Mál nr. 736/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 736/2025

Fimmtudaginn 26. febrúar 2026

A

gegn

Hafnarfjarðarbæ

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur.

Með kæru, dags. 12. nóvember 2025, kærði B, f.h. A, vegna afgreiðslu Hafnarfjarðarbæjar á umsókn hans um félagslegt leiguhúsnæði.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Með umsókn, dags. 26. október 2022, sótti kærandi um félagslegt leiguhúsnæði hjá Hafnarfjarðarbæ. Umsókn kæranda var samþykkt á biðlista með ákvörðun sveitarfélagsins, dags. 12. janúar 2023.

Kærandi lagði fram kæru hjá úrskurðarnefnd velferðarmála 12. nóvember 2025. Með bréfi, dags. 18. nóvember 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Hafnarfjarðarbæjar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Hafnarfjarðarbæjar barst úrskurðarnefndinni 16. desember 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 17. desember 2025. Leiðrétt eintak greinargerðarinnar barst úrskurðarnefndinni 29. desember 2025 og var það kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 6. janúar 2026. Athugasemdir bárust frá kæranda 20. janúar 2026 og voru þær kynntar Hafnarfjarðarbæ samdægurs. Athugasemdir bárust frá sveitarfélaginu 27. janúar 2026 og voru þær kynntar kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 28. janúar 2026. Frekari athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar velferðarmála kemur fram að kærandi sé fatlaður einstaklingur með fjölþættan og langvinnan heilsufarsvanda. Hann hafi á unga aldri greinst með geðhvarfasýki II og hafi síðan glímt við flogaveiki, framheilaskaða eftir höfuðáverka, hrygggikt, áfallastreituröskun, ADHD og psoriasis. Þessi samsetta fötlun hafi áhrif á daglega færni, sjálfsbjargargetu og aðgengi að samfélagslegum úrræðum. Þar sem kærandi noti göngugrind og eigi í erfiðleikum með tröppur sé nauðsynlegt að húsnæði hans sé aðgengilegt og viðurkennt sem hluti af hans einstaklingsbundnu þjónustuþörf samkvæmt 3. og 8. gr. laga nr. 38/2018 um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir. Kærandi hafi hvorki fjölskyldu né félagslegt bakland sem geti veitt honum bráðabirgðahúsaskjól. Foreldrar kæranda séu búsettir erlendis og hann hafi ekki aðra aðila sem geti stutt hann í húsnæðismálum. Því sé ljóst að kærandi hafi engin úrræði utan kerfisins og sé alfarið háður því að sveitarfélagið sinni lagalegri skyldu sinni gagnvart honum samkvæmt lögum nr. 38/2018 og lögum nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga.

Húsnæðisöryggi sé grunnforsenda þess að kærandi geti sinnt endurhæfingu sinni, viðhaldið lyfjatöku, farið eftir meðferðarleiðbeiningum og náð að byggja upp jafnvægi í geðheilsu. Óstöðugt húsnæði auki líkur á versnandi geðheilsu, þunglyndisköstum, sjálfsskaða, neyslutengdu bakslagi og endurkomu inn á geðdeild. Þar sem kærandi hafi áður reynt sjálfsvíg í tengslum við óstöðugleika í lífi og húsnæði sé ljóst að hættan sé raunveruleg, fyrirliggjandi og alvarleg. Um bráðavanda sé að ræða eins og fram komi í 46. gr. laga nr. 40/1991. Sveitarfélaginu beri samkvæmt þeirri lagagrein að veita bráðaaðstoð þegar einstaklingur standi frammi fyrir bráðri félagslegri og heilsufarslegri neyð. Sú skylda hafi ekki verið uppfyllt í máli kæranda. Auk þess hafi sveitarfélagið ekki tekið efnislega ákvörðun um úthlutun félagslegs húsnæðis þrátt fyrir langvarandi beiðnir, sem teljist brot á málshraðareglu stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Kærandi hafi verið á biðlista eftir félagslegu húsnæði í u.þ.b. átta ár. Hafnarfjarðarbær hafi ekki getað gefið skýringar á því hvað hafi verið gert við þá umsókn þar sem núverandi umsókn sé frá árinu 2023. Á fundi með Hafnarfjarðarbæ 3. nóvember 2025 hafi komið fram að á árinu 2023 hafi meðalbiðtími fyrir tveggja herbergja íbúð verið u.þ.b. þrjú ár. Fjórir einstaklingar með færri stig en kærandi hafi fengið úthlutað slíkri íbúð. Árið 2024 hafi meðalbiðtími fyrir tveggja herbergja íbúð verið um fjögur ár. Það ár hafi enginn með færri stig en kærandi fengið úthlutun. Árið 2025 hafi meðalbiðtími fyrir tveggja herbergja íbúð verið um þrjú ár. Það ár hafi enginn með færri stig en kærandi fengið úthlutun.

Þessar upplýsingar gefi til kynna að stigakerfið hafi verið látið ráða úrslitum við úthlutun, án þess að einstaklingsbundin þörf sé metin sérstaklega. Slík framkvæmd gangi gegn 47. gr. laga nr. 40/1991 sem kveði skýrt á um að mat á þörf skuli vera einstaklingsbundið. Sama leiði af 3. og 8. gr. laga nr. 38/2018 um rétt fatlaðs fólks til jafnra búsetuskilyrða og þjónustu í samræmi við þörf. Hér sé því um að ræða kerfisbundið frávik frá lögbundinni skyldu. Óstöðugt húsnæði í þessu máli sé ekki tímabundin óþægindi heldur bein og raunveruleg hætta á að heilsa og líf kæranda versni verulega. Þegar bráð velferðar- og heilsufarsáhætta sé til staðar sé sveitarfélaginu ekki heimilt að vísa til biðtíma, raðar eða almennra reglna ef slíkt leiði til brota gegn lögbundinni skyldu þess samkvæmt meðalhófsreglu 12. gr. stjórnsýslulaga.

Með vísan til framangreinds sé þess í fyrsta lagi óskað að úrskurðarnefnd velferðarmála viðurkenni að tafir og skortur á efnislegri ákvörðun í máli kæranda brjóti gegn málshraðareglu 9. gr. stjórnsýslulaga. Í öðru lagi að lagt verði fyrir Hafnarfjarðarbæ að tryggja kæranda bráðabirgðahúsnæði án tafar í samræmi við 46. gr. laga nr. 40/1991. Í þriðja lagi að lagt verði fyrir Hafnarfjarðarbæ að taka málið til efnislegrar meðferðar og úthluta varanlegu húsnæði í samræmi við einstaklingsbundið mat og lagaskyldur samkvæmt 47. gr. laga nr. 40/1991 og 3. og 8. gr. laga nr. 38/2018. Þess sé óskað að úrskurðarnefndin fjalli um kæruna vegna þess bráða vanda sem kærandi sé staddur í og að málið verði afgreitt, sbr. grundvallarreglur um mannlega reisn og meðalhóf.

Í athugasemdum kæranda vegna greinargerðar Hafnarfjarðarbæjar kemur fram að kærandi hafi flutt í íbúð í C í mjög bágu andlegu ástandi, niðurbrotinn og ófær um að sjá sér sjálfur farborða. Kæranda hafi ekki verið veitt viðeigandi stoð- og stuðningsþjónusta í samræmi við andlegt ástand og geðgreiningu. Að sögn foreldra kæranda hafi ráðgjafi kæranda lofað honum og foreldrum hans að leiga yrði greidd beint af greiðslum til hans þar sem kærandi hafi ekki getað og geti ekki séð um fjármál sín sjálfur og hafi ekki haft neinn aðila til að aðstoða sig. Samkvæmt foreldrum kæranda hafi íbúðin í C verið óútbúin þar sem hvorki hafi verið eldavél, ísskápur né rúm til staðar. Íbúðin hafi verið í mjög slæmu ástandi en þó veitt skjól. Að sögn foreldrar kæranda hafi þau sinnt reglulega þrifum í íbúðinni og sé þeim því vel kunnugt um umgengni kæranda. Foreldrar kæranda ítreki að húsnæðið í C hafi átt að vera tímabundin lausn, enda óhæft fyrir einstakling með geðhvarfasýki II. Foreldrar kæranda árétti að kærandi hafi allan tímann þurft stöðugan og víðtækan stuðning en hafi hvorki fengið heimilishjálp, stuðningsfulltrúa né aðra viðeigandi þjónustu á þessum tíma.

Foreldrar kæranda vilji einnig taka fram að þau hafi útvegað kæranda húsnæði hjá D, E og síðar á F. Félagsþjónustan hafi samkvæmt foreldrum einungis lagt fram fyrirframgreiðslu á F. Kæranda hafi gengið að mestu leyti vel á E. Hann hafi greitt leigu, fylgt húsreglum að mestu, lokið samfélagsþjónustu, sinnt innkaupum o.fl. í sjálfboðaliðastörfum fyrir verslun með hlaupahjól í G, farið daglega í sund og stundað AA fundi. Aðstæður kæranda hafi versnað þegar eigandi verslunarinnar þar sem kærandi hafi starfað sem sjálfboðaliði hafi yfirgefið landið og hætt rekstri. Að mati foreldra kæranda hafi húsnæðið í F ekki verið íbúðarhæft vegna óhreininda og lélegs viðhalds. Við vettvangsskoðun í F hafi slökkviliðsmaður orðað stöðuna svo: „Við getum ekki lokað, hvert á fólkið að fara?“ Foreldrar kæranda hafi ítrekað upplýst Hafnarfjarðarkaupstað um slæmar aðstæður í F í von um varanlega húsnæðislausn og viðeigandi stoð- og stuðningsþjónustu án árangurs.

Kærandi glími við alvarleg og þekkt vandamál og þarfnist mikils stuðnings. Hann eigi sérstaklega erfitt með að vera einn, einkum eftir að hann hafi greinst með flogaveiki. Í því ljósi vilji foreldrar kæranda taka fram að kærandi hafi ítrekað sótt um vistun á Vogi og á deild 32C á Landspítalanum en verið synjað þrátt fyrir tilvísun frá geðlækni. Hann hafi verið lagður inn á 32A í tvær vikur án þess að framhald eða úrræði hafi fylgt í kjölfarið. Að lokinni þeirri innlögn hafi átt að vísa kæranda áfram í meðferð á Vík eða sambærilegan meðferðarstað. Vert sé að taka fram að þó ákvarðanir um innlagnir og synjanir vegna meðferða á geðdeildum Landspítala og meðferða vegna fíknisjúkdóma séu ekki á ábyrgð Hafnarfjarðarkaupstaðar undirstriki þessi staða brýna neyð kæranda og þörf fyrir öruggu húsnæði með viðeigandi stoð- og stuðningsþjónustu í samræmi við hans fötlun.

III.  Sjónarmið Hafnarfjarðarbæjar

Í greinargerð Hafnarfjarðarbæjar kemur fram að kærandi hafi lengi glímt við fjölþættan vanda sem hafi gert honum erfitt um vik að halda húsnæði. Hann hafi meðal annars búið á gistiheimilum, í íbúðum í styttri tíma, í húsbíl, inni á foreldrum sínum, í félagslegu leiguhúsnæði og í herbergjaleigu. Ráðgjafi hafi verið í samskiptum við ýmis gistihús á höfuðborgarsvæðinu til þess að fá gistingu fyrir kæranda. Hann hafi verið á E, D og nú síðast á F en hafi misst húsnæðið vegna brota á húsreglum. Fjölskyldu- og barnamálasvið hafi meðal annars veitt kæranda lán til fyrirframgreiðslu húsaleigu þrátt fyrir að vera í vanskilum með fyrri lán. Þar sem kæran lúti að bið eftir félagslegu leiguhúsnæði verði sá stuðningur sem veittur hafi verið til kæranda ekki rakinn nánar í greinargerð þessari.

Kæranda hafi verið úthlutað félagslegu leiguhúsnæði í febrúar 2020 og hann hafi verið með húsalaeigusamning sem hafi runnið út í lok árs 2020. Útburður hafi farið fram þann 3. mars 2021 þar sem kærandi hafi ítrekað brotið gegn húsaleigusamningi. Leiga hafi aldrei verið greidd á meðan hann hafi dvalið í leiguhúsnæðinu og stöðugar kvartanir og lögregluafskipti hafi verið af kæranda og aðila á hans vegum. Einnig hafi húsnæðið legið undir skemmdum vegna slæmrar umgengni. Kærandi hafi verið með lögheimili á H frá 24. febrúar 2021 til 14. júlí 2022. Hann hafi því verið búinn að flytja lögheimili sitt er útburður hafi átt sér stað.

Kærandi hafi sótt um félagslegt leiguhúsnæði að nýju hjá sveitarfélaginu þann 26. október 2022 og hafi verið á biðlista eftir tveggja herbergja félagslegri leiguíbúð frá 12. janúar 2023. Á þeim tíma hafi hann verið húsnæðislaus en dvalið í foreldrahúsum inn á milli. Þegar umsókn kæranda hafi verið samþykkt hafi verið í gildi reglur um úthlutun á almennu félagslegu leiguhúsnæði hjá Hafnarfjarðarkaupstað sem hafi verið samþykktar í bæjarstjórn þann 3. maí 2005, með síðari breytingum og stuðst hafi verið við annað matskerfi en í dag. Umsókn kæranda hafi verið metin til sjö stiga af tíu mögulegum. Umsóknir séu ávallt endurmetnar árlega og í endurmati sem hafi verið gert í október 2025 hafi það verið gert til samræmis við nýtt matskerfi sem hafi verið tekið í notkun í maí 2025, sbr. reglur nr. 428/2025 um félagslegt leiguhúsnæði hjá Hafnarfjarðarkaupstað. Við endurmat hafi kærandi verið með 11 stig af 14 mögulegum. Við mat á umsóknum sé litið til tekna, húsnæðisaðstæðna, barna á heimili eða í umgengni, félagslegra aðstæðna ásamt búsetu í sveitarfélaginu, sbr. 8. gr. reglna um félagslegt leiguhúsnæði. Matsblað vegna almenns félagslegs leiguhúsnæðis sé að finna á heimasíðu sveitarfélagsins.

Í III. kafla reglna um félagslegt leiguhúsnæði sé fjallað um ferli við úthlutun á félagslegu leiguhúsnæði. Forgangsröðun fari eftir faglegu mati ráðgjafa og úthlutarteymis ásamt niðurstöðu stigagjafar skv. matsviðmiðum, sbr. 8. gr. reglnanna. Við úthlutun sé heimilt að líta fram hjá umsækjanda, sem alla jafna ætti rétt á úthlutun, ef teymið telji húsnæðið ekki henta viðkomandi einstaklingi eða fjölskyldu, sbr. 4. mgr. 8. gr. reglna um félagslegt leiguhúsnæði. Því skuli úthlutunarteymi hafa stærð og gerð húsnæðis til hliðsjónar. Í þeim tilvikum þurfi að líta til fjölskyldustærðar, líkamlegs heilsufars umsækjanda eða fjölskyldumeðlima og annarra þátta sem kunni að skipta máli. Einnig segi í 2. mgr. 4. gr. reglnanna að við mat á umsóknum þeirra sem áður hafi verið leigutakar hjá Hafnarfjarðarkaupstað skuli tekið tillit til þess hvort umsækjendur hafi staðið í skilum á húsaleigu og hvort umgengni hafi verið í samræmi við ákvæði leigusamnings.

Þegar félagsleg leiguíbúð sé laus til úthlutunar hittist úthlutunarteymi fjölskyldu- og barnamálasviðs, sbr. 10. gr., og byggi úthlutun á þeim gögnum sem liggi fyrir á úthlutunardegi og eftir atvikum hafi þau verið uppfærð skv. endurmati. Lagðar séu fram þær umsóknir fyrir úthlutunarfund fjölskyldu- og barnamálasviðs sem brýnast þyki að fái afgreiðslu. Áður en tillögur séu lagðar fyrir úthlutunarfund fjölskyldu- og barnamálasviðs séu haldnir teymisfundir þar sem hvert teymi tilnefni einstakling/fjölskyldu sem metin sé í brýnustu þörfinni. Þær tilnefningar fari inn á úthlutunarfund, sem deildarstjórar teymanna sitji ásamt verkefnastjóra félagslegra húsnæðismála. Á úthlutunarfundum sé svo tekin ákvörðun um hvaða umsókn skuli samþykkja í laust húsnæði með tilliti til allra þessara atriða og þátta sem að framan séu rakin og beri að líta til við forgangsröðun.

Kærandi hafi ekki verið lagður fyrir úthlutunarfund fjölskyldu- og barnamálasviðs frá því að umsókn hans hafi verið samþykkt á biðlista þann 12. janúar 2023. Hann hafi í þrjú skipti verið lagður fyrir á teymisfundi ráðgjafarteymis eða þann 24. ágúst 2023, 25. júní 2025 og 19. ágúst 2025 sem tillaga fyrir úthlutunarfund fjölskyldu- og barnamálasviðs en önnur tillaga hafi verið valin.

Kærandi hafi verið í miklum húsnæðisvanda eftir að hann hafi misst leiguherbergi sitt á F haustið 2025. Engin tveggja herbergja íbúð hafi verið laus til úthlutunar frá því að hann hafi misst það húsnæði. Mesta eftirspurnin sé eftir tveggja herbergja íbúðum. Tæplega 60% einstaklinga á biðlista eftir félagslegu leiguhúsnæði hjá Hafnarfjarðarbæ séu á bið eftir tveggja herbergja íbúðum. Meðalbiðtími þeirra sem hafi fengið úthlutaðri tveggja herbergja íbúð hjá Hafnarfjarðarbæ árið 2025 hafi verið rúm þrjú ár. Árið 2024 hafi meðalbiðtími verið rúm fjögur ár og árið 2023 rúm þrjú ár. Ráðgjafar á fjölskyldu- og barnamálasviði telji að það húsnæði sem gæti hentað kæranda væri félagsleg leiguíbúð á jarðhæð, með sérinngangi og þar sem sértæk heimaþjónusta gæti áfram veitt honum stuðning inn á heimili ásamt fleiri stuðningsúrræðum. Ekki sé hægt að segja til um hvenær slíkt húsnæði losni. Úthlutun fari ávallt eftir því ferli sem að framan sé rakið og í samræmi við reglur sveitarfélagsins.

Í athugasemdum Hafnarfjarðarbæjar er vísað til þess að samkvæmt kæru frá umboðsmanni kæranda til úrskurðarnefndar velferðarmála sé kærður óhóflegur dráttur á bið eftir félagslegu leiguhúsnæði. Svar sveitarfélagsins taki því mið af því kæruefni þrátt fyrir að í athugasemdum kæranda frá 20. janúar 2026 komi fram að kærandi telji sig ekki hafa fengið viðeigandi þjónustu og/eða stuðning frá sveitarfélaginu.

Þegar félagslegt leiguhúsnæði hjá Hafnarfjarðarbæ sé afhent leigutaka sé búið að yfirfara íbúðir frá fyrri leigjanda, gera við það sem þurfi mögulega að lagfæra, mála og þrífa. Félagslegar íbúðir hjá Hafnarfjarðarbæ séu ekki afhentar í slæmu ástandi eða óútbúnar. Það sé ávallt eldavél, vaskur og bakaraofn í eldhúsi og allt það sem eigi að tilheyra íbúð samkvæmt húsaleigulögum. Íbúð B-3 að C, sem kærandi hafi fengið afhenta, hafi verið með helluborði og bakaraofni. Íbúðir séu aldrei afhentar með ísskápum (nema um nýbyggingar sé að ræða þar sem ísskápur sé inni í innréttingu), eða öðrum munum, svo sem rúmi, húsgögnum eða öðru slíku. Áður en íbúð sé afhent séu teknar myndir af íbúðinni til að staðfesta ástand íbúðar við afhendingu. Einnig séu teknar myndir við skil á íbúð. Sé óskað eftir fyrir og eftir myndum varðandi þá íbúð er kærandi hafi fengið afhenta geti sveitarfélagið sent afrit til úrskurðarnefndar velferðarmála. Að öðru leyti vísi sveitarfélagið til framkominnar greinargerðar.

IV.  Niðurstaða

Kærð er afgreiðsla Hafnarfjarðarbæjar vegna umsóknar kæranda um félagslegt leiguhúsnæði sem var samþykkt á biðlista 12. janúar 2023. Kærandi bíður úthlutunar húsnæðis og kærir því drátt á afgreiðslu málsins, sbr. 4. mgr. 9. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, en samkvæmt ákvæðinu er heimilt að kæra til æðra stjórnvalds óhæfilegan drátt á afgreiðslu máls.

Í XII. kafla laga nr. 40/1991 um félagsþjónustu sveitarfélaga er kveðið á um húsnæðismál. Þar segir í 1. mgr. 45. gr. að sveitarstjórnir skuli, eftir því sem kostur er og þörf er á, tryggja framboð af leiguhúsnæði, félagslegu kaupleiguhúsnæði og/eða félagslegum eignaríbúðum handa þeim fjölskyldum og einstaklingum sem ekki eru á annan hátt færir um að sjá sér fyrir húsnæði sökum lágra launa, þungrar framfærslubyrðar eða annarra félagslegra aðstæðna. Samkvæmt 46. gr. laganna skulu félagsmálanefndir sjá til þess að veita þeim fjölskyldum og einstaklingum, sem ekki eru færir um það sjálfir, úrlausn í húsnæðismálum til að leysa úr bráðum vanda á meðan unnið er að varanlegri lausn.

Í reglum Hafnarfjarðarbæjar um félagslegt leiguhúsnæði er kveðið á um útfærslu á þjónustu sem sveitarfélögum er skylt að veita, sbr. XII. kafla laga nr. 40/1991. Í 2. gr. reglnanna kemur fram að almennt félagslegt leiguhúsnæði sé ætlað þeim fjölskyldum og einstaklingum sem ekki séu á annan hátt færir um að sjá sér fyrir húsnæði sökum félagslegra aðstæðna, þungrar framfærslubyrðar og lágra launa.

Í III. kafla reglnanna er fjallað um forgangsröðun og úthlutun. Í 8. gr. er kveðið á um forgangsröðun umsókna um almennt félagslegt húsnæði en þar segir:

„Fullnægi umsækjandi skilyrðum 4. gr. reglna þessara þegar um er að ræða félagslegt leiguhúsnæði, raðast umsóknir í forgangsröð með hliðsjón af faglegu mati ráðgjafa og úthlutunarteymis ásamt niðurstöðu stigagjafar samkvæmt matsviðmiðum.

Við forgangsröðun skal hafa eftirfarandi til viðmiðunar:

Tekjur umsækjanda.

Húsnæðisaðstæður.

Börn á heimili og/eða í umgengni.

Félagslegar aðstæður.

Við lok mats samkvæmt viðeigandi matsviðmiði eru reiknuð stig fyrir hvern þátt fyrir sig. Niðurstaða mats er höfð til hliðsjónar við forgangsröðun til úthlutunar í húsnæði.

Við úthlutun er heimilt að líta framhjá umsækjanda, sem alla jafna ætti rétt til úthlutunar, ef teymið telur húsnæðið ekki henta viðkomandi einstaklingi eða fjölskyldu. Þegar almennu félagslegu leiguhúsnæði er úthlutað skal úthlutunarteymi hafa stærð og gerð húsnæðis til hliðsjónar. Þarf í þeim tilvikum að líta til fjölskyldustærðar, líkamlegs heilsufars umsækjanda eða fjölskyldumeðlima og annarra þátta sem máli kunna að skipta.“

Í 10. gr. reglna Hafnarfjarðarbæjar um félagslegt leiguhúsnæði er fjallað um úthlutun leiguhúsnæðis. Þar segir í 1. mgr. að úthlutunarteymi fjölskyldu- og barnamálasviðs úthluti félagslegu leiguhúsnæði og húsnæði fyrir fatlað fólk að undangengnu mati á sérstökum fundum úthlutunarteymis. Samkvæmt 2. mgr. byggir úrhlutun félagslegs leiguhúsnæðis og á húsnæði fyrir fatlað fólk á gögnum sem liggja fyrir á úthlutunardegi. Uppfæra ber öll gögn miðað við stöðu umsækjanda á þeim tíma. Einnig ber eftir atvikum að framkvæma endurmat samkvæmt matsviðmiðum. Skal umsækjanda tilkynnt skriflega um ef endurmat leiðir til breytinga á stigagjöf. Fjölskyldu- og barnamálasvið leggur faglegt mat á þær umsóknir sem metnar hafa verið samkvæmt matsviðmiðum með reglunum. Uppfylli umsækjandi ekki lengur þau skilyrði sem eftir atvikum koma fram í 4. gr. og 5. gr. reglnanna, á meðan beðið er úthlutunar í félagslegt leiguhúsnæði eða sértækt húsnæði fyrir fatlað fólk, er heimilt að afturkalla ákvörðun um samþykki á biðlista, sbr. 4. og 5. gr. reglnanna.

Hvorki í lögum nr. 40/1991 né framangreindum reglum Hafnarfjarðarbæjar er kveðið á um lögbundinn frest til að úthluta félagslegu leiguhúsnæði til þeirra sem uppfylla skilyrði til að vera á biðlista. Að mati úrskurðarnefndarinnar ber því að líta til málshraðareglu 9. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við mat á því hvort afgreiðsla á máli kæranda hefur dregist. Þar kemur fram sú meginregla að ákvarðanir í málum innan stjórnsýslunnar skuli teknar eins fljótt og auðið er. Í ákvæðinu kemur ekki fram hvaða tímafrest stjórnvöld hafa til afgreiðslu mála en af því leiðir að aldrei má vera um ónauðsynlegan drátt á afgreiðslu máls að ræða. Með hliðsjón af þessari meginreglu verður að telja að stjórnvöldum sé skylt að haga afgreiðslu þeirra mála sem þau fjalla um í samræmi við þessa meginreglu og gera eðlilegar ráðstafanir til þess að þau séu til lykta leidd af þeirra hálfu eins fljótt og unnt er. Hvað talist getur eðlilegur afgreiðslutími verður að meta í hverju tilviki fyrir sig. Þannig verður að líta til umfangs máls og atvika hverju sinni, auk þess sem mikilvægi ákvörðunar fyrir aðila getur einnig haft þýðingu í þessu sambandi.

Líkt og að framan greinir er umsókn kæranda um félagslegt leiguhúsnæði frá 26. október 2022 og var hún samþykkt á biðlista 12. janúar 2023. Þegar kærandi lagði inn kæru hjá úrskurðarnefnd velferðarmála hafði hann því verið á biðlista í tæp þrjú ár.

Hafnarfjarðarbær hefur vísað til þess að kærandi hafi ekki verið lagður fyrir úthlutunarfund fjölskyldu- og barnamálasviðs frá því að umsókn hans hafi verið samþykkt á biðlista þann 12. janúar 2023. Hann hafi í þrjú skipti verið lagður fyrir á teymisfundi ráðgjafarteymis eða þann 24. ágúst 2023, 25. júní 2025 og 19. ágúst 2025 sem tillaga fyrir úthlutunarfund fjölskyldu- og barnamálasviðs en önnur tillaga hafi verið valin. Þá hefur sveitarfélagið tekið fram að kærandi hafi verið í miklum húsnæðisvanda eftir að hann hafi misst leiguherbergi sitt á F haustið 2025. Engin tveggja herbergja íbúð hafi verið laus til úthlutunar frá því að hann hafi misst það húsnæði. Mesta eftirspurnin sé eftir tveggja herbergja íbúðum. Tæplega 60% einstaklinga á biðlista eftir félagslegu leiguhúsnæði hjá Hafnarfjarðarbæ séu á bið eftir tveggja herbergja íbúðum. Meðalbiðtími þeirra sem hafi fengið úthlutaðri tveggja herbergja íbúð hjá Hafnarfjarðarbæ árið 2025 hafi verið rúm þrjú ár. Árið 2024 hafi meðalbiðtími verið rúm fjögur ár og árið 2023 rúm þrjú ár. Ráðgjafar á fjölskyldu- og barnamálasviði telji að það húsnæði sem gæti hentað kæranda væri félagsleg leiguíbúð á jarðhæð, með sérinngangi og þar sem sértæk heimaþjónusta gæti áfram veitt honum stuðning inn á heimili ásamt fleiri stuðningsúrræðum. Ekki sé hægt að segja til um hvenær slíkt húsnæði losni. Úthlutun fari ávallt eftir því ferli sem fram komi í reglum sveitarfélagsins.

Af framangreindu má ráða að ekki hafi verið unnið sérstaklega í húsnæðismálum kæranda á meginþorra biðtímans, að minnsta kosti ekkert frá ágúst 2023 til júní 2025. Úrskurðarnefndin getur fallist á að skortur á viðeigandi húsnæði valdi töf á úthlutun en að mati nefndarinnar getur það ekki réttlætt bið um ókomna tíð án þess að fyrir liggi einhver áætlun í þeim efnum eða virk upplýsingagjöf til umsækjanda um stöðu biðlistans. Verður þannig að gera þá kröfu til sveitarfélagsins að markvisst séu gerðar ráðstafanir til úthlutunar húsnæðis og að unnið sé sérstaklega að lausn í hverju máli. Ekki verður séð að svo hafi verið í máli kæranda. Að því virtu er það mat úrskurðarnefndar velferðarmála að afgreiðsla máls kæranda hafi dregist óhæfilega í skilningi 4. mgr. 9. gr. stjórnsýslulaga. Lagt er fyrir Hafnarfjarðarbæ að hraða afgreiðslu málsins og veita kæranda samþykkta þjónustu svo fljótt sem auðið er. Ef fyrirséð er að á afgreiðslu málsins verði frekari tafir ber sveitarfélaginu að skýra kæranda með reglubundnum hætti frá því, upplýsa um ástæður tafanna, stöðu á biðlista og auk þess hvenær ákvörðunar um úthlutun viðeigandi húsnæðis sé að vænta, sbr. 3. mgr. 9. gr. stjórnsýslulaga.

 

 

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Afgreiðsla Hafnarfjarðarbæjar í máli A, var ekki í samræmi við málshraðareglu 9. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Lagt er fyrir Hafnarfjarðarbæ að hraða afgreiðslu máls kæranda og taka ákvörðun um úthlutun viðeigandi húsnæðis svo fljótt sem auðið er.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir