15 janúar 2026
/
Úrskurður nr. 11/2026
Hinn
úrskurður nr. 11/2026
í stjórnsýslumáli nr. KNU25080225
Kæra [...]
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn
Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
II. Málsatvik og málsmeðferð
Ákvörðunin var kærð til kærunefndar útlendingamála 28. ágúst 2025. Hinn 10. september 2025 lagði kærandi fram greinargerð og önnur fylgigögn.
III. Málsástæður og rök kæranda
Í greinargerð vísar kærandi til hinnar kærðu ákvörðunar og áréttar þann málatilbúnað að forstjóri fyrirtækisins sem hún starfi fyrir sé styrktaraðili kæranda vegna náms hennar. Þá standi henni til boða stöðuhækkun að námi loknu svo hún geti stuðlað að vexti fyrirtækisins. Kærandi vísar til þess að fjármunir á reikningi fyrirtækisins séu henni til ráðstöfunar og hún hafi því sýnt fram á fjármuni í samræmi við leiðbeiningar stofnunarinnar. Þá hafi vísun Útlendingastofnunar til engra frekari gagna byggt á röngum leiðbeiningum þar sem kærandi hafi lagt fram það sem Útlendingastofnun hafi óskað eftir. Kærandi geti eftir sem áður lagt fram frekari gögn sé ástæða til. Kærandi áréttar að tilgangur millifærslu hennar á reikning vinnuveitanda hafi verið að stuðla að arðbærri nýtingu fjármunanna í stað þess að þeir stæðu óhreyfðir á bankareikningi hennar. Kærandi muni hlíta öllum lögum og reglum við dvöl sína. Eina markmið kæranda sé að bæta við sig menntun hér á landi.
Meðal fylgigagna á kærustigi eru gögn í tengslum við fjármál og atvinnustarfsemi fyrirtækisins sem kærandi kveðst starfa fyrir.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Samkvæmt 1. mgr. 65. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi sem ætlar að stunda fullt nám hér á landi dvalarleyfi enda sé hann eldri en 18 ára og fullnægi þeim kröfum sem gerðar eru í viðkomandi námi. Fullt nám er samfellt nám á háskólastigi, þ.m.t. nám á háskólastigi sem fram fer á vinnustöðum, eða annað það nám sem gerir sambærilegar kröfur til undirbúningsmenntunar og nám á háskólastigi. Sá sem sækir einstök námskeið telst ekki stunda fullt nám. Ákvæði 2. mgr. 65. gr. laga um útlendinga áskilur að 1. og 2. mgr. 55. gr. laga um útlendinga séu uppfyllt, ásamt því að útlendingur stundi fullt nám hér á landi samkvæmt staðfestingu eða vottorði frá hlutaðeigandi skóla eða hafi fengið heimild til undanþágu frá skilyrði um fullt nám, svo sem vegna skipulags náms á grundvelli beiðni frá hlutaðeigandi skóla.
Í 55. gr. laga um útlendinga er mælt fyrir um grunnskilyrði dvalarleyfis. Samkvæmt 1. mgr. 55. gr. er heimilt að veita útlendingi dvalarleyfi í samræmi við ákvæði VI.-IX. kafla samkvæmt umsókn uppfylli hann skilyrði stafliða a-d ákvæðisins, en í a-lið kemur fram að framfærsla útlendings skv. 56. gr. og sjúkratrygging þurfi að vera örugg. Samkvæmt 1. mgr. 56. gr. laga um útlendinga þarf útlendingur sem er eldri en 18 ára og sækir um dvalarleyfi að sýna fram á að framfærsla hans sé trygg þann tíma sem hann sækir um að fá að dveljast hér á landi. Þá segir í 4. mgr. 56. gr. að ráðherra sé heimilt, í samráði við ráðherra sem fer með félagsmál, að setja í reglugerð nánari ákvæði um kröfu um trygga framfærslu, þ.m.t. um hvað teljist trygg framfærsla, hvernig framfærslu skuli háttað og í hvaða tilvikum heimilt sé að víkja frá þeim kröfum. Ráðherra hefur ekki útfært nánar í reglugerð hvað telst trygg framfærsla. Í úrskurðarframkvæmd kærunefndar, sbr. einkum úrskurði nr. 229/2018, dags. 12. júlí 2018, og nr. 122/2021, dags. 17. mars 2021, hefur nefndin lagt áherslu á að framfærsla einstaklings sé sjálfstæð eða frá einstaklingi sem beri lögbundna framfærsluskyldu gagnvart honum. Í framkvæmd hefur verið byggt á tekjum sem viðkomandi aflar af atvinnu eða fé sem hann fer með sannanleg yfirráð yfir, t.d. innstæðu á bankareikningi sem skráður er á nafn viðkomandi eða ef innstæða á reikningi á öðru nafni er tryggð viðkomandi með öruggum hætti.
Líkt og að framan greinir hefur ráðherra heimild til að setja í reglugerð nánari ákvæði um kröfu um trygga framfærslu, en hefur ekki nýtt þá heimild. Samkvæmt ákvæði 4. mgr. 56. gr. laga um útlendinga og skýringum við ákvæðið í frumvarpi til laganna er þar einkum átt við upphæðir og aðra hlutlæga mælikvarða við mat á tryggri framfærslu. Ákvæði laga um útlendinga sem fjalla um trygga og örugga framfærslu eru matskennd en í því felst að löggjafinn hefur eftirlátið stjórnvöldum sem annast framkvæmd laganna, sbr. 2. mgr. 4. gr. laga um útlendinga, að leggja mat á aðstæður sem byggist á málefnalegum sjónarmiðum.
Krafa um trygga og örugga framfærslu er eitt grunnskilyrða dvalarleyfis samkvæmt lögum um útlendinga. Þeir hagsmunir sem búa að baki því skilyrði snúa bæði að einstaklingnum sjálfum og íslensku samfélagi. Er því ætlað að tryggja að útlendingur fái raunhæft tækifæri til að dvelja hér á landi til samræmis við skilyrði og tilgang dvalarleyfis, geti séð fyrir sér án þess að lenda í fjárhagsvandræðum, s.s. varðandi húsnæði og daglegar þarfir, sem og til að koma í veg fyrir að viðkomandi verði útsettur fyrir misneytingu vegna bágrar fjárhagsstöðu. Er þá horft til þess að dvalarleyfishafar búa að jafnaði við skertara öryggisnet en í heimaríki, s.s. varðandi aðstoð fjölskyldu, vina og aðgangs að félagslegu kerfi. Jafnframt er spornað við því að útlendingar sækist í ólögmæta atvinnu sem gæti gert þá útsetta fyrir mansali, kynbundnu ofbeldi og annarri nauðung.
Við mat á því hvort framfærsla teljist örugg og trygg skal leggja heildstætt mat á aðstæður útlendings hverju sinni. Við það mat þarf m.a. að skoða hvort fjárhæð framfærslu sé næg og hvort trúverðugt sé að sú framfærsla sem byggt er á verði aðgengileg kæranda á gildistíma þess dvalarleyfis sem sótt er um. Við mat á því hvort það sé trúverðugt að kærandi hafi aðgang að þeirri framfærslu sem byggt er á á gildistíma dvalaleyfis er eðlilegt og málefnalegt að líta til uppruna fjárins, hvort og hve lengi kærandi hafi haft aðgengi að fjármununum og hvort trúverðugt sé að öðru leyti að kærandi muni hafa aðgang að fjármununum á gildistíma þess dvalarleyfis sem sótt er um.
Samkvæmt hinni kærðu ákvörðun lagði Útlendingastofnun til grundvallar að kærandi hefði ekki sýnt fram á trygga og örugga framfærslu á fyrirhuguðum dvalartíma. Gögn málsins bera með sér að kærandi hafi haft nægt fé á innistæðureikningi sínum samkvæmt fylgigögnum sem lögð voru fram samhliða dvalarleyfisumsókn. Fram kemur að 19. maí 2025 hafi nafngreindur maður lagt inn á reikning kæranda 350.000 ganverska seda (um 3,9 milljónir íslenskra króna). Síðar sama dag og yfirlit reikningsins var prentað út, þ.e. 19. maí 2025, millifærði kærandi sömu fjárhæð, 350.000 ganverska seda, af bankareikningi sínum og eftir stóðu 57.175 sedar (um 635.000 íslenskar krónur). Eftir þann tíma fór innstæða á reikningnum lækkandi en lokastaða reikningsins hinn 14. júlí 2025 var 346 sedar (um 3.800 íslenskar krónur). Samkvæmt skýringum kæranda hafi hún fengið styrk frá vinnuveitanda sínum og hafi millifært peningana aftur til þess að styðja við rekstur fyrirtækisins og ávaxta fjármunina. Í greinargerð kæranda kemur fram að hún og vinnuveitandi hennar hafi í sameiningu ákveðið að leggja fjármunina inn á reikning kæranda þegar hún hefði fengið samþykkt dvalarleyfi á Íslandi. Henni stæðu fjármunirnir því til reiðu.
Samkvæmt framangreindu hefur kærandi ekki haft stöðugt aðgengi og sannanleg yfirráð yfir þeim fjármunum sem hún byggir framfærslu sína á. Nánar tiltekið hafi kærandi eingöngu haft nægt fé til umráða nokkrum dögum fyrir framlagningu umsóknar hennar en fjármunirnir fóru út af reikningnum síðar sama dag og reikningsyfirlitið var prentað út. Jafnframt hafi kærandi verið í vondri trú, enda lagt fram fylgigögn með umsókn sem hafi þá þegar gefið ranga mynd af raunverulegum fjárhag hennar. Umræddar millifærslur inn og út af reikningi kæranda nema 350.000 ganverskum sedum, eða um 3,9 milljónum íslenskra króna. Samkvæmt þeim gögnum sem kærunefnd hefur kynnt sér um aðstæður í Gana jafngilda ársmeðallaun í landinu um 130.000 krónum. Umræddar millifærslur, sem kærandi hafi lýst sem styrk frá vinnuveitanda, nema því um þrjátíuföldum ársmeðallaunum í landinu. Enn fremur sýna vilyrði um skilyrtan styrk sem veittur yrði við veitingu dvalarleyfis ekki fram á trygga og örugga framfærslu kæranda auk þess sem fjárráðin eru háð samþykki annars aðila. Framlögð bankayfirlit eru ekki til þess fallin að sýna fram á að kærandi muni hafa aðgang að tryggri og öruggri framfærslu, samkvæmt lögum um útlendinga, á því tímabili sem dvalarleyfisumsóknin tekur til. Kærandi hefur ekki lagt fram önnur gögn til stuðnings frásögn hennar, s.s. yfirlit reikningsins yfir lengra tímabil, yfirlit fleiri reikninga í hennar umráðum eða annað sem rennir frekari stoðum undir frásögn hennar.
Að framangreindu virtu og með hliðsjón af þeim fjárhæðum sem um ræðir eru skýringar kæranda á framangreindum millifærslum ótrúverðugar. Samkvæmt atvikum í málinu og gögnum málsins að öðru leyti hefur kærandi ekki sýnt fram á að hafa sannanleg yfirráð og aðgengi að nægum fjármunum sem nauðsynlegir eru til framfærslu á Íslandi á dvalartímanum.
Að því virtu hefur kærandi ekki sýnt fram á að hún hafi trygga og örugga framfærslu í skilningi a-liðar 1. mgr. 55. gr. og 56. gr. laga um útlendinga og er ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest.
Úrskurðarorð:
Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.
The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.