Mál nr. 675/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 675/2025

Fimmtudaginn 29. janúar 2026

A

gegn

Húsnæðis- og mannvirkjastofnun

Ú R S K U R Ð U R 

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur.

Með kæru, dags. 15. október 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, dags. 8. október 2025, um útreikning húsnæðisbóta.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með bréfi Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, dags. 3. september 2025, var kæranda tilkynnt að umsókn hans um húsnæðisbætur hefði verið frestað þar sem leigusamningur væri ekki skráður í leiguskrá stofnunarinnar. Kæranda var veittur 15 daga frestur til að skrá húsaleigusamninginn. Með bréfi Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, dags. 8. október 2025, var kæranda tilkynnt að stofnunin hefði gert nýja tekju- og eignaáætlun fyrir útreikning húsnæðisbóta. Húsnæðisbætur kæranda næmu 78.728 kr. á mánuði eftir þann útreikning. 

Kærandi lagði fram kæru hjá úrskurðarnefnd velferðarmála 15. október 2025. Með bréfi, dags. 30. október 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð stofnunarinnar barst 13. nóvember 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 19. nóvember 2025. Athugasemdir bárust frá kæranda 22. janúar 2026.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar velferðarmála er ekki að finna neinn rökstuðning fyrir kærunni en meðfylgjandi voru tölvupóstsamskipti kæranda og Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar sem áttu sér stað eftir að hann fékk bréf stofnunarinnar frá 3. september 2025. Af þeim samskiptum má ráða að kærandi hafi verið ósáttur við beiðni Húsnæðis- og mannvirkjastofnunarinnar um að skrá leigusamning í leiguskrá stofnunarinnar.

Í athugasemdum kæranda vegna greinargerðar Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar kemur fram að ljóst sé að stofnunin sé ekki með sama skilning og kærandi á því yfir hverju hann sé að kvarta/kæra vegna afgreiðslu stofnunarinnar. Kærandi hafi bent stofnuninni á að skv. 5. gr. húsaleigulaga hafi leigusali átt að sjá um skráningu á leigusamningi ef hann ætti tvær íbúðir eða fleiri (sem hann eigi). Því ætti Húsnæðis- og mannvirkjastofnun ekki að hóta því að taka húsnæðisbætur af kæranda eða dæma hann í vinnu fyrir leigusalann. Í því samhengi hafi kærandi bent stofnuninni á 10. og 12. gr. stjórnsýslulaga en ekkert hafi verið gefið fyrir þau rök eða upplýsingar. Stofnunin hafi sagst ekkert vita hvort leigusali kæranda leigði út fleiri en eina eign. Þá hafi kærandi bent Húsnæðis- og mannvirkjastofnun á að samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga ætti stofnunin að kynna sér málið áður en kærandi væri fenginn til að vinna vinnu leigusala. Stofnunin hafi svo bætt gráu ofan á svart með því að brjóta líka meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga. Kæranda hafi verið hótað og stillt upp við vegg. Afgreiðsla Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar á málinu beri vott um fullkomið virðingarleysi gagnvart lögum og þjónustuþegum stofnunarinnar. Einnig sé það áhyggjuefni hversu léleg samskiptastefna sé hjá stofnuninni þar sem augljóslega hefði verið hægt að leysa mál kæranda án þess að hann hafi þurft að eyða 20 dögum í kvöl og pínu yfir framfærslu sinni og auðvitað fjárhagstjóni, ásamt kæru til úrskurðanefndar velferðarmála.

III.  Sjónarmið Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar

Í greinargerð Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar kemur fram að málið snúi að ákvörðun stofnunarinnar, dags. 8. október 2025. Þann 3. september 2025 hafi kærandi fengið bréf frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun þar sem hann hafi verið upplýstur um að svo hægt væri að afgreiða umsókn um húsnæðisbætur þyrfti leigusamningurinn að vera skráður í leiguskrá stofnunarinnar ásamt því hafi hann fengið leiðbeiningar um skráningu leigusamninga í leiguskrá. Í kjölfarið hafi farið fram samskipti á milli kæranda og Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar þar sem stofnunin hafi m.a. rökstutt ástæðu þess að umsókn hans hefði verið frestað. Þann 6. október 2025 hafi kærandi óskað eftir því að stofnunin myndi skrá leigusamninginn og þann 8. október 2025 hafi umsókn hans verið samþykkt. Kærandi hafi þá fengið uppfærða tekjuáætlun og endurreikning húsnæðisbóta. Þann 30. október 2025 hafi ákvörðun Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar um samþykkta umsókn verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála.

Í 9. gr. laga nr. 75/2016 um húsnæðisbætur sé fjallað um skilyrði húsnæðisbóta og þær séu aðeins veittar að uppfylltum ákveðnum skilyrðum. Samkvæmt d. lið 1. mgr. 9. gr. laganna skuli húsnæðisbætur einungis veittar ef umsækjandi sé aðili að leigusamningi um íbúðarhúsnæðið sem sé til a.m.k. þriggja mánaða og skráður hafi verið í leiguskrá húsnæðisgrunns Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, sbr. þó 12. gr. laganna. Þar sem samningurinn hafi ekki verið skráður í leiguskrá hafi umsókn hans verið frestað og hann fengið leiðbeiningar um hvernig mætti skrá samninga í leiguskrá.

Af hálfu Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar sé byggt á því að málsmeðferðin hafi að öllu leyti verið í samræmi við ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og að ákvörðunin hafi verið gerð í samræmi við ákvæði laga um nr. 75/2016 húsnæðisbætur og reglugerð nr. 1200/2016 um húsnæðisbætur, með síðari breytingum.

Húsnæðis- og mannvirkjastofnun geri þá kröfu að hin kærða ákvörðun stofnunarinnar í málinu verði staðfest.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, dags. 8. október 2025, um útreikning húsnæðisbóta til kæranda. Af kæru og fylgigögnum hennar má ráða að kærandi hafi verið ósáttur við beiðni Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar um að hann þyrfti að skrá húsaleigusamning sinn í leiguskrá stofnunarinnar.

Í 9. gr. laga nr. 75/2016 um húsnæðisbætur er kveðið á um skilyrði fyrir greiðslu húsnæðisbóta en samkvæmt 2. mgr. ákvæðisins skulu húsnæðisbætur einungis veittar að uppfylltum eftirfarandi skilyrðum:

1. umsækjandi og aðrir þeir sem umsækjandi tilgreinir sem heimilismenn í umsókn séu búsettir í íbúðarhúsnæðinu, sbr. þó 10. gr.,
2. umsækjandi sé 18 ára eða eldri,
3. um sé að ræða íbúðarhúsnæði hér á landi sem felur í sér venjulega og fullnægjandi heimilisaðstöðu þar sem að lágmarki er eitt svefnherbergi ásamt séreldhúsi eða séreldunaraðstöðu, sérsnyrtingu og baðaðstöðu, sbr. þó 11. gr.,
4. umsækjandi sé aðili að leigusamningi um íbúðarhúsnæðið sem sé til a.m.k. þriggja mánaða og skráður hefur verið í leiguskrá húsnæðisgrunns Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, sbr. þó 12. gr.,
5. fyrir liggi umboð umsækjanda og annarra heimilismanna, 18 ára og eldri, til upplýsingaöflunar, sbr. 2. mgr. 14. gr.

Í 12. gr. laga nr. 75/2016 er kveðið á um undanþágu frá skilyrði um leigusamning sem skráður hafi verið í leiguskrá húsnæðisgrunns Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar. Þar segir að þrátt fyrir skilyrði d. liðar 2. mgr. 9. gr. um leigusamning sem skráður hafi verið í leiguskrá húsnæðisgrunns Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar sé að uppfylltum öðrum skilyrðum laganna heimilt að greiða húsnæðisbætur þrátt fyrir að ekki liggi fyrir skráður leigusamningur þegar um sé að ræða tímabundin afnot búseturéttarhafa skv. 15. mgr. 20. gr. laga nr. 66/2003 um húsnæðissamvinnufélög, gerðarþola skv. 6. tölul. 1. mgr. 28. gr. laga nr. 90/1991 um nauðungarsölu og leigjanda skv. 11. tölul. 1. mgr. 28. gr. sömu laga af íbúðarhúsnæði, sem hann hafi við nauðungarsölu haft til eigin nota, í allt að tólf mánuði gegn greiðslu samkvæmt ákvörðun sýslumanns.

Samkvæmt framangreindu er ljóst að eitt af skilyrðum þess að fá greiddar húsnæðisbætur frá Húsnæðis- og mannvirkjastofnun er að vera aðili að leigusamningi sem hefur verið skráður í leiguskrá húsnæðisgrunns stofnunarinnar. Húsnæðis- og mannvirkjastofnun var því rétt og skylt að óska eftir því við kæranda að hlutast til um að leigusamningur hans yrði skráður í leiguskrá stofnunarinnar.

Með vísan til framangreinds er ákvörðun Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar um útreikning húsnæðisbóta til kæranda staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, dags. 8. október 2025, um útreikning húsnæðisbóta til A, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir