Úrskurður nr. 9/2026

Úrskurður nr. 9/2026

Þriðjudaginn 24. febrúar 2026 var í heilbrigðisráðuneytinu kveðinn upp svohljóðandi

 

Ú R S K U R Ð U R

Með kæru, dags. 20. ágúst 2025, […], hér eftir kærandi, ákvörðun embættis landlæknis, dags. 23. maí 2025, um að synja umsókn hennar um sérfræðileyfi í hjúkrun á sviði hjúkrunar einstaklinga með sykursýki.

Af kæru kæranda má ráða að hún krefjist þess að ákvörðun embættisins verði felld úr gildi og að lagt verði fyrir embættið að veita henni sérfræðileyfi.

Um kæruheimild má ráða að vísað sé til 2. mgr. 12. gr. laga nr. 34/2012, um heilbrigðisstarfsmenn. Kæra kæranda barst ráðuneytinu mánudaginn 25. ágúst. Samkvæmt gögnum málsins var kæran póstlögð 22. ágúst 2025. Þá bar 23. ágúst upp á laugardag og framlengdist frestur til að kæra málið fram á næsta opnunardag, sem var mánudagurinn 25. ágúst. Kæra barst því innan kærufrests.

Meðferð málsins hjá ráðuneytinu

Kæra kæranda barst ráðuneytinu 25. ágúst 2025, en hún var póstlögð 22. sama mánaðar. Ráðuneytið óskaði í kjölfarið eftir umsögn embættis landlæknis um kæruna. Umsögn embættisins ásamt fylgigögnum barst ráðuneytinu 29. september. Ráðuneytið bauð kæranda í kjölfarið að gera athugasemdir við umsögn embættisins og veitti kæranda frest til 23. október til að koma þeim á framfæri við ráðuneytið. Kærandi sótti umsögn embættisins og fylgiskjöl með henni sama dag og ráðuneytið sendi henni umsögnina, 9. október 2025. Engar athugasemdir bárust hins vegar frá kæranda. Var málið því tekið til úrskurðar á grundvelli fyrirliggjandi gagna.

Málsatvik

Kærandi lauk BS prófi í hjúkrunarfræði […] árið 2010 og fékk útgefið starfsleyfi sem hjúkrunarfræðingur á grundvelli námsins frá embætti landlæknis. Kærandi hóf meistaranám í heilbrigðisvísindum […] og lauk því síðla árs 2023.

Kærandi sótti um sérfræðileyfi í hjúkrun einstaklinga með sykursýki sem klínískt sérsvið í hjúkrun til embættis landlæknis þann 15. desember 2023 á grundvelli meistaranámsins í heilbrigðisvísindum sem hún hafði þá nýlega lokið. Embætti landlæknis sendi umsókn kæranda til umsagnar hjá hjúkrunarfræðideild heilbrigðisvísindasviðs Háskóla Íslands þann 2. janúar 2024. Umsögn umsagnarnefndarinnar barst embætti landlæknis 8. febrúar 2024. Í umsögninni kom fram mat nefndarinnar væri að kærandi uppfyllti ekki skilyrði til að fá útgefið sérfræðileyfi í hjúkrun þar sem hún uppfyllti ekki skilyrði 2. gr. reglugerðar nr. 512/2013, um menntun, réttindi og skyldur hjúkrunarfræðinga og skilyrði til að hljóta starfsleyfi og sérfræðileyfi.

Kæranda var í kjölfarið gefið tækifæri til að koma á framfæri athugasemdum við umsögn umsagnarnefndarinnar. Kærandi sendi embættinu frekari gögn sem hún taldi að skiptu máli fyrir umsögn hennar þann 9. apríl 2024. Í kjölfarið sendi embættið umsagnarnefndinni viðbótargögn kæranda til umsagnar að nýju. Umsagnarnefndin skilaði annarri umsögn 15. maí 2024 þar sem niðurstaða nefndarinnar var sú að kærandi uppfyllti ekki enn skilyrði til að hljóta sérfræðileyfi. Byggði nefndin á því að kærandi hefði lokið meistaranámi í heilbrigðisvísindum en ekki í hjúkrunarfræði líkt og krafa er gerð um samkvæmt 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013.

Kæranda var aftur veitt tækifæri til að gera athugasemdir við umsögn nefndarinnar 22. maí 2024. Kærandi óskaði eftir að skipuð yrði sérstök mats- og umsagnarnefnd til að meta umsókn hennar um sérfræðileyfi á grundvelli 3. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 512/2013. Embætti landlæknis féllst á tillögu kæranda og skipaði slíka nefnd. Nefndin skilaði umsögn um umsókn kæranda 6. febrúar 2025. Í umsögn sérstöku mats- og umsagnarnefndarinnar kom fram að nám kæranda í heilbrigðisvísindum væri ekki að fullu sambærilegt við framhaldsnám í hjúkrunarfræði, svo sem krafa er um að ljúka til að fá útgefið sérfræðileyfi. Þá hafi kærandi ekki sýnt fram á að hún hafi tekið sérhæfð námskeið með áherslu á hugmyndafræði og sértækan kenningarheim hjúkrunarfræðinnar og sérgreinarinnar í hjúkrun sem hún sótti um sérfræðileyfi í. Var það niðurstaða nefndarinnar að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013.

Á grundvelli umsagna nefndanna tveggja svo og ákvæða reglugerðar nr. 512/2013 taldi embætti landlæknis að kærandi uppfyllti ekki skilyrði reglugerðarinnar til að fá útgefið sérfræðileyfi í hjúkrun. Var umsókn hennar af þeim sökum synjað 23. maí 2025, en það er sú ákvörðun sem er kærð til ráðuneytisins.

Málsástæður kæranda

Kærandi byggir í fyrsta lagi á því að árið 2021 hafi fyrsta sérfræðileyfið verið veitt á klínísku sérsviði hjúkrunar. Sérfræðileyfið sem þá var veitt hafi verið á sama klíníska sérsviði og kærandi sótti um sérfræðileyfi í og að umsækjandinn þá hafi byggt umsókn sína á sama námi og kærandi byggir umsókn sína á.

Í öðru lagi byggir kærandi á að þegar sérfræðileyfið var veitt árið 2021 hafi 2. tölul. 3. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013 verið túlkuð á þann veg að meistaranám í heilbrigðivísindum frá Háskólanum á Akureyri, á námslínunni langvinn veikindi með áherslu á sykursýki, verið talið sambærileg menntun og meistarapróf eða doktorspróf í hjúkrunarfræði frá viðurkenndum háskóla. Ekki hafi verið gerðar breytingar á reglugerðinni hvað varðar ákvæði 6. gr. reglugerðarinnar frá því að fyrra sérfræðileyfið var veitt.

Í þriðja lagi byggir kærandi á að hún hafi lokið umfangsmikilli meistararannsókn á sviði hjúkrunar einstaklinga með sykursýki og að öll einstaklingverkefni hennar í náminu hafi verið með áherslu á hjúkrun einstaklinga með sykursýki.

Í fjórða lagi byggir kærandi á að nú sé í boði meistaranám í hjúkrun einstaklinga með sykursýki við Háskólann á Akureyri […].

Í fimmta lagi byggir kærandi á að samkvæmt 6. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013, sbr. 4. mgr. 12. gr. reglugerðarinnar sé embætti landlæknis heimilt að láta kæranda undirgangast hæfnispróf til að sýna fram á að hún búi yfir þeirri faglegu þekkingu og hæfni sem krafist er af hjúkrunarfræðingi með sérfræðileyfi og að viðeigandi menntastofnun skuli skipuleggja prófið fyrir umsækjanda í samráði við landlækni. Kærandi telur að ákvæðið geti átt við um hana og vísar til jafnræðisreglu stjórnsýsluréttarins ef 12. gr. á ekki við um hjúkrunarfræðinga með íslenskt hjúkrunarleyfi.

Umsögn embættis landlæknis

Í umsögn embættis landlæknis kemur í fyrsta lagi fram að umsókn kæranda hafi í upphafi verið send til umsagnar hjúkrunarfræðideildar heilbrigðisvísindasviðs Háskóla Íslands í samræmi við 2. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 512/2013 og að umsagnarnefndin hafi metið sem svo að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 2. tölul. 3. mgr. 6. gr. reglugerðarinnar til að hljóta sérfræðileyfi. Deildin komst að nýju að sömu niðurstöðu í kjölfar þess að kærandi skilaði inn frekari gögnum í málinu. Í umsögnum deildarinnar hafi komið fram að nám sem er ekki markað á sviði hjúkrunarfræði geti ekki talist sambærilegt eða komið í stað viðurkennds náms í hjúkrunarfræði.

Í öðru lagi kemur fram að embætti landlæknis hafi, í kjölfar niðurstöðu umsagnarnefndarinnar, fallist á beiðni kæranda um að skipa sérstaka mats- og umsagnarnefnd til að meta umsókn kæranda um sérfræðileyfi, sbr. 3. mgr. 7. gr. reglugerðar nr. 512/2013. Í umsögn nefndarinnar hafi komið fram að nám kæranda í heilbrigðisvísindum geti ekki talist að fullu sambærilegt við framhaldsnám í hjúkrunarfræði þar sem kærandi hafi ekki sýnt fram á að hún hafi tekið sérhæfð námskeið með áherslu á hugmyndafræði og sértækan kenningarheim hjúkrunarfræðinnar og sérgreinarinnar í hjúkrun.

Í þriðja lagi kemur fram í umsögn embættisins að 12. gr. reglugerðar nr. 512/2013, sem kærandi vísaði til við málsmeðferðina varðandi mögulegt hæfnispróf, eigi einungis við þegar umsækjandi sækir um starfs- eða sérfræðileyfi á grundvelli náms utan EES eða Sviss og Ísland hefur ekki samið um viðurkenningu á faglegri þekkingu eða hæfi. Að mati embættis landlæknis þarf að túlka ákvæði 4. mgr. 12. gr. til samræmis við önnur ákvæði greinarinnar, sem lúta að umsóknum þeirra sem ljúka námi í ríki utan EES og Sviss.

Í fjórða lagi kemur fram að embætti landlæknis hafi á seinustu fimm árum gefið út 41 sérfræðileyfi í hjúkrun. Þar af hafi 39 þeirra verið veitt á grundvelli meistaranáms í hjúkrunarfræði. Tvö sérfræðileyfi hafi verið veitt á grundvelli meistaranáms í heilbrigðisvísindum, en þau hafi verið veitt árin 2021 og 2022. Í öðru málinu hafi verið um að ræða umsækjanda sem sóttist eftir sérfræðileyfi á grundvelli meistaranáms í heilbrigðisvísindum frá erlendum háskóla. Umsókn þess einstaklings hafi upphaflega verið synjað en honum síðan verið veitt sérfræðileyfi eftir að hann hafði bætt við sig námskeiðum á viðkomandi sérsviði hjúkrunar í samræmi við ráðleggingar lektors í hjúkrun við Háskóla Íslands. Í hinu tilfellinu sótti einstaklingur um sérfræðileyfi á grundvelli meistaranáms í heilbrigðisvísindum frá heilbrigðisvísindasviði Háskólans á Akureyri með áherslu á langvinn veikindi auk eins árs diplómanáms frá erlendum háskóla. Var þeim einstaklingi veitt sérfræðileyfi eftir að umsagnarnefnd um hjúkrunar- og sérfræðileyfi við Hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands komst að þeirri niðurstöðu að samanlagt nám umsækjandans uppfyllti skilyrði reglugerðarinnar um veitingu sérfræðileyfis.

Í fimmta lagi kemur fram að álit umsagnarnefnda um starfs- og sérfræðileyfi vegi þungt við ákvarðanatöku embættis landlæknis um afgreiðslu umsókna, enda sitji í umsagnarnefndum menntastofnana landsins helstu sérfræðinga í námi á því sviði sem til umfjöllunar er hverju sinni.

Engar athugasemdir bárust frá kæranda við umsögn embættis landlæknis.

Niðurstaða

Í þessu máli er til skoðunar hvort meistaranám kæranda í heilbrigðisvísindum með áherslu á langvinn veikindi við Háskólann á Akureyri geti talist sambærilegt við meistaranám í hjúkrunarfræði á klínísku sérsviði líkt og krafa er gerð um samkvæmt 1. mgr., sbr. 2. tölul. 3. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013.

Lagagrundvöllur

Samkvæmt 1. mgr. 75. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands, nr. 33/1944, er öllum frjálst að stunda þá atvinnu sem þeir kjósa. Því frelsi má þó setja skorður með lögum, enda krefjist almannahagsmunir þess. Hefur atvinnufrelsi í heilbrigðiskerfinu verið settar ýmsar skorður í lögum  og reglugerðum með vísan til öryggis og hagsmuna sjúklinga og til að halda uppi gæðum í heilbrigðisþjónustu.

Meðal þeirra laga sem sett hafa verið vegna veitingar heilbrigðisþjónustu eru lög nr. 34/2012, um heilbrigðisstarfsmenn. Kveða lögin m.a. á um ákveðnar skorður við frelsi til að starfa við heilbrigðisþjónustu en samkvæmt 1. mgr. 1. gr. laganna er markmið þeirra að tryggja gæði heilbrigðisþjónustu og öryggi sjúklinga með því að skilgreina kröfur um menntun, kunnáttu og færni heilbrigðisstarfsmanna og starfshætti þeirra.

Í 5. og 6. gr. laganna er kveðið á um skilyrði fyrir veitingu starfsleyfa og leyfi til að starfa sem heilbrigðisstarfsmaður á Íslandi. Þá kemur fram í 7. gr. þeirra að sá einn hefur rétt til að kalla sig sérfræðing innan löggiltrar heilbrigðisstéttar og starfa sem slíkur hér landi sem fengið hefur til þess leyfi landlæknis. Í 8. gr. laganna er síðan kveðið á um skilyrði fyrir veitingu sérfræðileyfis, en í 1. mgr. ákvæðisins segir að ráðherra geti kveðið á um löggildingu sérfræðigreina innan löggiltrar heilbrigðisstéttar með reglugerð, að höfðu samráði við landlækni, viðkomandi fagfélag og menntastofnun hér á landi. Í 2. mgr. 8. gr. er mælt fyrir um að í reglugerð um veitingu sérfræðileyfis skuli kveðið á um þau skilyrði sem uppfylla þarf til að hljóta leyfi til að kalla sig sérfræðing innan löggiltrar heilbrigðisstéttar og starfa sem slíkur hér á landi. Miðað skuli við að lokið hafi verið formlegu viðbótarnámi á viðkomandi sérfræðisviði. Í reglugerð skuli m.a. kveða á um það sérfræðinám sem krafist sé til að hljóta sérfræðileyfi og um starfsþjálfun sé gerð krafa um hana. Enn fremur skuli kveðið á um í hvaða tilvikum skuli leitað umsagna menntastofnunar eða annarra aðila um það hvort umsækjandi uppfylli skilyrði um sérfræðinám. Samkvæmt 9. gr. laganna veitir landlæknir umsækjendum leyfi til að kalla sig sérfræðinga innan löggiltrar heilbrigðisstéttar og til að starfa sem slíkir hér á landi.

Á grundvelli 2. mgr. 8. gr. laga um heilbrigðisstarfsmenn m.a. hefur ráðherra sett reglugerð nr. 512/2013, um menntun, réttindi og skyldur hjúkrunarfræðinga og skilyrði til að hljóta starfsleyfi og sérfræðileyfi en III. kafli reglugerðarinnar fjallar um sérfræðileyfi. Skilyrði fyrir sérfræðileyfi koma fram í 6. gr. reglugerðarinnar en samkvæmt 1. mgr. greinarinnar má veita sérfræðileyfi á klínísku sérsviði hjúkrunar. Skilyrði er að sérfræðinám umsækjanda sé skilgreint innan þess sérsviðs sem umsókn hans um sérfræðileyfi tekur til. Viðkomandi sérsvið skal standa á traustum fræðilegum grunni og eiga sér samsvörun á viðurkenndum alþjóðlegum vettvangi. Með klínískum sérsviðum er átt við svið þar sem störf fela í sér bein samskipti við sjúklinga, svo og forvarnir og hjúkrunarfræðilega greiningu og meðferð, sbr. 2. mgr. 6. gr., en ekki hafa verið tilgreind tiltekin sérsvið í reglugerðinni. Til að hjúkrunarfræðingur geti átt rétt á að hljóta sérfræðileyfi skv. 5. gr. skal hann uppfylla eftirtaldar kröfur: a. hann skal hafa starfsleyfi sem hjúkrunarfræðingur á Íslandi skv. 2. gr., 2. hann skal hafa lokið meistaraprófi eða doktorsprófi í hjúkrunarfræði frá viðurkenndum háskóla eða hafa sambærilega menntun, og 3. hann skal hafa starfað við hjúkrun undir leiðsögn sérfræðings í hjúkrun að loknu prófi skv. 2. tölul. sem svarar til að minnsta kosti tveggja ára í fullu starfi á því sérsviði sem umsókn hans um sérfræðileyfi tekur til.

Fjallað er frekar um umsókn og umsagnir í 7. gr. reglugerðarinnar. Í 1. mgr. greinarinnar segir að umsókn um sérfræðileyfi í hjúkrun ásamt gögnum sem staðfesta menntun og starfsreynslu og öðrum nauðsynlegum fylgiskjölum skal senda til landlæknis. Áður en sérfræðileyfi er veitt skv. 5. gr. skal landlæknir leita umsagnar hjúkrunarfræðideildar heilbrigðisvísindasviðs Háskóla Íslands og/eða heilbrigðisvísindasviðs Háskólans á Akureyri um hvort umsækjandi uppfylli skilyrði skv. 6. gr., sbr. 2. mgr. 7. gr. Samkvæmt 3. mgr. 7. gr. er landlækni heimilt að skipa sérstaka mats- og umsagnarnefnd til að meta umsóknir um sérfræðileyfi.

Í V. kafla reglugerðarinnar er fjallað um ýmis ákvæði en þ.á m. er 12. gr. sem fjallar um frekari skilyrði fyrir veitingu starfsleyfis og sérfræðileyfis. Í 1. mgr. segir að umsækjandi um starfsleyfi sem hjúkrunarfræðingur skv. 2. gr. og sérfræðileyfi í hjúkrun skv. 5. gr. frá ríki utan EES og Sviss sem Ísland hefur ekki samið við um viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi skuli meðal annars leggja fram gögn um ríkisfang, innihald náms og námslengd, ásamt prófskírteini, starfsleyfi ef starfsgreinin er löggilt í því ríki sem umsækjandi kemur frá, fyrirhuguð störf hér á landi svo og önnur gögn og vottorð sem landlæknir telur nauðsynleg vegna útgáfu starfsleyfis. Samkvæmt 2. mgr. þarf eftir atvikum að liggja fyrir staðfest afrit umsóknar um atvinnu- og dvalarleyfi ásamt undirrituðum ráðningarsamningi áður en umsókn um starfsleyfi eða sérfræðileyfi er tekin til efnislegrar meðferðar. Heimilt er að gera kröfu um að umsækjandi búi yfir kunnáttu í íslensku og hafi þekkingu á íslenskri heilbrigðisslöggjöf svo og öðrum lögum og stjórnvaldsfyrirmælum sem talin eru nauðsynleg til að geta starfað sem hjúkrunarfræðingur, einkum vegna öryggis og samskipta við sjúklinga, sbr. 3. mgr. Í 4. mgr. segir síðan að hafi að mati landlæknis ekki verið sýnt fram á að nám umsækjanda uppfylli kröfur skv. 1. mgr. 3. gr. eða 6. gr. reglugerðarinnar að teknu tilliti til starfsreynslu sé heimilt að krefjast þess að umsækjandi gangist undir próf sem sýni fram á að hann búi yfir þeirri faglegu þekkingu og hæfni sem krafist er af hjúkrunarfræðingi eða hjúkrunarfræðingi með sérfræðileyfi. Viðeigandi menntastofnun skuli skipuleggja próf fyrir umsækjanda í samráði við landlækni.

Niðurstaða ráðuneytisins

Kærandi sótti um sérfræðileyfi í hjúkrunarfræði á klíníska sérsviðinu hjúkrun einstaklinga með sykursýki þann 15. desember 2023 og byggði umsókn sína á að hún hefði lokið meistaranámi í heilbrigðisvísindum með áherslu á langvinn veikindi og að áður hefði embætti landlæknis veitt öðrum einstakling sérfræðileyfi á sama klíníska sérsviði á grundvelli sama náms og kærandi hefur lokið.

Embætti landlæknis synjaði umsókn kæranda á þeim grundvelli að umsagnarnefnd hjúkrunarfræðideildar heilbrigðisvísindasviðs Háskóla Íslands hefði í tvígang komist að þeirri niðurstöðu að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013 til að hljóta sérfræðileyfi. Einnig byggði synjun embættisins á sömu niðurstöðu sérstakrar mats- og umsagnarnefndar, sem embætti landlæknis skipaði að ósk kæranda á grundvelli heimildar í 3. mgr. 7. gr. reglugerðarinnar.

Samkvæmt 2. tölul. 3. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013, um menntun, réttindi og skyldur hjúkrunarfræðinga og skilyrði til að hljóta starfsleyfi og sérfræðileyfi, skal umsækjandi um sérfræðileyfi hafa lokið meistaraprófi eða doktorsprófi í hjúkrunarfræði frá viðurkenndum háskóla eða hafa sambærilega menntun.

Í fyrri umsögn hjúkrunarfræðideildar heilbrigðisvísindasviðs Háskóla Íslands kom fram að heiti þeirra námskeiða sem kærandi tók í meistaranáminu og verkefni sem hún vann bentu ekki til þess að námið fjallaði sérstaklega um áherslur í hjúkrun einstaklinga með langvinn veikindi eða sykursýki. Í kjölfar umsagnarinnar sendi kærandi inn viðbótargögn við umsókn sína sem embætti landlæknis sendi að nýju til umsagnar til hjúkrunarfræðideildarinnar. Í seinni umsögninni kom fram að meistaranám kæranda væri ekki á sviði hjúkrunarfræði og gæti ekki komið í stað viðurkennds hjúkrunarfræðináms. Var það áfram niðurstaða nefndarinnar að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 2. tölul. 3. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013.

Þegar seinni umsögn deildarinnar var kynnt kæranda óskaði hún eftir að skipuð yrði sérstök mats- og umsagnarnefnd til að meta umsókn hennar á grundvelli 3. mgr. 7. gr. reglugerðarinnar. Embætti landlæknis varð við beiðninni og skilaði umsagnarnefndin umsögn til embættis landlæknis um umsókn kæranda þann 29. ágúst 2024. Í umsögn nefndarinnar kom fram að kærandi hefði ekki sýnt fram á að hún hefði tekið sérhæfð námskeið með áherslu á hugmyndafræði og sértækan kenningarheim hjúkrunarfræðinnar og sérgreinarinnar í hjúkrun, þar með talið með áherslu á sérfræðihlutverkið í hjúkrun, sem hluta af framhaldsnámi sínu. Í kjölfarið beindi nefndin því til kæranda að hún gæti lokið nokkrum tilgreindum námskeiðum í klínískri aðferðarfræði hjúkrunar, þ.e. hjúkrun á sérsviði I (6e), hjúkrun á sérsviði II (6e) og námskeiðið þekkingarþróun í hjúkrunarfræði (6e). Þau námskeið auk þess náms sem kærandi hafi þegar lokið í meistaranáminu myndu samanlagt uppfylla skilyrði til að hljóta sérfræðileyfi ef efni verkefnanna væru unnin í viðkomandi sérgrein. Sambærileg námskeið með hjúkrunarfræðilegum áherslum gætu líka dugað.

Af framangreindu verður ráðið að kærandi lauk ekki meistaranámi í hjúkrunarfræði frá viðurkenndum háskóla eða sambærilegri menntun, svo sem krafa er gerð um í 2. tölul. 3. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013. Nám kæranda laut að heilbrigðisvísindum með áherslu á langvinn veikindi en það nám er ekki sambærilegt meistaranámi í hjúkrunarfræði samkvæmt sérfræðinefndum sem hafa skilað umsögn um nám kæranda. Embætti landlæknis hefur jafnframt tekið undir þann skilning nefndanna í niðurstöðu sinni um synjun umsóknar kæranda.

Með vísan í framangreint er það mat ráðuneytisins að nám kæranda sé ekki á sviði hjúkrunarfræði né heldur geti nám hennar talist sambærilegt slíku prófi, enda vanti nokkuð upp á það samkvæmt umsögnum umsagnarnefndanna. Verður kæranda því ekki veitt sérfræðileyfi á þeim grundvelli.

Líkt og áður greinir hefur kærandi haldið því fram að ákvörðun embættis landlæknis brjóti gegn jafnræðisreglu stjórnsýsluréttarins þar sem einstaklingi hafi áður verið veitt sérfræðileyfi á sama klíníska sérsviði og kærandi sótti um á grundvelli sama náms og kærandi hefur lokið.

Samkvæmt umsögn embættis landlæknis til ráðuneytisins í tilefni af kæru kæranda hefur embættið í tvígang veitt sérfræðileyfi í hjúkrun á grundvelli meistaranáms í heilbrigðisvísindum. Í öðru tilfellinu var um að ræða meistaranám í heilbrigðisvísindum frá erlendum háskóla. Umsækjanda hafði í því tilfelli upphaflega verið synjað um sérfræðileyfi, en honum síðar veitt sérfræðileyfi eftir að hann hafði bætt við sig námskeiðum á viðkomandi sérsviði hjúkrunar. Í hinu tilfellinu hafði umsækjandi lokið meistaranámi í heilbrigðisvísindum frá Háskólanum á Akureyri, sem er sama nám og kærandi lauk. Þar að auki hafði sá umsækjandi lokið eins árs diplómanámi frá erlendum háskóla. Var þeim umsækjanda veitt sérfræðileyfi eftir að umsagnarnefnd um sérfræðileyfi í hjúkrun við hjúkrunarfræðideild Háskóla Íslands komst að þeirri niðurstöðu að umsækjandi uppfyllti skilyrði reglugerðarinnar til að hljóta sérfræðileyfi þegar námin tvö sem hann hefði lokið væru metin saman.

Samkvæmt framangreindu er að mati ráðuneytisins ekki að hægt að jafna saman umsókn kæranda og hinum tveimur umsóknunum þar sem umsækjandi hafði í báðum tilfellum lokið auknu námi  samanborið við kæranda þegar þeim var veitt sérfræðileyfi í hjúkrun á grundvelli reglugerðarinnar. Kærandi hefur ekki sýnt fram á að hún hafi lokið frekara námi, líkt og hinir tveir umsækjendurnir, sem uppfylli ásamt meistaranámi kæranda skilyrði 3. mgr. 6. gr. reglugerðar nr. 512/2013. Með vísan í framangreint telur ráðuneytið að niðurstaða embættis landlæknis um að synja kæranda um sérfræðileyfi hafi verið í samræmi við lög og að máli kæranda verði ekki jafnað saman við mál annarra umsækjenda sem kærandi vísar til.

Kærandi hefur í kæru til ráðuneytisins óskað eftir að fá að þeyta hæfnispróf á grundvelli 4. mgr. 12. gr. reglugerðar nr. 512/2013, til að sína fram á hæfni sína á klíníska sérsviðinu. Fjallað er um frekari skilyrði fyrir veitingu starfsleyfis og sérfræðileyfis í 12. gr. reglugerðarinnar. Samkvæmt 4. mgr. greinarinnar er heimilt að krefjast þess að umsækjandi gangist undir próf sem sýni fram á að hann búi yfir þeirri faglegu þekkingu og hæfni sem krafist er af hjúkrunarfræðingi eða hjúkrunarfræðingi með sérfræðileyfi ef ekki hefur verið sýnt fram á að nám umsækjanda uppfylli kröfur 1. mgr. 3. gr. eða 6. gr. að mati landlæknis. Til að leggja mat á heimild til að láta kæranda undirgangast hæfnispróf á grundvelli greinarinnar verður að mati ráðuneytisins að líta til tilgangs og markmiðs 12. gr. reglugerðarinnar í heild sinni. Í 1. mgr. greinarinnar er fjallað um stöðu umsækjenda sem eru frá ríki utan EES og Sviss sem Ísland hefur ekki samið um viðurkenningu á faglegri menntun og hæfi og hvaða gögn þeir umsækjendur þurfi að leggja fram, s.s. um innihald náms og námslengd, starfsleyfi ef það er til staðar o.fl. Þá fjalla 2. og 3. mgr. um að atvinnu- og dvalarleyfi þurfi að liggja fyrir og að heimild sé að gera kröfu um að umsækjandi búi yfir kunnáttu í íslensku og hafi þekkingu á íslenskri heilbrigðislöggjöf.

Af framangreindu má ráða að greinin í heild sinni fjallar um umsóknir umsækjenda frá ríkjum utan EES og Sviss um starfsleyfi eða sérfræðileyfi. Af því má leiða líkur að 4. mgr. eigi ekki við í tilfelli kæranda. Þar að auki kemur fram að um heimild sé að ræða þegar ekki hafi verið sýnt fram á að nám umsækjanda uppfylli kröfur annað hvort 1. mgr. 3. gr. eða 6. gr. Af orðalagi málsgreinarinnar má ráða að henni sé ætlað að vera möguleiki þegar ekki er með fullu ljóst hvort erlent nám umsækjanda uppfylli þau skilyrði sem eru sett um veitingu starfsleyfis eða sérfræðileyfis, svo sem vegna þess að námsgögn eru ófullnægjandi eða nám hans hefur verið með annarri uppsetningu en er á Íslandi og erfitt að meta hvort að nám eða starfsreynsla undir leiðsögn sérfræðings í kjölfarið uppfylli skilyrði reglugerðarinnar.

Í tilfelli kæranda liggur fyrir að hún lauk námi sínu, sem hún byggir umsókn sína á, á Íslandi. Þá liggja fyrir upplýsingar um námskeiðin sem hún lauk og stöðu námsleiðarinnar að öðru leyti. Af því má ráða að fullnægjandi upplýsingar um nám hennar hafi legið fyrir þegar umsagnar- og matsnefndirnar mátu nám kæranda og komust að því að hún uppfyllti ekki skilyrði reglugerðarinnar til að hljóta sérfræðileyfi en í sérstöku mats- og umsagnarnefndinni, sem fór yfir umsókn kæranda, voru skipaðir sérfræðingar frá bæði Háskóla Íslands og Háskólanum á Akureyri, en kærandi lauk námi frá Háskólanum á Akureyri. Ekki hafi því verið tilefni til að leggja hæfnispróf fyrir kæranda enda hafi allar nauðsynlegar upplýsingar um nám hennar og innihald þess legið fyrir.

Í ljósi alls framangreinds er það niðurstaða ráðuneytisins að staðfesta beri ákvörðun embættis landlæknis í máli kæranda.

 

Ú r s k u r ð a r o r ð

Ákvörðun embættis landlæknis, dags. 23. maí 2025, um að synja kæranda um sérfræðileyfi í hjúkrun á klíníska sérsviðinu hjúkrun einstaklinga með sykursýki, er staðfest.