Ríkisstjórnin samþykkir að leggja fram frumvarp um refsiramma höfundalaga

Ríkisstjórnin samþykkti í morgun að frumvarp menningar-, nýsköpunar- og háskólaráherra um breytingu á refsiramma höfundalaga yrði lagt fram á Alþingi. Frumvarpið var birt í samráðsgátt þann 27. febrúar sl. og bárust alls bárust 8 umsagnir sem búið er að taka afstöðu til. Frumvarpið tók minniháttar breytingum er snúa að orðalagi til að skýra enn frekar til hvaða sjónarmiða skuli horfa við mat á því hvort höfundaréttarbrot skuli teljast stórfellt. 

Frumvarpið er hluti af aðgerðum á sviði höfunda- og hugverkaréttar, en eftirfarandi verkefni eru nú til vinnslu hjá menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytinu:

 

    1. Frumvarp til laga um breytingu á höfundalögum, nr. 73/1972 (hámarksrefsing fyrir stórfelld brot)

Megintilgangur: Hækkun hámarksrefsingar við stórfelldum brotum á höfundarétti til samræmis við fyrirkomulag á Norðurlöndunum. Áhersla er á refsingu þeirra sem hlaða upp höfundarréttarvörðu efni og dreifa því á stórfelldan hátt. Horft er til þess að úrræði lögreglu við rannsókn brotanna verði ríkari með þyngingu refsirammans og lagaumgjörð endurspegli alvarleika stórfelldra höfundalagabrota fyrir rétthafa og samfélag. Með hækkun refsirammans yrði heimilt að nýta fleiri og víðtækari rannsóknarleiðir. Útfærsla þess yrði í höndum Löggæsluyfirvalda.
Tímarammi: Stefnt að því að leggja frumvarpið fram á Alþingi í mars 2026. 
Sjá hér: https://island.is/samradsgatt/mal/4201

 

    2. Skipun starfshóps um frekari aðgerðir gegn hugverkastuldi á sjónvarps- og kvikmyndaefni

Megintilgangur: Starfshópurinn skal vinna tillögur að aðgerðum gegn sjóræningjastarfsemi með sjónvarpsefni og annað höfundaréttarvarið efni. Horft verður meðal annars til aðgerða sem sænsk stjórnvöld hafa lagt fram í baráttu sinni við sjóræningjastarfsemi.
Tímarammi: Starfshópurinn verður skipaður undir lok marsmánaðar og skal skila tillögum eigi síðar en 1. nóvember nk.

 

    3. Frumvarp til laga um breytingu á höfundalögum vegna stafræns umhverfis höfundaréttar nr. 73/1972. ( „DSM tilskipunin“)

Megintilgangur: Frumvarpið innleiðir ofangreinda tilskipun þar sem stefnt er að samræmingu ýmissa reglna um höfundarétt og skyld réttindi sem varða hinn stafræna innri markað og notkun verndaðra verka yfir landamæri. Tilskipunin felur m.a. í sér undanþágur frá eða takmörkun á einkarétti höfunda til að tryggja m.a. texta- og gagnanám, sérstaklega hjá rannsókna- og menningararfsstofnunum og undanþágu vegna notkunar menntastofnana á höfundaréttarvörðu efni við fjarkennslu á netinu. Þá kveður tilskipunin á um nýjan tveggja ára einkarétt útgefenda fréttaefnis á netinu, skyldu stærri þjónustuveitenda (t.d. Google og Facebook) að tryggja að samningar við rétthafa um not af verkum þeirra á netinu séu virtir og að rétthafar geti bannað not ákveðinna verka. Auk þess er kveðið á um sanngjarnt endurgjald til höfunda og flytjenda í samningum til hagnýtingar á verkum þeirra eða listflutningi.
Tímarammi: Stefnt er að framlagningu frumvarps á haustþingi 2026.

 

     4. Frumvarp til nýrra laga um vernd hönnunar - til innleiðingar á tilskipun um hönnun (Directive (EU) 2024/2823 on the legal protection of designs)

Megintilgangur: Tilskipunin felur í sér breytingu á lagaumgjörð um vernd hönnunar þar sem horft er til aðlögunar að stafrænum veruleika og nýrri tækni ásamt því að samræma enn frekar löggjöf ríkja um vernd hönnunar. Stærsta breytingin lýtur að umfangi verndar en með tilskipuninni verður hægt að sækja um vernd fyrir hönnunarvörur hvort sem þær eru áþreifanlegar eða óáþreifanlegar, svo sem hreyfimyndir, gagnvirk hönnun eða stafrænar vörur.
Tímarammi: Greiningavinna stendur yfir en frestur til að innleiða reglugerðina er til desember 2027 og er því stefnt að framlagningu frumvarps á vorþingi 2027.