Útboð vegna jarðvegsvinnu á Stóra-Hrauni fyrirhugað á næstu vikum

Sérstök umræða um fangelsismál fór fram á Alþingi í dag að frumkvæði Ásu Berglindar Hjálmarsdóttur, alþingismanns. Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra fór í umræðunni yfir stöðu fangelsismála, uppbyggingu nýrra afplánunarrýma og aðgerðir stjórnvalda til að bregðast við þrýstingi á fangelsiskerfið.

Í ræðu sinni gerði ráðherra meðal annars grein fyrir undirbúningi að byggingu nýs öryggisfangelsis á Stóra-Hrauni. Undirbúningur verkefnisins gengur vel og útboð vegna jarðvegsvinnu er fyrirhugað á næstu vikum og framkvæmdir hefjast í kjölfarið. Fangelsið verður með 128 afplánunarrými og mun bæta aðstöðu til að aðskilja fanga eftir þörfum, efla öryggi og skapa betri skilyrði fyrir menntun, endurhæfingu og meðferð.

Ráðherra fjallaði einnig um aðra uppbyggingu í fangelsismálum, þar á meðal fyrirhugaða stækkun opna fangelsisins að Sogni sem meðal annars mun fjölga afplánunarrýmum fyrir konur.

Aðgerðir til að létta á fangelsiskerfinu

Í umræðunni lagði ráðherra áherslu á að grípa þurfi til markvissra aðgerða til að létta á fangelsiskerfinu á meðan nýtt fangelsi rís.

„Staðan er sú að fangelsin okkar eru full af erlendum glæpamönnum sem oft hafa lítil sem engin tengsl við landið. Þegar ákvörðun um brottvísun liggur fyrir og afplánun lýkur á það fólk að fara úr landi. Þannig tryggjum við að fangelsisrými nýtist þar sem þeirra er raunverulega þörf,“ sagði Þorbjörg S. Gunnlaugsdóttir dómsmálaráðherra.

Ráðherra vísaði í þessu samhengi til frumvarps hennar um brottvísanir erlendra fanga sem hefur verið afgreitt úr ríkisstjórn. Um er að ræða tímabundna aðgerð og markmið frumvarpsins er að tryggja að þegar brottvísun hefur verið ákveðin verði hún framkvæmd án tafar að afplánun lokinni og að viðkomandi fái endurkomubann til Íslands og eftir atvikum alls Schengen-svæðisins.

Jafnframt sagði ráðherra að ráðuneytið hefði hafið endurskoðun á verkferlum vegna flutnings dæmdra manna milli ríkja til afplánunar í heimaríki á grundvelli alþjóðlegra samninga. Nú þegar hafi íslensk stjórnvöld sent erlendum ríkjum beiðnir um að taka við föngum, sem ekki hafi verið gert í meira en áratug. Þá fjallaði ráðherra einnig um frumvarp sitt um brottfararstöð fyrir einstaklinga sem á að vísa úr landi. Með slíku úrræði verði unnt að vista þá sem bíða brottvísunar í brottfararstöð í stað fangelsis og þannig létta á fangelsiskerfinu.

Áhersla á endurhæfingu og menntun fanga

Ráðherra lagði einnig áherslu á að samhliða uppbyggingu og aðgerðum til að létta á kerfinu væri mikilvægt að styðja við endurhæfingu þeirra fanga sem snúa aftur út í íslenskt samfélag.

„Það er ekki nóg að líta til nýtingar afplánunarrýma. Það þarf að huga að þjónustu og aðbúnaði þeirra fanga sem sæta afplánun og veita þeim nauðsynlegan stuðning. Markmiðið er að fangar komi út sem betri menn, reiðubúnir til að takast á við verkefni lífsins,“ sagði ráðherra.

Að lokum minnti ráðherra á mikilvægi starfs fangavarða og nefndi nýlegan samstarfssamning Fangelsismálastofnunar og Mennta- og starfsþróunarseturs lögreglu um grunnnám og endurmenntun fangavarða sem gildir til fimm ára.