 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga, enda mega þeir einir gegna umræddu starfi eða sambærilegum störfum á innlendum vinnumarkaði sem hafa til þess gilt starfsleyfi en fyrir liggur í gögnum málsins viðurkenning frá sýslumanninum á Austurlandi þess efnis að umræddur útlendingur hafi heimild til að kenna sig í starfsheiti við iðn sína (matreiðslu) og að hann hafi jafnstöðu við svein í matreiðslu hér á landi. Jafnframt kemur fram í viðurkenningu sýslumannsins á Austurlandi að umræddur útlendingu hafi rétt til inngöngu í nám fyrir iðnsveina til iðnmeistaraprófs í matreiðslu.

 

Það fellur ávallt í hlut viðkomandi atvinnurekanda að auglýsa umrætt starf laust til umsóknar þannig að atvinnuleitendur á innlendum vinnumarkaði og sameiginlegum vinnumarkaði Evrópska efnahagssvæðisins fái tækifæri til að sækja um starfið. Ríkar kröfur eru gerðar til atvinnurekenda svo talið verði fullreynt að finna starfsfólk sem þegar hefur aðgengi að innlendum vinnumarkaði með aðstoð Vinnumálastofnunar áður en skilyrði fyrir veitingu tímabundinna atvinnuleyfa vegna starfa ríkisborgara ríkja utan Evrópska efnahagssvæðisins eru talin uppfyllt. Í því sambandi þarf meðal annars að gæta þess að ekki séu gerðar óraunhæfar kröfur til þeirra sem eiga að sinna hinum auglýstu störfum, meðal annars með tilliti til laga og venju hér á landi sem og með tilliti til þess starfsfólks sem hefur aðgengi að íslenskum vinnumarkaði, þar á meðal launafólks af Evrópska efnahagssvæðinu, og því jafnvel til þess fallnar að fæla hugsanlega atvinnuleitendur frá því að sækja um hin auglýstu störf. 

 

Fram kemur í gögnum málsins að hlutaðeigandi atvinnurekandi hafi auglýst umrætt starf laust til umsóknar á vef Vinnumálastofnunar 29. október 2024 eða eftir að sú ákvörðun Vinnumálastofnunar sem hér um ræðir lá fyrir. Jafnframt kemur fram í umsögn Vinnumálastofnunar að 12 umsækjendur hafi sótt um starfið, þar á meðal einstaklingar með menntun og umfangsmikla reynslu af störfum við matreiðslu, sem þegar hafi haft aðgengi að innlendum vinnumarkaði en enginn þeirra hafi hins vegar verið ráðinn til starfa. Af gögnum málsins verður hins vegar ekki ráðið að umrætt starf hafi verið auglýst laust til umsóknar innan Evrópska efnahagssvæðisins með milligöngu Eures, vinnumiðlunar á Evrópska efnahagssvæðinu.

 

Í ljósi framangreinds er það mat ráðuneytisins að ekki hafi verið fullreynt að ráða einstakling í umrætt starf sem þegar hefur aðgengi að innlendum vinnumarkaði og því hafi skilyrði 1. mgr. 7. gr. laganna, sbr. a-lið 1. mgr. 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga ekki verið uppfyllt í máli þessu. Á það ekki síst við í ljósi þess fjölda einstaklinga með reynslu af sambærilegum störfum sem skráðir voru án atvinnu hjá Vinnumálastofnun þegar ákvörðun stofnunarinnar var tekin en fram kemur í umsögn stofnunarinnar að þá hafi rúmlega 280 einstaklingar verið skráðir án atvinnu hjá stofnuninni sem hafi haft menntun og/eða starfsreynslu sem matreiðslumenn, matráðar, matreiðslumeistarar eða yfirmatreiðslumeistarar en þegar umsögn stofnunarinnar hafi verið rituð hafi þessir einstaklingar verið rúmlega 360 talsins.

 

Með vísan til alls framangreinds er það niðurstaða ráðuneytisins að hin kærða ákvörðun Vinnumálastofnunar hafi byggt á málefnalegum sjónarmiðum og að skilyrði fyrir veitingu tímabundins atvinnuleyfis á grundvelli 8. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga, vegna starfs sem krefst sérfræðiþekkingar, hafi ekki verið uppfyllt í máli þessu.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð:

 

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 28. október 2024, um synjun á veitingu tímabundins atvinnuleyfis til handa A, sem er kínverskur ríkisborgari, í því skyni að ráða sig til starfa hjá DH veitingum ehf., skal standa.