Íþróttir styrkja samfélagið – endurskoðuð íþróttastefna til 2030

Endurskoðuð íþróttastefna til ársins 2030 hefur nú verið kynnt. Hún tekur mið af þeim breytingum sem hafa orðið í íþróttastarfi á undanförnum árum, meðal annars með nýjum svæðisstöðvum íþróttahéraða, Afreksmiðstöð Íslands og öðrum mikilvægum umbótum. Í stefnunni eru sett skýr markmið og aðgerðir sem verða í forgangi á næstu árum.

Stefnan er unnin í sameiningu af ríkinu, sveitarfélögum og íþróttahreyfingunni, sem öll bera ábyrgð á að efla íþróttir í landinu. Megináherslan er skýr: að tryggja börnum, ungmennum og fullorðnum um allt land raunhæft tækifæri til að stunda íþróttir í sínu nærsamfélagi.
 

 
Á næstu árum verður sérstök áhersla lögð á að festa nýtt svæðaskipulag í sessi. Markmiðið er að styrkja íþróttafélög víðs vegar um landið, auka samstarf milli landshluta og bæta gæði starfsins. Starfsfólk á svæðunum hefur þegar gegnt mikilvægu hlutverki, meðal annars í tengslum við innleiðingu farsældarráða fyrir börn og ungmenni, og er lykill að betri og heildstæðari þjónustu.

Samræmt skipulag innan svæða á einnig að styðja betur við þjálfara og hvetja fleiri sjálfboðaliða til þátttöku í starfi og stjórnun íþróttafélaga. Þar liggur mikilvægur styrkur fyrir framtíð íslensks íþróttastarfs.

Árangur af samstarfi mennta- og barnamálaráðuneytisins við ÍSÍ og UMFÍ um svæðisbundinn stuðning hefur þegar skilað miklu. Fleiri einstaklingar með fötlun, börn af efnaminni heimilum og fólk með fjölbreyttan menningar- og tungumálabakgrunn hafa nú betri aðgang að íþróttum. Þetta verður áfram eitt helsta áherslumál stefnunnar.

Jafnframt verður áfram unnið markvisst að því að bæta stuðning við afreksíþróttafólk. Nýtt fyrirkomulag afreksstarfs er þegar komið vel á veg og gegnir Afreksmiðstöð Íslands þar lykilhlutverki. Með þessu er verið að styrkja umgjörðina í kringum íþróttafólk sem hefur ítrekað sameinað þjóðina á stórum stundum. Afreksíþróttafólk er ekki aðeins tákn um árangur heldur einnig mikilvægar fyrirmyndir sem sýna hvað metnaður, agi og seigla geta skilað.
 

Inga Sæland ráðherra íþróttamála með f.v. Gunnari Eysteini Sigurbjörnssyni formanni FÍÆT, Auði Ingu Þorsteinsdóttur framkvæmdastjóra UMFÍ, Arnari Þór Sævarssyni framkvæmdastjóra SÍS, Willum Þór Þórssyni forseta ÍSÍ, Andra Stefánssyni framkvæmdastjóri ÍSÍ og Kára Jónssyni frá FÍÆT, ásamt Óskari Þór Ármannssyni og Örvari Ólafssyni frá mennta- og barnamálaráðuneytinu, við kynningu á íþróttastefnunni í ráðuneytinu

Þjóðarleikvangar verða einnig stórt verkefni á næstu árum. Stefnt er að því að ný þjóðarhöll verði tekin í notkun árin 2028 til 2029. Auk þess stendur yfir undirbúningur að frekari uppbyggingu þjóðarleikvangs í knattspyrnu í Laugardal og frumathugun vegna þjóðarleikvangs í frjálsíþróttum.

Íþróttir skipta samfélagið miklu máli, ekki aðeins fyrir líkamlega heilsu heldur einnig andlega vellíðan, aga, samstöðu og þrautseigju. Þegar aðgengi að íþróttum er tryggt fyrir alla eykst ávinningurinn fyrir samfélagið í heild. Endurskoðuð íþróttastefna til 2030 er mikilvægt leiðarljós á þeirri vegferð.

„Það grundvallarsjónarmið að almennt íþróttastarf utan skóla sé skipulagt af frjálsum félagasamtökum er mikilvægt og hefur reynst vel. Þar gegna ÍSÍ, UMFÍ, sérsambönd, íþróttahéruð, íþróttafélög og deildir um land allt lykilhlutverki. Á bak við þetta öfluga starf standa sjálfboðaliðar, þjálfarar, foreldrar og fagfólk sem leggja sitt af mörkum af metnaði og elju. Þetta er gríðarlega verðmætt samfélagslegt afl.

Einmitt vegna þess hve mikilvægt þetta afl er, þarf íþróttahreyfingin líka að vera tilbúin að þróast með samfélaginu. Hún þarf að vera opin, sveigjanleg og reiðubúin að mæta börnum þar sem þau eru stödd. Ekki öll börn finna sig í hefðbundnum íþróttagreinum. Sum börn leita annarra leiða til virkni, samveru og þátttöku. Það breytir því ekki að þörfin fyrir að tilheyra er sú sama.

Þess vegna er mikilvægt að hvetja íþróttahreyfinguna til að hugsa stærra og útvíkka skilgreiningar sínar á því hvað telst til íþróttastarfs. Slík umræða þarf að vera opin og fordómalaus. Þar má til dæmis horfa til rafíþrótta og annars sambærilegs starfs sem getur skapað vettvang fyrir börn og ungmenni sem ella stæðu utan hefðbundinna íþrótta. Ef starfsemi stuðlar að virkni, félagslegri tengingu, þátttöku og bættri líðan barna, þá eigum við að taka utan um hana innan okkar starfs.

Í íþróttastarfi eiga allir að hafa jöfn tækifæri til þátttöku. Slíkt má aldrei vera einungis falleg setning í stefnu. Samfélag sem skilur raunverulegt gildi íþrótta áttar sig á að þar er ekki aðeins verið að fjárfesta í íþróttaiðkun heldur í mannlegri reisn, félagslegri þátttöku og velferð komandi kynslóða,“ segir Inga Sæland mennta- og barnamálaráðherra.

„Uppfærð íþróttastefna til ársins 2030 kjarnar vel áherslur í nýju svæðaskipulagi þar sem markmiðið er, m.a. með aðkomu svæðisfulltrúa að auka stuðning við íþróttafélögin og samvinnu við sveitarfélögin vítt og breitt um landið. Þannig er stuðlað betur að því að allir hafi jöfn tækifæri til að finna sig í íþróttum, með forvarnir og lýðheilsu að leiðarljósi. Þessar sömu áherslur endurspeglast einnig í stofnun Afreksmiðstöðvar og auknum fjárhagslegum og faglegum stuðningi við afreksíþróttastarfið og afreksíþróttafólk.

Mikilvægi íþróttahreyfingarinnar fyrir forvarnir og lýðheilsu er óumdeilt og því er mikilvægt að stefnunni fylgi fjármögnuð aðgerðaráætlun svo að stefnan raungerist. Íþróttahreyfingin sjálf er nú í víðtæku samtali og vinnu að skýrri framtíðarsýn og mikilvægt er að sú vinna efli enn frekar samvinnu við stjórnvöld og móti skýrt skipulag og hlutverk hreyfingarinnar til komandi ára,“ segir Willum Þór Þórsson forseti ÍSÍ.

„Endurskoðuð íþróttastefna byggir á víðtæku samstarfi ríkis, sveitarfélaga og íþróttahreyfingarinnar og er mikilvægt skref til framtíðar. Sveitarfélögin gegna lykilhlutverki í því að tryggja að íþróttastarf blómstri í nærumhverfi fólks um allt land og því skiptir máli að með nýju svæðaskipulagi sé verið að styrkja slíkt starf, bæta aðgengi fyrir alla og tryggja að börn, ungmenni og fullorðnir hafi raunhæf tækifæri til þátttöku óháð búsetu eða aðstæðum,“ segir Arnar Þór Sævarsson, framkvæmdastjóri Sambands íslenskra sveitarfélaga.

„Það skiptir miklu máli að við höfum skýra stefnu og að hún þróist áfram í góðu samtali við íþróttasamfélagið. Nú er mikil vinna í gangi innan íþróttahreyfingarinnar og sameiginlegt markmið okkar er að móta traustan grunn og skýra framtíðarsýn sem hægt verður að byggja á í nýjum íþróttalögum. Það sem skiptir síðan mestu máli er að markmiðin og aðgerðirnar séu fjármagnaðar þannig að stefnan verði að veruleika og skili árangri fyrir fólk um allt land,“ segir Jóhann Steinar Ingimundarson, formaður UMFÍ.