Mál nr. 55/2025. Ákvörðun kærunefndar útboðsmála.

Ákvörðun kærunefndar útboðsmála 29. apríl 2026
í máli nr. 55/2025:
Vaisala Oyj
gegn
Fjársýslu ríkisins og
Meteopress spol s.r.o

Lykilorð
Sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar aflétt.

Útdráttur
Kærunefnd útboðsmála féllst á kröfu varnaraðila um að aflétta sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar, sbr. 2. mgr. 107. gr. og 1. mgr. 110. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup.

Með kæru móttekinni hjá kærunefnd útboðsmála 17. nóvember 2025 kærði Vaisala Oyj (hér eftir „kærandi“) ákvörðun Fjársýslu ríkisins (hér eftir „varnaraðili“) f.h. Veðurstofu Íslands um að hafna tilboði hans og velja tilboð Meteopress spol s.r.o 5. nóvember 2025 í útboði nr. 23227 auðkenndu „C-band Weather Radar, to be located in Iceland.“

Kærandi krefst þess að kærunefnd útboðsmála felli úr gildi ákvörðun varnaraðila frá 5. nóvember 2025, um að hafna tilboði kæranda og velja tilboð Meteopress spol s.r.o. Þess er jafnframt krafist að kærunefnd útboðsmála láti í ljós álit sitt á skaðabótaskyldu varnaraðila gagnvart kæranda. Í öllum tilvikum er þess krafist að kærunefnd útboðsmála ákveði að varnaraðili greiði kæranda málskostnað að skaðlausu samkvæmt mati nefndarinnar eða framlögðu málskostnaðaryfirliti, sbr. 3. mgr. 111. gr. laga nr. 120/2016. Kærandi krefst þess einnig að fá aðgang að öllum tilboðsgögnum Meteopress spol s.r.o með vísan til 1. mgr. 15. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993, sbr. einnig reglur upplýsingalaga nr. 140/2012, en ella krefst kærandi aðgangs að þeim gögnum sem Meteopress spol s.r.o lagði fram og varpað geta ljósi á kæruefni málsins.

Varnaraðili krefst þess í greinargerð sinni 1. desember 2025 að kærunefnd útboðsmála aflétti sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar og hafni öllum kröfum kæranda með endanlegum úrskurði.

Meteopress spol s.r.o (hér eftir „Meteopress“) krefst þess í greinargerð sinni 1. desember 2025 að kærunefnd útboðsmála hafni öllum kröfum kæranda og aflétti sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar.

Kærandi lagði fram frekari athugasemdir í málinu 16. febrúar 2026.

Kærunefnd útboðsmála tilkynnti aðilum málsins með tölvupósti 10. mars 2026 að ákveðið hefði verið að kalla Magnús Helga Steinarsson sem sérfræðing til ráðgjafar og aðstoðar nefndinni í málinu með vísan til heimildar 2. mgr. 104. gr. laga nr. 120/2016. Aðilar málsins gerðu ekki athugasemdir við það og var skipunarbréf hans undirritað 13. mars 2026.

Í þessum hluta málsins verður tekin afstaða til fyrrgreindra krafna varnaraðila um að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar verði aflétt en úrlausn málsins bíður að öðru leyti endanlegs úrskurðar.

I

Varnaraðili auglýsti fyrir hönd Veðurstofu Íslands útboð um kaup á svokallaðri C-band veðurratsjá. Í grein 1.1 í útboðsgögnum kom fram að Veðurstofa Ísland ræki í dag þrjár slíkar veðurratsjár og í útboðinu væri stefnt að því að kaupa eina til viðbótar en á næstu árum væri stefnt að því að kaupa allt að þrjár veðurratsjár til viðbótar á næstu fimm árum. Í grein 1.1.1 kom fram að markmiðið með innkaupunum væri meðal annars að tryggja hámarks gæði með því að kaupa nútímalega og viðhaldslitla veðurratsjá. Veðurstofa Íslands myndi leggja til turn og hýsingu en bjóðandi myndi sjá um uppsetningu stöðvarinnar sjálfrar. Í grein 1.1.2 var tekið fram að á meðal útboðsgagna væri viðauki auðkenndur „Annex 1.8.6 Offer - Requirements“, og skyldu bjóðendur fylla hann út ásamt töflu 5 í viðaukanum. Með því að fylla út viðaukann staðfestu bjóðendur að tilboð þeirra uppfyllti kröfur útboðsgagna.

Í kafla 1.2 og undirgreinum í útboðsgögnum komu fram kröfur um tæknilega og faglega getu. Skyldi bjóðandi hafa að lágmarki 4 ára reynslu af uppsetningu veðurratsjárstöðva, sbr. grein 1.2.5. Bjóðandi skyldi leggja fram með tilboði sínu lista yfir tvö sambærileg verkefni á síðastliðnum fjórum árum, sem væru sambærileg í stærð og ferli. Þá skyldi bjóðandi einnig leggja fram eitt meðmælabréf hið minnsta frá viðskiptavini þar sem sambærileg lausn hafi verið nýtt.

Í grein 1.3.2 og undirgreinum hennar í útboðsgögnum komu fram þær lágmarkskröfur sem gerðar væru til búnaðarins. Í grein 1.3.2.1 komu fram tilteknar kröfur um skönnunaraðferð með stöðugt vinnuhlutfall (e. Constant duty cycle scan strategy), ásamt töflu þar sem púlslengdum (e. pulse lengths) var lýst. Í lýsingu í greininni kom m.a. fram að segulgeislasendir (e. magnetron transmitter) skyldi geta sent púlslengdir á milli 0,5 µs og 2 µs, og jafnframt skyldi hálfleiðarasendir (e. solid-state transmitter) skyldi geta sent púlslengdir á milli 0,5 µs og 100 µs. Þá kom fram í grein 1.3.6 að meðaltími milli alvarlegra bilana (e. Mean time between critical failure) fyrir búnaðinn skyldi vera 15.000 klukkustundir eða minna.

Valforsendur komu fram í kafla 1.4 í útboðsgögnum. Þar kom fram að verð myndi gilda 60% af lokaeinkunn og yrði einkunnum fyrir verð raðað í röð eftir þeirri formúlu sem fram kom í grein 1.4.1. Þá gilti gæði 40% af lokaeinkunn samkvæmt grein 1.4.2. Kom fram í greininni að bjóðendur skyldu fylla inn viðauka 1.8.6 og einkunn fyrir þennan hluta yrði einnig raðað í röð eftir þeirri formúlu sem fram kom í greininni.

Í töflu 5 í viðauka 1.8.6 var kröfum til búnaðarins frekar lýst. Að því er varðar þau atriði sem kæra málsins snýr að skal fyrst nefnt að í lið ID 4 voru gerðar kröfur til mikils áreiðanleika (e. High availability). Í liðnum kom fram að auka stig fengjust fyrir þennan lið ef meðaltími milli alvarlegra bilana væri meiri en 25.000 klukkustundir, þ.e. fimm auka stig fyrir hverja 5.000 klukkustundir. Væri mest hægt að fá 25 stig fyrir þennan lið. Kom fram í útskýringum við þennan lið að bjóðandi yrði að leggja fram meðmæli viðskiptavina um afköst og viðhaldsskrár fyrir sambærileg kerfi síðastliðin 5 ár að lágmarki. Skyldu þar koma fram útreikningar og niðurstöður prófana fyrir líftíma íhluta við dæmigerðar aðstæður, auk gagna frá framleiðanda íhluta þar sem fram kæmi áætlaður líftími og leiðréttingastuðlar.

Í lið ID 7 komu fram kröfur til umhverfisþátta (e. Environment). Skyldi bjóðandi leggja fram upplýsingar um uppsetningu búnaðar í sambærilegu umhverfi m.t.t. veðurfars og hitastigs, sem lýst væri í viðauka 1.8.8. Í lið ID 8 voru gerðar kröfur til reynslu (e. Experience), sbr. kafla 1.2 og lýst var hér að framan.

Í lið ID 23 voru gerðar kröfur um orkunotkun búnaðarins (e. Power consumption). Samkvæmt fyrirmælum liðarins yrðu gefin 10 stig fyrir 4kW meðalorkunotkun og 7kW hámarksorkunotkun eða minna; 20 stig fyrir 3kW meðalorkunotkun og 5kW hámarksorkunotkun eða minna; og 30 stig fyrir 1kW meðalorkunotkun og 2kW hámarksorkunotkun eða minna.

Í lið ID 60 var fjallað um næmni búnaðar á ratsjárstað (e. Sensitivity of radar system at LAT site). Skyldu bjóðendur lýsa tæknilegum eiginleikum ratsjárkerfisins, sýnatökuaðferðum, skönnunaraðferðum, gagnasöfnunargetu og formúlu til að reikna út endurkast. Þá skyldi einnig fylgja með tilboði bjóðenda staðfesting á líkindadreifingu á endurkastsgreiningum á gögnunum samkvæmt fyrirmælum liðarins. Næmni fyrir staka púlsa fyrir allar gagnategundir ratsjárinnar skyldi miða við 50 km drægni, 150 drægnibil, 1 gráðu upplausn og snúning miðað við 2 snúninga á mínútu skyldi vera að minnsta kosti -8,0 dBZ. Í lið ID 61, sem fjallaði einnig um næmni búnaðar á ratsjárstað, kom fram að viðbótarstig yrðu gefin þegar næmni yrði bætt, þ.e. alls 8 stig fyrir hvert 0,5 dBZ í næmnibætingu, og alls væri hægt að fá 160 stig fyrir þennan lið.

Tilboð voru opnuð 22. október 2025 og bárust þrjú tilboð. Kostnaðaráætlun varnaraðila nam 1.480.000 evrum. Meteopress átti lægsta tiboðið og nam það 1.318.352 evrum. Kærandi átti næstlægsta tilboðið sem nam 1.398.000 evrum. Hinn 5. nóvember 2025 tilkynnti varnaraðili að ákveðið hefði verið að velja tilboð Meteopress. Í tilkynningu varnaraðila var jafnframt upplýst um einkunnagjöf allra tilboða og kom fram að tilboð Meteopress hefði fengið 33,85 stig fyrir gæði og 60 stig fyrir verð, eða alls 93,85 stig. Tilboð kæranda hlaut 36,53 stig fyrir gæði og 56,58 stig fyrir verð, eða alls 93,11 stig.

Kærandi óskaði í kjölfar þessa eftir rökstuðningi frá varnaraðila fyrir ákvörðun um að velja tilboð Meteopress, auk þess sem kærandi óskaði eftir því að fá að sjá tilboðsgögn félagsins. Varnaraðili svaraði beiðni kæranda 14. nóvember 2025 og veitti aðgang að tilteknum gögnum úr tilboði félagsins en synjaði um afhendingu annarra með vísan til 1. mgr. 17. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup.

II

Kærandi byggir á því að samkvæmt þeim gögnum sem hann hafi fengið aðgang að þá megi ætla að Meteopress hafi haldið því fram í tilboði sínu að meðaltími milli alvarlegra bilana fyrir allt þeirra veðurratsjárkerfi sé yfir 50.000 klukkustundir. Þó svo kærandi hafi ekki fengið að sjá tilboðsgögn félagsins að öllu leyti megi draga þessa ályktun út frá þeirri staðreynd að tilboð félagsins hafi fengið fullt hús stiga fyrir áreiðanleika, sbr. lið ID 4 í stigablaði. Kærandi telji að ómögulegt sé að ná svo háu gildi fyrir veðurratsjárkerfi, þegar horft sé á það sem eina heild, miðað við fjölda íhluta sem þurfi í veðurratsjá. Vísar kærandi til þess að almenn viðurkennd aðferð til að reikna út meðaltíma milli bilana og meðaltíma milli alvarlegra bilana horfi heildstætt á ratsjárkerfið og sé skilgreind í staðlinum MIL-HDBK-217F. Samkvæmt honum ætti gildi meðaltíma milli alvarlegra bilana fyrir allt kerfið í grunninn að reiknast sem öfugt gildi summu bilunartíðni einstakra mikilvægra íhluta. Í kæru málsins er í þessu sambandi tekin upp formúla til frekari skýringa á þessu.

Kærandi hafi greint 43 íhluti sem taka eigi með í reikninginn þegar reiknaður er út meðaltími milli alvarlegra bilana fyrir allt WRS300 kerfið sem kærandi framleiði, án þess að telja með íhluti eins og hitaskynjara, sem gætu aðeins valdið smávægilegum bilunum.

Mörg veðurratsjárkerfi innihaldi svonefndar ónauðsynlegar undireiningar (e. Redundant sub-assemblies), svo sem akstursbúnað fyrir stefnu eða SSPA sendieiningar í WRS300 kerfinu, sem kærandi hafi boðið í hinu kærða útboði. Gildi fyrir meðaltíma milli alvarlegra bilana fyrir slíkar einingar skuli nota í útreikningi fyrir allt kerfið í stað þess að taka alla þessa íhluti með. Aðferðir til að taka tillit til ónauðsynlegra undireininga geti verið mismunandi milli ratsjárframleiðenda. Þannig telji kærandi slíkar ónauðsynlegar undireiningar aðeins með einu sinni í útreikningi á meðaltíma milli alvarlegra bilana og forðast þannig lækkun á því gildi vegna aukins fjölda íhluta.

Sem dæmi um aðra aðferð megi horfa á svokallað áreiðanleikablokkmynd (e. Reliability block diagram), þar sem gildi meðaltíma milli alvarlegra bilana sé reiknað út frá áreiðanleikauppbyggingu frekar en einfaldri samlagningu. Með slíkri aðferð verði gildi meðaltíma milli alvarlegra bilana fyrir ónauðsynlegar undireiningar hærra en gildið fyrir einn íhlut, sem sé eðlileg niðurstaða. Enn annar valkostur sé að nota leiðréttingar sem byggist á reynslu, þar sem raunverulegt gildi fyrir meðaltíma milli bilana, byggt á reynslu framleiðanda, sé mjög frábrugðið fræðilega gildinu. Kærandi noti slíka reynslubundna leiðréttingu fyrir suma íhluti í WRS300 kerfið sitt, sem sé byggt á reynslu af uppsettum grunni yfir 200 C-band veðurratsjáa sem noti þessa íhluti.

Óháð þeirri aðferð sem framleiðandi noti fyrir ónauðsynlegar undireiningar og að teknu tilliti til mismunar á veðurratsjárkerfum milli framleiðenda telji kærandi útilokað að hægt sé að framleiða heilt veðurratsjárkerfi með aðeins 20 mikilvægum íhlutum eða undirkerfum. Jafnvel þótt unnt sé að gildi meðaltíma milli bilana upp á aðeins eina milljón klukkustunda fyrir vélræna íhluti eins og loftnetsdiskinn, sé óraunhæft að halda því fram að allir íhlutir eða undirkerfi sem notuð séu í ratsjárkerfinu hafi svo hátt gildi vegna meðaltíma milli bilana.

Í tilboði kæranda komi fram að hann telji að gildið fyrir meðaltíma milli alvarlegra bilana fyrir allt WRS300 veðurratsjárkerfið hans sé rúmlega 10.000 klukkustundir. Með því að nota aðrar aðferðir fyrir ónauðsynlegar undireiningar, eins og áður voru nefndar, myndi það gildi aðeins aukast lítillega. Jafnvel þótt allir ónauðsynlegir íhlutir yrðu fjarlægðir úr útreikningunum væri aukningin á þessu gildi fyrir allt kerfið um það bil 3.000 klukkustundir. Ástæðan sé sú að veðurratsjá sé flókið kerfi með mikinn fjölda íhluta, jafnvel þótt kerfið innihaldi ónauðsynlegar undireiningar. Því telji kærandi að búnaður Meteopress uppfylli ekki í reynd þær kröfur sem stigagjöfin bendi til. Meteopress hafi aðeins sett upp fáar sambærilegar ratsjástöðvar og aðeins á nýliðnum árum, í mesta lagi tvær með nákvæmlega sömu stillingu og þeir hafi boðið í hinu kærða útboði. Hafi Meteopress því enga tölfræðilega né reynslubundna leið til að sanna áreiðanleika ratsjárkerfisins sem það hafi boðið.

Kærandi bendir einnig á að Meteopress hafi hlotið fullt hús stiga undir liðnum orkunotkun, sbr. lið ID 23. Slíkur stigafjöldi bendi til þess að orkunotkun veðurratsjárinnar sé minni en 1 kW og að hámarksnotkun sé undir 2 kW. Kærandi telji ómögulegt að fullkomin veðurratsjá sem óskað hafi verið eftir nýti jafn litla orku. Dæmigert nýtingarhlutfall háafleiðara-aflmagnara (e. solid-state power amplifier) veðurratsjársendis í rekstri sé ~10%. Samkvæmt því sé meðalútgangsafl kerfisins 10% af hámarksafköstum sendis. Ef Meteopress hafi tilgreint 10 kW hámarksafköst sendis þá gefi það til kynna að heildarkerfi hafi meðalorkunotkun undir 1 kW. Að mati kæranda gangi fullyrðing kæranda um að heildarkerfið hafi meðalorkunotkun undir 1 kW og hámarksnotkun undir 2 kW gegn eðlisfræðilögmálum, enda geti ekkert kerfi, hvorki rafrænt eða vélrænt, framleitt meiri orku en það noti.

Við framleiðslu og rekstur veðurratsjáa sé almennt gengið út frá þeirri staðreynd að dæmigerð virkni háafleiðara-aflmagnara sé 35%. Þá séu veðurratsjár sem nýttar séu til langdrægra veðurmælinga almennt stilltar þannig að þær sinni hámarksgetu eða því sem næst. Miðað við þessar forsendur myndi aðeins sendirinn í 10 kW kerfi nýta ~3,5 kW. Við þetta bætist svo aðrir hluta ratsjárinnar með öllum nauðsynlegum íhlutum, sem nýti um 600-700 W.

Kærandi árétti að Meteopress bjóði vissulega upp á litlar og aflminni C-bands veðurratsjár, en í hinu kærða útboði hafi verið óskað eftir afkastamikilli ratsjá með mun stærra stoð- og grunnkerfi, hjálpareiningum og öflugum sendi umfram þær minni gerðir sem Meteopress bjóði upp á. Þá bendi kærandi á að mögulegt sé að stilla WRS300 veðurratsjána, sem kærandi hafi boðið, til að starfa með aðeins 1-2 háafleiðara-aflmagnara sendieiningum, lágu nýtingarhlutfalli og mjög lítilli orkunotkun (undir 1 kW). Á hinn bóginn myndi slík stilling ekki samræmast þeim markmiðum sem varnaraðili Veðurstofa Íslands hafi sett fram í útboðsgögnum. Það stoði því lítið að miða orkunotkun við lágmarksstillingu sem sjaldan eða aldrei yrði nýtt í raun og veru.

Kærandi hafi tilgreint orkunotkun í tilboði sínu sem hafi verið byggð á raunverulegum mælingum sem gerðar hafi verið á nákvæmlega eins kerfi og boðið hafi verið. Mælingarnar hafi verið hluti af raföryggisprófunum Eurofins, sem sé óháður þriðji aðili, og þær hafi tekið mið að tilteknum raföryggisstaðli. Sú orkunotkun sem kærandi hafi tilgreint í tilboði sínu miðist þannig við alveg eins mælingar og Veðurstofa Íslands hyggist framkvæma með ratsjánni. Kærandi telji afar ósennilegt að Meteopress búi yfir tæknilegri lausn sem hafi þá yfirburði sem stigagjöf í útboðinu bendi til. Því gruni kæranda að fullyrðingar Meteopress um orkunotkun séu annað hvort ekki byggðar á sams konar veðurratsjárkerfi og hið kærða útboð hafi lotið að, eða að mælingar á orkunotkun stafi ekki frá óháðum þriðja aðila í samræmi við reglur Evrópusambandsins. Þá kunni einnig að vera að Meteopress byggi upplýsingar um orkunotkun ekki á þeirri stillingu sem ætla verði að Veðurstofa Íslands muni nýta.

Þá telji kærandi óvíst hvort Meteopress uppfylli skilyrði um umhverfi, sbr. lið ID 7, og reynslu, sbr. lið ID 8. Þannig dragi kærandi í efa að félagið hafi áður sett upp sambærilega ratsjá í sambærilegu umhverfi, og byggist þessi afstaða kæranda á þátttöku hans í öðrum alþjóðlegum útboðum og þekkingu kæranda á ratsjám sem hafi verið sett upp á heimsvísu. Kærandi geti þó ekki fullyrt neitt um þetta án þess að fá að sjá tilboðsgögn Meteopress. Kærandi telji jafnframt einsýnt að horfa þurfi til uppsetningar sem sé sambærileg að stærð við þá sem Veðurstofa Íslands hafi verið að óska eftir að því er varðar getu ratsjárinnar til að þola mikinn vind og kulda, sbr. lið ID 7. Ástæðan sé meðal annars sú að vindálag sem ratsjáin og ratsjárhlíf þurfi að þola við uppsetningu og notkun standi í beinu hlutfalli við stærð ratsjárloftnetsins. Miðað við fyrirliggjandi upplýsingar virðist Meteopress aðeins hafa sett upp eina sambærilega veðurratsjá í Afríku en kærandi viti ekki til þess að fyrirtækið hafi sett slíkan búnað upp í öðrum heimsálfum. Félagið hafi sett upp C-bands ratsjár með litlu loftneti og léttu grunnneti annars staðar, t.d. í Suður-Ameríku og í Frakklandi, en slíka ratsjár geti ekki talist sambærilega þeirri sem óskað hafi verið eftir í hinu kærða útboði. Aðrar ratsjár sem félagið hafi sett upp í köldu loftslagi séu í mið-Evrópu, en þær séu einnig ekki sambærilegar.

Kærandi telur auk framangreinds að hann hafi átt rétt á fleiri stigum fyrir lið ID 61. Telji kærandi að næmni væri -16,0 dB og því ætti kærandi að fá 128 stig. Hins vegar hafi verið lagt á herðar kaupanda að meta hvort kærandi ætti einnig að fá 32 viðbótarstig, fyrir 6 dB aukna næmni með 190 µs púlsinum og 300 m upplausn. Ástæðan væri sú að mismunandi drægnisupplausn hafi verið tilgreind undir lið ID 60, þ.e. 300 m á móti 150 m. Kærandi hafi ekki fengið þessi 32 viðbótarstig, þrátt fyrir að skýrt hafi verið tekið fram í kröfunni að aukastig yrðu veitt með betri næmni, þ.e. 8 stig fyrir hvert 0,5 dBZ skref í næmnisbót, að hámarki 160 stig. Í þessum efnum bendi kærandi á að veðurratsjá hans, WRS300, sé eina veðurratsjáin á markaðnum sem geti sent frá sér mjög langan, 190 µs púls, sem þýði að miðað við útreikninginn sem hafi byggt á 100 µs púls væri orkan sem send væri frá ratsjá kæranda 1,9 sinnum meiri en sú sem reiknuð væri og því væri næmnin verulega bætt. Ekki hafi verið skilgreint undir lið ID 61 að næmnisbótin ætti að nást með 150 m upplausn, sem kærandi telji að hafi verið gefin vegna samræmis við útreikning á lágmarks ásættanlegri næmni í kröfu liðar ID 60. En jafnvel þótt 150 m upplausn væri notuð í þágu samræmis til að reikna út viðbótarnæmnina einnig fyrir lið ID 61 væri aukningin þökk sé 190 µs púlsinum á WRS300 um það bil 3 dB og heildarnæmnin væri -19 dB.

Í frekari athugasemdum kæranda er bent á að á kaupanda hvíli ákveðnar heimildir og eftir atvikum skyldur til að sannreyna upplýsingar sem bjóðendur veiti í útboðum, sbr. t.d. 5. mgr. 66. gr. og 6. mgr. 79. gr. laga nr. 120/2016. Bjóðendur verði að geta treyst því að kaupandi geri allt sem í hans valdi standi að ganga úr skugga um réttmæti veittra upplýsinga annarra bjóðenda. Þetta eigi ekki síst við þegar fram séu komnar rökstuddar og málefnalegar athugasemdir er varði réttmæti veittra upplýsinga. Af svörum varnaraðila í greinargerð hans í máli þessu verði ekki annað ályktað en að kaupandi hafi ekki gætt að þessari skyldu sinni með viðeigandi hætti, hvorki við val á tilboði Meteopress né heldur í kjölfar þess að kæran hafi verið lögð fram.

Kærandi taki fram að hann hafi fengið afar takmarkaðan aðgang að tilboðsgögnum Meteopress, sem geri kæranda erfitt um vik að hrekja fullyrðingar varnaraðila og Meteopress um áreiðanleika ratsjárkerfis félagsins og meðaltíma milli alvarlegra bilana. Því árétti kærandi kröfu sína um afhendingu allra tilboðsgagna Meteopress og hafni þeirri víðtæku túlkun sem varnaraðili virðist leggja til grundvallar við mat á því hvaða gögn teljist viðkvæmar og/eða trúnaðarupplýsingar í skilningi 17. gr. laga nr. 120/2016. Hvað sem því líði liggi þó fyrir að um sé að ræða gögn sem byggi á rekstri félagsins á sambærilegum veðurratsjám í Austurríki og Tékklandi. Samkvæmt þeim gögnum sem kærandi hafi aflað sér hafi fyrsta virka frumgerð af C-band veðurratsjá Meteopress verið sett upp síðari hluta árs 2021, eða fyrir rúmlega fjórum árum, en ekki sex árum eins og varnaraðili og Meteopress haldi fram. Það samsvari tæplega 40.000 klukkustundum og nái þar með ekki 50.000 klukkustunda kröfunni. Að auki verði ekki annað ráðið en að þær ratsjár sem um ræði í Tékklandi og Austurríki séu ólíkar þeirri ratsjá sem Meteopress hafi boðið í hinu kærða útboði. Í öllu falli hafi þær ekki verið í samræmi við forsendur útboðsgagna við uppsetningu og við upphafsstig mælinga. Í Austurríki virðist veðurratsjáin upphaflega hafa verið lítil X-band stöð með u.þ.b. 10 sinnum minna sendiafl en núverandi búnaður Meteopress, auk þess sem loftnet búnaðarins hafi verið nokkru minna. Hið sama megi segja um stöðina í Tékklandi. Telji kærandi ótækt að rekstrargögn sem grundvallist að nokkru eða öllu leyti á upplýsingum um ratsjár sem uppfylli ekki að öllu leyti forsendur útboðsins, séu lögð til grundvallar við mat kaupanda á hinum boðna búnaði.

Kærandi bendi að auki á að meðaltími milli alvarlegra bilana sé meðalgildi og því ætti tilgreining þess að byggja á mörgum uppsetningum af sömu gerð búnaðar til ákveðins tíma, en ekki 1-2 frumgerðum. Þá séu töluverð líkindi milli hönnunar á ratsjárbúnaði kæranda og Meteopress og byggi kærandi á því að staðhæfingar Meteopress um þetta gildi standist ekki þar sem félagið virðist þá halda því fram að ratsjárbúnaður þess sé yfir 500% áreiðanlegri en ratsjárbúnaður kæranda. Slíkur munur á búnaði sé ómögulegur, að mati kæranda. Hið sama eigi við um lið ID 23 um orkunotkun.

III

Varnaraðili vísar til þess að við mat á tilboðum verði að ganga út frá þeirri grundvallarreglu útboðsréttar að bjóðendur beri sjálfir ábyrgð á því að veita réttar upplýsingar í tilboðum sínum. Kaupandi sé jafnframt almennt í rétti að byggja á þeim staðhæfingum sem bjóðendur leggi fram, enda sé röng upplýsingagjöf ekki aðeins ósamrýmanleg meginreglum opinberra innkaupa heldur geti hún haft í för með sér alvarleg réttaráhrif fyrir bjóðendur, sbr. m.a. i. lið 6. mgr. 68. gr. laga nr. 120/2016. Varnaraðili hafni fullyrðingu kæranda þess efnis að Meteopress hafi ekki sýnt fram á áreiðanleika boðins búnaðar, sbr. lið ID 4. Útboðsgögn hafi gert skýlausa kröfu um að bjóðandi sýni fram á meðaltíma milli alvarlegra bilana og að gæðastig yrðu veitt í áföngum fyrir hverjar 5.000 klukkustundir umfram 25.000 klukkustundir, að hámarki 25 stig. Meteopress hafi lagt fram ítarleg gögn um þetta gildi sem hafi byggt á rekstri sambærilegra veðurratsjáa félagsins, meðal annars frá Austurríki og í Tékklandi, þar sem búnaðurinn hafi verið í stöðugum rekstri í rúm sex ár. Slík rekstrarsaga spanni tímabil sem sé vel umfram 50.000 klukkustunda viðmiðið og samsvari og styðji þannig rökstudda fullyrðingu Meteopress um að gildi þetta væri yfir 50.000 klukkustundir. Gögnin hafi einnig innihaldið ummæli notenda og viðhaldssögu sem hafi staðfest áreiðanleika búnaðarins.

Þá bendi varnaraðili á að kærandi hafi upplýst í tilboðsgögnum sínum að boðinn búnaður hans hafi einungis verið á markaði í um tvö ár og að fyrirtækið hefði ekki aðgang að rekstrargögnum sem sýni gildið í raunverulegum aðstæðum. Kærandi hafi hins vegar reist stigagjöf sína alfarið á fræðilegum útreikningum byggðum á erlendum stöðlum og gagnagrunnum, sem séu almennar áreiðanleikavíddir fyrir rafeindahluti. Fræðileg nálgun geti þó ekki komið í stað eiginlegra rekstrargagna þegar slík gögn liggi fyrir frá öðrum bjóðanda.

Varnaraðili andmælir einnig fullyrðingu kæranda þess efnis að stigagjöf Meteopress vegna orkunotkunar sé röng, sbr. lið ID 23. Kærandi hafi byggt þessi sjónarmið sín á þeirri forsendu að veðurratsjár sem byggi á háafleiðara-aflmagnara (e. Solid-State Power Amplifier) geti ekki náð þeim orkueiginleikum sem Meteopress tilgreini. Þessi fullyrðing kæranda sé hins vegar röng, bæði tæknilega og út frá útboðsskilmálum. Varnaraðili hafi fengið staðfest við yfirferð tilboða að búnaður Meteopress næði þeim orkugildum sem um ræði. Félagið hafi lagt fram skýrar upplýsingar um orkueiginleika kerfisins, sem byggi á þeirra eigin mælingum og rekstrarupplýsingum. Þá hafi verið tekið fram í útboðsgögnum að orkunotkun yrði metin út frá þeim gögnum og mælingum sem bjóðandi legði fram, og ekki hafi verið að sjá neitt ósamræmi milli lýstra eiginleika Meteopress og annarra tæknilegra forsendna í tilboðinu. Að auki bendi varnaraðili á að kærandi hafi með þessu einnig verið að gera athugasemd við eigin stigagjöf, þar sem hann hafi einnig notfært sér eiginleika búnaðarins á þann hátt að geta keyrt búnaðinn á hálfum útsendingarstyrk til þess að fá fleiri gæðastig í þessum lið. Mat varnaraðila á tæknilegum atriðum og stigagjöf hafi verið framkvæmt með sama hætti hjá öllum bjóðendum og samræmi við meginreglur um jafnræði og gagnsæi.

Varnaraðili hafni einnig sjónarmiðum kæranda þess efnis að Meteopress uppfylli ekki kröfur um umhverfi, sbr. lið ID 7, og um reynslu, sbr. lið ID 8. Meteopress hafi lagt fram ítarleg gögn sem staðfesti bæði umfang reynslu og uppsetningar í sambærilegu veðurfari í Tékklandi og í Austurríki, sem séu staðsettar á svæðum sem búi við sambærileg veðurfarsleg skilyrði og á uppsetningarstað hér á landi. Sérfræðingar hjá Veðurstofu Íslands hafi staðfest að þessar upplýsingar hafi verið fullnægjandi og hafi uppfyllt kröfur útboðsgagnanna um sambærilegt umhverfi. Að því er varðar kröfu um reynslu hafi Meteopress skilað inn gögnum um fjölda sambærilegra verkefna og umsagnir notenda, m.a. frá Austurríki. Engin gögn styðji þá fullyrðingu kæranda að þessi gögn séu á einhvern hátt ófullnægjandi eða ómarktæk, heldur séu þau þvert á móti greinargóð og studd áreiðanlegum tilvísunum.

Að því er varðar stigagjöf kæranda þá telji varnaraðili að þau sjónarmið kæranda, um að hann hafi átt að fá fleiri stig, eigi sér ekki stoð í gögnum málsins. Varnaraðili bendi á í þessu sambandi að krafa í lið ID 60 hafi verið sú að óskað væri eftir mælingum sem byggðu á 150 metra drægniupplausn og það sé ekki hægt að víkja frá þeirri kröfu þótt kærandi telji sig geta aukið næmni með 300 metra drægniupplausn. Þá hafi komið skýrt fram í útboðsgögnum að óskað væri eftir búnaði sem vinni á púlslengd á bilinu 0,5 – 100 µs. Eðli málsins samkvæmt þurfi allar mælingar að miðast við þær kröfur. Vísan kæranda til mælingar með 190 µs púls með 300 metra drægni, til að auka næmi, sé því ekki í samræmi við kröfur útboðsins og útreikningar kæranda taki þannig mið af forsendum sem séu beinlínis ósamrýmanlegar þeim kröfum sem skilgreindar hafi verið í útboðsgögnum.

Varðandi mat kæranda á næmni með stafrænni næmnisaukningu sem sé í þeirra búnaði sé eingöngu fyrir mæliþætti endurkastsmælinga. Útboðsgögn hafi gert kröfu um að næmni mælinga skyldu uppfylla fyrir alla mæliþætti mælinga en ekki einungis fyrir mæliþætti endurkastsmælinga.

Að því er varðar kröfu kæranda um aðgang að tilboðsgögnum Meteopress þá bendir varnaraðili á að aðgangur að gögnum samkvæmt upplýsingalögum og stjórnsýslulögum feli ekki í sér rétt til þess að fá afhentar upplýsingar sem teljist viðkvæmar trúnaðarupplýsingar í skilningi 1. mgr. 17. gr. laga nr. 120/2016. Varnaraðili hafi þegar veitt kæranda aðgang að tilteknum tilboðsgögnum Meteopress sem ekki hafi fallið undir trúnaðargögn og hafi kærandi þannig þegar fengið aðgang að öllum þeim upplýsingum sem unnt hafi verið að veita.

Meteopress andmælir málatilbúnaði kæranda um að allar veðurratsjár, eins og þær sem hið kærða útboð hafi snerist um, séu að mestu leyti eins þar sem þær notist við sömu tegund tækni og samskonar íhluti. Félagið hafi lagt fram ítarleg gögn um tíðni meðaltíma milli alvarlegra bilana sem hafi byggst á rekstri sambærilegra veðurratsjáa í Austurríki og Tékklandi. Búnaðurinn hafi þar verið í stöðugum rekstri í rúm sex ár og spanni því tímabil umfram 50.000 klukkustunda viðmiðið. Meteopress hafi einnig í kjölfar kæru kæranda í máli þessu framkvæmt ítarlega endurskoðun á útreikningum sínum sem hafi sýnt að tíðni meðaltíma milli alvarlegra bilana væri rúmlega 51.000 klukkustundir. Staðhæfing kæranda, um að Meteopress hafi enga tölfræðilega eða reynslubundna leið til að sanna áreiðanleika ratsjárkerfisins eigi því ekki við nein rök að styðjast.

Meteopress andmælir jafnframt fullyrðingu kæranda um að upplýsingar þess um orkunotkun væru rangar og byggi á óraunhæfum fullyrðingum. Í tilboðsgögnum félagsins hafi verið lagðar fram skýrar upplýsingar um orkueiginleika kerfisins sem byggðar hafi verið á mælingum og rekstrarupplýsingum frá rekstri sambærilegra kerfa. Útreikningar félagsins á mögulegum skönnunaraðferðum staðfesti jafnframt þessa niðurstöðu. Að auki árétti Meteopress að tillaga að fræðilegum útreikningum í kæru komi ekki í stað rekstrargagna félagsins sem byggi á raunverulegum mælingum félagsins og reynslu af sambærilegum búnaði. Svo virðist sem kærandi vilji byggja útreikninga sína á stillingum sem samsvara ekki þeim búnaði sem tilboð hans hafi gert ráð fyrir að bjóða upp á.

Þá andmælir Meteopress jafnframt sjónarmiðum kæranda þess efnis að að félagið uppfylli ekki kröfur um umhverfi og reynslu samkvæmt útboðsgögnum, en tilboðsgögn félagsins hafi sýnt fram á bæði reynslu þess og uppsetningu á sambærilegum veðurratsjám, t.d. í Tékklandi og í Austurríki. Félagið hafi einnig skilað gögnum um fjölda sambærilegra verkefna og lagt fram umsagnir notenda.

Meteopress leggst að auki alfarið gegn afhendingu tilboðsgagna félagsins. Afhending þeirra samrýmist ekki ákvæði 17. gr. laga nr. 120/2016. Um sé að ræða trúnaðarupplýsingar sem feli í sér víðtækar upplýsingar um sértækar lausnir félagsins, auk upplýsinga um getu búnaðarins og uppbyggingu hans. Þau hafi einnig að geyma upplýsingar um rekstur og fjárhagsmálefni félagsins auk upplýsinga sem falli undir vernd laga nr. 131/2020 um viðskiptaleyndarmál. Meteopress bendir í þessu sambandi einnig á að svo virðist sem kærandi hafi sjálfur staðfest þá nálgun að tilboðsgögn séu trúnaðargögn, en í tölvupósti kæranda 13. nóvember 2025 hafi verið óskað eftir því að allar beiðnir um afhendingu tilboðsgagna kæranda skuli meðhöndlaðar með þeim hætti að um trúnaðargögn sé að ræða og í samræmi við kröfur 17. gr. laga nr. 120/2016.

Þessu til viðbótar bendir Meteopress á að beiðni hans um aukinn stigafjölda í tengslum við næmni búnaðar virðist fela í sér að kærandi sé að gera kröfur um breytingu á forsendum útboðsgagna þannig að útreikningar miði við aðra reikniformúlu og forsendur en fram komi í útboðsgögnum.

IV

Kæra málsins hafði í för með sér sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar samkvæmt 1. mgr. 107. gr. laga nr. 120/2016. Í 1. mgr. 107. gr. laganna kemur fram að ef ákvörðun um val tilboðs er kærð innan lögboðins biðtíma samkvæmt 86. gr. laganna sé gerð samnings óheimil þar til kærunefnd útboðsmála hefur endanlega leyst úr kærunni. Samkvæmt 2. mgr. sömu greinar getur kærunefnd, hvort heldur að kröfu varnaraðila eða að eigin frumkvæði, ákveðið að aflétta banni við samningsgerð, en við slíka ákvörðun gilda ákvæði 110. gr. laganna eftir því sem við á. Í því felst að einungis á að viðhalda stöðvun hafi verulegar líkur verið leiddar að broti gegn lögum um opinber innkaup eða reglum settum samkvæmt þeim við tiltekin innkaup sem leitt getur til ógildingar ákvörðunar eða annarra athafna varnaraðila.

Kærunefnd útboðsmála hefur kynnt sér tilboðsgögn kæranda og Meteopress ásamt sérfræðingi nefndarinnar í málinu. Á þessu stigi málsins hefur ekkert komið fram af hálfu kæranda sem bendir til þess að búnaður sem boðinn var fram í tilboði Meteopress hafi ekki mætt kröfum útboðslýsingar eða að einkunnagjöf tilboðsins hafi ekki staðist. Hefur við mat þess verið horft til tilboðs félagsins, útreikninga þess og raungagna um notkun framboðins búnaðar sem fylgdu tilboðinu. Sérfræðingur nefndarinnar hefur yfirfarið þessi gögn og telur hann að búnaðurinn, með þeim stillingum sem miðað er við, hafi verið réttilega metinn af kaupanda með hliðsjón af skilmálum útboðslýsingar.

Kærandi byggir enn fremur á því að tilboð hans eigi að hljóta fleiri stig en varnaraðili gaf því. Ekki verður annað séð að mati kærunefndarinnar og sérfræðings hennar en að einkunnargjöf varnaraðila hafi miðast við þá uppsetningu búnaðarins sem lýst var í útboðslýsingu. Verður því á þessu stigi málsins að telja að einkunnagjöf tilboðs kæranda hafi verið í samræmi við fyrirmæli útboðsgagna.

Að framangreindu virtu, fyrirliggjandi gögnum og málatilbúnaði aðila að öðru leyti þykir mega miða við, eins og mál þetta liggur fyrir nú, að ekki hafi verið leiddar verulegar líkur að broti gegn lögum nr. 120/2016 sem leitt geti til ógildingar ákvörðunar eða annarra athafna varnaraðila. Verður því fallist á kröfu varnaraðila um að aflétta sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar í hinu kærða útboði, sbr. 2. mgr. 107. gr., sbr. 1. mgr. 110. gr. laga nr. 120/2016.

Úr öðrum kröfum aðila verður leyst með úrskurði þegar aðilar hafa skilað endanlegum sjónarmiðum sínum í málinu og lagt fram þau gögn sem þeir telja máli skipta.

Ákvörðunarorð

Aflétt er sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar vegna útboðs varnaraðila, Fjársýslu ríkisins f.h. Veðurstofu Íslands, nr. 23227 auðkennt „C-band Weather Radar, to be located in Iceland.“

Reykjavík, 29. apríl 2026

Reimar Pétursson

Kristín Haraldsdóttir

Auður Finnbogadóttir