Mál nr. 163/2026-Úrskurður

 

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 163/2026

Mánudaginn 15. júní 2026

A

gegn

Vinnumálastofnun

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir lögfræðingur, Agnar Bragi Bragason lögfræðingur og Arnar Kristinsson lögfræðingur.

Með kæru, dags. 26. febrúar 2026, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 26. febrúar 2026, um að fella niður rétt hans til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði og að innheimta ofgreiddar atvinnuleysisbætur.

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi sótti um atvinnuleysisbætur hjá Vinnumálastofnun 10. desember 2025 og var umsóknin samþykkt 15. janúar 2026. Með ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 26. febrúar 2026, var kæranda tilkynnt að bótaréttur hans væri felldur niður í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar með vísan til þess að hann hefði látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um nauðsynlegar upplýsingar sem hefðu áhrif á rétt hans til atvinnuleysisbóta. Kæranda var jafnframt tilkynnt að hann hefði fengið ofgreiddar atvinnuleysisbætur að fjárhæð 44.383 kr., að meðtöldu álagi.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 26. febrúar 2026. Með bréfi, dags. 5. mars 2026, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Vinnumálastofnunar ásamt gögnum málsins. Greinargerð Vinnumálastofnunar barst 8. apríl 2026 og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dags. 9. apríl 2026. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru til úrskurðarnefndar kemur fram að kærandi óski eftir fullri endurskoðun á ákvörðuninni með hliðsjón af tímaröð eftirfarandi atvika.

Á tímabilinu 24. til 29. janúar 2026 hafi kærandi þurft að ferðast með skömmum fyrirvara til X vegna andláts föður hans en hann hafi verið náinn aðstandandi í fyrsta ættlið. Um ófyrirséðar og óviðráðanlegar aðstæður hafi verið að ræða sem hafi gert kæranda ómögulegt fyrir að tilkynna fyrir fram um ferðina vegna þess hve skyndilega atvikið hafi átt sér stað.

Þann 27. janúar 2026 hafi kærandi fengið tilkynningu í þjónustugátt um fund sem hafi verið boðaður þann 28. janúar 2026, klukkan 10:30. Þann sama dag, um leið og kærandi hafi orðið var við boðunina, hafi hann svarað í gegnum þjónustugáttina og óskað eftir nýjum fundartíma. Kærandi hafi jafnframt skýrt frá því að hann væri erlendis vegna óviðráðanlegra aðstæðna. Kæranda hafi þá verið bent á að fylgjast með þjónustugáttinni til að geta skilað inn greinargerð um málið.

Þann 9. febrúar 2026 hafi kærandi fengið tilkynningu um að greiðslur bóta hefðu verið stöðvaðar tímabundið á meðan ákvörðun í málinu væri tekin. Dagana 9. og 10. febrúar 2026 hafi hann skilað inn öllum þeim gögnum sem óskað hafi verið eftir í gegnum þjónustugáttina. Flugmiðum, ítarlegri greinargerð og dánarvottorði föður hans.

Þann 11. febrúar 2026 hafi kærandi fengið nýja fundarboðun fyrir 12. febrúar 2026 og hafi hann mætt á þann fund eins og boðað hafi verið. Síðar, þegar hann hafi kannað stöðu málsins, hafi honum verið tilkynnt að mæting hans þann 12. febrúar 2026 hefði ekki verið skráð vegna innri kerfisvillu hjá stjórnvöldum. Af þeim sökum hafi kærandi verið boðaður á ný og hafi mætt þann 17., 20. og 266. febrúar 2026. Það liggi fyrir með óyggjandi hætti að mati kæranda að hann hafi sýnt fullt samstarf og mætt á alla þá fundi sem hann hafi verið boðaður á í febrúar, þar á meðal fundi sem hafi þurft að endurtaka vegna stjórnunar- og kerfislægra mistaka sem hafi verið utan hans stjórnunar.

Þann 26. febrúar 2026 hafi kæranda verið tilkynnt um ákvörðun um tveggja mánaða stöðvun bótagreiðslna á þeirri forsendu að hann hefði ekki tilkynnt fyrir fram um ferðalag sitt erlendis. Kærandi telji, með virðingu við þau viðurlög sem hann hafi verið beittur að meðalhófs hafi ekki verið gætt og að viðurlögin séu ekki réttlætanleg með hliðsjón af raunverulegum aðstæðum í málinu. Það er að segja að ferðalagið hafi verið vegna andláts náins fjölskyldumeðlims sem sé almennt viðurkennt sem óviðráðanleg aðstaða. Fundurinn hafi verið boðaður á meðan kærandi hafi verið erlendis og með innan við sólarhrings fyrirvara en hann hafi óskað eftir nýjum fundartíma samdægurs. Kærandi hafi lagt fram öll þau gögn sem óskað hafi verið eftir og mætt á alla fundi sem síðar hafi verið boðaðir, þar með talið þá sem hafi þurft að endurtaka vegna stjórnvalds- eða kerfisvillu. Kærandi hafi á öllum stigum málsins sýnt fullan samstarfsvilja og verið tiltækur fyrir öll stjórnvöld.

Með vísan til framangreinds óski kærandi eftir því að ákvörðun um tveggja mánaða viðurlög verði felld úr gildi og stöðvun bótagreiðslna verði aflétt. Þá óski hann þess að bætur verði greiddar afturvirkt fyrir það tímabil sem hann hafi orðið fyrir áhrifum af ákvörðuninni.

 

 

III.  Sjónarmið Vinnumálastofnunar

Í greinargerð Vinnumálastofnunar kemur fram að kærandi hafi síðast sótt um greiðslur atvinnuleysisbóta með umsókn, dags. 10. desember 2025. Með erindi, dags. 15. janúar 2026, hafi kæranda verið tilkynnt að umsókn hans hefði verið samþykkt og að útreiknaður bótaréttur væri 56%.

Með erindi, dags. 27. janúar 2026, hafi kærandi verið boðaður á upplýsingafund sem hafi átt að fara fram hjá Vinnumálastofnunar þann 28. janúar 2026, klukkan 10:30. Athygli kæranda hafi verið vakin á því að ótilkynnt forföll og forföll án gildrar ástæðu gætu valdið stöðvun á greiðslum atvinnuleysistrygginga. Boðunin hafi verið birt á „Mínum síðum“ kæranda ásamt því að athygli hafi verið vakin á nýjum samskiptum með tölvupósti á skráð netfang kæranda og með smáskilaboðum í skráð símanúmer kæranda, X. Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum hafi smáskilaboðin borist í símtæki kæranda þann 27. janúar 2026, klukkan 09:54. Tölvupóstur hafi jafnframt verið sendur á skráð netfang kæranda X þar sem athygli kæranda hafi verið vakin á að hann ætti ný skilaboð á „Mínum síðum“ á vef Vinnumálastofnunar, vmst.is. Kærandi hafi boðað forföll samdægurs með því að senda skilaboð í gegnum „Mínar síður“ á vef Vinnumálastofnunar, vmst.is, þar sem eftirfarandi hafi komið fram:

„Dear Sir/Madam, I am currently in X due to a family matter and will be unable to attend the appointment scheduled for „fecha de la cita“. I would like to kindly request to reschedule this appointment in order to maintain my unemployment benefit. Please let me know the next available date for the appointment, and I apologize for any inconvenience caused. Thank you very much for your understanding. Best regards,“

Kærandi hafi ekki tilkynnt um ferðir sínar erlendis til Vinnumálastofnunar. Með erindi, dags. 9. febrúar 2026, hafi verið óskað eftir skriflegum skýringum á hvers vegna hann hafi ekki tilkynnt fyrir fram um ferð sína erlendis ásamt afriti af flugfarseðlum þar sem brottfarar- og komutími væru tilgreindir. Kærandi hafi samdægurs skilað inn eftirfarandi skýringum:

„To whom it may concern, I am writing to provide an explanation for my absence from the appointment scheduled on January 28, 2026, at 10:30 am. I was temporarily in X due to a family matter and was therefore unable to attend the appointment in person. I remain fully available for work and continue to actively comply with all requirements related to my unemployment benefit. Thank you very much for your understanding. Best regards,“

Jafnframt hafi borist afrit af flugáætlun þar sem fram hafi komið að kærandi hafi átt pantað flug frá Íslandi þann 24. janúar 2026 og með komu aftur til Íslands þann 29. janúar 2026. Innsend gögn hafi ekki verið staðfesting á að kærandi hafi farið í umrædd flug heldur einungis flugáætlun. Þá séu ártöl ekki tilgreind á umræddum flugfarseðlum. Jafnframt hafi borist afrit af dánarvottorði sem hafi borið með sér að hafa verið gefið út á X og staðfesti að maður með sama eftirnafn og kærandi hafi dáið þann 24. janúar 2026. Jafnframt hafi borist skriflegar skýringar frá kæranda þar sem fram hafi komið að þegar Vinnumálastofnun hafi sent kæranda boð um að mæta á upplýsingafund hafi hann verið staddur erlendis sökum skyndilegs fráfalls í fjölskyldunni. Kærandi hafi tekið fram að hann væri aftur kominn til Íslands eftir stutta dvöl erlendis.

Með erindi, dags. 26. febrúar 2026, hafi kæranda verið tilkynnt að bótaréttur hans væri felldur niður í tvo mánuði þar sem hann hafi látið hjá líða að tilkynna stofnuninni fyrir fram um dvöl sína erlendis. Ákvörðun þessi hafi verið tekin á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Kæranda hafi jafnframt verið tilkynnt að í ljósi þess að hann hafi ekki uppfyllt skilyrði fyrir greiðslum atvinnuleysisbóta þann tíma sem hann hafi verið erlendis fengi hann ekki greiddar bætur vegna tímabilsins sem hann hafi verið erlendis.

Þann 26. febrúar 2026 hafi skriflegt erindi borist frá kæranda þar sem að hann hafi farið fram á að ákvörðun Vinnumálastofnunar um tveggja mánaða viðurlög yrði felld úr gildi og honum greiddar atvinnuleysisbætur. Kærandi hafi skyndilega þurft að fara til X sökum þess að faðir hans hafi dáið. Kærandi hafi tekið fram að hann hafi boðað forföll sín á boðaðan upplýsingafund sem hafi átt að fara fram þann 28. janúar 2026 sökum þess að hann gæti ekki mætt á fundinn þar sem hann væri staddur erlendis. Kærandi hafi bent á að hann hafi þá þegar skilað inn gögnum sem hafi staðfest tímabil dvalar hans erlendis auk dánarvottorðs sem staðfesti fráfall í fjölskyldu. Kærandi hafi farið fram á að skýringar hans yrðu teknar gildar.

Með erindi, dags. 11. mars 2026, hafi mál kæranda verið tekið fyrir að nýju að teknu tilliti til nýrra gagna og ákvörðun, dags. 26. febrúar 2026, staðfest.

Framangreind ákvörðun Vinnumálastofnunar hafi verið kærð til úrskurðarnefndar velferðarmála þann 26. febrúar 2026. Í kæru beri kærandi við að óviðráðanleg ytri atvik hafi skapast sem hafi komið í veg fyrir að hann hafi getað tilkynnt um ferð sína erlendis til Vinnumálastofnunar. Kærandi telji að ákvörðun Vinnumálastofnunar sé óréttmæt sökum þess að hann hafi tilkynnt um ferð sína í kjölfar boðunar á upplýsingafund og hafi lagt fram gögn sem styðji mál hans.

Lög nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar gildi um atvinnuleysistryggingar launamanna eða sjálfstætt starfandi einstaklinga á innlendum vinnumarkaði þegar þeir verði atvinnulausir, sbr. 1. gr. laganna.

Mál þetta lúti að ákvörðun Vinnumálastofnunar að stöðva greiðslu atvinnuleysisbóta til kæranda vegna ótilkynntrar dvalar erlendis í tvo mánuði.

Markmið laga um atvinnuleysistryggingar sé að tryggja þeim sem tryggðir séu og misst hafa fyrra starf sitt, tímabundna fjárhagsaðstoð meðan þeir séu að leita sér að nýju starfi. Með þessu sé verið að tryggja stöðu og öryggi fólks í atvinnuleysi. Gert sé ráð fyrir því að þeir sem teljist tryggðir séu í virkri atvinnuleit þann tíma og séu jafnframt reiðubúnir að taka þátt í þeim vinnumarkaðsaðgerðum sem þeim standi til boða. Atvinnuleysistryggingar veiti þannig þeim sem tryggðir séu innan atvinnuleysistryggingakerfisins fjárhagslegt úrræði í tímabundnu atvinnuleysi sínu.

Eitt af skilyrðum þess að umsækjandi um atvinnuleysisbætur eigi rétt til greiðslu atvinnuleysistrygginga sé að hann sé í virkri atvinnuleit, sbr. a. lið 1. mgr. 13. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Í 14. gr. laganna sé nánar kveðið á um hvað teljist til virkrar atvinnuleitar. Þar sé útlistað að umsækjandi þurfi m.a. að vera reiðubúinn að taka hvert það starf sem greitt sé fyrir, vera reiðubúinn að taka starfi hvar sem er á Íslandi án sérstaks fyrirvara og hafa til þess vilja og getu. Að öðrum kosti verði ekki litið á hlutaðeigandi í virkri atvinnuleit.

Í c. lið 1. mgr. 13. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé mælt fyrir um að umsækjandi um greiðslur atvinnuleysistrygginga þurfi að vera búsettur, með skráð lögheimili og staddur hér á landi til að teljast tryggður samkvæmt lögunum.

Í 3. mgr. 9. gr. sé mælt fyrir um upplýsingaskyldu umsækjanda til Vinnumálastofnunar. Þar segi:

„Sá sem telst tryggður á grundvelli laga þessara skal upplýsa Vinnumálastofnun um allar breytingar sem kunna að verða á högum hans á þeim tíma er hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, svo sem námsþátttöku, tekjur sem hann fær fyrir tilfallandi vinnu og hversu lengi vinnan stendur yfir.“

Í athugasemdum með frumvarpi til laga nr. 37/2009 segi meðal annars að „láti atvinnuleitandi hjá líða að veita Vinnumálastofnun þessar upplýsingar sem og í þeim tilvikum þegar rangar upplýsingar eru gefnar kemur til álita að beita viðurlögum skv. 59. gr. laganna.“

Í 2. mgr. 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé enn frekar mælt fyrir um þessa upplýsingaskyldu atvinnuleitanda. Þar segir að atvinnuleitanda beri án ástæðulauss dráttar að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti.

Í 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé kveðið á um viðurlög við brotum á þessari upplýsingaskyldu hins tryggða en þar segi orðrétt:

„Sá sem lætur hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar skv. 14. gr. eða um annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. og 59. gr. a. Hið sama á við þegar hinn tryggði hefur látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á högum hans á því tímabili sem hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, sbr. 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. Skal honum jafnframt verða gert að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur skv. 39. gr.“

Samkvæmt fyrirliggjandi gögnum þá hafi kærandi dvalið erlendis frá 24. til 29. janúar 2026. Í 13. og 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar sé skýrt kveðið á um þá skyldu atvinnuleitanda að vera í virkri atvinnuleit. Það sé jafnframt gert að skilyrði að umsækjandi sé staddur hér á landi, sbr. c. lið 1. mgr. 13. gr. laganna. Kærandi hafi ekki tilkynnt Vinnumálastofnun fyrir fram um þessa utanlandsferð sína, líkt og honum hafi borið samkvæmt 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. laga um atvinnuleysistryggingar. Kærandi hafi því verið beittur viðurlögum samkvæmt 1. mgr. 59. gr. laganna.

Í kæru til úrskurðarnefndarinnar greini kærandi frá að óviðráðanleg atvik hafi gert það að verkum að hann hafi ekki getað tilkynnt um ferð sína erlendis. Í því samhengi vísi kærandi til fráfalls föður síns. Hann hafi tilkynnt um ferð sína um leið og hann hafi verið boðaður á upplýsingafund þann 28. janúar 2026.

Þegar rafrænni umsókn um greiðslu atvinnuleysisbóta sé skilað þá sé umsækjendum kynnt margvísleg atriði er varði réttindi og skyldur, þar með talið að tilkynna beri um ferðir erlendis. Umsækjendur um atvinnuleysisbætur samþykki að þeir hafi lesið og skilið þær upplýsingar sem fram komi í umsókn um réttindi og skyldur umsækjenda um atvinnuleysisbætur. Kærandi hafi samþykkt framangreinda skilmála þegar hann hafi sótt um atvinnuleysisbætur hjá stofnuninni þann 10. desember 2025. Einnig hafi kæranda verið sendur tölvupóstur vegna umsóknar hans um atvinnuleysisbætur þar sem bent hafi verið á að ef farið væri erlendis þyrfti að tilkynna þar fyrir fram og skila afriti af flugfarseðlum til stofnunarinnar því til staðfestingar. Þá séu víðtækar og ítarlegar upplýsingar um réttindi og skyldur atvinnuleitanda á vefsíðu Vinnumálastofnunar. Þar sé ljóst að réttindi og skyldur atvinnuleitenda samkvæmt lögum um atvinnuleysistryggingar stofnist frá og með umsóknardegi enda séu atvinnuleysisbætur greiddar frá og með umsóknardegi skv. 29. gr. laganna. Á því tímabili sem atvinnuleitandi fái greiddar atvinnuleysisbætur beri honum að tilkynna Vinnumálastofnun um allar breytingar á högum hans, sbr. 3. mgr. 9. gr. laga um atvinnuleysistryggingar, þar á meðal um ferðir sínar utanlands. Atvinnuleitendum beri því að uppfylla allar sínar skyldur við Vinnumálastofnun á þeim tíma sem þeir séu skráðir í virkri atvinnuleit. Ekki sé fallist á að óviðráðanleg ytri atvik hafi komið í veg fyrir að kærandi hafi getað tilkynnt um dvöl sína erlendis til Vinnumálastofnunar með einhverjum af þeim fjölmörgu samskiptaleiðum sem standi atvinnuleitendum til boða.

Í máli þessu liggi fyrir að kærandi hafi látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um utanlandsferð sína líkt og honum hafi borið. Hann hafi tilkynnt um ferð sína einungis eftir að hafa fengið boð um að mæta á upplýsingafund sem haldinn hafi verið af hálfu Vinnumálastofnunar. Eins og að framan greini hafi kærandi fengið upplýsingar um réttindi sín og skyldur, þar með talið varðandi tilkynningar á dvölum erlendis. Að öllu framangreindu virtu sé það mat Vinnumálastofnunar að kærandi hafi í umrætt sinn látið hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar um atvik sem hafi haft bein áhrif á rétt hans til greiðslu atvinnuleysistrygginga og að hann skuli því sæta viðurlögum samkvæmt 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

Með vísan til alls framangreinds sé það niðurstaða Vinnumálastofnunar að kærandi skuli sæta viðurlögum í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga um atvinnuleysistryggingar.

IV.  Niðurstaða

Kærð er ákvörðun Vinnumálastofnunar um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar og að innheimta ofgreiddar atvinnuleysisbætur.

Í 59. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um viðurlög við því að láta hjá líða að veita upplýsingar eða láta hjá líða að tilkynna um breytingar á högum. Ákvæði 1. mgr. 59. gr. er svohljóðandi:

„Sá sem lætur hjá líða að veita nauðsynlegar upplýsingar skv. 14. gr. eða um annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum skal ekki eiga rétt á greiðslu atvinnuleysisbóta skv. VII. kafla fyrr en að tveimur mánuðum liðnum, sem ella hefðu verið greiddar bætur fyrir, frá þeim degi er viðurlagaákvörðun Vinnumálastofnunar er tilkynnt aðila, sbr. þó 4. mgr. og 59. gr. a. Hið sama á við þegar hinn tryggði hefur látið hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á högum hans á því tímabili sem hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögum þessum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögum þessum, sbr. 3. mgr. 9. gr. og 2. mgr. 14. gr. Skal honum jafnframt verða gert að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur skv. 39. gr.“

Samkvæmt 3. mgr. 9. gr. laga nr. 54/2006 skal sá sem telst tryggður á grundvelli laganna upplýsa Vinnumálastofnun um allar breytingar sem kunna að verða á högum hans á þeim tíma er hann fær greiddar atvinnuleysisbætur eða sætir biðtíma eða viðurlögum samkvæmt lögunum eða annað það sem kann að hafa áhrif á rétt hans samkvæmt lögunum, svo sem um námsþátttöku, tekjur sem hann fær fyrir tilfallandi vinnu og hversu lengi vinnan stendur yfir. Í 2. mgr. 14. gr. laganna kemur einnig fram að hinn tryggði skuli tilkynna Vinnumálastofnun um þær breytingar sem kunna að verða á vinnufærni hans eða aðstæðum að öðru leyti samkvæmt 1. mgr., þar á meðal um tilfallandi veikindi, án ástæðulausrar tafar. Þá segir meðal annars í 5. mgr. 14. gr. laganna að hinn tryggði skuli tilkynna um upphaf og lok veikinda til Vinnumálastofnunar án ástæðulausrar tafar. Jafnframt skuli hann skila inn læknisvottorði innan viku frá lokum veikindanna óski Vinnumálastofnun eftir því.

Í máli þessu liggur fyrir að kærandi mætti ekki á boðaðan upplýsingafund hjá Vinnumálastofnun, dags. 28. janúar 2026. Í boðun Vinnumálastofnunar var kæranda greint frá því að um skyldumætingu væri að ræða og að öll forföll bæri að tilkynna án ástæðulausrar tafar. Kærandi boðaði forföll samdægurs með skilaboðum í gegnum „Mínar síður“ á vef Vinnumálastofnunar. Í skilaboðunum kom fram að kærandi gæti ekki mætt þar sem hann væri á X vegna fjölskylduaðstæðna.

Í ljósi upplýsingaskyldu 3. mgr. 9. gr., 2. og 5. mgr. 14. gr. laga nr. 54/2006 verður fallist á það með Vinnumálastofnun að kærandi hafi brotið gegn skyldum sínum er hann tilkynnti stofnuninni ekki strax um utanlandsferð sína. Í 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 er skýrt kveðið á um beitingu viðurlaga við slíku broti, sbr. það sem að framan greinir.

Með hinni kærðu ákvörðun Vinnumálastofnunar voru einnig innheimtar ofgreiddar atvinnuleysisbætur fyrir þá daga sem hann var erlendis, eða tímabilið 24. til 29. janúar 2026, samtals að fjárhæð 44.383 kr., að meðtöldu álagi.

Í 39. gr. laga nr. 54/2006 er kveðið á um leiðréttingu á atvinnuleysisbótum. Þar segir í 2. mgr. að hafi hinn tryggði fengið hærri atvinnuleysisbætur samkvæmt 32. eða 33. gr. laganna en hann hafi átt rétt á samkvæmt álagningu skattyfirvalda eða af öðrum ástæðum beri honum að endurgreiða þá fjárhæð sem ofgreidd hafi verið, að viðbættu 15% álagi. Hið sama gildi um atvinnuleysisbætur sem hinn tryggði hafi fengið greiddar fyrir tímabil er hann uppfyllti ekki skilyrði laganna. Í sömu málsgrein segir einnig að fella skuli niður álagið samkvæmt málsgreininni færi hinn tryggði rök fyrir því að honum verði ekki kennt um þá annmarka er leitt hafi til ákvörðunar Vinnumálastofnunar. Í 1. málsl. 3. mgr. 39. gr. laga nr. 54/2006 kemur fram að heimilt sé að skuldajafna ofgreiddum atvinnuleysisbótum á móti síðar tilkomnum atvinnuleysisbótum sama einstaklings en þó aldrei hærri fjárhæð en sem nemi 25% af síðarnefndu atvinnuleysisbótunum í hverjum mánuði.

Samkvæmt framangreindu er ljóst að endurkröfuheimild Vinnumálastofnunar er meðal annars bundin við það að einstaklingur hafi fengið greiddar atvinnuleysisbætur fyrir tímabil er hann uppfyllti ekki skilyrði laganna. Í 1. mgr. 13. gr. laga nr. 54/2006 er fjallað um almenn skilyrði fyrir atvinnuleysistryggingum launamanna. Eitt af þeim skilyrðum sé að vera búsettur, með skráð lögheimili og staddur hér á landi, sbr. c. lið 1. mgr. 13. gr. Á því tímabili sem kærandi var erlendis uppfyllti hann ekki skilyrði þess að vera tryggður samkvæmt lögum nr. 54/2006, enda þá ekki staddur hér á landi. Ákvæði 2. mgr. 39. gr. laganna er fortakslaust að því er varðar skyldu til þess að endurgreiða ofgreiddar bætur. Kæranda ber samkvæmt skýru ákvæði 2. mgr. 39. gr. laganna að endurgreiða ofgreiddar atvinnuleysisbætur fyrir tímabilið 24. til 29. janúar 2026. Aftur á móti skal fella niður 15% álag færi hinn tryggði rök fyrir því að honum verði ekki kennt um þá annmarka er leitt hafi til ákvörðunar Vinnumálastofnunar. Líkt og áður greinir lét kærandi hjá líða að tilkynna Vinnumálastofnun um aðstæður sínar og er því að mati úrskurðarnefndarinnar ekki tilefni til að fella niður álagið sem stofnunin lagði á endurgreiðslukröfuna.

Með vísan til framangreinds er ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 26. febrúar 2026, um að fella niður rétt kæranda til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði á grundvelli 1. mgr. 59. gr. laga nr. 54/2006 um atvinnuleysistryggingar og að innheimta ofgreiddar atvinnuleysisbætur, staðfest.

 

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Vinnumálastofnunar, dags. 26. febrúar 2026, um að fella niður rétt A, til atvinnuleysisbóta í tvo mánuði og að innheimta ofgreiddar bætur, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Hólmfríður Birna Guðmundsdóttir