3/2019 A gegn háskóla

Ár 2019, 27. ágúst, lauk áfrýjunarnefnd í kærumálum háskólanema, þau Daníel Isebarn Ágústsson lögmaður, Einar Hugi Bjarnason lögmaður og formaður nefndarinnar, og Eva Halldórsdóttir lögmaður, málinu
nr. 3/2019 A gegn háskóla með svohljóðandi

Ú R S K U R Ð I

I. Málsmeðferð

Mál þetta hófst með kæru, dags. 28. maí 2019, sem barst áfrýjunarnefnd í kærumálum háskólanema með tölvupósti 29. maí s.á. Gerði kærandi þá kröfu, aðallega, að spurning nr. 33 í prófi í námskeiðinu við Lagadeild, sem haldið var þann 22. september 2018, yrði felld úr gildi. Til vara gerði kærandi þá kröfu að kærandi fengi að þreyta prófið aftur og að málið yrði tekið upp á grundvelli 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.
Nefndin óskaði eftir afstöðu skólans til kærunnar og bárust svör skólans ásamt fylgigögnum 6. júní 2019.

Með tölvupósti 12. júní 2019 var kæranda gefinn kostur á að koma á framfæri athugasemdum við greinargerð skólans og veittur til þess frestur til 24. júní s.á. Þar eð engin viðbrögð fengust við tölvupóstinum ítrekaði nefndin erindi sitt með tölvupósti 25. júní s.á. Engin viðbrögð bárust við þeim pósti. Nefndin sendi þá ábyrgðarbréf á skráð heimili kæranda 9. júlí 2019 og veitti honum frest til 23. júlí s.á. til að koma á framfæri athugasemdum. Engar athugasemdir bárust frá kæranda.

II. Málsatvik

Kærandi er nemandi við Lagadeild og þreytti próf í námskeiðinu X þann 22. september 2018. Kærandi lýsir því svo að við prófsýningu 5. október 2018 hafi verið gerðar athugasemdir við spurningu nr. 33 í prófinu. Spurningin hafi varðað tvo einstaklinga í óvígðri sambúð og gefnir hafi verið 5 svarmöguleikar, sbr. eftirfarandi:

33.

Tveir einstaklingar í óvígðri sambúð:

1. verða að skrá sambúð sína í þjóðskrá.
2. verða að vera af gagnstæðu kyni.
3. eru framfærsluskyldir hvor gagnvart öðrum ef þeir skrá sambúð sína.
4. verða að vera eldri en 18 ára til að geta skráð sambúð sína.
5. öll framangreind svör eru röng.

Uppgefið rétt svar við spurningunni var d-liður en kærandi hafði svarað því að e-liður væri réttur.

Kærandi sendi deildarforseta Lagadeildar erindi 21. október 2018 þar sem hann kvartaði yfir framangreindri spurningu. Taldi kærandi að villandi framsetning hefði valdið því að fjöldi nemenda svaraði spurningunni rangt og gerði kröfu um að spurningin yrði felld úr gildi.

Í samræmi við 2. mgr. 59. gr. reglna fyrir háskólann nr. 569/2009 skipaði deildarforseti prófdómara vegna erindis kæranda. Prófdómari skilaði niðurstöðu sinni með bréfi 29. október 2018. Þar kom fram að niðurstaða hans væri sú að uppgefinn svarmöguleiki í d-lið spurningarinnar yrði að teljast rétt svar, enda þótt ýtrustu nákvæmni hefði ekki verið gætt í orðalagi. Teldist svar kæranda því rangt. Samkvæmt því væru ekki efni til þess að fallast á kröfu kæranda.

Í ákvörðun deildarforseta 30. október 2018 kom fram að hann teldi sér ekki heimilt að endurmeta prófúrlausnir eða faglega niðurstöðu kennara eða prófdómara skv. 3. mgr. 50. gr. reglna nr. 569/2009. Samkvæmt því gæti kvörtun kæranda ekki leitt til þess að krafa hans yrði tekin til greina eða til frekari viðbragða af hálfu deildarforseta.

Kærandi kærði ákvörðun deildarforseta til kærunefndar í málefnum nemenda við skólann með bréfi 19. nóvember 2018. Í ákvörðun kærunefndar 26. febrúar 2019 í máli nr. 2018/4 kom fram að í samræmi við ákvæði 3. mgr. 50. gr. reglna nr. 569/2009 endurmæti nefndin ekki faglega niðurstöðu kennara og prófdómara og kæmi því ekki til úrlausnar sú krafa kæranda að fella spurningu nr. 33 úr gildi. Kröfu kæranda var því hafnað.

III. Málsástæður kæranda

Kærandi byggir á því að í erindi prófdómara dags. 29. október 2018 komi fram að „ýtrustu nákvæmni“ hafi ekki verið gætt í orðalagi prófsins. Það valdi óhug kæranda séu orð prófdómara túlkuð með þeim hætti að óvönduð vinnubrögð séu viðhöfð þar sem verulegir hagsmunir nemenda séu í húfi. Þá þyki kæranda það einkennilegt, þegar vafi sé til staðar, eins og prófdómari gefi til kynna, að hagsmunum skólans sé gefið meira vægi en hagsmunum nemenda. Hagsmunir nemenda, sem studdir séu með orðum prófdómara, eigi að hafa meira vægi en hagsmunir skólans. Sérstaklega þar sem óvönduð vinnubrögð séu til staðar í Lagadeild, þar sem gerðar séu miklar kröfur til nemenda að vanda vinnubrögð.

Í stefnu Lagadeildar 2016-2021 komi fram að akademískt starf deildarinnar byggi á helgun í starfi, grunngildum um fagleg vísindaleg vinnubrögð og rannsóknarfrelsi kennara. Lagadeild sé leiðandi innan skólans og sé það mat kæranda að vinnubrögð sem þessi eigi ekki að vera viðhöfð, þar sem ýtrustu nákvæmni sé ekki gætt í orðalagi. Sé slíkt viðhaft eigi viðeigandi aðilar að viðurkenna sök og taka ábyrgð.
Kærandi byggir á því að svarmöguleiki d-liðar í spurningu 33 í umræddu prófi gefi í skyn að eingöngu þeir sem séu eldri en 18 ára geti skráð sig í óvígða sambúð. Samkvæmt 7. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993 miðist skilyrði til stofnunar hjúskapar við að viðkomandi hafi náð 18 ára aldri.

Kærandi byggir á því að það sé ekki almenn málvenja að tala um átján ára gamlan einstakling sem eldri en 18 ára heldur sé talað um að hann sé 18 ára gamall. Ekki sé almennt talað um að menn séu eldri en 18 ára þegar þeir séu t.d. 18 ára og 30 daga gamlir. Sé þannig litið til almennrar málvenju, eðli máls og 7. gr. hjúskaparlaga nr. 31/1993, teljist spurningin röng á þeim grundvelli að einstaklingur sem sé eldri en 18 ára sé ekki 18 ára.

Kærandi kveðst hafa lagt fram fordæmi fyrir kærunefnd í málefnum nemenda við skólann þar sem bornar hafi verið saman tvær spurningar á prófum frá árunum 2015 og 2018. Verði að telja niðurstöðu kærunefndarinnar réttar í ljósi rökstuðnings á fordæminu. Kærandi telji þó að niðurstaða kærunefndar hafi ekki verði rannsökuð nægilega, sbr. 10. gr. stjórnsýsluaga nr. 37/1993. Niðurstaða nefndarinnar hafi einungis verið byggð á samanburði framangreindra fordæma, en ekki öðrum rökstuðningi sem komið hafi til álita. Kærandi kveður að í andsvörum hans við sjónarmiðum deildarforseta Lagadeildar þann 15. janúar 2019 hafi hann gert grein fyrir þeim nýju gögnum sem þá hafi legið fyrir í málinu. Kæranda virðist sem kærunefndin hafi eingöngu byggt rökstuðning sinn á þeim gögnum, en ekki öðrum sem einnig hafi haft vægi í málinu. Samkvæmt 4. mgr. 21. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 skuli rökstuðningur ávallt fylgja úrskurðum í kærumálum. Ekki hafi fylgt með formlegur rökstuðningur þar sem komist hafi verið að þeirri niðurstöðu að kröfu kæranda um að fella niður spurningu nr. 33 í umþrættu prófi hafi verði hafnað.

IV. Málsástæður háskólans

Háskólinn fer fram á að kröfum kæranda í málinu verði hafnað.

Háskólinn byggir á því að í 3. mgr. 20. gr. laga um háskóla nr. 63/2006, sbr. 1. gr. reglna nr. 1152/2006 um störf áfrýjunarnefndar í kærumálum háskólanema, sé að finna sambærilegt ákvæði og 3. mgr. 50. gr. reglna nr. 569/2009. Þar segi að áfrýjunarnefndin endurmeti ekki prófúrlausnir eða faglega niðurstöðu kennara, dómnefnda eða prófdómara. Telji skólinn því einsýnt að áfrýjunarnefndin geti ekki tekið til greina kröfu kæranda um að fella úr gildi umrædda prófspurningu.

Háskólinn byggir á að kærandi hafi þegar þreytt endurtökupróf í námskeiðinu. Ekkert sé því til fyrirstöðu að að hann skrái sig að nýju í námskeiðið X haustið 2019 og þreyti þá próf í námskeiðinu, en samkvæmt sérreglum Lagadeildar geti stúdent að hámarki gengist fjórum sinnum undir sama próf í námsgreinum í BA-námi, sbr. 3. mgr. 91. gr. reglna nr. 569/2009.

Hvað varðar varakröfu kæranda um endurupptöku málsins á grundvelli 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 byggir háskólinn á því að kærandi hafi ekki farið fram á það við skólann að málið verði endurupptekið. Skólinn telji þó ljóst að skilyrði endurupptöku skv. 24. gr. stjórnsýslulaga séu ekki fyrir hendi, enda sé ekki um það að ræða að ákvörðunin hafi byggst á ófullnægjandi eða röngum upplýsingum um málsatvik, eða að um hafi verið að ræða íþyngjandi ákvörðun um boð eða bann sem byggi á atvikum sem breyst hafi verulega frá því að ákvörðun hafi verði tekin.

V. Niðurstaða

Áfrýjunarnefnd í kærumálum háskólanema starfar samkvæmt 20. gr. laga um háskóla nr. 63/2006 og reglum um störf nefndarinnar nr. 1152/2006 sem settar hafa verið samkvæmt heimild í 5. mgr. 20. gr. laga nr. 63/2006. Nefndin fjallar um kærur og kvartanir námsmanna eða stúdenta í háskólum á hendur skólunum vegna málsmeðferðar og ákvarðana um þeirra mál.

Hlutverk og valdsvið nefndarinnar er nánar skilgreint í 1. gr. reglna nr. 1152/2006. Samkvæmt ákvæðinu fellur það nánar tiltekið undir valdsvið hennar að úrskurða í málum þar sem nemendur telja brotið á rétti sínum varðandi framkvæmd prófa og námsmats, mats á námsframvindu, afgreiðslu umsókna um skólavist, og um brottvikningu nemenda úr skóla og beitingu annarra agaviðurlaga. Þá er heimilt að bera undir nefndina hvort málsmeðferð háskóla á skriflegu erindi hans hafi verið í samræmi við lög og góða stjórnsýsluhætti og skal nefndin þá veita álit sitt um það efni.

Með aðalkröfu kæranda er þess krafist að áfrýjunarnefndin felli niður spurningu 33 á hinu umþrætta prófi. Prófdómari hefur verið skipaður og komist að þeirri niðurstöðu að uppgefið svar við spurningunni hafi verið rétt. Samkvæmt 2. mgr. 1. gr. reglna nr. 1152/2006, sbr. og 3. mgr. 20. gr. laga nr. 63/2006, endurmetur nefndin ekki prófúrlausnir eða faglega niðurstöðu kennara, dómnefnda eða prófdómara. Með hliðsjón af því rúmast aðalkrafa kæranda ekki innan valdsviðs nefndarinnar. Verður aðalkröfu kæranda því vísað frá nefndinni.

Til vara krefst kærandi þess að kærandi fái að þreyta prófið á nýjan leik og að málið verði endurupptekið á grundvelli 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993.

Ekkert í kæru málsins eða öðrum fyrirliggjandi gögnum gefur til kynna að ákvörðunin sem um ræðir hafi verið byggð á ófullnægjandi eða röngum upplýsingum um málsatvik, eða að hún hafi byggt á atvikum sem breyst hafi verulega frá því að ákvörðunin var tekin. Fær nefndin því ekki séð að skilyrðum 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 sé fullnægt. Þá er upplýst að kærandi hefur þegar þreytt endurtekningarpróf og að kæranda stendur til boða að skrá sig í umrætt námskeið haustið 2019 og þreyta þá prófið á ný. Er varakröfu kæranda því hafnað.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Aðalkröfu kæranda um að spurning nr. 33 í prófi í námskeiðinu X sem haldið var þann 22. september 2018, verði felld úr gildi, er vísað frá áfrýjunarnefndinni.

Varakröfu kæranda um að að hann fái að þreyta prófið aftur og að málið verði endurupptekið á grundvelli 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 er hafnað.

Einar Hugi Bjarnason
Daníel Isebarn Ágústsson Eva Halldórsdóttir