Mál nr. 187/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 187/2026

Miðvikudaginn 20. maí 2026

A

gegn

Tryggingastofnun ríkisins

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Unnþór Jónsson lögfræðingur og Kristinn Tómasson læknir.

Með kæru, móttekinni 5. mars 2026, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 27. febrúar 2026 um að synja umsókn kæranda um örorkulífeyri.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um örorkulífeyri frá Tryggingastofnun ríkisins með umsókn 19. desember 2026. Með ákvörðun stofnunarinnar, dags. 27. febrúar 2026, var umsókn kæranda synjað á þeim forsendum að endurhæfing/viðurkennd meðferð væri ekki fullreynd. Kærandi óskaði eftir rökstuðningi Tryggingastofnunar ríkisins 3. mars 2026 og var hann veittur með bréfi, dags. 17. mars 2026.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 5. mars 2025. Með bréfi, dags. 6. mars 2026, óskaði úrskurðarnefnd eftir greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins ásamt gögnum málsins. Með bréfi, dags. 27. mars 2026, barst greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins og var hún send kæranda til kynningar með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 30. mars 2026. Athugasemdir bárust frá kæranda 8. apríl 2026 og voru þær sendar Tryggingastofnun ríkisins til kynningar með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 10. apríl 2026. Frekari athugasemdir bárust ekki.  

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru kemur fram að kærandi sé ekki sáttur við ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins. Kærandi hafi verið á endurhæfingarlífeyri í fjögur ár þar sem hann hafi verið í sjúkraþjálfun án árangurs og sjúkraþjálfari hans segi að endurhæfing sé fullreynd en ekki hafi verið hlustað á hann.

Líkami kæranda sé í rúst, hann sé með verki í öllum liðum, sinum og vöðvum, auk þess sé bakið alltaf að festast. Kærandi sé með mjög skert jafnvægi og þurfi stundum að nota staf. Hann hafi þurft að láta taka sjö tennur úr sér og eftir það sé hann alltaf að festast. Kærandi geti ekki tekið bólgueyðandi lyf vegna þess að maginn þoli það ekki vegna fyrri lyfjatöku. Sé mál kæranda skoðað frá upphafi þá sjáist að honum hafi versnað mjög mikið. Kærandi hafi fengið mjög mikið af sterkum sýklalyfjum og Lyfjastofnun segi að aukaverkanir geti verið óafturkræfar. Núna séu liðin um fjögur ár síðan hann hafi tekið lyfið og sé hann skemmdur eftir þetta.

Í læknisvottorði vegna umsóknar um örorku komi fram að kærandi sé smá kvíðinn en það sé einungis vegna kerfisins. Kærandi sé 75% öryrki sem muni aldrei fara að vinna en Tryggingastofnun segi að endurhæfing sé ekki fullreynd vegna þess að hann sé einnig með kvíða. Kærandi sé eingöngu kvíðinn vegna þess að hann hafi vitað að hann þyrfti að sækja um örorku og hafi kviðið því að fá höfnun. Tryggingastofnun haldi að ef hann fari til sálfræðings í eitt ár muni hann læknast þar sem að hann hafi þá verið í fimm ár í endurhæfingu. Eins og komi fram í sjálfsmati kæranda og mati sjúkraþjálfara þá muni hann aldrei fara að vinna vegna þess að hann sé 75% öryrki.

Í athugasemdum kæranda frá 8. apríl 2026, kemur fram sú krafa að farið verði aftur yfir umsókn hans um örorkulífeyri. Kærandi muni ekki geta farið út á vinnumarkaðinn aftur, hann sé sjúklingur og það sjáist að hann sé almennt ekki með kvíða en hann hafi verið með smá kvíða yfir því að umsókn hans yrði synjað. Núna hafi hann fengið synjun Tryggingastofnunar sem standist ekki vegna þess að hann sé 75% öryrki. Með árunum hafi heilsa kæranda farið versnandi og Tryggingastofnun græði ekkert á því að synja umsóknum hans þar sem að hann muni alltaf enda á á örorku vegna líkamlegs ástands. Kærandi hafi byrjað í gamla kerfinu og hafi reynt að vera bjartsýnn í upphafi. En með árunum hafi honum versnað og nú eigi hann fullt í fangi með að lifa eins og hann sé. Kærandi muni aldrei geta unnið og að halda því fram að ef unnið verði með kvíðann, sem hann hafi ekki fundið fyrr en hafi byrjað á endurhæfingarlífeyri, þá verði hann líkamlega læknaður sé bara brandari. Kærandi og hans aðstandendur viti að hann sé öryrki og eigi að fá örorkubætur frá Tryggingastofnun.

III.  Sjónarmið Tryggingastofnunar ríkisins

Í greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins kemur fram að kæra varði synjun á umsókn kæranda um örorku- og hlutaörorkulífeyri.

Samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar, sé réttur til örorkulífeyris bundinn því skilyrði að geta umsækjanda til virkni á vinnumarkaði samkvæmt samþættu sérfræðimati sé metin 25% eða minni til langframa vegna langvarandi eða alvarlegs heilsubrests eða fötlunar.

Samkvæmt 1. mgr. 25. gr. laganna sé réttur til hlutaörorkulífeyris bundinn því skilyrði að geta umsækjanda til virkni á vinnumarkaði samkvæmt samþættu sérfræðimati sé metin 26–50% vegna langvarandi eða alvarlegs heilsubrests eða fötlunar.

Samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laganna beri Tryggingastofnun ábyrgð á gerð samþætts sérfræðimats sem sé forsenda fyrir greiðslu örorkulífeyris samkvæmt 24. gr. og hlutaörorkulífeyris samkvæmt 25. gr. Þá segi að í niðurstöðum matsins skuli koma fram hver geta viðkomandi einstaklings til virkni á vinnumarkaði sé.

Í 3. mgr. 26. gr. laganna segi að við framkvæmd samþætts sérfræðimats skuli Tryggingastofnun byggja á fyrirliggjandi gögnum um færni umsækjanda til atvinnuþátttöku og árangur endurhæfingar eftir því sem við eigi. Þá segi að matið skuli m.a. vera byggt á þáttum sem lúti að færni, aðstæðum (umhverfis- og einstaklingsbundnum þáttum) og heilsu í víðum skilningi. Að lokum segi að stofnunin skuli afla annarra nauðsynlegra gagna og upplýsinga, í samræmi við V. kafla, eftir því sem við eigi og óska eftir umsögnum sérfræðinga ef þörf sé á.

Í 2. mgr. 26. gr. segi að áður en til samþætts sérfræðimats komi skuli endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hafi það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd.

Í reglugerð nr. 933/2025 um framkvæmd samþætts sérfræðimats sé fjallað um framkvæmd matsins.

Málavextir séu þeir að kærandi hafi verið með endurhæfingarlífeyri samfellt frá 1. janúar 2022 til 31. ágúst 2025. Í kjölfarið hafi hann þegið sjúkra- og endurhæfingargreiðslur samfellt frá 1. september til 31. desember 2025. Kærandi hafði þá þegið endurhæfingarlífeyri eða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í samtals 48 mánuði.

Kærandi hafi sótt um örorkulífeyri 19. desember 2025, Tryggingastofnun hafi borist sjálfsmat, dags. 9. janúar 2026, staðfesting frá sjúkraþjálfara, dags. 28. desember 2025, færnimat, dags. 14. janúar 2026, og læknisvottorð dags. 13. janúar 2026. Tryggingastofnun hafi ekki talið þörf á að boða kæranda í viðtal í tengslum við samþætt sérfræðimat.

Með bréfi, dags. 27. febrúar 2026, hafi umsókn kæranda um örorku- og hlutaörorkulífeyri verið synjað þar sem endurhæfing hafi ekki verið talin fullreynd. Þann 3. mars 2026 hafi kærandi óskað eftir rökstuðningi fyrir synjuninni sem hafi verið veittur með bréfi, dags. 17. mars 2026.

Í greinargerð Tryggingastofnunar er greint frá því sem fram kemur í læknisvottorði B, dags. 13. janúar 2026, varðandi sjúkdómsgreiningar, upplýsingar um fyrra heilsufar ásamt upplýsingum heilsuvanda og færniskerðingu kæranda nú.

Að lokum segi að það sé mat læknisins að kærandi sé óvinnufær og að ekki sé tekin afstaða til þess hvort búast megi við að færni kæranda aukist.

Í greinargerð Tryggingastofnunar er greint frá sjálfsmati vegna örorku, dags. 9. janúar 2026.

Í færnimati C sjúkraþjálfara, dags. 14. janúar 2026, sé kærandi metinn með mikinn færnivanda í tengslum við nám og beitingu þekkingar og almenn verkefni og kröfur. Þá hafi kærandi ýmist verið metinn með algjöran, mikinn eða miðlungs vanda við færni í tengslum við hreyfanleika. Færni kæranda til að fara um með aðstoð tækja hafi þó ekki verið talin eiga við. Að lokum hafi kærandi ýmist verið metinn með mikinn, miðlungs eða vægan vanda við færni í tengslum við eigin umsjá og samskipti og tengsl. Kærandi hafi þó verið metinn með algjöran vanda við að mynda formleg tengsl.

Samkvæmt 2. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar skuli endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hafi það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd áður en til samþætts sérfræðimats komi.

Við mat á mögulegum árangri af frekari meðferð eða endurhæfingu hafi verið litið til þess að kærandi glími við fjölþættan heilsuvanda sem sé þó talinn endurhæfanlegur. Endurkoma kæranda á vinnumarkað sé þar af leiðandi enn talin raunhæf. Í fyrirliggjandi gögnum um fyrri endurhæfingu kæranda komi fram að hún hafi einungis verið í formi sjúkraþjálfunar. Sú meðferð eða endurhæfing sem kærandi hafi sótt hingað til hafi því ekki tekið heildrænt á heilsuvanda hans, sem meðal annars sé geðrænn, og hafi þar af leiðandi ekki verið nægilega markviss að því leyti. Kærandi hafi ekki sótt meðferð eða endurhæfingu vegna allra þeirra heilsuvandamála sem valdi honum óvinnufærni. Kærandi hafi þar af leiðandi ekki fullreynt öll þau meðferðar- eða endurhæfingarúrræði sem honum standi til boða.

Niðurstaða mats á mögulegum árangri af frekari meðferð eða endurhæfingu hafi verið sú að heildræn meðferð eða endurhæfing sem taki markvisst á heilsuvanda kæranda geti enn skilað árangri. Endurhæfing kæranda hafi því ekki verið talin fullreynd. Ekki verði ráðið af fyrirliggjandi upplýsingum að frekari endurhæfing geti ekki stuðlað að aukinni færni til atvinnuþátttöku. Sérfræðingar Tryggingastofnunar telji því rétt að kærandi láti reyna á frekari endurhæfingu áður en til samþætts sérfræðimats komi.

Kærandi uppfylli því ekki skilyrði 2. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar sem geri kröfu um að endurhæfing eða viðurkennd meðferð skuli vera fullreynd. Kærð ákvörðun sé í samræmi við lög og reglur sem gildi um rétt til örorku- og hlutaörorkulífeyris.

Með hliðsjón af framangreindu fari Tryggingastofnun fram á að kærð ákvörðun verði staðfest.

IV.  Niðurstaða

Mál þetta varðar ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 27. febrúar 2026, þar sem kæranda var synjað um örorkulífeyri. Ágreiningur málsins lýtur að því hvort heimilt hafi verið að synja kæranda um örorkulífeyri samkvæmt 24. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar eða hlutaörorkulífeyri samkvæmt 25. gr. laganna á þeim grundvelli að endurhæfing/viðurkennd meðferð hafi ekki verið fullreynd.

Samkvæmt 1. mgr. 24. gr. laga um almannatryggingar er réttur til örorkulífeyris bundinn því skilyrði að geta umsækjanda til virkni á vinnumarkaði samkvæmt samþættu sérfræðimati sé metin 25% eða minni til langframa vegna langvarandi eða alvarlegs heilsubrests eða fötlunar.

Samkvæmt 1. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar ber Tryggingastofnun ábyrgð á gerð samþætts sérfræðimats sem er forsenda fyrir greiðslu örorkulífeyris samkvæmt 24. gr. og hlutaörorkulífeyris samkvæmt 25. gr. Í 2. mgr. 26. gr. er tilgreint að áður en til samþætts sérfræðimats komi skuli endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hafi það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd. Tryggingastofnun er heimilt að víkja frá því skilyrði ef það er bersýnilega óþarft að mati stofnunarinnar.

Í 27. gr. laga um almannatryggingar er fjallað um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur. Svohljóðandi eru 1. og 5. mgr.:

„Heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur þegar einstaklingur, sem býr við langvarandi eða alvarlegan heilsubrest, eða fötlun, sem talinn er geta haft áhrif til frambúðar á getu hans til virkni á vinnumarkaði, fær viðurkennda meðferð eða tekur virkan þátt í endurhæfingu með það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta. Forsenda fyrir greiðslum er að heilsubrestur einstaklings sé afleiðing af sjúkdómi, slysi eða áfalli og skal við það miðað að heilsubrestur eða fötlun valdi því að hlutaðeigandi einstaklingur geti hvorki stundað vinnu né nám. Heimilt er þó að líta á þátttöku á vinnumarkaði eða nám sem lið í endurhæfingu eða viðurkenndri meðferð að því tilskildu að atvinnuþátttakan eða námið þjóni markmiði viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar samkvæmt fyrirliggjandi endurhæfingaráætlun.

[…]

Heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að 60 mánuði en þó að hámarki í 12 mánuði í senn. Heimilt er að framlengja greiðslutímabilið um allt að 24 mánuði ef um er að ræða einstakling í mjög viðkvæmri stöðu sem vegna fjölþætts vanda er talinn þarfnast frekari viðurkenndrar meðferðar eða endurhæfingar. Þá er auk þess heimilt að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að þrjá mánuði eftir að endurhæfingu lýkur, að því tilskildu að greiðsluþegi sé skráður í atvinnuleit hjá Vinnumálastofnun eða öðrum þjónustuaðila og samþætt sérfræðimat liggi ekki fyrir sem sýni getu til virkni á vinnumarkaði 50% eða minni.“

Í reglugerð nr. 933/2025 er fjallað nánar um sjúkra- og endurhæfingargreiðslur.

Meðfylgjandi umsókn kæranda um örorkulífeyri var læknisvottorð B, dags. 13. janúar 2026, þar sem greint er frá eftirfarandi sjúkdómsgreiningum:

„DEPRESSION NOS

KVÍÐI

VEFJAGIGT

ATTENTION DEFICIT HYPERACTIVITY DISORDER

AÐRAR RASKANIR Í TAUGAKERFI EKKI FLOKKAÐAR ANNARS STAÐAR“

Um heilsuvanda og færniskerðingu nú segir:

„X ára maður sem er algjörlega óvinnufær og hefur verið síðan 2022. Hann varð fyrir heilsubresti þá sem hefur ollið honum fjölda einkenna frá ýmsum líffærakerfum síðan, einkum þó vöðva- og stoðkerfisverkjum. Hann hefur verið í endurhæfingu frá 17.12.2021 hjá sjúkraþjálfara með 100% meðferðarheldni (mætt oftar en 100x) í tengslum við það, án árangurs.

Mikið jafnvægisleysi sem eyst við hreyfingu hálsliða. Hann hvílist ekki vel á nóttunni, vaknar þreyttur og verkjaður.

Er að kljást við stöðuga/króníska liðverki. Ökklar, hné, mjaðmir, axlir og úlnliðir.

Verkir í hryggsúlu, líður eins og hann sé með gigt en mælist ekkert í blóði, mjóbaki og brjóstbaki. Stirðleiki og verkir VAS 4-8 daglega. Skjálftinn kemur í köstum og finnur hann þá fyrir auknum hjartslætti og seiðing í alla útlimi. Viðvarandi doði í fingurkjúkum. Það að […] reynist honum ofviða og þarf stundum að hvíla sig í nokkra daga eftirá.

Er að ennþá að reyna aðstoða fjölskyldu við létt verk í garðvinnu og bílskúrsvinnu.

Þarf að fara mjög varlega í allar framkvæmdir því hann verður mjög verkjaður á eftir.

Viðbót við þessa verki í baki og útlimum eru að koma verkir í andliti, kjálka, tanngarð og hnakka. Hann hefur þurft að láta fjarlægja X tennur vegna verkja í tannrótum/kjálka og þessi veikindi verið tengd við viðbrögð af sýklalyfinu Síprox. Tennurnar sjálfar eru ekki skemmdar heldur er verkurinn í tannrótinni/kjálkabeininu. Hann hefur sjálfur leitað sér uppl og fræðslu um þessa eitrun og er að reyna af fremsta megni að koma í veg fyrir að neyta matar sem hefur áhrif á eða framkallar einkenni verkja í líkama.

Að sögn fyrri saga um blandaða harða neyslu frá […], sprautaði sig aldrei, edrú núna í x ár.

Hefur reynt af hinu mesta megnis að sinna sinni endurhæfingu af einlægni, elju og skynsemi en sjúkraþjálfari telur þetta vera fullreynt og ráðlagt örorku. Að eigin sögn hefur hann rætt við sérfræðinga hjá TR sem ráðlögðu það einnig.“

Um lýsingu læknisskoðunar segir:

„Lækkaður affect og stífleiki í hreyfingum, hægt göngulag. eymsli í hálsvöðvum, baki og fótum.“

Í staðfestingu C sjúkraþjálfara, dags. 28. desember 2025, segir:

„Sjá endurhæfingaráætlanir sl. 3 ár. B fékk synjun á endurhæfingalífeyrir núna í desember, sem var mjög gott á þessum tímapunkti því þá getum við hætt að reyna „endurhæfa hann“ ! Hann þarf að komast sem fyrst í örorkumat og á örorkulífeyri.

Endurhæfing fullreynd.“

Í ódagsettri skýrslu C sjúkraþjálfara segir:

„Undirrituð tók á móti umsækjanda fyrst þann 17.12.2021 og bjuggum til endurhæfingaráætlun til dagsins í dag. Hann hefur mætt mjög samviskusamlega og sinnt endurhæfingu af heilum hug.

Mætir í salinn 2x í viku undir eftirliti undirritaðrar.  Við förum mjög varlega í að ná um þoli og styrk í vefi sem hafa skaddast við eitruninaaf fluoroquinolona. 

Mikil general distonia og ósamræmi í vöðvavinnu /tónus. Það er eins og allir slow twitch vöðvar hafir hreinlega slökkt á sér. Algerlega óútskýranlegt.

Við setjum okkur nýja endurhæfingaráætlun út oktober 2022.

Ætlum að auka ákefð í salnum og bæta aðeins í þolæfingar og hittast 3x í viku. 

Á þessum 2 mánuðum í endurhæfingu hefur honum farið mjög hægt fram í þoli og styrk. EN við sjáum hægan árangur og hann getur fleiri endurtekningar ekki aukið þyngd.  Hann er að lyfta þyngdum sem eru svo fjarri hans fyrri getu, myndi skjóta á ca 10-20% af fyrri getu.“

Í læknisvottorði D, dags. 18. nóvember 2025, vegna umsóknar kæranda um endurhæfingarlífeyri segir:

„Endurhæfingaráætlun er sem hér segir:

1. Sjúkraþjálfari er áfram hans primer endurhæfingaraðili. Hafa hist reglulega skv. ofangreindu með mjög háa meðferðarheldni og unnið með líkamlega virkni, teygjur, álagsþol og fleira.

Skiptum verður fjölgað úr 2 í 3 á viku.

2. Heilsugæslulæknir fylgir eftir endurhæfingarmálum a.ö.l. og bregst við líkamlegum vanda eins og hægt er. Bókuð viðtöl á 3 mánaða fresti.

3. Sjálfstæð virkniúrræði áfram, en sjúkraþjálfari heldur utan um það.

Athugið, að læknir og sjúkraþjálfari telja bæði að algjörlega útséð sé um að A muni ná bata af sínum líkamlegu veikindum. Þó er ráð að reyna endurhæfingu til hins ítrasta í þá 84 mánuði sem ber að reyna. Hafi sérfræðingar tryggingastofnunar betri tillögur að endurhæfingarúrræðum eða treysti sér til að taka afstöðu til hugsanlegrar örorku þá er velkomið“

Í sjálfsmati vegna örorku, dags. 9. janúar 2026, kemur fram að kærandi sé ekki á vinnumarkaði vegna heilsubrests eða fötlunar og að hann hafi síðast verið í launuðu starfi 2021. Þá kemur fram að kærandi meti starfsgetu sína enga og að það sé alls ekki mikilvægt fyrir hann að vera í vinnu. Kærandi tilgreinir að hann hafi verið með endurhæfingarlífeyri í fjögur ár. Kærandi svarar spurningu um hvaða árangri endurhæfing/meðferð hafi skilað áður í endurhæfingu með eftirfarandi hætti:

„engu..sjúkraþjálfari minn segir að ég sé 75 prósent öryrki eftir þetta sem er 100 prósent rétt“

Í svari kæranda við því hver sé hans helsti vandi sem leiði til óvinnufærni segir:

„aukaverkun lyfs sem heitir ciprofloxacin og er við kent hjá lyfjastofnun að það get verði mjög hættu lekt og ó aftur kræfar augverknir geta komið fram sem er 100 prósnet sem ég er að lenda í komin svo mörg ár síðan að ég tók þetta lyf eðlagði mit lif og mína framtíðar sýn er 100 prósnet ó vinnu fær útaf þessu eftir þetta er ég með sinaverki í öllum sinum og er með verki í öllum liðböndum liðböndin er öll slög er með verki í öllum liðum liðir eru alltaf að festast fæ oft tauga verki sem lísa sér eins og vera með flísar allastaðar er með verki í öllu hryggnum og allar vöðvafestur eru bilaðar allastaðar í likamanum og lika í bakinu er með veri allsatað í vöðvum er með milka verki í kjálka hann vest mikið lika er í run eins og ég sé allatf að detta í sundur allur likamin er með verki í sinum aftan hnakkanum sem láta mig svima allan daginn og stundum mjög skert jafægi er í hóp á facebook sem fólk út um allan heim er að díla við það sama og ég eftir þetta lyf og meltingin er mjög slæm eftir þetta svo er svoleðis þegar ég tek bólueðandi lif þá fæ ég krampa allastaðar og lika þegar ég tek bólueðandi stera hef teið stunum verkjar lif þá verður mér svo flökurt útaf maganum ena sem virkar er að taka full af magesiumi get ekki borða kjöt fæ meir veri er bara allur í rust ekkert flóknar en það því miður“

Einnig liggur fyrir færnimat sjúkraþjálfara, dags. 14. janúar 2026, vegna umsóknar um örorku og frekari gögn vegna eldri umsókna um endurhæfingarlífeyri.

Úrskurðarnefnd velferðarmála, sem meðal annars er skipuð lækni, leggur sjálfstætt mat á öll fyrirliggjandi gögn. Samkvæmt 2. mgr. 26. gr. laga um almannatryggingar skal endurhæfing eða viðurkennd meðferð sem hefur það að markmiði að stuðla að aukinni færni til atvinnuþátttöku að fullu eða að hluta vera fullreynd áður en til samþætts sérfræðimats kemur. Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að endurhæfing/viðurkennd meðferð hafi ekki verið fullreynd. Þá var kæranda leiðbeint að fá ráðgjöf hjá heimilislækni um þau endurhæfingarúrræði sem væru í boði.

Fyrir liggur að kærandi býr við ýmis vandamál af líkamlegum og andlegum toga og hefur fengið greiddan endurhæfingarlífeyri og sjúkra- og endurhæfingargreiðslur frá 1. janúar 2022 til 31. desember ágúst 2025 eða samtals í 48 mánuði. Í fyrrgreindu læknisvottorði B, dags. 13. janúar 2026, kemur fram að kærandi sé með ótilgreinda geðlægðarröskun, kvíða, vefjagigt, truflun á virkni og athygli og aðrar raskanir í taugakerfi sem ekki séu flokkaðar annars staðar. Í vottorðinu kemur fram að kærandi sé óvinnufær og hafi verið í sjúkraþjálfun frá því í desember 2021.

Úrskurðarnefnd velferðarmála telur að ekki verði ráðið af upplýsingum í framangreindum gögnum að frekari endurhæfing geti ekki stuðlað að aukinni færni til atvinnuþátttöku. Fyrir liggur að sú endurhæfing sem kæranda hefur verið í hingað til felst fyrst og fremst í sjúkraþjálfun en ekki hefur verið tekið heildrænt á heilsuvanda hans, sem meðal annars er geðrænn. Þá liggur fyrir að kærandi hefur fengið greiddan endurhæfingarlífeyri í 48 mánuði en heimilt er að greiða sjúkra- og endurhæfingargreiðslur í allt að 84 mánuði samkvæmt 5. mgr. 27. gr. laga um almannatryggingar. Í ljósi framangreinds telur úrskurðarnefnd velferðarmála rétt að kærandi láti reyna á frekari endurhæfingu áður en til örorkumats kemur.

Að öllu framangreindu virtu er það niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála að staðfesta ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 27. febrúar 2026, um að synja kæranda um örorkulífeyri.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins um að synja umsókn A, um örorkulífeyri, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 

Rakel Þorsteinsdóttir