Ný samgönguáætlun samþykkt á Alþingi

Þingsályktunartillaga Eyjólfs Ármannssonar innviðaráðherra um samgönguáætlun fyrir árin 2026-2040 ásamt aðgerðaáætlun fyrir árin 2026-2030 var samþykkt á Alþingi í dag. Þetta er fyrsta samgönguáætlunin sem nær fram að ganga síðan árið 2020.

Meginmarkmið nýrrar samgönguáætlunar er að stórauka framlög til viðhalds vega, hefja stórframkvæmdir við samgöngumannvirki og byrja aftur að bora jarðgöng á Íslandi. Lögð áhersla á kraftmiklar og arðsamar framkvæmdir um land allt sem efla umferðaröryggi, greiða fyrir umferð, stytta tengingar milli byggða og atvinnusvæða og bæta lífsgæði íbúa.

Unnið verður að mikilvægum framkvæmdum á innanlandsflugvöllum og við hafnir landsins og áfram stutt við almenningssamgöngur. Stefnt er að því að tryggja farnetssamband á stofnvegum og helstu tengivegum. Loks er kynnt ný jarðgangaáætlun en þar eru Fljótagöng, Fjarðagöng, Súðavíkurgöng og Miklidalur og Hálfdán sett í forgang og fleiri valkostir verði áfram til skoðunar. Stefnt er að því að hefja framkvæmdir við Fljótagöng árið 2027.

„Það er fagnaðarefni að metnaðarfull samgönguáætlun sé nú loks í höfn eftir vandaðan undirbúning og samráð um land allt. Við þökkum almenningi og hagaðilum fyrir ábendingar og tillögur á íbúafundum og í samráði, og fyrir góðar umræður á Alþingi. Við erum að rjúfa kyrrstöðu í jarðgangagerð, laga vegi með stórauknu fjármagni, vetrarþjónusta verður fullfjármögnuð og malarvegum fækkað um mörg hundruð kílómetra. Nýtt innviðafélag í eigu ríkisins mun gefa kost á að hraða framvindu og fjármagna fleiri þjóðhagslega mikilvæg samgöngumannvirki, þ.á m. jarðgöng, Ný samgönguáætlun markar þáttaskil og er risavaxið skref fram á við fyrir samgöngur á Íslandi,“ segir Eyjólfur Ármannsson innviðaráðherra.

Framlög í viðhald vega hækka um helming og vetrarþjónusta fjármögnuð

Á fyrsta fimm ára tímabili samgönguáætlunar fer 361 milljarður kr. í samgöngur. Framlög til viðhalds vega munu stóraukast í nýrri samgönguáætlun. Síðustu ár hafa framlög verið um 12-13 milljarðar króna á ári en hækka í 17,5 milljarða árið 2026. 

Vetrarþjónusta á vegum verður fjármögnuð til að geta veitt nauðsynlega þjónustu hverju sinni. Fjárveiting til vetrarþjónustu á fyrsta tímabili áætlunarinnar verður aukin um tæpa 14 milljarða kr. frá tillögu að samgönguáætlun haustið 2023.

Áfram verður unnið að því að útrýma einbreiðum brúm á Hringveginum og gert er ráð fyrir að þetta markmið náist á tímabili samgönguáætlunar. Einbreiðum brúm mun raunar fækka strax um þrjár þegar brú yfir Hornafjarðarfljót opnar í júní 2026. Einnig er lögð mikil áhersla á verkefni þar sem akstursstefnur verða aðskildar á fjölförnum leiðum, m.a. út frá höfuðborgarsvæðinu. Loks verður haldið áfram að fækka malarvegum en með fjárveitingum á tímabili samgönguáætlunar er hægt að leggja bundið slitlag á 460 km af vegum.

Áfram verður unnið af krafti að fjölmörgum verkefnum í takt við samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins. Meðal helstu verkefna sáttmálans eru uppbygging innviða Borgarlínunnar, Miklubrautargöng, stokkar á Sæbraut og í Garðabæ og Reykjanesbraut milli Setbergs og Álftanesvegar.

Helstu breytingar í meðförum Alþingis

Nokkrar breytingar voru gerðar á samgönguáætlun í meðförum Alþingis. Þær koma einkum fram í meiri hluta áliti og breytingartillögu umhverfis- og samgöngunefndar og snúa m.a. að markmiðum og aðgerðum um lýðheilsu, virka ferðamáta, almenningssamgöngur, orkuskipti og jafnt aðgengi landsbyggðar og höfuðborgarsvæðis að samgöngum. Helstu breytingar eru eftirfarandi:

• Veigamesta breyting á framkvæmdatöflu áætlunarinnar felst í að fresta færslu hringvegar og gerð hringtorgs á gatnamótum við Egilsstaði og Skriðdals- og Breiðdalsvegar og nýta fjármagnið, 800 m.kr., til flýta framkvæmdum á Öxi á fyrsta tímabili áætlunarinnar.
• Í samgönguáætlun verða nú sex meginmarkmið í stað fimm. Sjötta markmiðið snýr að samgöngum sem styðja lýðheilsu og lífsgæði auk aðgerða til að vinna að því. 
• Undir markmið um öruggar samgöngur bætist ný aðgerð um að mótuð verði ferjuáætlun sem setur fram heildstæða stefnu um framtíð ferjusamgangna
• Undir markmið um hagkvæmar samgöngur bætist við aðgerð um greiningu á möguleikum á samþættingu skólaaksturs og landsbyggðarvagna.
• Undir markmið um hagkvæmar samgöngur bætist ný aðgerð um fjárfestingarþörf og innviðaskuld í samgöngumálum.
• Undir markmið um greiðar samgöngur bætist aðgerð um að rannsökuð verði hagstæð staðsetning á nýju flugvallarstæði á norðanverðum Vestfjörðum.
• Undir markmið um öruggar samgöngur bætist við aðgerð um náttúruvá, viðnámsþrótt og seiglu og aðgerð um undirbúning vegna framtíðarfyrirkomulags varaflugvallargetu fyrir millilandaflug á suðvesturhorni landsins og eflingu flugvalla á Akureyri og Egilsstöðum.
• Sett er inn sérstök áhersla á að styðja við áætlanir um stofnstíganet hjólreiða í þéttbýli utan höfuðborgarsvæðisins í samstarfi við sveitarfélög.
• Skerpt hefur verið á aðgerðum samgönguáætlunar um virka ferðamáta.
• Lagt er að hefja greiningu og undirbúning að samgöngumiðstöð fyrir almenningssamgöngur nærri fyrirhuguðum Miklubrautargöngum.
• Framkvæmdaáætlun samgöngusáttmála höfuðborgarsvæðisins verður nú hluti af framkvæmdatöflu í stað greinargerðar áður. Það er gert til að framkvæmdir sáttmálans endurspeglist með skýrum hætti í samgönguáætlun.
• Með tilkomu innviðafélags til að flýta stærri samgönguframkvæmdum hafa verkefni verið skilgreind sérstaklega í framkvæmdatöflu með stjörnumerkingu, sem verkefni sem komi til skoðunar fyrir innviðafélag.

Nánari umfjöllun og ítarefni á vef Stjórnarráðsins og vef Alþingis.

• Tillaga til þingsályktunar um samgönguáætlun fyrir árin 2026-2040 og aðgerðaáætlun fyrir árin 2026-2030 á vef Alþingis
• Samþykkt þingskjal er í vinnslu og verður birt hér þegar það er tilbúið
• Meiri hluta álit umhverfis- og samgöngunefndar
• Breytingartillaga meiri hluta umhverfis- og samgöngunefndar
• Nánar um samgönguáætlun 2026-2040 á vef Stjórnarráðsins