Íslendingar vilja rækta alþjóðasamstarf

Mikill meirihluti Íslendinga telur mikilvægt að Ísland rækti alþjóðlegt samstarf og að Ísland tali fyrir alþjóðalögum og mannréttindum á alþjóðavettvangi. Þetta eru meðal annars niðurstöður nýrrar viðhorfskönnunar sem Maskína gerir árlega fyrir utanríkisráðuneytið.  

Könnunin sýnir að 69% telja að þátttaka Íslands í alþjóðasamvinnu styrki fullveldi Íslands. 73% telja að hagsæld Íslands byggi að miklu leyti á alþjóðlegri samvinnu og 22% til viðbótar segja hana skipta í meðallagi miklu máli. 82% telja að hagsæld Íslands byggist að miklu leyti á alþjóðlegum viðskiptum og 17% í meðallagi. 90% landsmanna telur jákvætt að Ísland taki virkan þátt í norrænu samstarfi og raunar eru 9% til viðbótar í meðallagi jákvæð gagnvart því. 

Stuðningur við aðild Íslands að Atlantshafsbandalagsins hefur ekki mælst meiri frá því að mælingar  utanríkisráðuneytisins hófust 2019 en 72% aðspurðra eru jákvæð gagnvart aðild þjóðarinnar að varnarbandalaginu, á meðan sjö prósent líta aðild Íslands neikvæðum augum.   

Hvað Evrópumálefni varðar eru 42% hlynnt því að aðildarviðræður Íslands að Evrópusambandinu (ESB) verði teknar upp að nýju en 39% eru því mótfallin samkvæmt könnuninni. 19% segjast í meðallagi hlynnt eða andvíg. 31% segist hlynnt inngöngu í Evrópusambandið og 23% í meðallagi hlynnt eða andvígt því; en 46% eru andvíg inngöngu. Fast að helmingur aðspurðra, eða 49%, telja hins vegar að aðild Íslands að Evrópusambandinu myndi auka efnahagslegan stöðugleika hér á landi, á meðan 30% telja að aðild að ESB myndi hafa þveröfug áhrif og 21% telur að slíkt myndi engin áhrif hafa. Þá telja 39% að aðild Íslands að ESB myndi auka öryggi hérlendis, 20% telja að aðild myndi draga úr öryggi landsins og 41% telur að það myndi haldast óbreytt.  

78% telur að Ísland treysti að miklu leyti á alþjóðalög og alþjóðastofnanir til að tryggja að landamæri og lögsaga séu virt og 18% í meðallagi og er það aukning frá því í fyrra. 75% telja það skipta miklu máli að Ísland tali máli mannréttinda á alþjóðavettvangi og 61% er jákvætt gagnvart því að Ísland taki virkan þátt í störfum mannréttindaráðs Sameinuðu þjóðanna og 32% í meðallagi jákvæð. 

Athygli vekur að hátt hlutfall landsmanna, eða 84% aðspurðra, hafa meiri áhyggjur af þróun alþjóðamála nú en fyrir ári síðan. 14% segjast hafa jafnmiklar áhyggjur, meðan einungis 2% hafa minni áhyggjur af stöðu mála nú en á síðasta ári. Þá hafa 71% aðspurðra miklar áhyggjur af þróun alþjóðamála en tæplega 6% litlar eða engar.   

Af niðurstöðum könnunarinnar að dæma upplifir yfirgnæfandi meirihluti þjóðarinnar Ísland sem öruggt land, en 88% aðspurðra eru þeirrar skoðunar á meðan tvö prósent lýsa gagnstæðri upplifun. Þá finnst ríflegum meirihluta landsmanna að Ísland njóti fullnægjandi varna í dag, eða 55% aðspurðra, meðan 11% telja að Ísland njóti ófullnægjandi varna í dag.   

 

65% hlynnt því að Ísland styðji varnarbaráttu Úkraínu

Stuðningur þjóðarinnar við Úkraínu er áfram mjög mikill en minnkar þó milli ára, en nú segjast 65% aðspurðra hlynnt því að Íslandi styðji varnarbaráttu Úkraínu gegn innrásarstríði Rússlands, samanborið við 71% í fyrra. Hæstur mældist stuðningur landsmanna við Úkraínu árið 2023, eða 82%. Andstaða við stuðning Íslands við Úkraínu mælist nú 14% meðal aðspurðra og 21% er í meðallagi hlynnt eða andvígt.   

Á sama tíma mælist yfirgnæfandi stuðningur meðal þjóðarinnar við að Ísland veiti Úkraínu mannúðaraðstoð, en 80% aðspurðra eru hlynnt því. Fleiri eru hlynntir því að  Ísland eigi að veita Úkraínu varnartengdan stuðning, eða 42% aðspurðra samanborið við 28% árið áður. Þá hefur hlutfall þeirra sem eru mótfallnir því að styðja Úkraínu með slíkum hætti hríðlækkað niður í 30% aðspurðra samanborið við 48% í síðustu könnun.  

 

Dvínandi stuðningur við þróunaraðstoð   

Hvað þróunaraðstoð varðar þá dregst saman milli ára fjöldi þeirra sem telur mikilvægt að Ísland veiti þróunarríkjum og íbúum þeirra aðstoð, er nú 59% miðað við 64% árið áður og 78% árið 2024. Þá telja 26% að það ætti að vera eitt af forgangsmálum íslenskra stjórnvalda að draga úr fátækt í þróunarríkjum en hlutfallið var 31% í fyrra og 44% árinu fyrr. Mikill meirihluti þjóðarinnar er hins vegar sammála um mikilvægi þess að íslensk stjórnvöld veiti mannúðaraðstoð eða 65% aðspurðra, sem þó er lægra hlutfall en í síðustu könnun þegar það mældist 69% , hæst mældist það 90% 2020. 

 

Mikil ánægja með störf borgaraþjónustunnar 

Í viðhorfskönnuninni kemur fram að næstum sjö af hverjum tíu aðspurðra, eða 69%, telja að borgaraþjónusta utanríkisráðuneytisins veiti góða þjónustu, þar af rúmlega 47% sem telja að þar sé veitt mjög góð þjónusta. Síðast þegar spurt var um þekkingu á og viðhorf til borgaraþjónustunnar, í apríl 2020, töldu 55% aðspurðra að borgaraþjónustan veitti góða þjónustu.  

Könnunin leiðir í ljós að 14% aðspurðra segjast þekkja vel til borgaraþjónustu utanríkisráðuneytisins og 34% í meðallagi.  Tæplega 3,5% aðspurða höfðu nú þegar leitað á náðir borgaraþjónustunnar til að leita aðstoðar eða úrvinnslu sinna mála á ferðalögum erlendis og 86,2% sögðust líklega myndu hafa samband við borgaraþjónustuna ef þau lentu í vandræðum erlendis, þannig að einungis um 10% myndu ekki leita til Borgaraþjónustunnar eða telja ekki þörf fyrir hana. 

Viðhorfskönnunin fór fram á netinu dagana 12. til 19. mars 2026. Svarendur voru 18 ára og eldri af öllu landinu. Voru svarendur 936.