Mál nr. 819/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 819/2025

Miðvikudaginn 25. febrúar 2026

A

v/B

gegn

Tryggingastofnun ríkisins

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur og Kristinn Tómasson læknir.

Með rafrænni kæru, móttekinni 19. desember 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 19. desember 2025 þar sem umönnun dóttur hennar, B, var felld undir 5. flokk, 0% greiðslur. 

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með umönnunarmati Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 8. apríl 2024 var umönnunun dóttur kæranda felld undir 5. flokk, 0% greiðslur frá 1. janúar 2024 til 31. desember 2025. Kærandi sótti í þrígang um umönnunargreiðslur með dóttur sinni með umsóknum dagsettum 28. ágúst 2024, 7. nóvember 2024 og 17. janúar 2025 sem var synjað með bréfum, dags. 30. október 2024, 18. nóvember 2024 og 19. febrúar 2025, á þeim forsendum að umönnunarmat væri í gildi og að framlögð gögn gæfur ekki tilefni til að breyta gildandi mati. Kærandi sótti á ný um umönnunarmat með umsókn 28. nóvember 2025. Með umönnunarmati Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 19. desember 2025, var umönnun dóttur kæranda felld undir 5. flokk, 0% greiðslur, fyrir tímabilið 1. janúar 2026 til 31. desember 2028. Kærandi óskaði eftir rökstuðningi Tryggingastofnunar ríkisins vegna ákvörðunarinnar 23. desember 2025 sem var veittur með bréfi, dags. 29. desember 2025.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 19. desember 2025. Með bréfi, dags. 6. janúar 2026, óskaði úrskurðarnefnd eftir greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins ásamt gögnum málsins. Með bréfi, dags. 28. janúar 2026, barst greinargerð stofnunarinnar og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 2. febrúar 2025. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru kemur fram að kærð sé ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins um umönnunarmat vegna dóttur kæranda þar sem hún hafi verið metin í 5. flokk.

Það sé mat kæranda að ákvörðunin endurspegli ekki raunverulega umönnunarþörf stúlkunnar eða þá umfram umönnun sem kærandi sinni daglega.

Dóttir kæranda sé með X syndrome, MBL skort og súrefnisskort við fæðingu. Stúlkan sé sein í hreyfiþroska, laus í liðum og eigi erfitt með að ganga upp og niður stiga. Hún hafi verið sein að byrja að ganga og þurfi áfram mikla aðstoð við hreyfingu. Auk þess séu erfiðleikar með fínhreyfingar og þurfi hún aðstoð við að borða sjálf með hnífapörum.

Stúlkan fari tvisvar til þrisvar sinnum í viku í sjúkra- og iðjuþjálfun og þurfi daglega þjálfun og eftirfylgd heima. Foreldrar sinni æfingum daglega með henni, meðal annars æfingum sem tengist göngu, jafnvægi, stigagöngu, notkun fóta, fínhreyfingum og styrk. Hún noti sérsmíðuð hjálpartæki, þar á meðal sérsmíðaða kuldaskó og inniskó.

Stúlkan sofi mjög illa og sé á svefnlyfi (Alimemazin) daglega, hún vakni oft á næturnar og nái ekki djúpum svefni, sem krefjist stöðugs eftirlits.

Vegna MBL skorts fái stúlkan oft bakteríu- og veirusýkingar. Hún hafi ítrekað þurft sýklalyfjameðferðir og hafi verið mikið heima vegna veikinda. Auk þess hafi hún fengið alvarlegar sýkingar, þar á meðal inflúensu og RS-veiru, sem hafi leitt til spítalainnlagnar. Fyrir hver veikindi þurfi náið eftirlit, mikla umönnun og tíð samskipti við heilbrigðiskerfið.

Stúlkan glími við hægðatregðu og þurfi daglega lyfjagjöf (Miralax tveir til þrír tappar á dag). Sé lyfið ekki gefið reglulega hætti hún að hafa hægðir. Hún sé í eftirliti hjá augnlækni tvisvar á ári vegna sjónvanda og gruns um skerta sjón. Hún hafi verið mjög lítið í leikskóla vegna veikinda.

Stúlkan sé á þriggja mánaða fresti í eftirliti hjá taugalækni, hjá sérfræðingi í Domus einu sinni til tvisvar í mánuði, auk reglulegs eftirlits hjá sjúkra- og iðjuþjálfa ásamt augnlækni. Umönnunin feli í sér stöðuga skipulagningu, mætingar, lyfjagjöf, æfingar og daglegt eftirlit sem sé verulega umfram það sem gangi og gerist hjá jafnöldrum.

Áhrif umönnunar sé slíkt að það hafi haft veruleg áhrif á líkamlega og andlega heilsu kæranda. Vegna langvarandi álags, svefnleysis, stöðugs eftirlits og endurtekinna veikinda stúlkunnar hafi kærandi þróað með sér kulnun. Af þeim sökum hafi hún þurft að hætta störfum, þar sem hún treysti sér ekki lengur til að sinna vinnu samhliða þeirri miklu og stöðugu umönnun sem dóttir hennar þarfnist. Skert starfsgeta kæranda sé bein afleiðing þeirrar umfram umönnunar sem hún sinni daglega.

Með vísan til framangreinds sé þess óskað að ákvörðun Tryggingastofnunar verði felld úr gildi og að umönnunarmat stúlkunnar verði endurmetið, með hliðsjón af þeirri verulegu og stöðugu umönnun sem hún þarfnist og þeim áhrifum sem hún hafi haft á daglegt líf og starfsgetu kæranda.

III.  Sjónarmið Tryggingastofnunar ríkisins

Í greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins kemur fram að kært sé umönnunarmat dóttur kæranda, dags. 29. desember 2025.

Umönnunargreiðslur séu fjárhagsleg aðstoð við framfærendur fatlaðra og langveikra barna, sem sé byggð á heimild í 4. gr. laga um nr. 99/2007 félagslega aðstoð. Nánar sé rætt um heimildir og skilyrði greiðslna í reglugerð nr. 504/1997 um fjárhagslega aðstoð við framfærendur fatlaðra og langveikra barna, með síðari breytingum.

Í lagaákvæðinu og í 1. gr. reglugerðarinnar sé það gert að skilyrði fyrir fjárhagslegri aðstoð frá Tryggingastofnun að barn sé haldið sjúkdómi eða andlegri eða líkamlegri hömlun, og að sjúkdómur eða andleg eða líkamleg hömlun hafi í för með sér sannanleg tilfinnanleg útgjöld og sérstaka umönnun eða gæslu.

Í 5. gr. reglugerðarinnar sé skilgreining á fötlunar- eða sjúkdómsstigum. Þar sé tilgreint að fara skuli fram flokkun á erfiðleikum barna út frá umönnun, gæslu og útgjöldum, annars vegar vegna fatlaðra barna og barna með þroska- og atferlisraskanir, og hins vegar vegna sjúkra barna (börn með langvinn veikindi).

Í máli kæranda sé um að ræða umönnun, gæslu og útgjöld vegna fatlaðra barna og barna með þroska- og atferlisraskanir og sé skilgreining á flokkum eftirfarandi:

• fl. 1. Börn, sem vegna mjög alvarlegrar fötlunar, fjölfötlunar, eru algjörlega háð öðrum með hreyfifærni og/eða flestar athafnir daglegs lífs.
• fl. 2. Börn, sem vegna alvarlegrar fötlunar þurfa aðstoð og nær stöðuga gæslu í daglegu lífi t.d. vegna alvarlegrar eða miðlungs þroskahömlunar, hreyfihömlunar, sem krefst notkunar hjólastóls, verulegrar tengslaskerðingar, einhverfu, heyrnarskerðingar, sem krefst notkunar táknmáls/varalesturs, og blindu.
• fl. 3. Börn, sem vegna fötlunar þurfa aðstoð og gæslu í daglegu lífi t.d. vegna vægrar þroskahömlunar, hreyfihömlunar, sem krefst notkunar spelka og/eða hækja við ferli, heyrnarskerðingar, sem krefst notkunar heyrnartækja í bæði eyru, og verulegrar sjónskerðingar á báðum augum.
• fl. 4. Börn með alvarlegar þroskaraskanir og/eða atferlisraskanir, sem jafna má við fötlun eða geðræna sjúkdóma og krefjast þjálfunar og eftirlits sérfræðinga og aðstoðar í skóla og á heimili og meðal jafnaldra.
• fl. 5. Börn með vægari þroskaraskanir og/eða atferlisraskanir, sem þurfa aðstoð, þjálfun og eftirlit sérfræðinga.

Umönnunarmat hafi verið í gildi vegna stúlkunnar frá 1. janúar 2024 og hafi hún verið með umönnunarmat samkvæmt 5. flokki, 0% greiðslur, vegna tímabilsins 1. janúar 2024 til 31. desember 2025.

Kærandi hafi sótt um hækkun umönnunarmats 28. ágúst 2024, 7. nóvember 2024 og 17. janúar 2025. Kæranda hafi verið synjað með bréfum, dags. 30. október 2024, 28. nóvember 2024 og 19. febrúar 2025, á þeim grundvelli að umönnunarmat væri í gildi.

Kærandi hafi sótt um umönnunarmat 28. nóvember 2025. Með umsókn hafi borist læknisvottorð, dags. 14. nóvember 2025, yfirlit yfir mætingar stúlkunnar í leikskóla ásamt skýrslu sjúkraþjálfara, dags. 1. desember 2025.

Tryggingastofnun hafi samþykkt umönnunarmat samkvæmt 5. flokki, 0% greiðslur, með bréfi, dags. 19. desember 2025, vegna tímabilsins 1. janúar 2026 til 31. desember 2028. Kærandi hafi óskað eftir rökstuðningi 23. desember 2025 sem hafi verið veittur með bréfi, dags. 29. desember 2025.

Þegar umönnunarmat sé gert sé byggt á 4. gr. laga um félagslega aðstoð. Þar segi að Tryggingastofnun sé heimilt að inna af hendi umönnunargreiðslur til framfærenda fatlaðra og langveikra barna og taka aukinn þátt í greiðslu sjúkrakostnaðar ef andleg eða líkamleg hömlun barns hafi í för með sér tilfinnanleg útgjöld og sérstaka umönnun eða gæslu.

Nánar sé tilgreint um heimildir til aðstoðar í reglugerð nr. 504/1997 um fjárhagslega aðstoð við framfærendur fatlaðra og langveikra barna. Í 5. gr. reglugerðarinnar sé ákveðin flokkun vegna umönnunar, gæslu og útgjalda vegna barna með fötlun, veikindi og þroskaraskanir. Þessi flokkun reglugerðarinnar, ásamt fyrirliggjandi gögnum, séu notuð þegar umönnunarmat sé ákvarðað hjá Tryggingastofnun. Í 5. gr. reglugerðarinnar komi fram að undir 5. flokk, töflu I, falli börn með vægari þroskaraskanir og/eða atferlisraskanir, sem þurfi aðstoð, þjálfun og eftirlit sérfræðinga.

Yfirfarin hafi verið þau gögn sem hafi legið til grundvallar umönnunarmati. Í greinargerð Tryggingastofnunar er greint frá sjúkdómsgreiningum sem tilgreindar eru í læknisvottorði, dags. 14. nóvember 2025. Í vottorði komi eftirfarandi m.a. fram undir sjúkrasögu:

„X ára gömul stúlka með litningafrávik X. Hún hefur verið sein í hreyfiþroska, með minnkaða vöðvaspennu og stífleika um ökkla. Fór í segulómun vegna gruns um CP. Reyndist vera með PVL breytingar í segulómun sem styðja þá greiningu. Þarf eftir augnlækna og er í sjúkraþjálfun reglulega. Hún hefur glímt við svefnvanda og er með mótefnagalla. Hún er með mbl skort og er í eftirliti hjá smitsjúkdómalækni vegna endurtekinna sýkinga. Móðir er í skertri vinnu X% til að geta sinnt stúlkunni, sem er mikið veik, glímir við hægða og næringarvanda. Ekki er búið að gera endanlegt mat mtt. þroskahömlunar. Hún er með mikla hægðatregðu og þarf mörg lyf til að geta haft hægðir. Því hefur fylgt mikill kostnaður, ásamt vinnutapi vegna veikinda og tíðra læknis og heimsókna til sjúkraþjálfara.“

Þá segi að stúlkan sé með seinkaðan hreyfiþroska, minnkaða vöðvaspennu, stífleika um ökkla og CP-lík einkenni. Um núverandi meðferð segi: „Lyfjameðferð flókin vegna hægðavanda. Lyfjameðferð vegna svefnvanda.“ Um umönnunarþörf segi að umönnun sé mun meiri en vegna barna á hennar aldri, skert vinnu foreldra, tíðar sýkingar, hæðavandi, svefnvandi og hreyfiþroskavandi. Um sértæka daglega þjónustu segir að um sé að ræða sjúkraþjálfun og reglulegt eftirlit lækna.

Í skýrslu sjúkraþjálfara, dags. 1. desember 2025, komi fram að um sé að ræða glaðvært barn sem samsvari sér vel í hæð og þyngd. Hún sé með seinkaðan hreyfiþroska miðað við jafnaldra á flestum sviðum. Kraftur sé slakur bæði í útlimum og bol, úthaldi sé sömuleiðis ábótvant, einbeitingu skorti og hún þurfi aðhald og hvatningu til að halda dampi í þrautabraut. Jafnvægi sé einnig ábótavant, hún sé völt og dettin. Í meðferðaráætlun komi fram að stúlkan fái hreyfiörvun með áherslu á styrk, úthald, jafnvægi, samhæfingu og boltafærni auk markvissrar málörvunar á hugtök tengdum hreyfingu og almennum boltaskilningi.

Í umsókn kæranda, dags. 28. nóvember 2025, komi fram að stúlkan sé sein í hreyfiþroska, laus í liðum og eigi erfitt með að labba upp og niður stiga og þurfi aðstoð við það. Hún sé þrisvar sinnum í viku hjá sjúkraþjálfara og leikskóli sé að gera þroskamat á henni. Þá hafi foreldri þurft að vera margoft heima hjá stúlkunni þar sem hún fái bakteríusýkingar, eyrnabólgu og lungnabólgu. Fái hún veirupestir eins og t.d. inflúensu og RS vírus hafi hún þurft að leggjast inn á spítala því hún sé viðkvæm fyrir pestum. Í greinargerð Tryggingstofnunar eru tilgreindar upplýsingar kæranda um tilfinnanleg útgjöld vegna heilsuvanda og meðferðar

Umönnunarmat hafi verið samþykkt samkvæmt 5. flokki, 0% greiðslur, vegna tímabilsins 1. janúar 2026 til 31. desember 2028. Í ákvörðun komi fram að um sé að ræða barn sem þurfi stuðning, lyfjameðferð og eftirlit sérfræðinga. Samþykkt sé umönnunarmat og veitt hafi verið umönnunarkort sem gefi afslátt af heilbrigðisþjónustu. Kærandi hafi óskað eftir rökstuðningi 23. desember 2025 vegna ákvörðunar stofnunarinnar. Í beiðninni komi fram að stúlkan þurfi aðstoð við athafnir daglegs lífs, þar á meðal:

„• aðstoð við gang, stiga og jafnvægi

• aðstoð við fæðuinntöku og notkun hnífapara

• stöðugt utanumhald vegna veikinda, sýkinga og svefnvanda

• aðstoð og eftirfylgd með lyfjagjöf daglega

• reglulega sjúkraþjálfun og iðjuþjálfun (2–3x í viku)“

Rökstuðningur hafi verið veittur með bréfi, dags. 29. desember 2025.

Hvert mál sé metið heildstætt út frá vanda og umönnun barns. Fyrirliggjandi gögn séu skoðuð og út frá þeim sé ákvarðað í hvaða fötlunar- eða sjúkdómsflokk og greiðslustig vandi barns sé metinn. Skoðuð séu gögn sem skilað sé inn til Tryggingastofnunar og ef þörf sé talin á fleiri gögnum sé óskað eftir þeim. Litið sé til sjúkdómsgreininga, þyngdar á umönnun auk kostnaðar sem hljótist af meðferð og þjálfun barns.

Í samræmi við áðurnefnda lagagrein og reglugerð hafi þótt viðeigandi að fella umönnun, gæslu og útgjöld vegna barnsins undir mat samkvæmt 5. flokki 0% greiðslur en þar undir falli börn með vægari þroskaraskanir og/eða atferlisraskanir, sem þurfi aðstoð, þjálfun og eftirlit sérfræðinga. Litið hafi verið á að sú þjálfun sem stúlkan sé í hjá sjúkraþjálfara og í eftirliti hjá sérfræðingum falli þar undir. Með umönnunarmati fylgi umönnunarkort sem gefi afslátt af ýmissi heilbrigðisþjónustu. Álitið hafi verið að vandi stúlkunnar sé áfram nokkur og þörf sé fyrir samstarf við sérfræðinga. Þannig hafi þótt rétt að tryggja stúlkunni umönnunarkort fyrir næstu árin.

Bent sé á að umönnunargreiðslum sé ekki ætlað að koma til móts við tekjutap foreldra heldur sé þeim ætlað að styðja við foreldra vegna aukinnar umönnunar og kostnaðar vegna þjálfunar og meðferðar sem hljótist af vanda barnsins.

Á grundvelli framangreinds fari Tryggingastofnun fram á að kærð ákvörðun verði staðfest.

IV.  Niðurstaða

Mál þetta varðar ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 19. desember 2025 um umönnunarmat vegna dóttur kæranda þar sem umönnun var metin til 5. flokks, 0% greiðslna. Um er að ræða annað umönnunarmat stúlkunnar.

Ákvæði um umönnunargreiðslur er að finna í 4. gr. laga nr. 99/2007 um félagslega aðstoð. Segir í 1. mgr. þeirrar lagagreinar að Tryggingastofnun ríkisins sé heimilt að taka aukinn þátt í greiðslu sjúkrakostnaðar ef andleg eða líkamleg hömlun barns hafi í för með sér tilfinnanleg útgjöld og sérstaka umönnun eða gæslu. Þá sé heimilt að inna af hendi umönnunargreiðslur til framfærenda barna með alvarleg þroskafrávik, sem jafna megi við fötlun, og barna með alvarleg hegðunarvandamál sem jafna megi við geðræna sjúkdóma.

Í 3. mgr. 4. gr. laga um félagslega aðstoð segir að Tryggingastofnun ríkisins meti þörf samkvæmt ákvæðinu og í 4. mgr. sömu greinar segir að ráðherra setji reglugerð um nánari framkvæmd greinarinnar. Gildandi reglugerð um fjárhagslega aðstoð við framfærendur fatlaðra og langveikra barna er nr. 504/1997, ásamt síðari breytingum.

Í 5. gr. reglugerðarinnar er mælt fyrir um fimm mismunandi flokka vegna langveikra barna og fimm flokka vegna fatlaðra barna og barna með þroska- og atferlisraskanir. Falla alvarlegustu tilvikin í 1. flokk en þau vægustu í 5. flokk. Vegna þeirra barna sem falla í 5. flokk eru gefin út skírteini til lækkunar lyfja- og lækniskostnaðar en ekki eru greiddar sérstakar mánaðarlegar greiðslur, en það er gert vegna annarra flokka og fara þær greiðslur stighækkandi.

Í reglugerðinni er um að ræða tvenns konar flokkanir, annars vegar vegna umönnunar, gæslu og útgjalda vegna fatlaðra barna og barna með þroska- og atferlisraskanir, tafla I, og hins vegar vegna umönnunar, gæslu og útgjalda vegna langveikra barna, tafla II.

Um fyrri tegund flokkunar, þ.e. vegna umönnunar, gæslu og útgjalda vegna fatlaðra barna og barna með þroska- og atferlisraskanir, segir um 4. og 5. flokk:

„fl. 4.     Börn, með alvarlegar þroskaraskanir og/eða atferlisraskanir, sem jafna má við fötlun eða geðræna sjúkdóma og krefjast þjálfunar og eftirlits sérfræðinga og aðstoðar í skóla og á heimili og meðal jafnaldra.

fl. 5.     Börn með vægari þroskaraskanir og/eða atferlisraskanir, sem þurfa aðstoð, þjálfun og eftirlit sérfræðinga.“

Í umsókn kæranda um umönnunarmat kemur fram í lýsingu á sérstakri umönnun eða gæslu að dóttir hennar sé sein í hreyfiþroska, hún sé laus í liðum, eigi erfitt með að ganga upp og niður stiga og þurfi aðstoð við það. Stúlkan hafi verið sein að byrja að ganga, hún eigi erfitt með fínhreyfingar og þurfi aðstoð við þær, hún eigi erfitt með að borða sjálf með hnífapörum og fái fulla aðstoð við það. Hún sé þrisvar í viku í sjúkraþjálfun og foreldrarnir geri einnig æfingar með henni. Stúlkan sé hjá iðjuþjálfara tvisvar til þrisvar í viku. Leikskólinn muni gera þroskamat á stúlkunni. Þá er greint frá því að stúlkan þurfi að vera í sérsmíðuðum skóm. Stúlkan sofi mjög illa og sé því á svefnlyfjum og MBL skorturinn lýsi sér þannig að hún fái stöðugt sýkingar og þurfi kærandi þá að vera með hana heima og auk þess hafi hún þurft sjúkrahúsinnlagnir vegna veikinda. Einnig er greint frá hægðatregðu sem hún þurfi meðhöndlun við og að hún sé í eftirliti hjá augnlækni tvisvar á ári vegna gruns um að hún sjái illa.

Í greinargerð um tilfinnanleg útgjöld vegna heilsuvanda og meðferðar greinir kærandi frá því að stúlkan fari í eftirliti hjá taugalækni á þriggja mánaða fresti, augnlækni tvisvar á ári ásamt sjúkra- og iðjuþjálfara tvisvar til þrisvar í viku. Auk þess er greint frá kostnaði við hægðatregðulyf, svefnlyf og sýklalyf ásamt kostnaði við sérsmíðaða skó.

Í læknisvottorði C, dags. 14. nóvember 2025, eru eftirfarandi sjúkdómsgreiningar tilgreindar:

„Litningafrávik, ótilgreint

Other deletions of part of a chromosome

Lack of expected normal physiological development, unspecified

Acquired periventricular cysts of newborn

Other cerebral palsy“

Um sjúkrasögu segir í vottorði:

„X ára gömul stúlka með litningafrávik X. Hún hefur verið sein í hreyfiþroska, með minnkaða vöðvaspennu og stífleika um ökkla. Fór í segulómun vegna gruns um CP. Reyndist vera með PVL breytingar í segulómun sem styðja þá greiningu. Þarf eftir augnlækna og er í sjúkraþjálfun reglulega. Hún hefur glímt við svefnvanda og er með mótefnagalla. Hún er með mbl skort og er í eftirliti hjá smitsjúkdómalækni vegna endurtekinna sýkinga. Móðir er í skertri vinnu 60% til að geta sinnt stúlkunni, sem er mikið veik, glímir við hægða og næringarvanda. Ekki er búið að gera endanlegt mat mtt. þroskahömlunar. Hún er með mikla hægðatregðu og þarf mörg lyf til að geta haft hægðir. Því hefur fylgt mikill kostnaður, ásamt vinnutapi vegna veikinda og tíðra læknis og heimsókna til sjúkraþjálfara.“

Um læknisskoðun og niðurstöðu rannsókna segir:

„Seinkaður hreyfiþroski.Minnkuð vöðvaspenna.Stífleiki um ökkla. CP lík einkenni.“

Um núverandi meðferð segir meðal annars:

„Lyfjameðferð flókin vegna hægðavandaLyfjameðferð vegna svefnvanda.“

Um umönnunarþörf segir:

„Mun meiri en börn á hennar aldri. Hefur skert vinnu foreldra.Tíðar sýkingar, hægðavandi, svefnvandi og hreyfiþroskavandi.“

Um sértæka daglega þjónustu segir:

„SjúkraþjálfunReglulegt eftirlit lækna“

Í skýrslu D sjúkraþjálfara, dags. 1. desember 2025, segir meðal annars:

„Skoðun

Glaðvært barn sem samsvarar sér vel í hæð og þyngd. Er hypoton og hypermobíl einkum kr hné og ökkla. Seinkaður hreyfiþroski miðað við jafnaldra á flestum sviðum. kraftur er slakur bæði í útlimum og bol, úthald sömuleiðis ábótavant, skortir einbeitingu og þarf aðhald og hvatningu til að ahalda dampi í þrautabraut. Jafnvægi bæði stöðu-og hreyfijafnvæghi er einnig ábotavant, er völt og dettin. Samhæfing augna/handa erslök, grípur illa baunapoka og hittir illa tilgreint mark. samhæfing handa fóta er sömuleiðis frekar slök, kemst ekki hjálparlaust í kollhnýs og á erfitt með að klifra í klifurgrind. Boltafærni er ekki alveg aldurstilsvarandi, grip um bolta slakt einkum með vinstri hendi þ.s. fingur eru of krepptir. Málþroski er hins vegar þokkalega aldurstilsvarandi. Skilur allt sem við hana er sagt en talar ekki mikið. hún er mjög háð systur sinni tilfinningalega og má vart af henni sjá.“

Greining sjúkraþjálfara

Er með litningagalla (X úrfelling). Er hypoton og hypermobíl einkum kr hné og ökkla. Einnig með væga periventricualar leucomalaciu sem gæti mögulega valdið hægum hreyfiþroska.

Meðferðaráætlun

fær hreyfiörfun með áherslu á styrk, úthald, jafnvægi, samhæfingu og boltafærni auk markvissrar málörfunar á hugtök tengdum hreyfingu og almennum boltaskilningi.“

Af kæru fær úrskurðarnefnd ráðið að ágreiningur varði greiðsluflokk og greiðslustig. Í kærðu umönnunarmati frá 19. desember 2025 var umönnun stúlkunnar felld undir 5. flokk, 0% greiðslur. Í matinu segir að um sé að ræða barn sem þurfi stuðning, lyfjameðferð og eftirlit sérfræðinga. Til þess að falla undir mat samkvæmt 4. flokki, töflu I, þarf umönnun að vera vegna alvarlegra þroskaraskana og/eða atferlisraskana sem jafna megi við fötlun og geðræna sjúkdóma og krefjast þjálfunar og eftirlits sérfæðinga, aðstoðar í skóla og á heimili og meðal jafnaldra. Aftur á móti falla börn með vægari þroskaraskanir og/eða atferlisraskanir, sem þurfa aðstoð, þjálfun og eftirlit sérfræðinga, undir 5. flokk í töflu I. Úrskurðarnefndin sem meðal annars er skipuð lækni, horfir til þess að dóttir kæranda hefur verið greind með litningafrávik X, ótilgreinda vöntun lífeðlisfræðilegs þroska og aðra heilalömun. Úrskurðarnefnd velferðarmála telur með hliðsjón af sjúkdómsgreiningum dóttur kæranda að um sé að ræða barn sem er á mörkum 4. og 5. greiðsluflokks. Þar sem ljóst er af gögnum málsins að dóttir kæranda þarf mikla sjúkra- og iðjuþjálfun, reglulegt eftirlit lækna og umfangsmikla umönnun heima telur úrskurðarnefndin rétt að fella umönnun vegna hennar undir 4. flokk, 25% greiðslur.

Með hliðsjón af framangreindu er það niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála að fella úr gildi ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 19. desember 2025 um að fella umönnun dóttur kæranda undir 5. flokk, 0% greiðslur. Umönnun dóttur kæranda er metin til 4. flokks, 25% greiðslur, vegna tímabilsins 1. janúar 2026 til 31. desember 2028.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins í máli A, um að fella umönnun dóttur hennar, B, undir 5. flokk, 0% greiðslur, er felld úr gildi. Umönnun stúlkunnar er metin til 4. flokks, 25% greiðslur, vegna tímabilsins 1. janúar 2026 til 31. desember 2028.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Rakel Þorsteinsdóttir