Viðburðaríkri vetrarlotu mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna lokið

Mannréttindaráð Sameinuðu þjóðanna lauk í dag 61. fundarlotu sinni og er um fjórðu lotu ráðsins að ræða síðan Ísland varð aðildarríki þess. Staða mannréttinda í Mið-Austurlöndum, Úkraínu, Súdan og Suður-Súdan bar hæst í umræðum vetrarlotunnar. 

Við upphaf lotunnar ávarpaði Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir utanríkisráðherra mannréttindaráðið þar sem hún ítrekaði mikilvægi þess að standa vörð um mannréttindi og alþjóðakerfið sem hornstein friðar í heiminum. 

Við lok vetrarlotunnar voru afgreiddar 38 ályktanir og kallað til atkvæðagreiðslu um tíu þeirra en 28 voru samþykktar samhljóða. Fastanefnd Íslands í Genf beitti sér ötullega í samningaviðræðum meðal annars um stöðu mannréttinda í Palestínu, Suður-Súdan, Sýrlandi, Mjanmar, Norður-Kóreu, Belarús og Úkraínu í kjölfar allsherjarinnrásar Rússlands sem og þematískum ályktunum ráðsins um réttindi barna á átakasvæðum og réttindi fatlaðs fólks. Nokkrar breytingartillögur voru lagðar fram sem miðuðu að því að veikja orðalag ályktana um jafnréttismál og draga úr tilvísunum í skuldbindingar ríkja varðandi mannréttindi sem allar voru felldar. 

Í vetrarlotunni var samþykkt að halda tvær sérstakar umræður vegna stöðu mála í Mið-Austurlöndum. Sú fyrri fór fram vegna yfirstandandi árása Írans á nágrannaríki sín og kölluðu Barein, Jórdanía, Katar, Kúveit, Óman, Sádí-Arabía og Sameinuðu arabísku furstadæmin eftir umræðunni. Lögðu ríkin jafnframt fram ályktun þar sem aðgerðir Íran voru fordæmdar sem og áhrif þeirra á mannréttindi íbúanna sem samþykkt var samhljóða.

Seinni umræðan fór fram að beiðni Írans, Kúbu og Kína og fjallaði um vernd barna og menntastofnana í vopnuðum átökum með áherslu á árásina á barnaskóla í Minab í Íran. Í umræðunni voru árásir á borgaralega innviði fordæmdar og undirstrikað að börn, sem og aðrir almennir borgarar, eigi að njóti verndar samkvæmt alþjóðlegum mannúðarlögum og mannréttindalögum.

Ísland stóð einnig fyrir viðburði um versnandi stöðu mannréttinda í Afganistan með afgönskum baráttukonum fyrir mannréttindum og sérstökum skýrslugjafa mannréttindaráðsins um stöðu mannréttinda í Afganistan, Richard Bennett.

Auk fjölda sameiginlegra ávarpa Norðurlanda og Eystrasaltsríkja, sem eiga náið samstarf í mannréttindaráðinu, flutti Ísland nokkur ávörp í eigin nafni, meðal annars í kjölfar framsögu mannréttindafulltrúa Sameinuðu þjóðanna, um stöðu mannréttinda í einstökum ríkjum og um stöðu mannréttinda í Palestínu og öðrum hernumdum svæðum.

Í mannréttindaráðinu leggur Íslands áherslu á mikilvægi þátttöku ungs fólks í umræðum og ákvarðanatöku á alþjóðavettvangi. Í samstarfi við Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands var því valinn háskólanemi til þátttöku í lotunni sem hluti af sendinefnd Íslands. Fastanefnd tók á móti lögfræðinemanum Grétu Dögg Þórisdóttur sem tók virkan þátt í starfi Íslands í mannréttindaráðinu í tvær vikur í upphafi lotunnar.

Barnalota mannréttindaráðsins

Vetrarlota mannréttindaráðins er oft kölluð barnalotan þar sem ályktanir og umræður um málefni barna eru í forgrunni. Ísland stóð fyrir tveimur hliðarviðburðum í lotunni sem fjölluðu um börn.

Sá fyrri var haldinn í samvinnu við Úkraínu, Króatíu og Eistland og fjallaði um vernd úkraínskra barna. Þar flutti Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, sérstakur erindreki Evrópuráðsins í málefnum úkraínskra barna, framsöguræðu. Rætt var um flóknar áskoranir í tengslum við endurkomu, aðlögun og endurhæfingu úkraínskra barna sem orðið hafa fyrir áhrifum stríðsins, þar á meðal þeirra sem hafa verið ólöglega flutt á brott af rússneskum stjórnvöldum.

Ísland stóð jafnframt fyrir hliðarviðburði í samstarfi við alþjóðleg samtök um hjálparlínur barna, Child Helpline International. Þar var fjallað um mikilvægi hjálparlína fyrir börn sem verða fyrir ofbeldi, vanrækslu eða glíma við andlega vanlíðan, sem og hvernig alþjóðlegir staðlar geta aukið gæði, aðgengi og áreiðanleika slíkrar þjónustu en Ísland hefur átt frumkvæði að því að stofna til alþjóðlegra staðla um réttindi barna. 

Ísland í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna

Ísland var kjörið til setu í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna fyrir tímabilið 2025-2027. Mannréttindaráðið fundar að jafnaði í þremur reglubundnum fundalotum á ári sem standa yfir í nokkrar vikur í senn. Frekari upplýsingar um setu Íslands í mannréttindaráðinu má finna á vefsíðu utanríkisráðuneytisins.