Mál nr. 8/2024 - úrskurður

Mál nr. 8/2024

 

 

Úrskurður kærunefndar jafnréttismála

 

 

A

gegn

B

 

 

Uppsögn. Ástæður tengdar meðgöngu og barnsburði. Fallist á brot.

 

A kærði ákvörðun B um að framlengja ekki tímabundna ráðningu kæranda. Hélt A því fram að ákvörðunina mætti rekja til ástæðna tengdum meðgöngu og barnsburði. Að mati kærunefndarinnar hafði kærða ekki tekist að sýna fram á að fyrrnefnd ákvörðun hefði grundvallast á öðrum ástæðum en fæðingar- og foreldraorlofi eða öðrum aðstæðum tengdum meðgöngu eða barnsburði, sbr. 4. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020. Var því fallist á að kærði hefði gerst brotlegur við lög nr. 150/2020.

 

1. Á fundi kærunefndar jafnréttismála 25. mars 2026 er tekið fyrir mál nr. 8/2024 og kveðinn upp svohljóðandi úrskurður:

    

2. Með kæru, dags. 22. mars 2024, kærði Félag leikskólakennara, f.h. A, þá ákvörðun B að framlengja ekki tímabundna ráðningu kæranda í starfi hjá kærða. Kærandi telur að ákvörðun kærða um að framlengja ekki ráðningu kæranda hafi verið í andstöðu við 19. laga nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna og ákvæði 50. gr. laga nr. 144/2020, um fæðingar- og foreldraorlof.
   
   
3. Kæran ásamt fylgigögnum var kynnt kærða með bréfi, dags. 21. febrúar 2024. Greinargerð kærða barst með bréfi, dags. 16. apríl s.á., og var send kæranda degi síðar. Athugasemdir kæranda eru dags. 16. maí s.á., 27. júní s.á. og 2. september 2024. Athugasemdir kærða eru dags. 14. júní s.á. og 15. ágúst 2024.

   MÁLAVEXTIR

4. Kærði auglýsti á vefsíðunni Alfreð hinn 21. júní 2023 eftir leikskólakennara frá og með 8. ágúst 2023. Tekið var fram í auglýsingu að leitað væri eftir jákvæðum framtíðarstarfsmanni í fullt starf.

    

5. Kærandi var ráðin í starfið og hóf störf hinn 13. september 2023. Ráðningarsamningur var gerður 26. september s.á., um tímabundna ráðningu frá 13. s.m. til og með 31. desember 2023. Starfsheiti kæranda samkvæmt ráðningarsamningi var „starfsmaður á deild + afmörkuð verkefni“, en starfsheiti skyldi miðast við starfsheitið háskólamenntaður starfsmaður í kjarasamningi. Um önnur réttindi og skyldur fór samkvæmt kjarasamningi Sambands íslenskra sveitarfélaga og Félags leikskólakennara.

    

6. Kærandi mun hafa tilkynnt leikskólastjóra kærða hinn 22. nóvember 2023 um að hún væri barnshafandi en á þeim tíma var húngengin 11 vikur á leið.

    

7. Kæranda var tilkynnt munnlega hinn 21. desember 2023 að ráðning hennar yrði ekki framlengd. Félag leikskólakennara sendi kærða tölvupóst, dags. 22. desember s.á., þar sem óskað var skýringa á því hvers vegna gerður var tímabundinn ráðningarsamingur við kæranda. Þá var vakin athygli á ákvæði 50. gr. laga nr. 144/2020, um fæðingar- og foreldraorlof, um vernd gegn uppsögnum og skyldu til þess að rökstyðja uppsögn þungaðs starfsmanns.

    

8. Mannauðsráðgjafi svaraði erindinu f.h. kæranda með tölvupósti, dags. 4. janúar 2024. Greindi þar að enda þótt auglýst hefði verið eftir framtíðarstarfsmanni hefði verið tekin ákvörðun um að ráða kæranda tímabundið til starfa. Kæranda hafi því ekki verið sagt upp störfum og því ættu lög um fæðingar- og foreldraorlof ekki við. Þá hefði þungun kæranda ekki haft nein áhrif á ákvörðun kærða um að framlengja ekki ráðninguna.

    

9. Stéttarfélag kæranda óskaði hinn 13. mars 2024 eftir frekari upplýsingum um ráðningar kærða á starfsfólki frá og með að ráðning kæranda rann út, þar með talið starfsauglýsingar vegna lausra starfa, hvort ráðningarsamningar hafi verið framlengdir og hvort ráðnir hefðu verið starfsmenn með eða án leyfisbréfs kennara. Kærði brást ekki við þessu erindi.

   SJÓNARMIÐ KÆRANDA

10. Kærandi telur að ástæða þess að hún fékk ekki áframhaldandi ráðningu hafi annars vegar verið meðganga hennar og hins vegar veikindi henni tengd. Kærði hafi ekki gert neina tilraun til þess að útskýra ákvörðun sína. Þá hafi enginn skriflegur rökstuðningur fylgt ákvörðuninni þrátt fyrir að formlega hafi verið óskað eftir honum 22. desember 2023.

     

11. Kærandi vísar til þess að hún hafi talið á grundvelli auglýsingar um starfið að um ótímabundna ráðningu hafi verið að ræða. Hvorki í starfsviðtali né í tölvupóstsamskiptum við leikskólastjóra kærða hafi tímabundin ráðning verið nefnd. Kærandi hafi fyrst fengið upplýsingar um að um tímabundna ráðningu væri að ræða þegar hún fékk í hendur ráðningarsamning 25. september 2023 eða tæpum tveimur vikum eftir að hún hóf störf. Kom tímabundin ráðning kæranda verulega á óvart. Kærandi hafi hins vegar talið sig ekki vera í stöðu til þess að mótmæla framangreindu.

     

12. Kærandi byggir á því að ákvörðun kærða um að endurnýja ekki tímabundna ráðningu hennar hafi komið henni verulega á óvart. Leikskólastjóri kærða hafi sagt við hana þegar tímabundin ráðning var kynnt að fyrst væri um tímabundna ráðningu að ræða en síðan yrði gerður ótímabundinn samningur.

     

13. Kærandi segir að aldrei hafi verið gerðar athugasemdir við störf hennar eða henni leiðbeint um það sem betur mætti fara að því undanskildu að hún mætti raða leikföngum betur. Kærandi kannast við að leikskólastjóri kærða hafi fundað með sér 10. nóvember 2023 vegna fjarvista kæranda vegna veikinda hennar og barns hennar. Kærandi kveður að á þeim fundi hafi komið fram að veikindadagar kæranda væru komnir á rautt svæði. Hins vegar hafi verið sagt við hana að það þýddi ekki að kærandi myndi missa vinnuna, hún félli vel inn í starfshópinn, samstarfskonum litist vel á hana og vildu hafa hana áfram í starfi. Kærandi bendir hér á að veikindi hennar eða barns hennar séu lögmæt forföll samkvæmt lögum og kjarasamningi. Ómálefnalegt sé því að byggja starfslok þungaðrar konu á slíkum sjónarmiðum, sbr. dóm Héraðsdóms Reykjavíkur frá 16. mars 2022 í máli nr. E-1522/2021.

     

14. Kærandi vísar til 10. gr. tilskipunar ráðsins nr. 92/85/EBE frá 19. október 1992, um lögleiðingu ráðstafana til að auka öryggi og heilbrigði á vinnustöðum fyrir starfsmenn sem séu þungaðir, hafi nýlega alið börn eða hafi börn á brjósti. Hafi starfsmaður tilkynnt að hann sé þungaður beri atvinnurekandi sönnunarbyrðina fyrir því að uppsögn sé af gildum ástæðum. Kærandi vísar jafnframt til 50. gr. laga nr. 144/2020, um fæðingar- og foreldraorlof um að óheimilt sé að segja starfsmanni upp störfum á þeim grundvelli að hann hafi tilkynnt um fyrirhugaða töku fæðingar- eða foreldraorlofs, nema gildar ástæður séu fyrir hendi. Skuli þá skriflegur rökstuðningur fylgja ákvörðuninni.

     

15. Kærandi vísar þessu til stuðnings til dóms Evrópudómstólsins í máli C-438/1999 frá 4. október 2001. Þar hafi verið komist að þeirri niðurstöðu að við ákveðnar aðstæður geti synjun á endurnýjun tímabundinnar ráðningar verið skilgreind sem synjun ráðningar. Þá hafi dómstólinn tekið fram að ef ákvörðun um að hafna endurnýjun tímabundinnar ráðningar konu eigi ástæðu að rekja til þungunar feli það í sér beina mismunun á grundvelli kynferðis í andstöðu við þágildandi tilskipun ráðsins 76/207/EBE um framkvæmd meginreglunnar um jafnrétti karla og kvenna varðandi aðgang að störfum, starfsþjálfun og stöðuhækkunum, sem og varðandi starfskjör.

     

16. Kærandi bendir á mannekla hafi verið á starfsfólki hjá kærða þegar henni var tilkynnt ákvörðun kærða um að framlengja ekki ráðninguna. Hafi hún leitt til þess að loka þurfti deildum og senda börn heim. Kærandi mótmælir staðhæfingum kærða um annað enda þyrfti varla að loka deildum ef um fullmannaðan leikskóla hafi verið um að ræða.

     

17. Kærandi vísar til þess að síðasta vinnudag hennar hjá kærða hafi nýr starfsmaður mætt til starfa á þeirri deild sem hún vann á sem styðjist við tölvupóst frá kærða til foreldra, dags. 22. desember 2022. Kærandi telur að fyrir liggi að þörf hafi verið á starfsmanni við áframhaldandi störf eftir að ráðning kæranda rann sitt skeið. Þá hafnar kærandi röksemdum kæranda um að munur sé gerður á því hvort að almennur starfsmaður hafi háskólamenntun eða ekki. Sjónarmið kærða um mun á ábyrgð, hæfnikröfum og launakjörum þeirra sem hann kallar almenna starfsmenn eftir því hvort að viðkomandi hafi háskólamenntun hafi að mati kæranda enga þýðingu við úrlausn málsins.

     

18. Þá hafi almennur starfsmaður engan forgang til starfa umfram háskólamenntaðan starfsmann eins og raunin sé með þá sem hafa leyfisbréf kennara, sbr. 14. gr. laga nr. 95/2019, um menntun, hæfni og ráðningu kennara og skólastjórnenda við leikskóla, grunnskóla og framhaldsskóla.

     

19. Kærandi bendir á að kærði beri sönnunarbyrði fyrir því að ákvörðun um að framlengja ekki ráðningu kæranda hafi byggt á gildum og málefnalegum ástæðum og að fæðingarorlof eða aðrar ástæður tengdar meðgöngu kæranda hafi ekki haft neikvæð áhrif á fyrrnefnda ákvörðun. Skýringar kæranda fyrir uppsögn kæranda séu ósannaðar auk þess sem þær hafi verið settar fram eftir á. Þá sé sú staðhæfing kærða um að ákvörðun um að framlengja ekki ráðningunni áður en kærandi tilkynnti um þungun sína enn fremur ósönnuð.

    SJÓNARMIÐ KÆRÐA

20. Kærði hafnar því að hann hafi brotið gegn lögum nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna í málinu. Kærði i vísar til þess að 19. gr. laganna eigi ekki við þar sem hann hafi ekki sagt kæranda upp störfum. Kærði hafnar að ákvörðun hans að endurnýja ekki tímabundna ráðningu kærða hafi brotið gegn lögunum. Kærði bendir jafnframt á að brot gegn ákvæðum laga nr. 144/2020, um fæðingar- og foreldraorlof eigi ekki undir valdsvið kærunefndar jafnréttismála.

     

21. Kærandi bendir á að hann hafi haft heimild til þess að gera tímabundinn ráðningarsamning við kæranda. Auglýst hafi verið eftir leikskólakennara en enginn hafi sótt um með þá menntun. Ákveðið hafi verið að bjóða kæranda starf háskólamenntaðs starfsmanns. Í ráðningarviðtali hafi verið farið yfir að um tímabundna ráðningu væri að ræða af þeim sökum sem kærandi hafi ekki gert athugasemd við.

     

22. Kærandi vísar til þess að samkvæmt almennum meginreglum vinnuréttar sé heimilt að ráða starfsfólk með tímabundnum ráðningarsamningi. Ekki sé þörf að segja tímabundinni ráðningu upp heldur rennur hún sitt skeið samkvæmt því sem tilgreint er í ráðningarsamningi. Rökstuðningur vegna slíkra starfsloka eigi heldur ekki við. Kærandi bendir á að ákvæði kjarasamnings kærða og Félags leikskólakennara takmarki hvorki né komi í veg fyrir tímabundinnar ráðningar.

     

23. Kærandi tekur fram að þungun kærðu hafi engin áhrif haft á ákvörðun um að framlengja ekki ráðninguna. Kærði starfi samkvæmt ákveðinni hugmyndafræði þar sem mikil áhersla sé lögð á starfsmannalýðræði og samvinnu. Ákvörðunin hafi byggst á því mati stjórnanda að kærandi hafi ekki hentað sem framtíðarstarfsmaður. Kærandi hafi verið mikið fjarverandi á starfstíma en farið hafi verið yfir mætingar kæranda á fundi 10. nóvember 2023. Þá hafi stjórnendum borist til eyrna að kærandi hafi verið í öðru starfi sem þeir veltu fyrir sér hvort að hafi haft áhrif á mætingar kæranda. Þar sem ráðning kæranda hafi verið tímabundin hafi verið ákveðið að láta hana renna sitt skeið. Þá hafi jafnframt haft áhrif á leikskóli kærða hafi í raun verið fullmannaður.

     

24. Kærði tekur fram að stór hluti starfsfólks hans sé ungt fólk sem ráð megi gera fyrir að muni á einhverjum tímapunkti vera fjarverandi vegna barneigna og/eða fæðingar- og foreldraorlofs. Hefur slíkt aldrei áhrif á ráðningar, starfskjör, eða vinnuskilyrði starfsfólksins.

     

25. Kærði hafnar því að mannekla hafi verið á starfstíma kæranda. Þegar forföll starfsfólks séu veruleg geti þurft að loka deildum fyrr og jafnvel heila daga þótt leikskóli sé fullmannaður. Það hafi gerst samtals þrisvar sinnum á starfstíma kæranda.

     

26. Kærði hafnar því að annar starfsmaður hafi tekið við starfi kæranda. Kærði hafi gert í desember tímabundinn ráðningarsamning við starfsmann til að starfa á annarri deild innan kærða til loka febrúarmánaðar 2024. Starfsmaðurinn hafi verið ráðinn sem almennur starfsmaður en ekki sem háskólamenntaður starfsmaður. Um áramótin hafi starfsmaðurinn verið fluttur á þá deild sem kærandi starfaði á. Hvorki hafi því verið um uppsögn kæranda að ræða né nýja ráðningu heldur tilflutning innan kærða. Starfsmaðurinn hafi verið ráðinn í lok apríl 2024 með ótímabundnum samningi.

     

27. Kærði, sem sjálfstætt rekinn skóli, þurfi á öllum tíma að horfa til rekstrarlegra sjónarmiða í skólastarfi og því fylgi að nýta sem best þann mannauð sem er til staðar á hverjum tíma. Af þessum ástæðum var ákveðið að manna stöðu á þeirri deild sem kærandi starfaði á með tilflutningi. Kærði bendir á að ábyrgð og hæfnikröfur háskólamenntaðs starfsmanns og almenns starfsmanns séu engan veginn sambærilegar enda taki launkjör mið af því.

     

28. Kærði hafnar því að hann beri sönnunarbyrði fyrir því að þungun kæranda hafi ekki haft áhrif á ákvörðun um að framlengja ekki ráðningu kæranda.. Kærða sé heimilt að ráða starfsfólk tímabundið og hann hafi hvorki skyldu til að framlengja slíka ráðningu né að færa sérstök rök fyrir því að gera það ekki.

     

    NIÐURSTAÐA

29. Mál þetta snýr að því hvort kærði hafi brotið gegn lögum nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna, með þeirri ákvörðun sinni að framlengja ekki tímabundna ráðningu kæranda, skv. 1. mgr., sbr. 2. mgr. 19. gr. laganna.

     

30. Í 1. gr. laga nr. 150/2020 kemur fram að markmið laganna sé að koma í veg fyrir mismunun á grundvelli kyns og koma á og viðhalda jafnrétti og jöfnum tækifærum kynjanna á öllum sviðum samfélagsins. Samkvæmt 1. mgr. 16. gr. laganna er hvers kyns mismunun á grundvelli kyns, hvort heldur bein eða óbein sem og fjölþætt mismunun, óheimil. Þá teljast fyrirmæli um mismunun á grundvelli kyns einnig mismunun samkvæmt lögunum.

     

31. Í 1. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020 er tekið fram að atvinnurekendum sé óheimilt að mismuna umsækjendum um starf á grundvelli kyns. Sama gildi um stöðuhækkun, stöðubreytingar, endurmenntun, símenntun, starfsþjálfun, námsleyfi, uppsögn, vinnuaðstæður og vinnuskilyrði starfsmanna. Þá sé óheimilt að láta fæðingar- og foreldraorlof eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði hafa neikvæð áhrif á ákvarðanir skv. 1. mgr., sbr. 2. mgr., ákvæðisins.

     

32. Samkvæmt sönnunarreglu í 4. mgr. 19. gr. kemur það í hlut starfsmanns sem telur á sér brotið að leiða líkur að því að fæðingar- og foreldraorlof eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði hafi haft áhrif á fyrrgreindar ákvarðanir atvinnurekanda um starf eða starfssamband. Takist sú sönnun ber atvinnurekandanum að sýna fram á að aðrar ástæður en fæðingar- og foreldraorlof eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði hafi legið til grundvallar ákvörðun hans.

     

33. Samkvæmt 1. gr. laga nr. 151/2020, um stjórnsýslu jafnréttismála, gilda lögin um stjórnsýslu á sviði jafnréttismála á því sviði sem löggjöf um jafnréttismál tekur til, m.a. lög um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna, og um störf kærunefndar jafnréttismála. Samkvæmt 1. mgr. 8. gr. laganna tekur kærunefnd jafnréttismála til meðferðar kærur sem til hennar er beint samkvæmt framansögðu og kveður upp skriflegan úrskurð um hvort ákvæði laganna hafi verið brotin. Við mat á því hvort brotið hafi verið gegn lögum á sviði jafnréttismála kann nefndin að líta til þess hvort fylgt hafi verið fyrir­mælum annarra laga. Þannig hefur nefndin við uppsögn eða breytingar á starfi starfs­manns sem tilkynnt hefur um töku fæðingar- og foreldraorlofs, er í slíku orlofi eða að snúa til baka að því loknu, gætt að því hvort atvinnurekandi hafi farið eftir þeim fyrirmælum og skilyrðum sem mælt er fyrir um í 49. og 50. gr. laga nr. 144/2020, um fæðingar- og foreldraorlof.

     

34. Við úrlausn þess hvort að brotið hafi verið gegn lögum nr. 150/2020 verður að hafa í huga að ákvarðanir um ráðningu, uppsögn, eða um starf eða starfssamband eru ekki í andstöðu við lögin séu þær grundvallaðar á öðrum ástæðum en fæðingarorlofi eða aðstæður tengdum meðgöngu og barnsburði, sbr. 1. og 2. mgr. 19. gr. laganna. Verða því aðrar og raunverulegar ástæður að liggja til grundvallar slíkum ákvörðunum þegar starfsmaður hefur tilkynnt um meðgöngu, fyrirhugað fæðingar- eða foreldraorlof, eða meðan hann nýtur þess. Vísast hér til sambærilegra sjónarmiða og fram koma í 49. og 50. gr. laga um fæðingar- og foreldraorlof.

     

35. Ágreiningsefni málsins snýr að því hvort að sú ákvörðun kærða að framlengja ekki tímabundna ráðningu kæranda í árslok 2023 hafi falið í sér brot gegn 1. mgr. sbr. 2. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020. Af málatilbúnaði kæranda má ráða að hún telji ákvörðunina hafi falið í sér synjun ráðningar sem falli undir 1. mgr. 19. gr. Kærði mótmælir því að synjunin hafi falið í sér uppsögn úr starfi. Þá mótmælir kærði því að hann hafi með þeirri ákvörðun brotið gegn ákvæðum laga nr. 150/2020. Rekur kærði að almennt sé atvinnurekendum frjálst hvort þeir endurnýi tímabundna ráðningarsamninga. Þá beri atvinnurekendur enga skyldu til þess að rökstyðja slíka synjun.

     

36. Að mati nefndarinnar felst ekki í synjun um framlengingu tímabundinnar ráðningar uppsögn úr starfi. Öðru máli kann að gegna þegar atvinnurekandi synjar starfsmanni um áframhaldandi ráðningu en ræður eða felur öðrum starfsmanni að sinna sama eða sambærilegu starfi. Við þær aðstæður kann slík synjun að falla undir almennt bann við því að mismuna umsækjendum við ráðningu í starf í skilningi 1. mgr. 19. gr. fyrrgreindra laga. Vísast hér til sambærilegra sjónarmiða sem liggja til grundvallar lögum nr. 139/2003 um tímabundna ráðningu starfsmanna, um að starfsfólk í tímabundinni ráðningu skuli ekki sæta lakari meðferð og að atvinnurekandi skuli leitast við að ráða starfsfólk ótímabundið, sbr. einkum 1. mgr. 4. gr. og 1. mgr. 5. gr.

     

37. Nefndin tekur sérstaklega fram að tilvísun til umsækjenda í 1. mgr. 19. gr. laga nr. 15/2020 verður ekki skilið á þann veg að ákvæðið taki einungis til þeirrar aðstöðu þegar starf hefur verið auglýst laust til umsóknar. Fær sú skýring jafnframt stoð í lögskýringargögnum. Fyrrgreint orðalag um bann við að mismuna umsækjendum við ráðningu í starf var upphaflega lögfest með 1. mgr. 24. gr. laga nr. 96/2000, um jafna stöðu og jafnan rétt karla og kvenna. Í athugasemdum við ákvæðið í greinargerð með frumvarpi að lögunum var tekið fram að ákvæðið væri efnislega samhljóða 2.-5. tölul. þágildandi 1. mgr. 6. gr. laga nr. 28/1991. Í því ákvæði var mælt fyrir um að atvinnurekendum væri óheimilt að mismuna starfsfólki eftir kynferði og gilti það meðal annars um ráðningu setningu eða skipan í starf. Er síðastgreint orðalag um ráðningu, setningu eða skipan í starf samhljóða orðalagi sönnunarreglu sem nú er lögfest í 4. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020.

     

38. Óumdeilt er í máli þessu að kæranda var synjað um áframhaldandi ráðningu þegar tímabundinn ráðningarsamningur hennar rann sitt skeið. Þá liggur fyrir að hún hafði tilkynnt kærða um meðgöngu sína áður en henni var gerð munnlega grein fyrir fyrrgreindri ákvörðun kærða hinn 21. desember 2023. Í gögnum málsins er jafnframt að finna tölvupóst kærða frá 22. desember s.á. þar sem tilkynnt var um starfslok kæranda um áramótin sem og að nýr starfsmaður, sem hafði verið sumarstarfsmaður, myndi hefja störf á sömu deild eftir áramótin.

     

39. Að öllu þessu virtu verður fallist á að kærandi hafi leitt líkur að því að fæðingar- og foreldraorlof eða aðrar aðstæður tengdar meðgöngu og barnsburði hafi haft áhrif á þá ákvörðun kærða að framlengja ekki ráðningu hennar, sbr. 4. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020. Samkvæmt því kemur það í hlut kærða að sýna fram á að aðrar ástæður hafi legið henni til grundvallar.

     

40. Kærði byggir á því að ákvörðun um að framlengja ekki ráðningu kæranda hafi verið byggð á frammistöðu hennar í starfi. Rekur kærði að fundað hafi verið með kæranda 10. nóvember 2023 vegna fjarveru hennar vegna veikinda. Þá hafi stjórnendum borist til eyrna að kærandi hafi verið í öðru starfi sem áhrif gæti hafa haft á mætingar. Kærði hafi ákveðið að gera ekki meira með þessar upplýsingar heldur að láta ráðninguna renna sitt skeið. Þá hafi kærandi að mati starfsmanna kærða ekki hentað sem framtíðarstarfsmaður í ljósi hugmyndafræði sem kærði starfar eftir. Auk þess hafi leikskóli kærða í raun verið fullmannaður sem hefði jafnframt haft áhrif á ákvörðunina. Kærði hefur alfarið hafnað því að þungun kæranda hafi haft áhrif á ákvörðunina enda hafi hún verið tekin áður en kærandi lét vita að hún væri barnshafandi. Kærði hefur aftur á móti ekki lagt fram nein gögn til stuðnings staðhæfingum sínum um að skort hafi upp á frammistöðu kæranda eða um önnur störf hennar.

     

41. Kærandi hafnar málatilbúnaði kærða og því að nokkurn tímann hafi verið gerðar athugasemdir sem nokkru nemi við frammistöðu hennar. Kærandi kannast við að fundur hafi verið haldinn um fjarveru hennar og barns hennar vegna veikinda. Kærandi kveður að á fundinum hafi skólastjórnandi tekið fram að fjarvera hennar þýddi ekki að hún myndi missa vinnuna þar sem hún félli vel í starfshópinn. Þá byggir kærandi á því að veikindi hennar og barns hennar hafi verið lögmæt forföll og ómálefnalegt að byggja ákvörðun um starfslok á þeim. Þá hafnar kærandi því alfarið að hún hafi verið í öðru starfi á sama tíma og hún starfaði hjá kærða. Kærandi hefur lagt fram tilkynningar kærða frá september og nóvember 2023 um lokun deilda vegna veikinda hjá starfsfólki eða börnum á leikskóla kærða.

     

42. Í greinargerð til nefndarinnar tók kærði fram að enginn háskólamenntaður starfsmaður hefði verið ráðinn í stað kæranda. Þá tiltók kærði jafnframt að þegar sú ákvörðun var tekin um að segja kæranda upp hefði leikskóli kærða verið í raun fullmannaður sem hefði haft áhrif á þá ákvörðun kærða að framlengja ekki ráðningu kæranda. Í athugasemdum kæranda við fyrrgreinda greinargerð kærða var á það bent að síðasta dag hennar í starfi hefði nýr starfsmaður komið til starfa á deild kæranda. Í tilkynningu til foreldra, dags. 22. desember 2023, hafi komið fram að viðkomandi starfsmaður, sem áður hefði starfað sem sumarstarfsmaður, myndi hefja störf á deildinni eftir áramótin. Kærði brást við þessu í viðbótarathugasemdum sínum. Kom þar fram að viðkomandi starfsmaður hefði verið ráðinn tímabundið sem almennur starfsmaður í afleysingar á deild í desembermánuði 2023. Viðkomandi starfsmaður hefði um áramótin verið fluttur á þá deild sem kærandi starfaði á. Þá byggir kærði á því að ábyrgð í starfi og hæfnikröfur háskólamenntaðs starfsmanns og almenns starfsmanns séu engan veginn sambærilegar.

     

43. Svo sem að framan er rakið byggir kærði á því að ákvörðun um að framlengja ekki ráðningu kæranda hafi verið tekin áður en hún tilkynnti honum um þungun sína þann 22. nóvember 2023.

     

44. Að mati nefndarinnar gætir ósamræmis í þeim svörum kærða að ákvörðun hans um að framlengja ekki ráðningu kæranda hafi byggst öðrum þræði á því að leikskóli kærða hafi í raun verið fullmannaður og því að kærði réði í framhaldinu starfsmann sem tók við starfi kæranda. Þá liggur ekkert fyrir í málinu til stuðnings staðhæfingu kæranda um að viðkomandi starfsmaður hafi upphaflega verið ráðinn í afleysingar en hafi síðar verið fluttur til í starfi. Á það var til að mynda ekki minnst í fyrrnefndum tölvupósti hinn 22. desember 2023.

     

45. Í ráðningarsamningi kæranda við kærða var tekið fram að starfsheiti kæranda væri „starfsmaður á deild + afmörkuð verkefni“ en miðaðist við starfsheitið háskólamenntaður starfsmaður í kjarasamningi við Félag leikskólakennara. Að teknu tilliti til sjónarmiða aðila og gagna málsins verður ekki fallist á að tilvísun til mismunandi kjarasamninga, starfsheita eða launaröðunar breyti fyrrnefndri niðurstöðu. Að því athuguðu hefur ekki verið sýnt fram á að slíkur munur hafi verið á starfi kæranda og þess sem tók við starfi hennar sem áhrif geti haft í málinu.

     

46. Að síðustu verður ekki talið að fjarvistir kæranda eða barns hennar vegna veikinda geti talist málefnaleg eða lögmæt sjónarmið fyrir því að framlengja ekki ráðningu hennar eins og hér stóð á.

     

47. Að öllu framangreindu virtu verður ekki fallist á að kærða hafi tekist að sýna fram á að hlutlæg og málefnaleg sjónarmið hafi legið til grundvallar ákvörðun hans um að synja kæranda um áframhaldandi ráðningu. Kærða hefur því ekki tekist að sýna fram á að fyrrnefnd ákvörðun hafi grundvallast á öðrum ástæðum en fæðingar- og foreldraorlofi, meðgöngu eða barnsburði, sbr. 4. mgr. 19. gr. laga nr. 150/2020. Verður því fallist á að kærði hafi gerst brotlegur við 1. mgr., sbr. 2. mgr., 19. gr. laga nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna.

     

48. Uppkvaðning úrskurðar í málinu hefur tafist umfram þann tveggja mánaða frest, sem nefndin hefur til að úrskurða í máli eftir að gagnaöflun í því er lokið, samkvæmt 5. mgr. 9. gr. laga nr. 151/2020, um stjórnsýslu jafnréttismála. Er ástæða þess einkum mikill fjöldi mála sem er til meðferðar hjá nefndinni auk breytinga á vistun nefndarinnar og starfsmannahaldi hennar.

Ú r s k u r ð a r o r ð

Kærði, B, braut gegn lögum nr. 150/2020, um jafna stöðu og jafnan rétt kynjanna, með ákvörðun um að framlengja ekki tímabundna ráðningu kæranda.

Ari Karlsson

Andri Árnason

Maren Albertsdóttir