Mál nr. 782/2025-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 782/2025

Fimmtudaginn 26. febrúar 2026

Ú R S K U R Ð U RA

gegn

Vinnumálastofnun – Fæðingarorlofssjóði

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur.

Með kæru, dags. 2. desember 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvarðanir Fæðingarorlofssjóðs, dags. 5. nóvember og 2. desember 2025, um að krefja kæranda um endurgreiðslu ofgreiddra fæðingarorlofsgreiðslna fyrir tímabilið 1. til 31. maí 2025 og að synja beiðni hans um niðurfellingu 15% álags.

I. Málavextir og málsmeðferð

Kærandi þáði greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði á tímabilinu 1. til 31. maí 2025. Með ákvörðun Fæðingarorlofssjóðs, dags. 5. nóvember 2025, var kæranda tilkynnt að hann hefði fengið hærri greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði en heimilt væri fyrir tímabilið 1. til 31. maí 2025. Honum bæri því að endurgreiða Fæðingarorlofssjóði 71.034 kr., að meðtöldu 15% álagi. Með erindi, dags. 6. nóvember 2025, fór kærandi fram á niðurfellingu álagsins og lagði fram frekari skýringar vegna málsins. Með bréfi Fæðingarorlofssjóðs, dags. 2. desember 2025, var beiðni kæranda um niðurfellingu álagsins synjað. Þá var kæranda með öðru bréfi Fæðingarorlofssjóðs, dags. 2. desember 2025, tilkynnt að viðbótarskýringar hans hefðu ekki áhrif á fyrri ákvörðun sjóðsins.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 2. desember 2025. Með bréfi, dags. 3. desember 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Fæðingarorlofssjóðs ásamt gögnum málsins. Greinargerð sjóðsins barst 17. desember 2025 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 18. desember 2025. Athugasemdir bárust frá kæranda 20. janúar 2026 og voru þær kynntar Fæðingarorlofssjóði með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 21. janúar 2026. Frekari athugasemdir bárust ekki.

II. Sjónarmið kæranda

Kærandi greinir frá því að greiðslan sem hann hafi fengið frá vinnuveitanda sínum í maí 2025 hafi verið uppgjör á uppsöfnuðum orlofsrétti fyrir orlofsárið 2024 til 2025 sem ekki hafi verið heimilt að flytja á milli ára. Greiðslan tengist ekki orlofstöku á sama tímabili og fæðingarorlof kæranda og því falli hún utan gildissviðs 7. mgr. 53. gr. laga nr. 144/2020, enda sé þar aðeins átt við orlofslaun sem greidd séu á sama tímabili og fæðingarorlof. Vinnumálastofnun virðist hafa túlkað útborgunina sem orlofslaun fyrir maí 2025, sem sé rangt.

Í svarbréfi Vinnumálastofnunar, dags. 2. desember 2025, komi engin efnisleg niðurstaða fram um hvaða lögum kæranda hafi verið hafnað, á hvaða lagagrundvelli synjun byggist, hvaða forsendur eða gögn hafi verið lögð til grundvallar eða hvers vegna greiðslan hafi verið talin falla undir orlofslaun á sama tímabili. Í bréfinu komi einungis fram að ekki hafi verið tilefni til að fella niður álag, án þess að vísa til málsástæðna, gagna eða laga. Þetta sé ekki fullnægjandi rökstuðningur samkvæmt 22. gr. stjórnsýslulaga og kærandi telji það vera verulegan vankanta á málsmeðferð. Kærandi telji sérstaklega að ákvörðun sjóðsins um að hafna niðurfellingu 15% álags sé bæði ómálefnaleg og ósanngjörn í ljósi málsmeðferðarinnar. Í fyrsta lagi hafi málið dregist úr hófi frá 30. september til 2. desember, eða í rúma tvo mánuði, þrátt fyrir að rök hans hafi borist fljótt. Í öðru lagi hafi kærandi ítrekað þurft að hafa samband, bæði með tölvupóstum og símtölum, til að fá upplýsingar um stöðu málsins. Í þriðja lagi hafi engin rök verið færð fyrir synjun, aðeins staðhæfing um að ekki væri fallist á beiðni hans. Í fjórða lagi hafi endanlegt svar borist fimm dögum áður en greiðslufrestur hafi runnið út, sem hafi sett kæranda í erfiða og óhagstæða stöðu. Í fimmta lagi hafi Vinnumálastofnun á engan hátt fjallað um það hvort dráttur og ómarkviss samskipti stofnunarinnar gætu haft áhrif á niðurfellingu álags, eins og heimild sé til samkvæmt 2. mgr. 41. gr. Í ljósi framangreinds telji kærandi að ákvörðun um að hafna niðurfellingu álags hafi verið tekin án fullnægjandi rannsóknar, án lagastoðar, án mats á aðstæðum kæranda og án rökstuðnings sem lög krefjist. Þetta hljóti að teljast verulegur annmarki á málsmeðferð og réttindum borgara.

Kærandi tekur fram að mál hans hafi verið óeðlilega lengi til meðferðar og samskipti afar takmörkuð. Samkvæmt 9. gr. stjórnsýslulaga beri stjórnvaldi að vinna mál hægt og hratt, en í þessu tilviki hafi liðið rúmir tveir mánuðir frá fyrstu tilkynningu um hugsanlega ofgreiðslu þar til efnislegt svar hafi borist. Endanleg ákvörðun sem hafi fjárhagslega þýðingu fyrir kæranda hafi síðan borist með mjög stuttum fyrirvara fyrir lok greiðslufrests.

Með hliðsjón af öllu framangreindu óski kærandi eftir því að úrskurðarnefnd velferðarmála ógildi ákvörðun Vinnumálastofnunar um ofgreiðslu, eða að lágmarki felli niður 15% álagið vegna verulegra annmarka og tafa á málsmeðferð.

Í athugasemdum kæranda vegna greinargerðar Vinnumálastofnunar eru þau rök sem kæran byggir á áréttuð en að mati kæranda hafi þau ekki verið tekin til efnislegrar skoðunar í afstöðu Fæðingarorlofssjóðs.

Ágreiningurinn snúi ekki að því hvort greiðslur hafi borist til kæranda í maí 2025 heldur eðli þeirra greiðslna. Kærandi mótmæli því að umræddar greiðslur séu skilgreindar sem laun vegna orlofstöku (frídaga) á sama tíma og fæðingarorlof hafi staðið yfir. Greiðslurnar sem kærandi hafi fengið í maí 2025 hafi verið uppgjör á áunnum orlofsrétti fyrir orlofsárið maí 2024 til maí 2025, í samræmi við lög og kjarasamning. Um hafi verið að ræða uppgjör vegna loks orlofsárs, en ekki greiðslur vegna þess að hann hafi tekið orlof í maí 2025. Kærandi telji því að ranglega sé gengið út frá því í ákvörðun Fæðingarorlofssjóðs að hann hafi verið í orlofi samhliða fæðingarorlofi. Raunin sé sú að hann hafi áunnið sér orlofsréttinn áður, greiðslan hafi verið uppgjör á þegar tilkomnum rétti og engin raunveruleg orlofstaka hafi átt sér stað á þessu tímabili. Þessi aðgreining sé að mati kæranda grundvallaratriði við mat á því hvort heimilt sé að skerða fæðingarorlofsgreiðslur eða krefja um endurgreiðslu samkvæmt lögum nr. 144/2020. Kærandi óski eftir því að þessi atriði verði tekin til efnislegrar endurskoðunar og að greint verði sérstaklega á milli annars vegar uppgjörs á áunnum orlofsrétti vegna liðins orlofsárs og hins vegar launa vegna orlofstöku á sama tíma og fæðingarorlof standi yfir.

III. Sjónarmið Fæðingarorlofssjóðs

Í greinargerð Fæðingarorlofssjóðs kemur fram að kærð sé ákvörðun Fæðingarorlofssjóðs um að endurkrefja kæranda um ofgreiðslu frá Fæðingarorlofssjóði fyrir tímabilið 1. til 31. maí 2025 þar sem hann hafi fengið ósamrýmanlegar greiðslur frá sínum vinnuveitendum á sama tíma og hann hafi þegið greiðslur frá Fæðingarorlofssjóði með barni fæddu X 2024.

Með bréfi Fæðingarorlofssjóðs til kæranda, dags. 30. september 2025, hafi athygli hans verið vakin á því að stofnunin væri með til meðferðar mál hans vegna hugsanlegrar ofgreiðslu fyrir tímabilið 1. til 31. maí 2025. Með bréfinu hafi verið óskað eftir launaseðlum, tímaskýrslum, skýringum vinnuveitanda og skýringum og andmælum kæranda ásamt öðru því sem skýrt gæti málið.

Launaseðlar og skýringar vinnuveitenda hafi borist í tölvupósti 2. október 2025 og viðbótar skýring vinnuveitanda hafi borist 6. október 2025. Samkvæmt skýringum kæranda og vinnuveitenda hafi kærandi verið í vinnu samhliða dreifðu fæðingarorlofi, auk þess sem kærandi hafi fengið greitt orlof. Í kjölfarið hafi kæranda verið send greiðsluáskorun, dags. 5. nóvember 2025, sem sé sú ákvörðun sem nú sé kærð. Litið hafi verið svo á samkvæmt staðgreiðsluskrá Skattsins og innsendum skýringum og gögnum að kærandi hefði fengið ofgreitt úr Fæðingarorlofssjóði samkvæmt 7. mgr. 53. gr. laga nr. 144/2020 um fæðingar- og foreldraorlof og 2. mgr. 41. gr. laganna. Þann 6. nóvember 2025 hafi borist frekari skýringar frá kæranda ásamt beiðni um niðurfellingu á 15% álagi. Með bréfum, dags. 2. desember 2025, hafi þeim erindum verið svarað.

Samkvæmt 3. gr. laga nr. 144/2020 sé fæðingar- og foreldraorlof leyfi frá launuðum störfum sem stofnist til við fæðingu barns, frumættleiðingu barns sem sé yngra en átta ára og töku barns sem sé yngra en átta ára í varanlegt fóstur. Í 8. gr. sé fjallað um rétt foreldra til fæðingarorlofs og í 13. gr. sé fjallað um tilhögun fæðingarorlofs.

Í 2. mgr. 13. gr. laga nr. 144/2020 komi fram að þrátt fyrir 1. mgr. 13. gr. sé starfsmanni með samkomulagi við vinnuveitanda heimilt að haga fæðingarorlofi á þann veg að það skiptist niður á fleiri en eitt tímabil og/eða það verði tekið samhliða minnkuðu starfshlutfalli, sbr. þó 3. mgr. 8. gr. Þó megi aldrei taka fæðingarorlof skemur en hálfan mánuð í senn. Vinnuveitandi skuli leitast við að koma til móts við óskir starfsmanns um tilhögun fæðingarorlofs samkvæmt ákvæði þessu.

Í 53. gr. laga nr. 144/2020 sé kveðið á um réttindi sem séu ósamrýmanleg greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Þar komi meðal annars fram í 7. mgr. að foreldri sem njóti orlofslauna geti ekki nýtt rétt sinn til fæðingarstyrks eða greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði samkvæmt lögunum á sama tímabili og þær greiðslur eigi við um.

Með umsókn, dags. 18. desember 2023, hafi kærandi sótt um greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði með barni fæddu X 2024. Tilkynning um tilhögun fæðingarorlofs, auk breytinga, hafi borist frá kæranda og hann hafi verið afgreiddur í fæðingarorlof í samræmi við þær, sbr. greiðsluáætlun til hans, dags. 18. febrúar 2025.

Tímabilið 1. til 31. maí 2025 hafi kærandi fengið greiddar 140.000 kr. úr Fæðingarorlofssjóði vegna 20% fæðingarorlofs. Samkvæmt staðgreiðsluskrá Skattsins hafi kærandi þegið 1.078.468 kr. í laun fyrir maí 2025. Í skýringum kæranda og vinnuveitanda komi fram að um sé að ræða greiðslu launa fyrir vinnu unna í maí 2025 að fjárhæð 870.170 kr. vegna 80% vinnu í maí, orlofsdaga að fjárhæð 148.298 kr. vegna 14% orlofs og orlofsuppbót að fjárhæð 60.000 kr.

Fæðingarorlofssjóður geri ekki athugasemd við greiðslu launa fyrir vinnu unna í maí og orlofsuppbót. Ágreiningur málsins lúti að greiðslu 14% orlofslauna eða 148.298 kr. samhliða greiðslu 80% launa og 20% greiðslu úr Fæðingarorlofssjóði. Að mati Fæðingarorlofssjóðs sé greiðsla 14% orlofslauna ósamrýmanleg 14% greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Samkvæmt því hefði kærandi einungis átt rétt á 6% greiðslum frá Fæðingarorlofssjóði í maí 2025 en ekki 20%. Ofgreiðsla fyrir tímabilið 1. til 31. maí 2025 sé því 61.769 kr., að teknu tilliti til staðgreiðslu og annarra launatengdra gjalda.

Í 41. gr. laga nr. 144/2020 sé fjallað um leiðréttingar á greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Í 2. mgr. komi fram að hafi foreldri fengið hærri greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði eða hærri fæðingarstyrk en því hafi borið samkvæmt ákvæðum laganna miðað við álagningu skattyfirvalda eða af öðrum ástæðum beri foreldri að endurgreiða Fæðingarorlofssjóði þá fjárhæð sem ofgreidd hafi verið að viðbættu 15% álagi óháð ásetningi eða gáleysi foreldris. Fella skuli niður álagið samkvæmt þessari málsgrein sýni foreldri fram á með skriflegum gögnum að því verði ekki kennt um þá annmarka er hafi leitt til ákvörðunar Vinnumálastofnunar. Samkvæmt skýringum kæranda og vinnuveitanda sé um að ræða greiðslu orlofslauna í maí 2025 vegna orlofsársins 2024 til 2025. Samkvæmt 2. mgr. 3. gr. orlofslaga nr. 30/1987 sé orlofsárið frá 1. maí til 30. apríl og orlofið skuli almennt veitt á tímabilinu 2. maí til 15. september, sbr. 1. mgr. 4. gr. Orlofi skuli þó alltaf lokið fyrir lok orlofsársins, sbr. 3. mgr. 4. gr. Kæranda hefði því verið unnt að taka orlofið út seinna og því sé ekki hægt að líta svo á að honum verði ekki kennt um þá annmarka er hafi leitt til ákvörðunar Vinnumálastofnunar. Í samræmi við það sé ekki tilefni til að fella niður 15% álag á kæranda.

Í 2. mgr. 13. gr. laga nr. 144/2020 komi fram að foreldri sé heimilt að taka fæðingarorlof samhliða skertu starfshlutfalli og að ekki sé heimilt að taka fæðingarorlof skemur en hálfan mánuð í senn. Í tilfelli kæranda hafi hann sótt um 20% fæðingarorlof fyrir tímabilið frá 1. til 31. maí 2025. Kærandi hafi verið afgreiddur í fæðingarorlof í samræmi við tilkynningar þar um. Í kæru haldi kærandi því fram að þar sem um áunninn réttindi sé að ræða tilheyri greiðsla orlofs í maí 2025 ekki sama mánuði. Í athugasemdum við 23. gr. í frumvarpi því er hafi orðið að lögum nr. 144/2020 komi fram að tekjur foreldris vegna orlofslauna samkvæmt lögum um orlof nr. 30/1987 skuli koma til útreiknings á greiðslum til foreldris í fæðingarorlofi í þeim mánuði sem þær hafi verið skattlagðar og greitt af þeim tryggingagjald. Í athugasemdum við 25. gr. laga nr. 144/2020 komi fram að „Hafi foreldri ekki lagt niður launuð störf á því tímabili sem það ákvað að nýta til fæðingarorlofs skulu einungis þær greiðslur frá vinnuveitanda sem mynda stofn til tryggingagjalds samkvæmt lögum um tryggingagjald, fyrir sama tímabil, koma til skerðingar á greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði séu þær hærri en nemur mismun greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði skv. 4. mgr. 24. gr. og meðaltals heildarlauna á viðmiðunartímabili skv. 1.-3. mgr. 23. gr. í réttu hlutfalli við tilhögun fæðingarorlofs foreldris í þeim almanaksmánuði.“ Af gögnum málsins megi sjá að greiðsla til kæranda vegna orlofs hafi myndað stofn til tryggingagjalds í maí 2025 og beri því að koma til útreiknings á hugsanlegri ofgreiðslu úr Fæðingarorlofssjóði í þeim mánuði.

Kærandi telji að rökstuðningi hafi verið ábótavant, bæði hvað varði ákvörðun um að viðbótargögn frá kæranda hefðu ekki áhrif á greiðsluáskorun, dags. 5. nóvember 2025 og þá ákvörðun að fella ekki niður 15% álag. Í greiðsluáskorun komi fram að endurkröfu greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði megi rekja til þess að kærandi hafi nýtt orlof vegna sama tímabils og greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði, enda séu það ósamrýmanleg réttindi. Þar sem ekkert nýtt hafi komið fram í viðbótargögnum kæranda hafi þau ekki breytt fyrri ákvörðun málsins. Þá séu aðstæður sem heimili niðurfellingu á 15% álagi tilgreindar bæði í greiðsluáskorun til kæranda og bréfi, dags. 2. desember 2025, sem og sú niðurstaða að aðstæður kæranda gefi ekki tilefni til að fella niður 15% álag. Að mati Fæðingarorlofssjóðs séu ákvarðanirnar rökstuddar í samræmi við ákvæði stjórnsýslulaga.

Þá telji kærandi einnig að málið hafi verið óeðlilega lengi til meðferðar og samskipti afar takmörkuð. Fæðingarorlofssjóður telji að meðferð málsins hafi ekki dregist óhóflega miðað við eðli þess og með tilliti til gagnaöflunar og úrvinnslu þeirra gagna og skýringa sem hafi borist. Þá verði ekki annað ráðið af gögnum málsins en að kærandi hafi fengið svör við sínum erindum.

Samkvæmt öllu framangreindu hafi Fæðingarorlofssjóður því ofgreitt kæranda 61.769 kr. að viðbættu 15% álagi, 9.265 kr. Alls sé því gerð krafa um að kærandi endurgreiði Fæðingarorlofssjóði 71.034 kr., sbr. bréf til hans ásamt sundurliðun á ofgreiðslu, dags. 5. nóvember 2025.

IV. Niðurstaða

Kærðar eru ákvarðanir Fæðingarorlofssjóðs um að krefja kæranda um endurgreiðslu ofgreiddra fæðingarorlofsgreiðslna fyrir tímabilið 1. til 31. maí 2025 og að synja beiðni hans um niðurfellingu 15% álags.

Í V. kafla laga nr. 144/2020 um fæðingar- og foreldraorlof er kveðið á um greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði. Þar segir í 1. mgr. 25. gr. að réttur foreldris sem sé starfsmaður og/eða sjálfstætt starfandi, sbr. 3. til 5. tölul. 4. gr., til greiðslna í fæðingarorlofi sé bundinn því að foreldri uppfylli skilyrði um rétt til fæðingarorlofs samkvæmt III. og IV. kafla og leggi niður launuð störf á því tímabili sem það nýti rétt sinn til fæðingarorlofs. Greiðslur frá vinnuveitanda til foreldris í fæðingarorlofi sem mynda stofn til tryggingagjalds samkvæmt lögum um tryggingagjald og eru hærri en sem nemur mismun greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði samkvæmt 24. gr. og meðaltals heildarlauna á viðmiðunartímabili samkvæmt 1. til 4. mgr. 23. gr. í réttu hlutfalli við tilhögun fæðingarorlofs foreldris í þeim almanaksmánuði eða hluta úr almanaksmánuði sem greitt er fyrir, sbr. 4. mgr. 24. gr. og 13. gr., skuli koma til frádráttar greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Um þetta segir í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til laga nr. 144/2020 að gert sé ráð fyrir því að foreldri geti fengið þann tekjumissi sem Fæðingarorlofssjóði sé ekki ætlað að bæta greiddan frá vinnuveitanda samhliða fæðingarorlofi. Samkvæmt 4. málsl. 1. mgr. 25. gr. skulu eingöngu greiðslur frá vinnuveitanda sem ætlaðar eru fyrir það tímabil sem foreldri er í fæðingarorlofi í hverjum almanaksmánuði koma til frádráttar greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Um þetta segir í athugasemdum við ákvæðið að átt sé við tímabil sem hefjist frá og með fyrsta degi fæðingarorlofs foreldris innan tiltekins almanaksmánaðar og ljúki frá og með þeim degi sem foreldrið nýti ekki lengur rétt sinn til fæðingarorlofs innan tiltekins almanaksmánaðar. Hið sama gildi hvort sem foreldri nýti rétt sinn til fæðingarorlofs að fullu eða samhliða minnkuðu starfshlutfalli á fyrrnefndu tímabili.

Í 2. mgr. 13. gr. laga nr. 144/2020 kemur fram að þrátt fyrir 1. mgr. 13. gr., þar sem segir að starfsmaður skuli eiga rétt á að taka fæðingarorlof í einu lagi, sé starfsmanni með samkomulagi við vinnuveitanda heimilt að haga fæðingarorlofi á þann veg að það skiptist niður á fleiri en eitt tímabil og/eða það verði tekið samhliða minnkuðu starfshlutfalli, sbr. þó 3. mgr. 8. gr. Þó megi aldrei taka fæðingarorlof skemur en hálfan mánuð í senn.

Í 53. gr. laga nr. 144/2020 er kveðið á um réttindi sem séu ósamrýmanleg greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Þar segir í 7. mgr. að foreldri sem nýtur orlofslauna geti ekki nýtt rétt sinn til fæðingarstyrks eða greiðslna úr Fæðingarorlofssjóði samkvæmt lögunum á sama tímabili og þær greiðslur eigi við um.

Óumdeilt er að kærandi fékk greitt 14% orlofslaun frá vinnuveitanda sínum í maímánuði 2025 samhliða 20% greiðslu úr Fæðingarorlofssjóði. Um var að ræða greiðslu vegna orlofsársins 2024 til 2025. Kærandi hefur vísað til þess að hann hafi fengið greidda út orlofsdaga vegna þess að hann hafi ekki haft tök á að taka þá út í fríi.

Það leiðir af 7. mgr. 53. gr. laga nr. 144/2020 að taka verður afstöðu til þess fyrir hvaða tímabil orlofslaun sem kærandi fékk frá vinnuveitanda sínum eiga við um. Í því samhengi verður að horfa til þess fyrirkomulags sem þessum greiðslum er búið í orlofslögum og eðlis þeirra. Í 1. gr. orlofslaga nr. 30/1987 er kveðið á um að allir þeir, sem starfa í þjónustu annarra gegn launum, hvort sem þau eru greidd í peningum eða öðrum verðmætum, eigi rétt á orlofi og orlofslaunum samkvæmt reglum laganna. Tekið er fram í 2. mgr. 3. gr. laganna að orlofsárið, þ.e. sá tími sem unnið er til orlofslauna, sé frá 1. maí til 30. apríl. Í 1. mgr. 4. gr. laganna kemur fram sú meginregla að orlof skuli veitt í einu lagi á tímabilinu 2. maí til 15. september en atvinnurekandi ákveði í samráði við launþega hvenær orlof skuli veitt, sbr. upphafsmálslið 5. gr. laganna. Samkvæmt 1. mgr. 7. gr. á launþegi rétt til orlofslauna í samræmi við áunninn orlofsrétt á síðasta orlofsári. Launþega skal greidd orlofslaun í samræmi við reiknireglu 2. mgr. 7. gr. næsta virkan dag fyrir töku orlofs, sbr. 3. mgr. 7. gr.

Að virtum framangreindum reglum orlofslaganna og þess að kærandi valdi að fá greidda orlofsdaga í maí 2025 tekur úrskurðarnefndin undir með Fæðingarorlofssjóði að greiðsla orlofslaunanna sé ósamrýmanleg greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Að því virtu er ljóst að kærandi fékk greitt of mikið úr Fæðingarorlofssjóði í maí 2025.

Í 41. gr. laga nr. 144/2020 er kveðið á um leiðréttingu á greiðslum úr Fæðingarorlofssjóði. Þar segir í 2. mgr. að hafi foreldri fengið hærri greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði eða hærri fæðingarstyrk en því hafi borið samkvæmt ákvæðum laganna miðað við álagningu skattyfirvalda eða af öðrum ástæðum beri foreldri að endurgreiða Fæðingarorlofssjóði þá fjárhæð sem hafi verið ofgreidd að viðbættu 15% álagi óháð ásetningi eða gáleysi foreldris. Fella skuli niður álagið sýni foreldri fram á með skriflegum gögnum að því verði ekki kennt um þá annmarka er hafi leitt til ákvörðunar Vinnumálastofnunar.

Ákvæði 41. gr. laga nr. 144/2020 er fortakslaust að því er varðar skyldu til að endurgreiða ofgreiddar bætur óháð ásetningi eða gáleysi foreldris. Enga heimild er að finna í lögum nr. 144/2020 til að fella niður endurkröfu eins og kærandi hefur farið fram á. Þar sem ekki liggja fyrir skrifleg gögn um að kæranda verði ekki kennt um þá annmarka er leiddu til ákvörðunar Vinnumálastofnunar er ekki ástæða til að fella niður álagið sem lagt var á endurkröfuna.

Með vísan til framangreinds er ákvörðun Fæðingarorlofssjóðs um að krefja kæranda um endurgreiðslu ofgreiddra fæðingarorlofsgreiðslna að fjárhæð 61.769 kr. fyrir tímabilið 1. til 31. maí 2025 því staðfest. Þá er ákvörðun Fæðingarorlofssjóðs um að synja beiðni hans um niðurfellingu 15% álags staðfest. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvarðanir Fæðingarorlofssjóðs, dags. 5. nóvember og 2. desember 2025, um að krefja A, um endurgreiðslu ofgreiddra fæðingarorlofsgreiðslna fyrir tímabilið 1. til 31. maí 2025 og að synja beiðni hans um niðurfellingu 15% álags, eru staðfestar.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir