Mál nr. 26/2026. Ákvörðun kærunefndar útboðsmála.

Ákvörðun kærunefndar útboðsmála 12. júní 2026
í máli nr. 26/2026:
Óskatak ehf.
gegn
Hafnarfjarðarbæ og
Gröfu og grjót – Invit ehf.

Lykilorð
Aflétting sjálfkrafa stöðvunar samningsgerðar.

Útdráttur
Kærunefnd útboðsmála féllst á kröfur um að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar yrði aflétt, sbr. 2. mgr. 107. gr. og 1. mgr. 110. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup.

Með kæru móttekinni hjá kærunefnd útboðsmála 11. maí 2026 kærði Óskatak ehf. (hér eftir „kærandi“) útboð Hafnarfjarðarbæjar (hér eftir „varnaraðili“) nr. 25169 sem auðkennt er „Hellnahraun 4. áfangi – gatnagerð og lagnir“.

Kærandi krefst þess að kærunefnd útboðsmála felli úr gildi ákvörðun varnaraðila um frávísun á tilboði kæranda og að felld verði úr gildi ákvörðun varnaraðila um val á tilboði Gröfu og grjóts – Invit ehf. Kærandi gerir kröfu um stöðvun samningsferlis hafi það hafist þar til endanlega hefur verið skorið úr kæru hans. Þá krefst kærandi þess að kærunefnd útboðsmála gefi álit sitt um skaðabótaskyldu varnaraðila gagnvart kæranda vegna hinna ólögmætu ákvarðana hans. Loks krefst kærandi þess að varnaraðila verði gert að greiða honum málskostnað.

Varnaraðili krefst þess að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar verði aflétt og að öðrum kröfum kæranda verði hafnað.

Grafa og grjót – Invit ehf. krefst þess að kröfum kæranda verði annað hvort hafnað eða vísað frá. Jafnframt að stöðvunarkröfu kæranda verði hafnað og/eða sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar aflétt.

Samkvæmt útboðslýsingu laut hið kærða útboð að gatna- og stígagerð, lagningu fráveitu-, neysluvatns-, hitaveitu-, rafveitu- og fjarskiptalagna í Hellnahrauni. Í grein 0.1.3 í útboðsskilmálum voru kröfur til hæfis bjóðenda tilgreindar. Þar kom meðal annars fram að bjóðandi skyldi á síðastliðnum fimm árum hafa lokið við að minnsta kosti eitt sambærilegt verk. Með sambærilegu verki væri átt við verkefni svipaðs eðlis og að upphæð verksamnings hefði að lágmark verið 60% af tilboði verktaka í þetta verk.

Tilboð voru opnuð 8. apríl 2026. Tilboð kæranda var lægst og nam 75,3% af kostnaðaráætlun varnaraðila. Næst á eftir var tilboð Stjörnugarða ehf. sem nam 76,7% af kostnaðaráætlun og á eftir því tilboð Gröfu og grjóts – Invit ehf. sem nam 82,4% af kostnaðaráætlun.

Í framhaldi af opnun tilboða óskaði varnaraðili eftir frekari gögnum og upplýsingum frá kæranda með tölvubréfi 13. apríl 2026, meðal annars um hvernig kærandi uppfyllti grein 0.1.3 í útboðsgögnum. Tekið var fram að miðað við tilboðsfjárhæð þyrfti kærandi að hafa lokið við að minnsta kosti eitt sambærilegt verk að lágmarki 627.200.000 króna á síðastliðnum fimm árum. Frekari samskipti fóru í kjölfar þessa fram á milli aðila um framangreint.

Þann 29. apríl 2026 var kæranda tilkynnt um að tilboði hans hefði verið frávísað á þeim grunni að það uppfyllti ekki grein 0.1.3 um kröfur til bjóðenda. Nánar tiltekið kom fram að fyrirliggjandi gögn sýndu ekki fram á að kærandi hefði lokið einu sambærilegu verki sem uppfyllti bæði kröfu um eðli verks og lágmarksfjárhæð. Með vísan til þessa og 66. og 82. gr. laga nr. 120/2016 um opinber innkaup var því vísað frá sem óaðgengilegu. Jafnframt var tilkynnt um að ákveðið hefði verið að velja tilboð Gröfu og grjóts – Invit ehf. enda hefði það verið lægsta gilda og aðgengilega tilboðið samkvæmt valforsendum útboðsgagna. Biðtími samningsgerðar var 10 dagar og lauk 11. maí 2026 en sama dag barst fyrrgreind kæra. Er því um sjálfkrafa stöðvun að ræða.

Kærandi byggir í meginatriðum á því að tilboð hans hafi verið í samræmi við útboðsskilmála. Varnaraðila hafi verið sendur verkefnalisti kæranda vegna verkefna sem hafi verið unnin á árunum 2024-2026 fyrir ÞG verktaka ehf. Þar hafi bæði verið um að ræða lokin og ólokin verk. Staðfesting lögmanns ÞG verktaka ehf. um umfang og kostnað þessara verka hafi fylgt og þar komið fram að kærandi hefði unnið og skilað af sér sambærilegum verkum fyrir yfir 750.000.000 krónur með virðisaukaskatti síðustu þrjú ár. Í þessari vinnu hafi meðal annars falist sprengingar, gröftur, fyllingar, röralagnir og rafmagnslagnir. Þá liggi einnig fyrir yfirlýsing frá sama lögmanni um að kærandi hafi unnið jarðvegsverkefni fyrir sama verktaka fyrir yfir 1.900.000.000 króna með virðisaukaskatti síðastliðin þrjú ár. Kærandi hafi einnig lagt fram tvo verksamninga við Vegagerðina sem séu í raun sama verkið. Samanlagt og með verðbótum nái fjárhæðin því sem krafist hefði verið. Loks telur kærandi allar líkur á því að gögn sem Grafa og grjót – Invit ehf. hafi framvísað sýni ekki að fyrirtækið uppfylli skilyrði útboðsins, einkum greinar 1.9.1 og 1.9.2.1 um hitaveitu og kröfur til suðufólks.

Varnaraðili byggir á því að á fylgiskjali sem borist hafi með tilboði kæranda hafi einungis þrjú „verk“ verið yfir lágmarks fjárhæðarmörkum. Varnaraðili hafi talið upptalningu kæranda óljósa og því óskað eftir frekari upplýsingum um þessi verk í tölvubréfi til kæranda 13. apríl 2026. Sérstaklega hafi verið óskað eftir því að kærandi upplýsti hvaða verk uppfylltu kröfur greinar 0.1.3 en einnig eftir nánari upplýsingum um verkefnið Þorraholt í Garðabæ sem hafi verið tilgreint sem verk að fjárhæð 800.000.000 króna.

Þær upplýsingar sem kærandi hafi skilað hafi ekki verið til sönnunar um að hann uppfyllti fyrrgreindar kröfur. Kærandi hafi þannig byggt á því að honum væri heimilt að leggja saman fjárhæðir aðskilinna verkefna fyrir tiltekinn verkkaupa sem samanlagt næðu lágmarksfjárhæð með verðbótum. Hvorki hafi verið heimilt að leggja saman fjárhæðir tveggja verka né verðbæta fjárhæðir. Einnig hafi kærandi talið að taka skyldi tillit til ólokinna verka við mat á hæfi hans en gerð hafi verið krafa um að verki væri lokið. Yfirlýsing frá lögmanni ÞG verktaka ehf. um greiðslur sem hefðu verið inntar af hendi vegna verks sem væri ólokið hefði því enga þýðingu. Viðhlítandi skýringar á verkefninu að Þorraholti hafi jafnframt ekki fengist. Þau gögn sem kærandi hafi afhent hefðu sýnt að samanlögð velta þar að lútandi hefði verið mun lægri. Ósamræmi að þessu leyti hefði verið óútskýrt. Loks hefði varnaraðili ekki talið sig geta metið og tekið tillit til framkvæmda sem tilgreindar hefðu verið sem: „Björgun ferging lands og flutningur [sic.] á fargefni 680.000.000 – fyllingar og fergingar til pressunará [sic.] á jarðvegi“ enda hefðu engar frekari skýringar verið veittar um þetta tiltekna verk. Varnaraðili hafi að endingu ekki talið sig geta litið til fyrrgreindra verka enda fæli slíkt í sér útvíkkun á skýru ákvæði útboðsgagna. Ljóst hafi verið að kærandi uppfyllti ekki þær hæfiskröfur sem fram komu í grein 0.1.3 og tilboð hans þar af leiðandi ógilt, sbr. a. lið 1. mgr. 66. gr. laga nr. 120/2016, sbr. og 1. mgr. 82. gr. sömu laga.

Þá hafnar varnaraðili því að tilboð Gröfu og grjóts – Invit ehf. sé ófullnægjandi. Um sé að ræða kröfu sem bjóðandi skuli uppfylla á verktíma, það er áður en hann hefji störf við suðu. Hvergi komi fram að bjóðendum hafi borið að leggja fram lista yfir suðufólk með tilboði sínu enda ekki tilgreindur sem hluti af tilboðsgögnum bjóðenda. Að auki verði ekki séð að kærandi hafi skilað slíkum lista.

Grafa og grjót – Invit ehf. tekur að meginstefnu til undir sjónarmið varnaraðila viðvíkjandi því að kærandi uppfyllti ekki þær kröfur sem gerðar hefðu verið til bjóðenda í grein 0.1.3. Þá hafnar fyrirtækið málatilbúnaði kæranda viðvíkjandi hæfni starfsfólks hans samkvæmt greinum 1.9.2 og 1.9.2.1 sem röngum og órökstuddum. Leiða megi af gögnum félagsins að það hafi undirverktaka sem sé með starfsfólk sem uppfylli allar kröfur. Auk þess hafi skilyrði til suðuvinnu ekki verið meðal hæfisskilyrða heldur sé um að ræða skilyrði er lúti að framkvæmd verksins. Þannig hafi ekki verið gerð krafa um að bjóðendur legðu fram upplýsingar um starfsfólk sem komi að suðuvinnu eða suðuvinnu að öðru leyti. Samkvæmt grein 1.9.2.1 skyldi leggja fram lista yfir þá einstaklinga sem vinna myndu verkið og afhenda afrit af gildum hæfnisskírteinum áður en þeir myndu hefja störf.

Í þessum hluta málsins verður tekin afstaða til fyrrgreindrar kröfu um að sjálfkrafa stöðvun samningsgerðar verði aflétt en málið bíður að öðru leyti efnislegrar úrlausnar.

Niðurstaða

Í 1. mgr. 107. gr. laganna kemur fram að ef ákvörðun um val tilboðs er kærð innan lögboðins biðtíma sé gerð samnings óheimil þar til kærunefnd útboðsmála hefur endanlega leyst úr kærunni. Samkvæmt 2. mgr. getur kærunefnd, hvort heldur að kröfu varnaraðila eða að eigin frumkvæði, ákveðið að aflétta banni við samningsgerð, en við slíka ákvörðun gilda ákvæði 110. gr. eftir því sem við á. Í því felst að einungis á að viðhalda stöðvun hafi verulegar líkur verið leiddar að broti gegn lögum um opinber innkaup eða reglum settum samkvæmt þeim við tiltekin innkaup sem leitt getur til ógildingar ákvörðunar eða annarra athafna varnaraðila.

Það er meginregla útboðsréttar að bjóðendur bera ábyrgð á tilboðum sínum og að þeim sé skilað í samræmi við kröfur útboðsgagna, eftir atvikum eins og þeim hefur verið breytt eða þau nánar skýrð við meðferð útboðsins, sbr. t.d. úrskurð kærunefndar útboðsmála 20. september 2022 í máli nr. 15/2022.

Svo sem rakið er hér að framan er einkum deilt um það hvort tilboð kæranda hafi uppfyllt grein 0.1.3 í útboðsgögnum um kröfur til bjóðenda þar sem kveðið var á um að bjóðandi skyldi á síðastliðnum fimm árum hafa lokið við að minnsta kosti eitt sambærilegt verk. Með sambærilegu verki væri átt við verkefni svipaðs eðlis og að upphæð verksamnings hefði að lágmarki verið 60% af tilboði verktaka í þetta verk. Í tilviki kæranda var sú lágmarksfjárhæð 627.200.000 krónur.

Af grein 0.1.3 verður hvorki ráðið að heimilt hafi verið að leggja saman fjárhæðir tveggja verka né verðbæta slíka fjárhæð svo sem við á um þau verk kæranda sem hann vann fyrir Vegagerðina. Þá verður ekki ráðið af gögnum málsins að yfirlýsingar lögmanns ÞG verktaka ehf., sem vísa annars vegar til þess að kærandi hafi fengið greiddar 1.900.000.000 krónur fyrir tiltekið verk, og hins vegar til þess að félagið hafi unnið jarðvinnuverkefni fyrir verktakann að fjárhæð 750.000.000 króna, sýni að kærandi hafi uppfyllt fyrrgreint skilyrði. Í þessum efnum er til þess að líta að ekki verður betur séð en að fyrri yfirlýsingin varði verk sem ekki er lokið og hin síðari heildarfjárhæð nokkurra verkefna en ekkert þeirra nær fyrrgreindri lágmarksfjárhæð eitt og sér. Áskilnaði greinar 0.1.3 hafi þannig ekki verið fullnægt með fyrrgreindum verkum. Með hliðsjón af framangreindu og gögnum málsins að öðru leyti eins og þau liggja fyrir kærunefnd útboðsmála á þessu stigi verður ekki séð að kærandi hafi sýnt fram á að hann uppfylli skilyrði greinar 0.1.3.

Málatilbúnaður kæranda um greinar 1.9.1 og 1.9.2.1 er byggður á því að tilboð Gröfu og grjóts - Invit ehf. mæti ekki þeim kröfum sem þar eru gerðar til suðufólks, framkvæmda suðu og suðuprófana. Á þetta verður ekki fallist á þessu stigi máls en umrædd ákvæði lýsa því hvernig framkvæma ber verkið af þeim sem það hlýtur. Í því felst að sá bjóðandi sem hlýtur verkið er skuldbundinn til þess að viðlagðri beitingu vanefndaúrræða að mæta þeim kröfum sem þar eru gerðar meðal annars um að rafsuðuvinna sé eingöngu unnin af starfsfólki með þar til greind hæfnisskírteini. Ekki verður séð að það hafi verið gert að skilyrði þátttöku í útboðinu að slíkt starfsfólk væri til staðar á tilboðsdegi. Málatilbúnaði kæranda sem að þessu lýtur er því hafnað.

Samkvæmt framangreindu og að virtum fyrirliggjandi gögnum og málatilbúnaði aðila að öðru leyti þykir mega miða við, eins og málið liggur fyrir nú, að ekki hafi verið leiddar verulegar líkur að broti gegn lögum um opinber innkaup nr. 120/2016 eða reglum settum samkvæmt þeim sem geti leitt til ógildingar ákvörðunar eða annarra athafna varnaraðila. Er því fallist á kröfu varnaraðila um að aflétta stöðvun samningsgerðar í útboðinu, sbr. 2. mgr. 107. gr., sbr. 1. mgr. 110. gr. laga nr. 120/2016.

Ákvörðunarorð

Aflétt er stöðvun samningsgerðar í útboði varnaraðila, Hafnarfjarðarbæjar, nr. 25169 sem auðkennt er „Hellnahraun 4. áfangi – gatnagerð og lagnir“.

Reykjavík, 12. júní 2026

Reimar Pétursson

Kristín Haraldsdóttir

Auður Finnbogadóttir