Mál nr. 125/2026-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 125/2026

Miðvikudaginn 27. maí 2026

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 18. febrúar 2026, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 15. janúar 2026, um að synja umsókn hans um atvinnuleysisbætur.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 3. desember 2025. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 15. janúar 2026, var umsókn kæranda synjað með vísan til þess að umbeðin gögn hefðu ekki borist.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 18. febrúar 2026. Með bréfi, dags. 25. febrúar 2026, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 8. apríl 2026 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 9. apríl 2026. Athugasemdir bárust frá kæranda 10. apríl 2026 og voru þær kynntar Vinnumálastofnun með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 14. apríl 2026. Frekari athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar greinir kærandi frá því að vegna dráttar á að hann hafi fengið tíma hjá lækni hafi hann ekki náð að senda inn vottorð vegna hæfni hans til vinnu fyrr.

Í athugasemdum kæranda vegna greinargerðar Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi farið fram á að bætur hans yrðu samþykktar frá 26. janúar 2026. Kærandi hafi fengið staðfest að B myndi greiða sjúkradagpeninga fram til 26. janúar 2026. Þetta hafi komið kæranda á óvart en hann hafi þegið þá greiðslu. Kærandi hafi sent inn þau gögn sem hafi verið málinu viðkomandi. Kærandi hafi alltaf verið með allt sýnilegt að því marki sem hann hafi vissu og sýn yfir. Kærandi fari fram á að bætur og umsókn hans verði samþykkt frá 26. janúar 2026. Kærandi hafi aftur sótt um í þeirri von að það myndi einfalda ferlið.

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi sótt um greiðslu atvinnuleysistrygginga með umsókn, dags. 3. desember 2025. Með erindi, dags. 5. janúar 2026, hafi Vinnumálastofnun óskað eftir að kærandi myndi leggja fram starfshæfnisvottorð sem staðfesti starfsgetu hans og greiðsluyfirlit vegna greiðslna sem hann hafi verið að fá frá B og C. Kærandi hafi verið beðinn um að skila umræddum gögnum þar sem óljóst hafi verið hvort að kærandi uppfyllti skilyrði fyrir greiðslum atvinnuleysisbóta. Samkvæmt upplýsingum sem hafi komið fram í umsókn kæranda hafi hann verið frá vinnu vegna veikinda.

Þann 15. janúar 2026 hafi Vinnumálastofnun sent kæranda erindi þar sem kæranda hafi verið tilkynnt að umsókn hans um greiðslur atvinnuleysisbóta, dags. [3. desember 2025], hefði verið hafnað. Ástæðan fyrir því hafi verið sú að umbeðið starfshæfnisvottorð sem staðfesti starfsgetu hafi ekki legið fyrir í máli kæranda. Því hafi verið óljóst hvort kærandi hafi uppfyllt skilyrði um virka atvinnuleit, sbr. 1. mgr. 13. gr. og 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Þann 16. febrúar 2026 hafi starfshæfnisvottorð borist frá kæranda þar sem fram hafi komið að kærandi væri vinnufær. Kærandi hafi sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta að nýju þann 18. febrúar 2026. Þann 6. mars 2026 hafi staðfesting borist frá B að kærandi hefði fengið greidda sjúkradagpeninga frá 1. júní 2025 til 26. janúar 2026. Umsókn kæranda hafi verið samþykkt með erindi, dags. 6. mars 2026. Umsókn kæranda hafi verið samþykkt frá og með umsóknardegi, 18. febrúar 2026.

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 15. janúar 2026, hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann [18.] febrúar 2026. Í kæru greini kærandi frá því að sökum dráttar á að fá tíma hjá lækni hafi kærandi ekki náð að útvega starfshæfnisvottorð. Í kæru til úrskurðarnefndarinnar geri kærandi ekki skýra grein fyrir málatilbúnaði sínum eða kröfur um ákveðna niðurstöðu í máli sínu.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Í 1. mgr. 9. gr. laga um atvinnuleysistryggingar segi:

„Launamönnum og sjálfstætt starfandi einstaklingum er heimilt að sækja um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar þegar þeir verða atvinnulausir. Umsóknin skal vera skrifleg á þar til gerðum eyðublöðum og henni skal meðal annars fylgja staðfesting um stöðvun rekstrar og önnur nauðsynleg gögn að mati Vinnumálastofnunar. Í umsókn skulu koma fram allar þær upplýsingar er varða vinnufærni umsækjanda og þær rökstuddar fullnægjandi gögnum.“

Af umsókn kæranda hafi verið óljóst hvort kærandi væri vinnufær. Af staðgreiðsluskrá Skattsins hafi verið ljóst að kærandi hafi fengið greiðslur frá B og C sem hafi borið með sér að vera greiðslur sjúkradagpeninga sem séu greiðslur ósamrýmanlegar atvinnuleysistryggingum, sbr. 51. gr. laganna. Því hafi verið óljóst hvort kærandi hafi verið vinnufær til almennra starfa og hvort hann uppfyllti skilyrði fyrir greiðslum atvinnuleysisbóta. Vinnumálastofnun hafi því óskað eftir starfshæfnisvottorði sem staðfesti vinnufærni sem og greiðsluáætlun vegna greiðslna frá B og C.

Í 1. mgr. 13. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé kveðið á um almenn skilyrði þess að launamaður teljist tryggður samkvæmt lögunum. Þá sé í 1. mgr. 18. gr. að finna hin almennu skilyrði þess að sjálfstætt starfandi einstaklingur teljist tryggður samkvæmt lögunum. Eitt af þeim skilyrðum sé að vera virkur í atvinnuleit, sbr. a. lið 1. mgr. 13. gr. Í 14. gr. laganna sé nánar skilgreint hvað felist í að vera í virkri atvinnuleit. Nánar tiltekið sé þar meðal annars tekið fram að viðkomandi atvinnuleitandi þurfi að vera fær til flestra almennra starfa, hafa vilja og getu til að taka starfi án sérstaks fyrirvara, vera reiðubúinn að taka starfi hvar sem er á Íslandi óháð því hvort um fullt starf, hlutastarf eða vaktavinnu sé að ræða og að vera reiðubúinn að gefa Vinnumálastofnun nauðsynlegar upplýsingar til að auka líkur hans á að fá starf við hæfi og gefa honum kost á þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum.

Þar sem umbeðið læknisvottorð hafi ekki borist hafi verið óljóst hvort kærandi hafi uppfyllt skilyrði fyrir greiðslum atvinnuleysisbóta. Umsókn kæranda um greiðslur atvinnuleysisbóta, dags. 3. desember 2025, hafi því verið hafnað.

Kærandi hafi sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta að nýju með umsókn, dags. 18. febrúar 2026. Kærandi hafi lagt fram starfshæfnisvottorð, dags. 16. febrúar 2026, sem staðfesti að kærandi sé vinnufær. Þá hafi kærandi lagt fram gögn sem staðfesti að kærandi hafi þegið sjúkradagpeninga frá stéttarfélagi sínu til og með 26. janúar 2026. Með erindi, dags. 6. mars 2026, hafi umsókn kæranda, dags. 18. febrúar 2026, verið samþykkt.

Líkt og að framan greini geri kærandi hvorki skýra grein fyrir málatilbúnaði sínum í kæru til úrskurðarnefndarinnar né kröfur um ákveðna niðurstöðu í máli sínu. Kærandi virðist hafa skilað umbeðnum gögnum til úrskurðarnefndarinnar en með kæru hafi borist vottorð læknis og skýringar kæranda á töfum svara.

Með vísan til framangreinds sé það mat Vinnumálastofnunar að rétt hafi verið staðið í máli kæranda og að hann hafi ekki átt rétt á greiðslum atvinnuleysisbóta fyrr en kærandi hafi sótt um að nýju þann 18. febrúar 2026 og skilað umbeðnu starfshæfnisvottorði.

 

 

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 15. janúar 2026, um að synja umsókn kæranda um atvinnuleysisbætur með vísan til þess að nauðsynleg gögn hefðu ekki borist og því væri ekki ljóst hvort hann uppfyllti skilyrði 13. og 14. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar.

Í 9. gr. laga nr. 54/2006 er fjallað um umsókn um atvinnuleysisbætur. Þar segir í 1. mgr.:

„Launamönnum og sjálfstætt starfandi einstaklingum er heimilt að sækja um atvinnuleysisbætur til Vinnumálastofnunar þegar þeir verða atvinnulausir. Umsóknin skal vera skrifleg á þar til gerðum eyðublöðum og henni skal meðal annars fylgja staðfesting um stöðvun rekstrar og önnur nauðsynleg gögn að mati Vinnumálastofnunar. Í umsókn skulu koma fram allar þær upplýsingar er varða vinnufærni umsækjanda og þær rökstuddar fullnægjandi gögnum.“

Í 1. mgr. 13. gr. laga nr. 54/2006 er fjallað um almenn skilyrði fyrir atvinnuleysistryggingum launamanna. Eitt af þeim skilyrðum er að vera í virkri atvinnuleit, sbr. 14. gr. Í 1. mgr. 14. gr. segir að sá teljist vera í virkri atvinnuleit sem uppfylli eftirtalin skilyrði:

1. er fær til flestra almennra starfa,
2. hefur heilsu til að taka starfi eða taka þátt í virkum vinnumarkaðsaðgerðum, sbr. þó 5. mgr.,
3. hefur frumkvæði að starfsleit og er reiðubúinn að taka hvert það starf sem greitt er fyrir samkvæmt lögum og kjarasamningum, sbr. 1. gr. laga nr. 55/1980, um starfskjör launafólks og skyldutryggingu lífeyrisréttinda, og uppfyllir skilyrði annarra laga,
4. hefur vilja og getu til að taka starfi án sérstaks fyrirvara,
5. er reiðubúinn að taka starfi hvar sem er á Íslandi,
6. er reiðubúinn að taka starfi óháð því hvort um fullt starf eða hlutastarf er að ræða eða vaktavinnu,
7. á ekki rétt á launum eða öðrum greiðslum í tengslum við störf á vinnumarkaði þann tíma sem hann telst vera í virkri atvinnuleit nema ákvæði 17. eða 22. gr. eigi við,
8. hefur vilja og getu til að taka þátt í vinnumarkaðsaðgerðum sem standa honum til boða, og
9. er reiðubúinn að gefa Vinnumálastofnun nauðsynlegar upplýsingar til að auka líkur hans á að fá starf við hæfi og gefa honum kost á þátttöku í vinnumarkaðsaðgerðum.

 

Samkvæmt gögnum málsins óskaði Vinnumálastofnun þann 5. janúar 2026 eftir því að kærandi legði fram vottorð um vinnufærni frá þeim lækni sem hafði annast hann vegna veikinda til þess að hægt væri að meta rétt kæranda til atvinnuleysistrygginga. Á vottorðinu þyrfti að koma fram hvaða störf kærandi gæti ekki sinnt vegna skertrar vinnufærni. Einnig þyrfti að koma fram, ef við ætti, það tímabil sem veikindi/óvinnufærni hafi staðið yfir. Jafnframt óskaði Vinnumálastofnun eftir greiðsluyfirliti frá B og C. Tekið var fram að umbeðin gögn þyrftu að berast Vinnumálastofnun innan sjö virkra daga frá dagsetningu bréfsins til að hægt væri að taka afstöðu til réttar hans til atvinnuleysistrygginga. Kæranda var bent á að ákvörðun Vinnumálastofnunar myndi að öðrum kosti byggjast á fyrirliggjandi gögnum. Kærandi varð ekki við þeirri beiðni Vinnumálastofnunar innan frestsins og var umsókn hans því synjað.

Þar sem kærandi skilaði ekki umbeðnum gögnum bar Vinnumálastofnun að synja umsókn hans, enda lá þá ekki fyrir hvort hann uppfyllti skilyrði 14. gr. laga nr. 54/2006 um virka atvinnuleit. Líkt og fram kemur í greinargerð Vinnumálastofnunar sótti kærandi á ný um atvinnuleysisbætur 18. febrúar 2026 eftir að hafa skilað umbeðnu starfshæfnisvottorði og var umsókn hans samþykkt frá og með þeim degi.

Með vísan til framangreinds er hin kærða ákvörðun staðfest.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 15. janúar 2026, um að synja umsókn A, um atvinnuleysisbætur, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

 

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir