Lundastofninn í hættu - Gætum hófs við veiðar og sölu lunda

Háfaveiðitímabil á lunda hefst miðvikudaginn 1. júlí. Á sama tíma benda nýjustu rannsóknir til þess að staða íslenska lundastofnsins sé verri en áður var talið og að svigrúm til veiða sé afar takmarkað. Af þeim ástæðum biðla Náttúruverndarstofnun og umhverfis- orku- og loftslagsráðuneytið til veiðimanna og veitingageirans að gæta hófs við lundaveiðar og sölu á lundakjöti.

Rannsóknir og vöktun á lundastofninum sýna að lunda hefur fækkað mikið við Íslandsstrendur síðustu 30 ár. Nýjar stofngreiningar benda til þess að stofninn sé enn á niðurleið, og væri það jafnvel þótt engar veiðar ættu sér stað. Helstu skýringar eru taldar vera hlýnun sjávar og þar með minna fæðuframboðs.

Jafnframt benda nýjar niðurstöður úr neyslukönnunum til þess að raunveruleg veiði kunni að vera umtalsvert meiri en opinberar veiðitölur gefa til kynna. Ef þær vísbendingar reynast réttar eykst óvissa um áhrif veiða á stofninn, sem undirstrikar mikilvægi þess að byggja veiðistjórnun á traustum upplýsingum.

Ár hvert eru heimilar lundaveiðar þar sem þær teljast til hlunnindaveiða skv. 3. mgr. 18. gr. laga um vernd, friðun og veiðar villtra dýra nr. 64/1994. Friðunarákvæði laganna ná ekki til þess að takmarka slík hlunnindi. Stór hluti af lundaveiðiafla hvers árs er seldur til veitingahúsa og því eru veiðimenn hvattir til að gæta hófs við veiðar. Biðlað er til veitingahúsa að skoða til hlítar hvort lundi eigi heima á þeirra matseðli í ljósi viðkvæmrar stöðu stofnsins og að veiðar úr honum geti vart talist sjálfbærar.

„Þegar hlýnun sjávar vegna loftslagsbreytinga veldur takmarkaðra fæðuframboði lundans er það skýr áminning fyrir okkur Íslendinga um tengslin milli loftslagsbreytinga og hnignunar líffræðilegrar fjölbreytni. Lundinn er ekki aðeins sérstaklega fallegur fugl og mikilvægur hluti af íslenskri náttúru, heldur einnig eitt helsta tákn Íslands sem áfangastaðar. Nýjustu upplýsingar um hnignun lundastofnsins og vísbendingar um meiri veiði en opinberar veiðitölur gefa til kynna eru því verulegt áhyggjuefni sem við tökum mjög alvarlega og viðbrögð vegna stöðunnar eru nú til skoðunar, meðal annars hvort bregðast þurfi við á komandi þingi.” segir Jóhann Páll Jóhannsson, umhverfis-, orku- og loftslagsráðherra.

Rannsóknir á stöðu lundastofnsins munu halda áfram á næstu misserum. Þangað til frekari gögn liggja fyrir, gefa núverandi niðurstöður tilefni til varfærni við nýtingu stofnsins.