Gagnrýni á reglugerð um vistun barna með fjölþættar stuðningsþarfir svarað

Mennta- og barnamálaráðherra hefur undirritað nýja reglugerð sem miðar að því að skýra og samræma málsmeðferð þegar börn með fjölþættar stuðningsþarfir þurfa sértæka þjónustu. Stjórn Sambands íslenskra sveitarfélaga gagnrýnir reglugerðina í nýútgefinni yfirlýsingu. Reglugerðin byggir á samkomulagi ríkis og sveitarfélaga frá 19. mars og er í samræmi við þau gögn og það samtal sem lágu samkomulaginu til grundvallar. 

Samkomulag milli ríkisins og sveitarfélaga frá 19. mars 2025 kveður á um ábyrgð á rekstri og kostnaði vegna þjónustu við börn með fjölþættar stuðningsþarfir í sérhæfðum úrræðum á vegum ríkisins, utan heimilis.

Samkvæmt samkomulaginu tekur ríkið ábyrgð á fámennum og afmörkuðum hópi barna með fjölþættar stuðningsþarfir. Reglugerðinni er m.a. ætlað að afmarka þann hóp barna sem þurfa á sérhæfðum úrræðum ríkisins að halda á grundvelli samkomulagsins. Afmörkunin er mikilvæg þar sem sveitarfélög bera ábyrgð á þjónustu við fötluð börn samkvæmt lögum nr. 38/2018 um þjónustu við fatlað fólk með langvarandi stuðningsþarfir.

Fjallað er um þann hóp sem afmarkaður er í reglugerðinni á grundvelli samkomulagsins í mörgum skýrslum. Þar á meðal eru skýrsla stýrihóps um fyrirkomulag þjónustu við börn með fjölþættan vanda sem birt var í ágúst 2023, áfangaskýrslur I og II sem komu út árin 2023 og 2024, og skýrsla sérfræðingateymisins frá því í lok árs 2024.

Mennta- og barnamálaráðuneytið telur forsendurnar skýrar og að gagnrýni á reglugerðina eigi ekki við rök að styðjast. Auk ofangreindra skýrslna kom fram í samtölum og á formlegum fundum milli ríkis og sveitarfélaga sameiginlegur skilningur um að börn sem hafa mjög mikla þjónustuþörf vegna fötlunar sinnar í daglegu lífi falli ekki undir samkomulagið frá 19. mars 2025.

Grunnþjónustuþörf þessara barna leiðir fyrst og fremst af fötlun og langvarandi stuðningsþörfum. Ef sá hópur væri á ábyrgð ríkisins væri það annars konar og mun víðtækara samkomulag en það sem gert var 19. mars 2025. Slík túlkun samræmist hvorki þeim skýrslum sem unnar hafa verið um málaflokkinn né þeim áralöngu viðræðum sem fóru fram milli ríkis og sveitarfélaga áður en samkomulagið var gert.