Staðan á vinnumarkaði rædd í Þjóðhagsráði

Þjóðhagsráð kom saman til fundar síðdegis í dag. Á dagskrá fundarins var þríhliða samtal ríkisins, Alþýðusambands Íslands og Samtaka atvinnulífsins um verðlagsþróun í samhengi við kjarasamninga á almennum vinnumarkaði sem staðið hefur frá því í vor.

Á fundinum voru m.a. kynntar niðurstöður þriggja hópa stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins sem aðild eiga að Þjóðhagsráði. Fjölluðu hóparnir um þróun tekna og fjárhagsstöðu samfélagshópa, valkosti til að draga úr sjálfvirkum verðbreytingum og loks fýsileika þess að styrkja launatölfræði um íslenskan vinnumarkað. Á fundinum kom einnig fram að kjaratölfræðinefnd muni vinna sérstakt mat á launaskriði og er sú vinna hafin í nefndinni.

Kaupmáttur hefur vaxið þvert á samfélagshópa

Meðal þess sem kynnt var á fundinum er greinargerð um tekjuþróun og fjárhagsstöðu samfélagshópa undanfarinn áratug. Niðurstöðurnar sýna meðal annars að kaupmáttur hefur vaxið í öllum tekjutíundum á tímabili núverandi kjarasamninga og að ekki er teljandi munur á hlutfallslegum vexti kaupamáttar milli tekjutíunda. Sé horft yfir lengra tímabil, síðan 2015 og 2018, hefur kaupmáttur ráðstöfunartekna aukist hlutfallslega meira hjá lágtekjufólki en hátekjufólki.

Niðurstöður greiningarinnar varpa jafnframt ljósi á kaupmáttur ráðstöfunartekna hefur að jafnaði aukist hlutfallslega meira undanfarin ár hjá fólki yfir fimmtugu, þarf af mest hjá fólki yfir sjötugu og minnst hjá fólki á aldursbilinu 30-49 ára.

Greiningin fjallar jafnframt um stöðu ólíkra hópa á húsnæðismarkaði. Hún sýnir fram á að leigjendur búa að jafnaði við hærri húsnæðisgreiðslur sem hlutfall af ráðstöfunartekjum en fólk með íbúðalán. Frá árinu 2018 hefur hins vegar lítil breyting orðið á húsnæðisbyrði leigjenda að jafnaði en hún hækkað hjá fólki með íbúðalán, einkum ungu fólki. Hjá íslenskum ríkisborgurum undir 40 ára aldri hefur hlutfall fólks sem á fasteign hér á landi farið hækkandi síðan 2015 en hjá erlendum ríkisborgurum hefur hlutfallið farið lækkandi.

Þegar húsnæðisgreiðslur hafa verið dregnar frá ráðstöfunartekjum má meta kaupmátt í annarri neyslu með því að notast við vísitölu neysluverðs án húsnæðis. Á þann mælikvarða hefur kaupmáttur aukist í öllum þeim hópum sem voru skoðaðir yfir þau tímabil sem greinargerðin nær til, sérstaklega hjá fólki yfir 50 ára aldri en minnst hjá fólki á aldrinum 30-49 ára.

Greinargerðir og gögn

Tekjuþróun og fjárhagsstaða samfélagshópa

Valkostir til að draga úr sjálfvirkum verðbreytingum

Skýrsla vinnuhóps um styrkingu launatölfræði

Öll gögn frá fundi Þjóðhagsráðs