Mál nr. 73/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 73/2026

Miðvikudaginn 6. maí 2026

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 28. janúar 2026, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 20. janúar 2026, um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til hans.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 11. júní 2025 og var umsóknin samþykkt 14. júlí 2025. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 20. janúar 2026, var kæranda tilkynnt að greiðslur atvinnuleysisbóta til hans hefðu verið stöðvaðar á grundvelli 1. mgr. 58. gr., sbr. 4. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar með vísan til þess að hann hefði hafnað þátttöku í vinnumarkaðsúrræði.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 28. janúar 2026. Með bréfi, dags. 3. febrúar 2026, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 13. mars 2026 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 17. mars 2026. Athugasemdir bárust frá kæranda 30. mars 2026 og voru þær kynntar Vinnumálastofnun með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 1. apríl 2026. Frekari athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar kemur fram að kærandi óski þess að ákvörðunin verði afturkölluð að fullu á eftirfarandi forsendum. Þann 6. janúar 2026 hafi kærandi fengið tvö mismunandi boð frá Vinnumálastofnun innan eins klukkustundar tímaramma. Árið 2025 hafi kærandi verið boðaður á fund klukkan 09:30 og síðan í Teams viðtal á netinu klukkan 11:00 sama dag. Samkvæmt stjórnsýslulögum beri yfirvöldum skylda til að veita skýr og ótvíræð fyrirmæli. Það að fá aðra boðun sama dag hafi leitt kæranda til að ætla, í góðri trú, að netfundurinn hafi komið í stað þess sem hafi átt að fara fram í eigin persónu en það sé algeng venja í nútíma stjórnsýsluferlum. Kærandi hafi aldrei heyrt neinn hafa verið boðaðan bæði í persónu og á netinu á sama tíma. Kærandi hafi því fylgt síðustu boðuninni sem honum hafi verið send.

Mikilvægt sé að hafa í huga að kærandi hafi tekið þátt í Teams viðtalinu klukkan 11:00 sama dag. Viðvera hans í viðtalinu á Teams sanni að hann hafi fullan ásetning til að uppfylla skyldur sínar sem atvinnuleitandi. Kærandi hafi ekki hafnað þátttöku heldur hafi hann tekið þátt í því vinnumarkaðsúrræði sem hann hafi talið vera nýjast og í gildi eftir síðustu tilkynningu.

Viðurlögin sem kæranda sé gert að sæta, 24 mánaða heildarstöðvun bóta, séu afar þung og óhófleg miðað við það sem hafi í rauninni verið misskilningur varðandi tímasetningu sem hafi orsakast af skörun tilkynninga frá stofnuninni sjálfri. Ítrekunaráhrifin sem séu notuð ætti að vega og meta á móti þeirri staðreynd að í þessu tilviki hafi ekki verið um vísvitandi gáleysi kæranda að ræða heldur mistök sem hafi orsakast af samskiptaaðferðum stofnunarinnar. Það líti út fyrir að stofnunin hafi vísvitandi verið að reyna að láta kæranda mistakast. Kærandi hafi spurt sjálfan sig hvers vegna sami aðili vilji hitta hann tvisvar á sama degi án þess að gera kæranda það ljóst í tilkynningum.

Kærandi haldi því fram að ákvörðun stofnunarinnar hafi verið byggð á ófullnægjandi mati á skýringum hans. Sú staðreynd að hann hafi mætt í viðtal klukkan 11:00 sýni að hann hafi verið virkur og tiltækur á vinnumarkaði þann dag sem um ræði. Enn fremur sé mæting kæranda í annað viðtal, aðeins tveimur vikum fyrir þennan atburð, skýr sönnun fyrir áreiðanleika hans og vilja til að hittast í persónu þegar leiðbeiningar séu skýrar. Kærandi hafi einnig farið í tvö netviðtöl áður en þetta hafi gerst en aldrei á sama degi eða sama tíma.

Þessar staðreyndir sýni að fjarvera kæranda klukkan 09:30 hafi ekki verið synjun á þátttöku heldur einstakur misskilningur sem hafi orsakast af misvísandi tilkynningum frá stofnuninni. Kærandi óski þess að nefndin fari yfir málið, taki tillit til ruglingslegs eðlis tvíþættra tilkynninga og endurheimti rétt hans til bóta.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi síðast sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 11. júní 2025. Með erindi, dags. 14. júlí 2025, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hans hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 100%.

Þann 5. janúar 2026 hafi kæranda verið sendur tölvupóstur og smáskilaboð í farsíma sinn frá stofnuninni þar sem hann hafi verið boðaður að koma í eigin persónu á þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar að hitta ráðgjafa Vinnumálastofnunar þann 6. janúar 2026, klukkan 09:30. Kæranda hafi verið bent á að um skyldumætingu væri að ræða og að hann þyrfti að koma með gild skilríki. Í boðun hafi verið tilgreint að öll forföll þyrfti að boða án ástæðulausrar tafar í gegnum „Mínar síður“ á vef Vinnumálastofnunar, vmst.is. Fyrir liggi að kærandi hafi hvorki mætt né tilkynnt forföll. Þá hafi athygli kæranda verið vakin á að ef eitthvað væri óljóst væri unnt að senda fyrirspurn í gegnum „Mínar síður“ kæranda á vef Vinnumálastofnunar, vmst.is. Boðunin hafi verið send þann 5. janúar 2026 á „Mínar síður“ kæranda, með tilkynningu á uppgefið netfang X og með smáskilaboðum í farsímanúmerið X. Samkvæmt skráningu Vinnumálastofnunar hafi smáskilaboðin borist í símtæki kæranda þann 5. janúar 2026, klukkan 09:22. Til að staðfesta að kærandi væri staddur hér á landi og í virkri atvinnuleit hafi Vinnumálastofnun talið nauðsynlegt að fá kæranda í eigin persónu. Fyrir liggi að kærandi hafi tilkynnt um tímabundna dvöl erlendis í nóvember 2025, nánar tiltekið frá 13. til 20. nóvember 2025.

Þann 5. janúar 2026 hafi Vinnumálastofnun sent kæranda aðra boðun með tölvupósti og smáskilaboðum í farsíma hans frá stofnuninni klukkan 09:34. Kærandi hafi verið boðaður í viðtal við ráðgjafa Vinnumálastofnunar sem hafi átt að fara fram í gegnum Teams á internetinu þann 6. janúar 2026, klukkan 11:00. Kærandi hafi mætt í boðað viðtal.

Þann 8. janúar 2026 hafi Vinnumálastofnun óskað eftir skýringum á ástæðum þess að hann hafi ekki mætt í eigin persónu þann 6. janúar 2026, klukkan 09:30, á þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar. Í erindi til kæranda hafi verið vakin athygli á 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Jafnframt hafi verið óskað eftir að kærandi skilaði inn afriti af flugfarseðlum vegna ferðar erlendis.

Þann 9. janúar 2026 hafi kærandi sótt um tímabundna heimild til að leita að vinnu á Evrópska efnahagssvæðinu á tímabilinu 11. janúar til 10. apríl 2026. Umsókn kæranda um umrædda heimild hafi verið hafnað þar sem að kærandi hafi ekki uppfyllt skilyrði b. liðar 1. mgr. 42. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Þann 15. janúar 2026 hafi borist skriflegar skýringar af hálfu kæranda á ástæðum fjarveru hans í boðað viðtal. Í skýringum kæranda komi fram að hann hafi ekki mætt þar sem hann hafi skilið boðanirnar tvær þannig að hann mætti ráða hvort hann myndi mæta í eigin persónu eða á Teams. Hann hafi talið óþarft að boða forföll. Engir flugseðlar hafi borist frá kæranda.

Með erindi, dags. 20. janúar 2026, hafi kæranda verið tilkynnt að greiðslur atvinnuleysisbóta til hans hefðu verið stöðvaðar sökum þess að ekki hafi legið fyrir gildar skýringar á fjarveru í boðað viðtal í eigin persónu þann 6. janúar 2026. Ákvörðun þessi hafi verið tekin á grundvelli 1. mgr. 58. gr., sbr. 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Mál þetta lúti að ákvörðun Vinnumálastofnunar að stöðva greiðslu atvinnuleysistrygginga til kæranda þar sem hann hafi ekki sinnt mætingu í eigin persónu í boðað viðtal hjá Vinnumálastofnun þann 6. janúar 2026.

Á meðal skilyrða fyrir greiðslu atvinnuleysisbóta sé að viðkomandi sé í virkri atvinnuleit, sbr. a. lið 1. mgr. 13. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Samkvæmt [h.] lið 1. mgr. 14. gr. felist virk atvinnuleit m.a. í því að hafa vilja og getu til að taka þátt í þeim vinnumarkaðsaðgerðum sem standi til boða. Í 13. gr. laga nr. 55/2006 um vinnumarkaðsaðgerðir komi einnig fram skylda þess sem teljist tryggður samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar til að taka þátt í vinnumarkaðsúrræðum sem Vinnumálastofnun ákveði. Ákvæði 13. gr. sé svohljóðandi:

„Atvinnuleitandi skal fylgja eftir áætlun um atvinnuleit og þátttöku í viðeigandi vinnumarkaðsúrræðum skv. 11. gr. og gera það sem í hans valdi stendur til að bæta vinnufærni sína til þess að verða virkur þátttakandi á vinnumarkaði. Þar á meðal skal atvinnuleitandi ávallt mæta í viðtöl til ráðgjafa Vinnumálastofnunar skv. 14. gr. og taka þátt í þeim vinnumarkaðsúrræðum er standa honum til boða. Atvinnuleitandi skal jafnframt tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti án ástæðulausrar tafar.“

Á grundvelli 7. mgr. 9. gr. laga um atvinnuleysistryggingar beri atvinnuleitendum að hafa reglulegt samband við Vinnumálastofnun eftir nánara fyrirkomulagi sem stofnunin ákveði. Í tilfelli kæranda hafi hann verið boðaður til viðtals hjá stofnuninni en samkvæmt 3. mgr. 13. gr. laganna sé Vinnumálastofnun heimilt að boða atvinnuleitendur til stofnunarinnar með sannanlegum hætti, meðal annars til að kanna hvort þeir séu í virkri atvinnuleit hér á landi og hvort breytingar hafi orðið á högum þeirra sem kunni að hafa áhrif á rétt þeirra til greiðslna atvinnuleysisbóta að öðru leyti. Atvinnuleitendur skuli þá vera reiðubúnir að mæta til stofnunarinnar með mjög skömmum fyrirvara. Ákvæði 3. mgr. 13. gr. hafi komið inn í lög um atvinnuleysistryggingar með 4. gr. laga nr. 134/2009 en í athugasemdum með 4. gr. segi að gert sé ráð fyrir að stofnunin geti boðað atvinnuleitanda með allt að sólarhringsfyrirvara á þá skrifstofu sína sem næst sé lögheimili viðkomandi.

Í 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar segi:

„Sá sem hafnar þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. lög um vinnumarkaðsaðgerðir, samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar eftir að hafa verið í atvinnuleit í a.m.k. fjórar vikur frá móttöku Vinnumálastofnunar á umsókn um atvinnuleysisbætur skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. Hið sama gildir þegar hinn tryggði mætir ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma skv. 6. mgr. 9. gr., 3. mgr. 13. gr. eða 3. mgr. 18. gr.“

Í 2. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar segir jafnframt:

„Hinn tryggði skal uppfylla skilyrði laga þessara á viðurlagatímanum skv. 1. mgr. Hafni hann aftur að taka þátt í vinnumarkaðsaðgerðum á þeim tíma getur komið til ítrekunaráhrifa skv. 61. gr.“

Sá sem hafi sætt viðurlögum skv. 58. gr. laga um atvinnuleysistryggingar á sama tímabili skv. 29. gr. laganna skuli ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VIII kafla fyrr en að þremur mánuðum liðnum, sbr. 1. mgr. 61. gr. laganna.

Í 4. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar segi:

„Endurtaki atvik sig sem lýst er í 1. mgr. á sama tímabili skv. 29. gr. skal hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.“

Fyrir liggi að kærandi hafi ekki mætt í eigin persónu á þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar en honum hafi verið send boðun í tölvupósti og í uppgefið símanúmer þann 5. janúar 2026, klukkan 09:22 eða með rúmlega 24 klukkustunda fyrirvara. Þá liggi fyrir að kærandi hafi ekki boðað forföll. Í skýringum kæranda til Vinnumálastofnunar komi fram að hann hafi skilið þær boðanir sem stofnunin hafi sent honum þann 5. janúar 2026 á þann veg að hann gæti valið á milli þess að mæta í boðað viðtal á Teams eða í eigin persónu. Kærandi hafi valið að mæta í Teams viðtalið í stað þess að mæta í eigin persónu. Vinnumálastofnun meti skýringar kæranda ekki gildar. Í því samhengi vísast til þess að boðunin sem Vinnumálastofnun hafi sent á kæranda hafi verið afdráttarlaus með það að um tvö mismunandi viðtöl væri að ræða. Fyrra viðtalið hafi átt að fara fram í eigin persónu þann 6. janúar 2026, klukkan 09:30. Í boðuninni hafi sérstaklega verið bent á að kærandi ætti að koma með gild skilríki. Seinna viðtalið hafi farið fram í gegnum Teams þann sama dag, klukkan 11:00. Viðtalið sem kærandi hafi mætt í hafi verið undir þeirri yfirskrift að veita kæranda ráðgjöf um næstu skref í atvinnuleitinni.

Í ljósi þess að rík skylda hvíli á umsækjendum um atvinnuleysisbætur til þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum og að tilkynna Vinnumálastofnun um allar þær breytingar sem verði á högum sínum sé það mat Vinnumálastofnunar að skýringar þær sem kærandi hafi fært fram teljist ekki gildar í skilningi laga um atvinnuleysistryggingar. Með því að mæta ekki í eigin persónu til viðtals þegar Vinnumálastofnun hafi óskað eftir því hafi kærandi brugðist skyldum sínum skv. 58. gr. laga nr. 54/200 um atvinnuleysistryggingar, enda hafi hann ekki tilkynnt um forföll þegar hann hafi verið boðaður til fundar hjá stofnuninni.

Þann 24. janúar 2022 hafi kærandi sætt niðurfellingu bótaréttar í tvo mánuði þar sem starfslok hans hafi ekki verið metin gild og þann 26. apríl 2022 hafi hann sætt niðurfellingu bótaréttar í þrjá mánuði vegna fjarveru í boðað viðtal við ráðgjafa Vinnumálastofnunar þann 25. mars 2022.

Í tilfelli kæranda hafi því verið um þriðju niðurfellingu bótaréttar að ræða, sbr. 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Samkvæmt ákvæðinu skuli sá sem þurfi að sæta biðtíma eða viðurlögum í þriðja sinn ekki að eiga rétt á greiðslum atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfylli skilyrði 31. gr. laganna.

Í samræmi við framangreint geti kærandi ekki átt rétt á greiðslum atvinnuleysisbóta fyrr en hann hafi starfað samfellt á innlendum markaði í a.m.k. 24 mánuði frá því hann hafi síðast fengið greiddar atvinnuleysisbætur.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kærandi skuli sæta niðurfellingu bótaréttar á grundvelli 1. mgr. 58. gr., sbr. 4. mgr. 61. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

 

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til kæranda á grundvelli 1. mgr. 58. gr., sbr. 4. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 58. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um viðurlög við því ef þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum er hafnað. Segir þar í 1. mgr. að sá sem hafnar þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. lög um vinnumarkaðsaðgerðir, samkvæmt ákvörðun Vinnumálastofnunar eftir að hafa verið í atvinnuleit í að minnsta kosti fjórar vikur frá móttöku Vinnumálastofnunar á umsókn um atvinnuleysisbætur, skuli ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt VII. kafla laganna fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila. Hið sama gildi þegar hinn tryggði mæti ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma samkvæmt 6. mgr. 9. gr., nú 7. mgr. 9. gr., 3. mgr. 13. gr. eða 3. mgr. 18. gr. laganna.

Í athugasemdum greinargerðar við frumvarp það er varð að lögum nr. 54/2006 segir meðal annars um 1. mgr. 58. gr. að ekki séu tilgreindar sérstakar vinnumarkaðsaðgerðir sem geti valdið því að hinn tryggði þurfi að sæta viðurlögum samkvæmt ákvæðinu heldur eigi það við um allar aðgerðir sem hinum tryggða sé boðið að taka þátt í til að auka líkur sínar á að fá vinnu við hæfi. Gert sé ráð fyrir að Vinnumálastofnun annist skipulag vinnumarkaðsaðgerða og að hinir tryggðu njóti faglegrar ráðgjafar sérfræðinga stofnunarinnar. Þannig megi ætla að þeim sem eru tryggðir innan atvinnuleysistryggingakerfisins verði boðin þátttaka í vinnumarkaðsúrræðum við hæfi en litið sé svo á að þeim sé skylt að taka þátt í slíkum úrræðum. Bregðist hinn tryggði þessum skyldum sínum leiði það til viðurlaga í formi biðtíma eftir atvinnuleysisbótum.

Í athugasemdum greinargerðar við frumvarp það er varð að lögum nr. 134/2009, um breytingu á lögum nr. 54/2006, segir meðal annars um viðurlög við því að virða ekki boðun Vinnumálastofnunar:

„Í ljósi þess að mikilvægt er að Vinnumálastofnun geti haldið reglulegu sambandi við þá sem fá greiddar atvinnuleysisbætur, ekki síst til að geta fylgst með gangi atvinnuleitar og hvort stofnunin þurfi að koma að frekari stuðningi við viðkomandi, er lagt til að það kunni að varða viðurlögum á grundvelli laganna í þeim tilvikum er atvinnuleitendur virða ekki boðun stofnunarinnar skv. 1. gr. frumvarps þessa. Á þetta ekki síst við þegar fá störf eru í boði og auknar líkur eru á að atvinnuleitin dragist á langinn. Jafnframt er lagt til að sama gildi þegar atvinnuleitendur eru boðaðir til stofnunarinnar í því skyni að kanna hvort sá hinn sami uppfylli enn skilyrði laganna, sbr. 4. og 6. gr. frumvarps þessa. Er því gert ráð fyrir að sömu viðurlög komi til og eiga við þegar þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum er hafnað.“

Í 7. mgr. 9. gr. kemur fram að sá sem telst tryggður á grundvelli laganna skuli eftir að umsókn hans hafi verið samþykkt og á þeim tíma sem hann fái greiddar atvinnuleysisbætur eða sæti biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum hafa reglulegt samband við Vinnumálastofnun eftir nánara fyrirkomulagi sem stofnunin ákveði. Þegar Vinnumálastofnun upplýsi umsækjanda um að stofnunin hafi samþykkt umsókn um atvinnuleysisbætur skuli hún jafnframt upplýsa hlutaðeigandi um með hvaða hætti stofnunin muni koma upplýsingum eða öðrum boðum til hans meðan á atvinnuleit hans standi. Komi Vinnumálastofnun upplýsingum eða boðum til umsækjanda með þeim hætti sem stofnunin hafi tiltekið við hlutaðeigandi teljast upplýsingarnar eða boðin hafa borist með sannanlegum hætti.

Þá segir í 3. mgr. 13. gr. laga nr. 54/2006 að Vinnumálastofnun sé heimilt að boða þann tryggða til stofnunarinnar með sannanlegum hætti á þeim tíma sem hann fái greiddar atvinnuleysisbætur eða sæti biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum, meðal annars til að kanna hvort breytingar hafi orðið á högum hans sem kunni að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögunum. Hinn tryggði skuli þá vera reiðubúinn að mæta til stofnunarinnar með mjög skömmum fyrirvara.

Kærandi var þann 5. janúar 2026 boðaður í viðtal sem fara átti fram daginn eftir, klukkan 09:30 á þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar á X. Sama dag var kæranda send önnur boðun í viðtal daginn eftir, klukkan 11:00 á Teams. Kæranda var greint frá því að skyldumæting væri á báða fundi og að öll forföll bæri að tilkynna án tafar. Kæranda var greint frá því að ótilkynnt forföll eða forföll án gildra ástæðna gætu valdið stöðvun greiðslna atvinnuleysisbóta. Þá var kærandi hvattur til að hafa samband við stofnunina ef eitthvað væri óljóst eða hann óskaði frekari upplýsinga. Báðar boðanir voru sendar kæranda með sannanlegum hætti, þ.e. með tilkynningu á „Mínar síður“, í skráð tölvupóstfang og í farsíma. Kærandi hvorki mætti í viðtalið í eigin persónu né boðaði forföll. Kærandi mætti aftur á móti í viðtalið á Teams.

Í skýringum kæranda til Vinnumálastofnun vegna fjarverunnar kemur fram að hann hafi ekki gert sér grein fyrir því að honum bæri að mæta í bæði viðtölin. Hann hafi skilið boðanir Vinnumálastofnunar þannig að hann gæti valið á milli þess að mæta í boðað viðtal rafrænt eða í eigin persónu. Kærandi hafi valið að mæta í Teams viðtalið í stað þess að mæta í eigin persónu.

Samkvæmt fyrirliggjandi samskiptasögu var kæranda greint frá því í rafræna viðtalinu að sá skilningur væri ekki réttur. Kæranda var tjáð að hann hefði verið boðaður á þjónustuskrifstofuna til að staðfesta að hann væri á landinu. Ekki væri hægt að staðreyna það í rafrænu viðtali. Kærandi tjáði ráðgjafa Vinnumálastofnunar að hann væri á landinu og var hann þá hvattur til að fara á þjónustuskrifstofu stofnunarinnar samdægurs með skilríki. Kæranda var einnig bent á mögulegar afleiðingar þess að gera það ekki. Líkt og að framan greinir mætti kærandi ekki á þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar 6. janúar 2026.

Í 1. mgr. 58. gr. laga nr. 54/2006 kemur skýrt fram að sá sem hafni þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum skuli sæta viðurlögum á grundvelli ákvæðisins og hið sama gildi þegar hinn tryggði mæti ekki til Vinnumálastofnunar á áður boðuðum tíma. Að mati úrskurðarnefndar velferðarmála hefur kærandi ekki fært fram viðunandi skýringar sem réttlæta fjarveru í boðað viðtal. Af gögnum málsins má ráða að kæranda mátti vera fullljóst að honum bæri að mæta bæði í staðbundið viðtal á þjónustuskrifstofu Vinnumálastofnunar og í rafrænt viðtal.

Í 1. mgr. 61. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um ítrekunaráhrif fyrri viðurlagaákvarðana. Ákvæðið er svohljóðandi:

„Sá sem hefur sætt viðurlögum skv. 57.–59. gr. eða biðtíma skv. 54. eða 55. gr. og eitthvert þeirra tilvika sem þar greinir á sér stað að nýju á sama tímabili skv. 29. gr. skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að þremur mánuðum liðnum frá þeim degi er ákvörðun Vinnumálastofnunar um ítrekunaráhrif liggur fyrir enda hafi hann fengið greiddar atvinnuleysisbætur skemur en samtals 24 mánuði á sama tímabili skv. 29. gr. Hafi hinn tryggði fengið greiddar atvinnuleysisbætur í samtals 24 mánuði eða lengur á sama tímabili skv. 29. gr. þegar atvik sem lýst er í 1. málsl. á sér stað skal hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.“

Þá segir í 4. mgr. 61. gr. að ef atvik sem lýst sé í 1. málsl. 1. mgr. endurtaki sig á sama tímabili samkvæmt 29. gr. skuli hinn tryggði ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr.

Samkvæmt 29. gr. laga nr. 54/2006 getur sá sem telst tryggður samkvæmt lögunum átt rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta samfellt í 30 mánuði frá þeim degi er Vinnumálastofnun tók við umsókn hans um atvinnuleysisbætur, nema annað leiði af lögunum. Biðtími eftir greiðslu atvinnuleysisbóta samkvæmt X. kafla telst hluti tímabilsins sem og sá tími er viðurlög samkvæmt XI. kafla standa yfir. Í 31. gr. laga nr. 54/2006 kemur fram að nýtt tímabil samkvæmt 29. gr. hefjist þegar hinn tryggði sækir að nýju um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í að minnsta kosti 24 mánuði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur.

Samkvæmt gögnum sætti kærandi niðurfellingu bótaréttar á grundvelli 54. gr. laga nr. 54/2006 þann 24. janúar 2022 og aftur þann 26. apríl 2022 á grundvelli 58. gr. laganna. Þar sem um sama bótatímabil er að ræða, sbr. 29. gr. laganna, kemur með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 20. janúar 2026, til ítrekunaráhrifa samkvæmt 4. mgr. 61. gr. laganna og á kærandi því ekki rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta fyrr en hann uppfyllir skilyrði 31. gr. laganna, þ.e. eftir að hafa starfað samfellt á innlendum vinnumarkaði í að minnsta kosti 24 mánuði frá því að hann fékk síðast greiddar atvinnuleysisbætur. Hin kærða ákvörðun er því staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 20. janúar 2026, um að stöðva greiðslur atvinnuleysisbóta til A, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir