29 janúar 2026
/
Úrskurður nr. 41/2026
Hinn
úrskurður nr. 41/2026
í stjórnsýslumáli nr. KNU25090176
Kæra [...]
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn
Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og að dvalarleyfi hans verði endurnýjað.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
Kærandi fékk fyrst útgefið dvalarleyfi á grundvelli hjúskapar með íslenskum ríkisborgara 28. júní 2023 með gildistíma til 31. maí 2024. Kærandi sótti um endurnýjun leyfisins 19. maí 2024. Með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 7. október 2024, upplýsti stofnunin kæranda um að samkvæmt Þjóðskrá hefðu hann og maki slitið samvistum og uppfyllti kærandi að óbreyttu ekki lagaskilyrði fyrir endurnýjun dvalarleyfis. Var kæranda veittur frestur til þess að leggja fram andmæli varðandi það sem fram kom í bréfinu. Hinn 31. október 2024 lagði kærandi fram andmæli vegna málsins. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 24. september 2025, var umsókn kæranda um endurnýjun dvalarleyfis synjað. Í hinni kærðu ákvörðun kom fram að kærandi og maki hans væru skilin að lögum. Uppfyllti kærandi því ekki skilyrði 1. mgr. 69. gr. og 1. mgr. 70. gr. laga um útlendinga. Ákvörðun Útlendingastofnunar var birt kæranda samdægurs. Hinn 25. september 2025 lagði kærandi fram kæru til kærunefndar ásamt greinargerð og öðrum fylgigögnum.
Samkvæmt 1. mgr. 103. gr. laga um útlendinga frestaði kæra réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar.
III. Málsástæður og rök kæranda
Í greinargerð kemur fram að umsókn kæranda um endurnýjun dvalarleyfis hafi verið synjað. Þrátt fyrir að hjúskap kæranda hafi lokið hafi hann sterk tengsl við landið. Kærandi sé í sambúð með nýjum maka sem sé íslenskur ríkisborgari. Sambúðin sé mikilvæg fyrir velferð kæranda. Kærandi byggir á því að lög heimili útgáfu dvalarleyfis á grundvelli sambúðar og uppfylli sambúð kæranda lagaskilyrði fyrir útgáfu slíks leyfis. Kærandi hafi sótt um dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla við landið en umsóknin væri til meðferðar hjá Útlendingastofnun. Byggir kærandi á því að umsóknin auk sambúðar hans sýni fram á ásetning hans til lögmætrar búsetu á Íslandi til lengri tíma. Kærandi vísar einnig til sjónarmiða um meðalhóf og vernd mannréttinda, þ.m.t. réttar til fjölskyldulífs í skilningi 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu.
Meðal fylgigagna á kærustigi eru gögn um sambúð og atvinnuhagi kæranda.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Samkvæmt 1. mgr. 70. gr. laga um útlendinga er heimilt að veita útlendingi dvalarleyfi hér á landi hyggist hann flytjast hingað til lands til að búa með maka sínum eða sambúðarmaka. Skilyrði þess er að makinn hafi rétt til fjölskyldusameiningar samkvæmt VIII. kafla laga um útlendinga og að hann sé annað hvort í hjúskap eða sambúð, sbr. 2. málsl. 1. mgr. 70. gr. laganna. Í 7. mgr. ákvæðisins kemur fram að makar og sambúðarmakar skuli hafa fasta búsetu á sama stað í samræmi við ákvæði laga um lögheimili og aðsetur. Heimilt er að víkja frá þessu ákvæði ef sérstakar tímabundnar ástæður eru fyrir hendi.
Kærandi var með útgefið dvalarleyfi frá 28. júní 2023 til 31. maí 2024 og sótti um endurnýjun leyfisins 19. maí 2024. Hinn 2. apríl 2024 var skráð í Þjóðskrá Íslands að kærandi og maki hans hefðu slitið samvistum. Hinn 9. desember 2024 var skráð að þau væri skilin að lögum og að lögheimili þeirra væri ekki lengur sameiginlegt. Dvalarleyfi á grundvelli hjúskapar, sbr. 70. gr. laga um útlendinga, er bundið við tiltekinn hjúskap. Þrátt fyrir fyrra dvalarleyfi kæranda er hann nú skilinn að lögum. Forsendur dvalarleyfis hafa því breyst og hefur sambúð kæranda við núverandi sambúðarmaka ekki áhrif á endurnýjun dvalarleyfis sem bundið var við hjúskap með fyrrum maka. Samkvæmt framangreindu uppfyllir kærandi ekki lengur skilyrði fyrir veitingu dvalarleyfis á grundvelli hjúskapar, sbr. 1. og 7. mgr. 70. gr. laga um útlendinga. Verður ákvörðun Útlendingastofnunar um að synja kæranda um endurnýjun dvalarleyfis því staðfest.
Hinn 15. janúar 2025 sótti kærandi um dvalarleyfi á grundvelli sérstakra tengsla, sbr. 78. gr. laga um útlendinga, og er sú umsókn til meðferðar hjá Útlendingastofnun. Fram kemur í hinni kærðu ákvörðun að kærandi hafi heimild til dvalar á meðan umsókn hans er til vinnslu hjá stofnuninni.
Athugasemdir við málsmeðferð Útlendingastofnunar
Samkvæmt gögnum málsins var umsókn kæranda um endurnýjun dvalarleyfis lögð fram 19. maí 2024. Fyrir liggur að Útlendingastofnun upplýsti kæranda um að skilyrði dvalarleyfis væru ekki uppfyllt með bréfi, dags. 7. október 2024. Þrátt fyrir það var ákvörðun í máli kæranda ekki tekin fyrr en 24. september 2025. Í ljósi framangreinds er málshraðinn aðfinnsluverður, m.a. með hliðsjón af 9. gr. stjórnsýslulaga. Brot gegn málshraðareglu leiðir þó ekki sjálfkrafa til þess að fallast skuli á umsókn kæranda en Útlendingastofnun er leiðbeint að hraða vinnslu sambærilegra mála.
Úrskurðarorð:
Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.
The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.