Úrskurður fjármála- og efnahagsráðuneytisins nr. 8/2026 vegna ákvörðunar ríkisskattstjóra um að stöðva innflutning á sendingu

Föstudaginn 15. maí 2026 er kveðinn upp í fjármála- og efnahagsráðuneytinu svohljóðandi 

Ú R S K U R Ð U R

Ráðuneytinu barst kæra í málinu þann 13. maí 2025, ásamt fylgiskjölum, en kærandi er A ehf., kt. […]. Kærð er ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 13. febrúar 2025, um að stöðva innflutning á sendingu nr. D […].

Kærandi krefst þess að hin kærða ákvörðun Skattsins, (hér eftir „ríkisskattstjóra“) verði felld úr gildi. Ákvörðun ríkisskattstjóra er kærð á grundvelli 2. mgr. 130. gr. tollalaga, nr. 88/2005, og VII. kafla stjórnsýslulaga, nr. 37/1993, og barst kæra innan kærufrests. Ráðuneytið óskaði eftir umsögn ríkisskattstjóra um kæru sem barst með bréfi, dags. 12. júní 2025. Þann 28. janúar 2026 gaf ráðuneytið kæranda kost á að kynna sér umsögn ríkisskattstjóra og koma að athugasemdum. Engar athugasemdir bárust frá kæranda. Lauk þá gagnaöflun og var málið tekið til úrskurðar. 

I. Málsatvik – hin kærða ákvörðun

Helstu málavextir eru þeir að með ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 13. febrúar 2025, var tiltekin tollafgreiðsla á vörum kæranda stöðvuð á þeim grundvelli að um væri að ræða vöru sem bannað væri að flytja inn til landsins. Um var að ræða CBD olíur fyrir rafrettur frá […] á Spáni. Eftir frekari upplýsingabeiðni kæranda, sem ekki liggur fyrir í málinu, óskaði tollsérfræðingur ríkisskattstjóra, dags. 19. febrúar 2025, eftir frekari svörum frá sérfræðingi Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar, nú Húsnæðis- mannvirkja- og skipulagsstofnun, (HMS) vegna málsins. Sama dag bárust ríkisskattstjóra svör frá HMS þar sem fram kom að óheimilt væri að flytja inn rafrettur og slíkar vörur sem innihéldu CBD og að ekki mætti selja þær á Íslandi, með vísan til a-liðar 1. mgr. 9. gr. laga nr. 87/2018 um nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur. Ennfremur var rakið að CBD væri efni sem hefði verið markaðssett sem heilsubætandi efni sem gæti bætt hina ýmsu kvilla og væri til þess fallið að vekja upp hugmyndir um að rafrettur gætu verið heilsusamlegar.

Með tölvupósti til ríkisskattstjóra, dags. 27. febrúar 2025, óskaði lögmaður kæranda eftir nánari útskýringum og rökstuðningi fyrir því að tollafgreiðsla á umræddum vörum hefði verið stöðvuð. Fram kom að umræddar vörur innihéldu ekkert THC og að kærandi hefði nýlega flutt inn sömu vörur án vandkvæða. Þá hefði kærandi ekki fengið frekari upplýsingar í málinu.

Þann 3. mars 2025 svaraði ríkisskattstjóri tölvupósti lögmanns kæranda. Í svarinu var lögmaður kæranda upplýstur um að sendingin hefði verið stöðvuð á grundvelli þess að hún uppfyllti ekki kröfur laga nr. 87/2018 um nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur, nánar tiltekið a-liðar 1. mgr. 9. gr. laganna, eins og nánar var rakið í svarinu. Á grundvelli umsagnar HMS hefðu tollyfirvöld stöðvað innflutning sendingarinnar, sbr. 130. gr. tollalaga nr. 88/2005.

Með tölvupósti til ríkisskattstjóra, dags. 4. mars 2025, fór lögmaður kæranda fram á að ákvörðunin yrði endurskoðuð. Fram kom að óljóst væri til hvers HMS vísaði þegar fram kæmi að CBD væri efni sem hefði verið markaðssett sem heilsubætandi efni sem gæti bætt hina ýmsu kvilla og væri því til þess fallið að vekja upp hugmyndir um að rafrettur gætu verið heilsusamlegar. Þá vísaði lögmaður kæranda m.a. til ákvarðana Neytendastofu nr. 32/2023 og nr. 34/2023 sem og til dóms Evrópudómstólsins í máli nr. C-663/18 máli sínu til stuðnings.

Þann 5. mars 2025 bárust svör frá ríkisskattstjóra þar sem því var hafnað að endurskoða ákvörðunina um stöðvun sendingarinnar. Var lögmanni kæranda jafnframt leiðbeint um að stöðvun hennar væri kæranleg til fjármála- og efnahagsráðuneytisins innan þriggja mánaða frá því að tilkynning um ákvörðunina barst, sbr. VII. kafla stjórnsýslulaga nr. 37/1993 og 2. mgr. 130. gr. tollalaga nr. 88/2005.

II. Málsástæður kæranda 

Kærandi byggir á því að ákvörðun ríkisskattstjóra sé haldin verulegum form- og efnisannmörkum sem leiði til þess að ákvörðunin teljist ógildanleg. Kærandi telur að brot á málsmeðferðarreglum, einkum rannsóknarreglunni, hafi í raun leitt til þess að hin kærða ákvörðun hafi orðið efnislega röng, en hún sé einnig efnislega röng af öðrum ástæðum. Kærandi bendir á að íþyngjandi matskennd ákvörðun stjórnvalds verði að byggja á fullnægjandi rannsókn og forsvaranlegu mati. Kærandi telji einsýnt að engin rannsókn hafi farið fram á því atriði sem ríkisskattstjóri og HMS lögðu til grundvallar niðurstöðu sinni. Þvert á móti hafi niðurstaðan alfarið verið byggð á órökstuddum fullyrðingum og óforsvarnlegu mati sem geti ekki orðið viðhlítandi grunnur að íþyngjandi stjórnvaldsákvörðun. Hin kærða ákvörðun sé þegar af þessari ástæðu haldin veigamiklum annmörkum sem leiði til þess að hún sé ógildanleg.

Í kærunni er einnig rakið að aðili máls skuli eiga þess kosta að tjá sig um efni máls áður en stjórnvald tekur ákvörðun í því, enda liggi ekki fyrir í gögnum málsins afstaða hans og rök fyrir henni eða slíkt sé augljóslega óþarft samkvæmt 13. gr. stjórnsýslulaga. Þetta eigi ekki síst við þegar til standi að taka íþyngjandi ákvörðun líkt og hina kærðu ákvörðun. Þá sé ljóst að þegar mál er sent til umsagnar beri að gefa aðila máls kost á að tjá sig um efni neikvæðrar umsagnar. Ljóst sé að kærandi hafi hvorki fengið að tjá sig um efni umsagnar HMS né hinnar kærðu ákvörðunar áður en hún var tekin.

Kærandi byggir einnig á því að ákvörðun ríkisskattstjóra sé efnislega röng. Í því sambandi vísar kærandi til þess að innflutningur hans hafi verið stöðvaður með vísan til a-liðar 1. mgr. 9. gr. laga nr. 87/2018 um nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur. Samkvæmt umræddu ákvæði er óheimilt að flytja inn, framleiða eða selja nikótínvörur, einnota rafrettur, hylki eða áfyllingar fyrir rafrettur sem innihalda vítamín eða önnur efni sem vekja þá hugmynd að varan hafi í för með sér heilsufarslegan ávinning. Í ákvörðun ríkisskattstjóra sé vísað til umsagnar HMS þar sem því sé haldið fram að CBD sé efni sem hafi verið markaðssett sem heilsubætandi efni sem geti „bætt hina ýmsu kvilla“ og sé því til þess fallið að vekja upp hugmyndir um að rafrettur geti verið heilsusamlegar. Af framangreindu sé ljóst að ríkisskattstjóri hafi beitt matskenndu ákvæði þar sem leggja hefði þurft mat á hvort CBD vekti þá hugmynd að varan hefði í för með sér heilsufarslegan ávinning. Í umsögn HMS og þar með hinni kærðu ákvörðun sé jafnframt fullyrt að CBD sé efni sem hafi verið markaðssett sem heilsubætandi efni sem geti bætt hina ýmsu kvilla. Ekki sé vísað til neinna tiltekinna markaðssetninga né til þess hvaða kvilla CBD hafi verið markaðssett til að bæta. Jafnvel þótt vísað hefði verið til tiltekinna markaðssetninga telur kærandi að slíkt geti ekki eitt og sér dugað, án tillits til þess hvort umræddar markaðssetningar séu á rökum reistar.

Þá vísar kærandi jafnframt til þess að hann hafi ætlað að flytja inn vöru sem sé lögleg í öðrum samningsríkjum samningsins um Evrópska efnahagssvæðið. Vísar kærandi m.a. til þess að ákvæði laga nr. 87/2018 eigi sér ekki fulla samsvörun í 20. gr. tilskipunar 2014/40/ESB. Að lokum byggir kærandi sjálfstætt á því að CBD sé ekki efni sem veki þá hugmynd að viðkomandi vara hafi í för með sér heilsufarslegan ávinning í skilningi a-liðar 1. mgr. 9. gr. laga nr. 87/2018.

III. Umsögn ríkisskattstjóra

Í umsögn ríkisskattstjóra er vísað til þess að HMS fari með markaðseftirlit með þeim vörum sem heyra undir lög nr. 87/2018 um nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur. Í þeim tilvikum þegar vafi leikur á um hvort innflutningur á vöru sé heimill, leiti tollyfirvöld umsagnar hjá því stjórnvaldi sem hafi markaðseftirlit með viðkomandi vöru. Sé niðurstaða þess stjórnvalds sem fer með markaðseftirlit sú að óheimilt sé að flytja inn vöru sem falli undir valdsvið þess beri tollyfirvöldum að stöðva innflutning á viðkomandi vöru. Það sé ekki valkvætt og leiði af orðalagi 130. gr. tollalaga nr. 88/2005. Matið liggi samkvæmt þessu hjá eftirlitsstjórnvaldi og beri tollyfirvöldum skylda til að fylgja niðurstöðu þess. Tollyfirvöld hafi ekki forsendur til að leggja efnislegt mat á niðurstöðu stjórnvalds sem fari með markaðseftirlit hérlendis í ákveðnum málaflokkum. 

Fram kom að tollafgreiðsla þeirra vara sem um ræðir á málinu hafi verið stöðvuð á grundvelli 130. gr. tollalaga en samkvæmt ákvæðinu skulu tollyfirvöld² stöðva tollafgreiðslu sendingar ef innflutningur vöru er háður skilyrðum samkvæmt lögum eða stjórnvaldfyrirmælum sem ekki er sýnt fram á að hafi verið fullnægt. Sama gildi ef innflutningur er háður leyfum sem ekki þykir sýnt fram á að hafi verið aflað. Þá megi ráða af samskiptum kæranda og tollyfirvalda að kærandi hafi haft fullt tækifæri til að koma að sjónarmiðum sínum á framfæri, fengið svör við spurningum sínum og verið leiðbeint um kæruheimild til fjármála- og efnahagsráðuneytisins. Að því er varðar tilvísun kæranda til tilskipunar Evrópusambandsins nr. 2014/40/ESB kom fram að ekkert í EES-rétti komi í veg fyrir að aðildarríki gangi lengra í reglusetningu við innleiðingu tilskipana til að verja lögmæta hagsmuni sem tengjast heilsu almennings og lýðheilsusjónarmiðum.

IV. Forsendur og niðurstaða 

Ágreiningsefni málsins er ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 13. febrúar 2025, um að stöðva innflutning á sendingu nr. D […].

1.

Í kæru er því haldið fram að ríkisskattstjóri hafi ekki gætt að rannsóknar- og andmælareglu stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. 10. og 13. gr. þeirra laga, þar sem fullnægjandi rannsókn út frá forsvaranlegu mati ríkisskattstjóra hafi ekki farið fram. Þannig hafi kærandi hvorki fengið að tjá sig um efni umsagnar HMS né hinnar kærðu ákvörðunar áður en hún var tekin. 

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. tollalaga nr. 88/2005 skulu tollyfirvöld stöðva tollafgreiðslu sendingar ef innflutningur vöru sem sending inniheldur er háður skilyrðum samkvæmt lögum eða stjórnvaldsfyrirmælum sem ekki er sýnt fram á að hafi verið fullnægt. Sama gildir ef innflutningur er háður leyfum sem ekki er sýnt fram á að hafi verið aflað. Í 1. málsl. 2. mgr. ákvæðisins er tekið fram að heimilt sé að kæra ákvörðun um stöðvun tollafgreiðslu til ráðuneytis tollamála, sbr. VII. kafla stjórnsýslulaga, nr. 37/1993. Í 2. málsl. 2. mgr. er tekið fram að ákvörðun um að vara sé leyfisskyld sé heimilt að kæra til stofnunar þeirrar sem tók ákvörðun um leyfisskyldu og/eða fagráðuneytis þeirrar stofnunar. Ákvæði 2. mgr. 130. gr. kom inn með breytingu á tollalögum og fleiri lögum nr. 33/2015. Í sérstökum athugasemdum við frumvarp það er varð að lögunum kemur fram að markmið lagabreytingarinnar hafi verið að kveða með skýrari hætti á um kæruleiðir vegna innflutnings á leyfisskyldum vörum. Í athugasemdunum sagði nánar tiltekið: 

„Ákveðin lagaleg óvissa ríkir um kæruleiðir þegar ákvörðun er tekin um stöðvun tollafgreiðslu á grundvelli 130. gr. tollalaga. Stöðvun tollafgreiðslu getur komið til vegna ýmissa atriða en í framkvæmd byggir ákvörðunin þó yfirleitt á því að leyfi skortir frá annarri stofnun. Sú framkvæmd að stöðva tollafgreiðslu felur ekki í sér efnislega afstöðu til leyfisskyldu, heldur er stöðvun hverju sinni framkvæmd á grundvelli efnislegrar ákvörðunar annars stjórnvalds. Til að tryggja að málsaðili fái efnislega meðferð í kærumáli til æðra stjórnvalds er eðlilegra að kæruleiðbeiningar séu veittar til þess stjórnvalds eða ráðuneytis sem ber ábyrgð á viðkomandi málaflokki samkvæmt lögum. Lagt er til að tekinn verði af allur vafi varðandi kæruleiðir þegar tollafgreiðsla er stöðvuð á grundvelli 130. gr. tollalaga og lögfest að sú athöfn að stöðva tollafgreiðslu sé kæranleg til fjármála- og efnahagsráðuneytisins, sbr. 26. gr. stjórnsýslulaga, en ákvörðun um að vara sé leyfisskyld sé kæranleg til þeirrar stofnunar sem tók ákvörðun um leyfisskylduna og/eða fagráðuneytis þeirrar stofnunar. Skýr lína í þessum málum með betri leiðbeiningarskyldu um kæruleiðir felur í sér bætta stjórnsýsluhætti.“

Með framangreindri breytingu var ekki um að ræða breytingu á hinu almenna fyrirkomulagi um að ákvörðun um stöðvun tollafgreiðslu sé kæranleg til ráðuneytis tollamála, þ.e. fjármála- og efnahagsráðuneytisins heldur var fremur verið að árétta að ákvarðanir annarra eftirlitsstjórnvalda um hvort heimila skuli innflutning vöru skulu vera kæranlegar til þeirra stjórnvalda sem bær eru til þess að veita slík leyfi og eftir atvikum fagráðuneyta þeirra eða úrskurðarnefnda.

Í 1. mgr. 1. gr. laga um nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur, nr. 87/2018 er fjallað um markmið laganna. Segir þar að lögunum sé ætlað að veita heimildir til innflutnings, sölu, markaðssetningar og notkunar nikótínvara, rafrettna og áfyllingar fyrir rafrettur og tryggja gæði og öryggi slíkra vara og tryggja að börn hvorki kaupi þær né noti. Samkvæmt a-lið 1. mgr. 9. gr. sömu laga er óheimilt að flytja inn, framleiða eða selja nikótínvörur, einnota rafrettur, hylki eða áfyllingar fyrir rafrettur sem innihalda vítamín eða önnur efni sem vekja þá hugmynd að varan hafi í för með sér heilsufarslegan ávinning. Þá segir í 13. gr. laganna að HMS fari með markaðseftirlit með nikótínvörum, rafrettum og áfyllingum fyrir þær í samræmi við ákvæði laganna og reglugerða settra samkvæmt þeim og í 19. gr. laganna segir að ákvarðanir HMS sem teknar eru á grundvelli laganna skulu sæta kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála. Með hliðsjón af þessu verður að leggja til grundvallar að það falli undir verksvið HMS að taka afstöðu til þess hvort vara, í þessu tilviki áfylling fyrir rafrettu með CBD-olíu, sé til þess fallin að vekja þá hugmynd að hún hafi í för með sér heilsufarslegan ávinning.

Samkvæmt 1. mgr. 130. gr. tollalaga ber tollyfirvöldum að stöðva tollafgreiðslu sendingar ef innflutningur vöru er háður skilyrðum samkvæmt lögum eða stjórnvaldsfyrirmælum og ekki er sýnt fram á að þeim skilyrðum hafi verið fullnægt. Í málinu liggur fyrir  mat HMS á að ekki mætti flytja umræddar vörur til landsins. Til grundvallar þeirri niðurstöðu var vísað til a-liðar 9. gr. laga um nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur, nr. 87/2018. 

Fyrir liggur að HMS fer með hið efnislega markaðseftirlit og mat á eiginleikum vörunnar á þessu sviði. Tollyfirvöld skortir því bæði valdbærni og sérfræðiþekkingu til að framkvæma sjálfstæða efnisrannsókn eða endurskoðun á því hvort CBD olía kæranda falli undir bannákvæði laga um nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur, nr. 87/2018. Rannsóknarskylda tollyfirvalda í málum sem varða stöðvun á tollafgreiðslu felst því ekki í að framkvæma sjálfstæða efnisrannsókn á því hvort vara, svo sem sú CBD olía fyrir rafrettur sem hér um ræðir, falli undir bannákvæði a-liðar 1. mgr. 9. gr. laga nr. 87/2018. Í málinu liggur fyrir að ríkisskattstjóri lagði umsögn HMS til grundvallar ákvörðun sinni um stöðvun á innflutningi CBD olíu til landsins. Ríkisskattstjóri fullnægði þannig rannsóknarskyldu sinni samkvæmt 10. gr. stjórnsýslulaga með því að bera rétt kennsl á að varan kynni að vera háð innflutningstakmörkunum og beina fyrirspurn til hins bæra eftirlitsstjórnvalds, HMS. Þegar fyrir lá mat HMS um að innflutningur væri óheimill, var málið nægjanlega rannsakað af hálfu tollyfirvalda til að taka formlega ákvörðun um stöðvun tollafgreiðslu á grundvelli 1. mgr. 130. gr. tollalaga. Rannsóknarskyldu tollyfirvalda taldist þar með fullnægt þegar álit HMS lá fyrir og var þeim bæði rétt og skylt að byggja á því mati.

Að því er varðar andmælareglu 13. gr. stjórnsýslulaga, ber að líta til þess að þar sem tollyfirvöld voru bundin af afstöðu HMS vegna valdmarka gagnvart efnisákvæðum laga nr. 87/2018, hefðu andmæli kæranda um eiginleika vörunnar engu getað breytt um þá skyldu þeirra að stöðva sendinguna þar sem slík efnisleg matsatriði heyra undir valdbærni og markaðseftirlit HMS. Að mati ráðuneytisins liggur fyrir að tollyfirvöld skortir þannig valdbærni til að hnekkja því mati HMS á því hvort tiltekin vara teljist vekja hugmynd um heilsufarslegan ávinning. Að þessu virtu og í ljósi þeirrar tvískiptu kæruleiðar sem löggjafinn mælir fyrir um með 2. mgr. 130. gr. tollalaga, þar sem efnislegur ágreiningur um leyfisskyldu, þ.m.t. innflutningstakmarkanir, heyrir undir fagstjórnvald, verður að líta svo á að það hafi verið augljóslega óþarft í skilningi 13. gr. stjórnsýslulaga að veita kæranda kost á andmælum hjá ríkisskattstjóra vegna stöðvunar sendingarinnar. Formlegur og efnislegur réttur kæranda til andmæla og endurskoðunar á matinu á lögmæti vörunnar á þess í stað undir HMS og eftir atvikum æðra stjórnvald hennar.

Af öllu framangreindu leiðir að mati ráðuneytisins að ríkisskattstjóri braut hvorki gegn rannsóknarreglu 10. gr. né andmælareglu 13. gr. stjórnsýslulaga við töku hinnar kærðu ákvörðunar um stöðvun innflutnings á sendingu kæranda.

2.

Sem fyrr segir lýtur kæran að ákvörðun ríkisskattstjóra um stöðvun á tollafgreiðslu sendingar. Af rökstuðningi kæranda er þó ljóst að hinn efnislegi ágreiningur málsins varðar lögmæti innflutnings á CBD olíu og þá niðurstöðu HMS að innflutningur vörunnar brjóti gegn ákvæðum laga nr. 87/2018 um nikótínvörur, rafrettur og áfyllingar fyrir rafrettur. Með lögum nr. 33/2015 var gerð breyting á 130. gr. tollalaga nr. 88/2005 í því skyni að mæla fyrir um tvískipta kæruleið í málum sem þessum. Af 2. mgr. 130. gr. tollalaga leiðir að ákvörðun um formlega stöðvun tollafgreiðslu sætir kæru til fjármála- og efnahagsráðuneytisins, en ágreiningur um hvort vara sé leyfisskyld eða uppfylli að öðru leyti skilyrði sérlaga sætir kæru til þess stjórnvalds sem tók eða ber að taka þá ákvörðun, og eftir atvikum æðra stjórnvalds þess. Fjármála- og efnahagsráðuneytið skortir því eins og áður segir valdbærni til að taka efnislega afstöðu til þess hvort hin innflutta vara brjóti gegn lögum nr. 87/2018, enda heyrir framkvæmd og markaðseftirlit á því sviði undir HMS, og sæta ákvarðanir stofnunarinnar kæru til úrskurðarnefndar umhverfis- og auðlindamála.

Við úrlausn málsins ber að líta til þess hvort ríkisskattstjóri hafi gætt nægjanlega að leiðbeiningarskyldu sinni við meðferð þess. Af 1. mgr. 7. gr. og 20. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 leiðir að stjórnvaldi ber að veita þeim sem til þess leita nauðsynlega aðstoð og leiðbeiningar, þar á meðal um kæruleiðir og hvar mál eigi heima. Þar sem ríkisskattstjóri byggði stöðvun sendingarinnar alfarið á efnislegu mati HMS, án þess að hafa sjálfur valdbærni til að endurskoða það mat, bar embættinu rík skylda til að leiðbeina kæranda um að ágreiningur um lögmæti vörunnar ætti undir HMS og að leita þyrfti formlegrar stjórnvaldsákvörðunar þar. Gögn málsins bera þó með sér að slíkar leiðbeiningar hafi ekki verið veittar, heldur hafi kæranda einungis verið bent á kæruleið til fjármála- og efnahagsráðuneytisins. Með því var kæranda í raun gert ókleift að fá fullnægjandi úrlausn um efnisatriði málsins hjá þar til bæru stjórnvaldi, þ.e. HMS.

Þótt gögn málsins bendi til þess að leiðbeiningar ríkisskattstjóra hafi verið ófullnægjandi leiðir sá annmarki ekki sjálfkrafa til þess að ákvörðun embættisins um stöðvun á tollafgreiðslu sé ógildanleg, enda bar embættinu fortakslaus skylda skv. 1. mgr. 130. gr. tollalaga til að stöðva sendinguna. Ráðuneytið ber því, á grundvelli 2. mgr. 7. gr. stjórnsýslulaga, að framsenda þann hluta kærunnar sem varðar efnislegt lögmæti vörunnar til HMS þannig að stofnunin geti tekið efnisþátt kærunnar til formlegrar meðferðar. Við þá málsmeðferð kemur til skoðunar hvaða áhrif skortur á leiðbeiningum af hálfu tollyfirvalda hefur á lögmælta kærufresti kæranda.

Almennt er mælt fyrir um það í 1. tölul. 1. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga að vísa skuli kæru frá ef hún berst að liðnum kærufresti, nema afsakanlegt verði talið að hún hafi ekki borist fyrr. Hafi leiðbeiningar um kæruheimild ekki verið veittar er dráttur á framlagningu kæru jafnan talinn afsakanlegur. Hins vegar mælir 2. mgr. 28. gr. sömu laga fyrir um þá reglu að kæru skuli ekki sinnt ef meira en ár er liðið frá því að ákvörðun var tilkynnt. Að því er varðar mögulega kærufresti er þó rétt að benda á að upphaf ársfrests skv. 2. mgr. 28. gr. stjórnsýslulaga miðast við það tímamark þegar formleg ákvörðun hefur verið tilkynnt aðila með lögboðnum hætti, sbr. sjónarmið sem fram koma í áliti umboðsmanns Alþingis í máli nr. 6345/2011. Að mati ráðuneytisins verður ekki séð að kæranda hafi verið birt formleg, kæranleg stjórnvaldsákvörðun HMS um lögmæti innflutningsins, ásamt leiðbeiningum um kæruleiðir, með þeim hætti að kærufrestur vegna slíkrar ákvörðunar hafi tekið að líða. Ráðuneytið tekur þó ekki efnislega afstöðu til þess álitaefnis sem kann að koma til úrlausnar hjá HMS eða eftir atvikum úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála.

Til að tryggja réttaröryggi kæranda er jafnframt rétt að leiðbeina um að verði litið svo á af hálfu HMS, eða eftir atvikum úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála, að kærufrestur sé engu að síður liðinn, stendur kæranda ávallt til boða að beina nýrri beiðni til HMS um heimild til innflutnings á viðkomandi vöru til að knýja fram nýja, formlega og kæranlega stjórnvaldsákvörðun um efnið, sbr. sjónarmið sem fram koma í bréfi umboðsmanns Alþingis nr. 12981/2004, um úrræði borgara þegar ársfrestur er liðinn vegna skorts á leiðbeiningum stjórnvalds. Með þessu er tryggt að annmarkar á málsmeðferð ríkisskattstjóra leiði ekki til þess að kærandi glati rétti sínum til að fá efnislega úrlausn málsins hjá þar til bæru stjórnvaldi, þ.e. hjá HMS eða eftir atvikum úrskurðarnefnd umhverfis- og auðlindamála.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun ríkisskattstjóra, dags. 13. febrúar 2025, um stöðvun á sendingu nr. D […] er staðfest.

Að öðru leyti er erindi kæranda, að því marki sem það lýtur að lögmæti innflutnings hinnar umræddu vöru samkvæmt þeim lögum og stjórnvaldsfyrirmælum sem heyra undir málefnasvið HMS, framsent stofnuninni til meðferðar, sbr. 2. mgr. 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.