Nr. 770/2023 Úrskurður

Hinn 15. desember 2023 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 770/2023

í stjórnsýslumáli nr. KNU23110076

 

Endurtekin umsókn [...]

I.       Málsatvik

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 599/2023, dags. 26. október 2023, staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 28. júní 2023, um að taka umsókn [...], fd. [...], ríkisborgara Palestínu (hér eftir kærandi), um alþjóðlega vernd á Íslandi ekki til efnismeðferðar og vísa honum frá landinu. Niðurstaða kærunefndar var birt kæranda 30. október 2023.

Hinn 15. nóvember 2023 barst kærunefnd endurtekin umsókn kæranda ásamt greinargerð og fylgigögnum. Upplýsingar um málsmeðferð í máli kæranda bárust kærunefnd frá Útlendingastofnun 16. nóvember 2023, Vinnumálastofnun 17. nóvember 2023 og stoðdeild ríkislögreglustjóra 21. nóvember 2023. Þá bárust andmæli og frekari gögn frá kæranda 22. nóvember 2023, 4. og 13. desember 2023.

Kærandi byggir umsókn sína á 35. gr. a laga um útlendinga nr. 80/2016.

II.        Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda frá 15. nóvember 2023 kemur fram að kærandi sé fylgdarlaust barn. Kærandi sé ekki í sambandi við fjölskyldu sína og viti ekki hvar hún sé niðurkomin. Kærandi hafi aðeins látið föður sinn vita hvar hann væri fyrst eftir að hann kom til landsins. Kærandi hafi ekki hlotið fullnægjandi menntun í Svíþjóð og hafi lært sænsku upp á eign spýtur. Auk þess hafi verið mikið um glæpi og dæmi um að börn hafi verið þvinguð til að fremja glæpi af öðrum umsækjendum um alþjóðlega vernd sem hafi búið í sama úrræði og kærandi í Svíþjóð. Fjölskylda kæranda hafi fengið synjun á umsókn sinni um alþjóðlega vernd og ekki fengið heilbrigðisþjónustu síðan þá. Þá byggir kærandi á því að endursending hans til Svíþjóðar jafngildi endursendingu til heimaríkis. Í því samhengi vísar kærandi til skelfilegra aðstæðna í heimaríki hans og þess að Útlendingastofnun hafi veitt palestínskum ríkisborgurum vernd samkvæmt 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga.

Kærandi byggir á því að mál hans skuli tekið til efnismeðferðar á grundvelli 2. og 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga vegna aðstæðna og viðkvæms ástands hans. Kærandi byggir á því að hann viti ekki um afdrif fjölskyldu sinnar og stjórnvöld hér á landi hafi ekki gengið úr skugga um að fjölskylda kæranda sé í Svíþjóð og því sé óljóst hvaða aðstæður bíði hans þar. Kærandi vísar jafnframt til þess að Útlendingastofnun hafi metið kæranda í sérstaklega viðkvæmri stöðu.

Kærandi vísar til þess að hann hafi sent kærunefnd gögn og upplýsingar, dags. 6. október 2023, þess efnis að hann hafi mátt þola árás glæpagengis í Gautaborg sem hafi reynt að þvinga kæranda til að taka þátt í glæpum. Kærandi hafi neitað að starfa fyrir þá en glæpagengið hafi nálgast hann og neytt hann til að flytja fíkniefni. Kærandi hafi leitað á næstu lögreglustöð og tilkynnt atvikið. Lögreglan hafi þá óskað eftir að kærandi veitti frekari upplýsingar um glæpagengið og að hann aðstoði lögregluna við að handsama þá. Þá hafi lögreglan boðið kæranda vernd. Kærandi hafi ekki viljað það og ekki getað veitt miklar upplýsingar. Kærandi hafi greint vini sínum frá því sem hafi átt sér stað en vinur hans hafi haft tengsl við glæpagengið og látið meðlimi gengisins vita að kærandi hafi kært málið til lögreglu.

Kærandi vísar til þess að í úrskurði kærunefndar komi fram að kærandi hafi greint frá því að vafasamir einstaklingar hafi verið búsettir með kæranda og hann hafi átt á hættu að verða fyrir misnotkun. Kærandi hafi greint frá því í greinargerð sinni til kærunefndar að hann hafi orðið fyrir áhrifum gengis sem hafi neytt hann til þess að flytja inn eiturlyf. Kærandi hafi ekki viljað það og því leitað til lögreglu. Glæpagengið hafi komist að því og leiti því að kæranda og fjölskyldu hans og hafi hótað þeim lífláti. Kærandi hafi lagt fram skjáskot og myndbönd vegna meintra hótanna gengisins. Kærandi byggir á því að sænska lögreglan hafi sett kæranda í sömu stöðu og glæpagengið. Lögreglan hafi byrjað að áreita kæranda og stoppa hann reglulega, bæði gert handahófskennda skoðun og tekið fíkniefnapróf. Þá hafi kærandi verið meðhöndlaður sem fullorðinn einstaklingur. Lögreglan hafi haldið kæranda í fangaklefa þar til niðurstöður úr fíkniefnaprófum lágu fyrir. Þá hafi fjölskylda kæranda þurft að fara með hann á einkarekna heilbrigðisstofnun til þess að taka fíkniefnapróf og sanna sakleysi kæranda. Sænska lögreglan hafi komið fram við kæranda eins og sakborning af því hann hafi neitað að starfa með þeim. Þá hafi þeir beitt kæranda þrýsting til þess að fá hann til að veita upplýsingar um glæpagengið, sem kærandi hafi ekki haft. Kærandi greinir frá því að móðir hans hafi sótt um fjölskyldusameiningu hjá sænsku útlendingastofnuninni en þeirri beiðni hafi verið hafnað. Þá hafi félagsyfirvöld varað móður kæranda við að ef hún myndi hýsa son sinn myndi hún missa fjárhagsaðstoðina sína. Kærandi byggir á því að endursending hans til Svíþjóðar setji hann í viðkvæma stöðu fyrir ofsóknum, illri meðferð og mismunun, líkt og fram komi í gögnum frá barnaverndaryfirvöldum á Íslandi. Með hliðsjón af framangreindu byggir kæranda á því að ógilda beri ákvörðun Útlendingastofnunar með vísan til 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Þá uppfylli kærandi skilyrði 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga til að hljóta dvalarleyfi hér á landi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Auk þess sé ekki heimilt að senda útlending til ríkis þar sem hann hafi ástæðu til að óttast ofsóknir, sbr. 1. mgr. 42. gr. laga um útlendinga. Þá byggir kærandi á því að hann uppfylli skilyrði dvalarleyfis á grundvelli 73. gr. laga um útlendinga.

Í greinargerð sem barst frá kæranda 4. desember 2023 byggir hann á því að tólf mánuðir séu nú liðnir frá því hann lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi en hann hafi lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi 4. desember 2022. Með vísan til þess skuli taka mál hans til efnismeðferðar, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Kærandi byggir á því að hann hafi ávallt verið í búsetuúrræði sínu, sé með vinnu og gangi í skóla hér á landi.

III.      Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans skv. 24. gr. laganna.

Í 1. mgr. 40. gr. laga um útlendinga kemur fram að flóttamaður skv. 37. gr. laganna, sem er hér á landi eða kemur hér að landi, hefur samkvæmt umsókn rétt á að fá hér alþjóðlega vernd. Stjórnvöldum er þó heimilt, á grundvelli a-, b-, c- og d-liðar 1. mgr. 36. gr. laganna, að taka umsókn ekki til efnismeðferðar við þær aðstæður sem tilgreindar eru í umræddum stafliðum.

Með 10. gr. laga nr. 14/2023, um breytingu á lögum um útlendinga, voru breytingar gerðar á orðalagi 2. mgr. 36. gr. laganna. Í hinu nýja ákvæði er m.a. kveðið nánar á um við hvaða tímamark skuli miða þegar 12 mánaða fresturinn er annars vegar auk þess sem kveðið er á um til hvaða sjónarmiða skuli líta við mat á því hvað teljist tafir á málsmeðferð hins vegar. Í lokamálslið 2. mgr. 23. gr. breytingalaganna kemur fram að ákvæði 10. gr. gildi ekki um meðferð umsókna sem bárust fyrir gildistöku laganna. Umrædd lög tóku gildi 5. apríl 2023 og ljóst að umsókn kæranda barst fyrir gildistöku þeirra. Því fer um mál kæranda samkvæmt þágildandi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga í samræmi við fyrri framkvæmd nefndarinnar og jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við úrlausn endurtekinnar umsóknar kæranda.

Í þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. kemur fram að ef meira en 12 mánuðir hafa liðið frá því að umsókn um alþjóðlega vernd barst fyrst íslenskum stjórnvöldum og tafir á afgreiðslu hennar eru ekki á ábyrgð umsækjanda sjálfs skuli taka hana til efnismeðferðar.

Af orðalagi þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga leiddi að umrætt 12 mánaða tímabil hæfist þegar umsækjandi legði fyrst fram umsókn um alþjóðlega vernd hjá stjórnvöldum. Í úrskurðum kærunefndar hefur verið lagt til grundvallar að tímabilinu hafi lokið þegar endanleg niðurstaða stjórnvalda var framkvæmd með flutningi umsækjanda til viðtökuríkis eða þegar kærandi færi úr landi sjálfviljugur eftir að ákvörðun í máli hans hafði verið tekin.

Kærunefnd hefur túlkað þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga á þann hátt að þó að 12 mánaða fresturinn sé liðinn verði umsókn ekki tekin til efnismeðferðar af þeim sökum ef tafir á málsmeðferð eða flutningi verði fyrst og fremst raktar til athafna eða athafnaleysis umsækjanda sem hann ber sjálfur ábyrgð á, nema þær tafir hafi verið óverulegar og ljóst er að hægt hefði verið að flytja kæranda áður en 12 mánaða fresturinn var liðinn.

Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd á Íslandi 4. desember 2022 og rann því umræddur 12 mánaða frestur út á miðnætti 4. desember 2023. Kemur því til skoðunar hvort tafir á afgreiðslu umsóknar kæranda séu á ábyrgð hans sjálfs, sbr. þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga.

Hinn 15. nóvember 2023 óskaði kærunefnd útlendingamála eftir upplýsingum frá Útlendingastofnun, Vinnumálastofnun og stoðdeild ríkislögreglustjóra. Sneri fyrirspurn nefndarinnar að því hvort kærandi væri staddur á landinu, hvort tafir hefðu orðið á meðferð umsóknar hans og ef svo væri, hvort tafir væru á ábyrgð kæranda, sbr. þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Í svari frá stoðdeild ríkislögreglustjóra, dags. 21. nóvember 2023, kemur m.a. fram að samkvæmt dagbók lögreglu hafi verið haft samband við starfsmann barnaverndar um undirbúning ferðar kæranda til viðtökuríkis. Greint hafi verið frá áætluðum ferðadegi 13. nóvember 2023 og veittar upplýsingar um símanúmer vakni spurningar varðandi flutning kæranda. Þá kemur fram að kærandi sé vistaður í nánar tilgreindu úrræði á vegum barnaverndar. Í dagbókarfærslu lögreglu, dags. 13. nóvember 2023, kemur fram að unnið hafi verið með barnavernd Suðurnesjabæjar varðandi skipulagningu ferðar kæranda. Að ósk barnaverndar hafi verið farið af stað á sunnudagskvöldi til að sækja kæranda með aðstoð barnaverndar. Kærandi hafi verið sagður gista gista hjá vini sínum að Hafnargötu. Kærandi hafi ekki verið í Sandgerði að sögn húsvarðar og því hafi verið farið að Hafnargötu. Þar hafi tekið á móti þeim nafngreindur maður sem hafi greint frá því að kærandi væri ekki hjá sér og hafi ekki gist þar. Þeir þekkist ekki vel en vinni saman. Þá hafi verið farið í úrræði kæranda á vegum barnaverndar í Sandgerði og rætt við húsvörð sem hafi greint frá því að kærandi hafi ekki verið í úrræðinu frá því á miðvikudag. Reynt hafi verið að ná sambandi við kæranda án árangurs. Kæranda hafi verið send smáskilaboð og hann hvattur til að hafa samband við lögreglu sem hann hafi ekki gert. Farmiðar kæranda hafi því verið sendir í endurgreiðsluferli og kærandi skráður horfinn. Haft hafi verið samband við barnavernd í Suðurnesjabæ varðandi framhaldið. Þau hafi greint frá því að ætla að reyna að ná til kæranda en hann vilji ekki segja hvar hann sé niðurkominn. Kærandi hafi verið í stelpulegu herbergi og sé mögulega hjá kærustu sinni. Þá kemur fram að síðar sama dag hafi kærandi svarað skilaboðum frá lögreglu og greint frá því að hann væri þreyttur og lasinn. Kærandi sé með sáran verk í brjóstkassa og muni hafa samband þegar hann sé við betri heilsu. Hinn 17. nóvember 2023 hafi barnavernd Suðurnesjabæjar haft samband og greint frá því að þeir hafi náð á kæranda en hann neiti að gefa upp hvar hann sé staðsettur. Barnavernd hafi óskað eftir ráðum við að lýsa eftir kæranda og þeim hafi verið leiðbeint að hafa samband við lögregluna á Suðurnesjum. Þá hafi lögreglan upplýst um að þeir þurfi nokkra daga frest fyrir flutning til þess að tilkynna um komu hans við lögregluyfirvöld í Svíþjóð. Síðar sama dag hafi barnavernd haft samband og óskað eftir aðstoð við að lýsa eftir kæranda. Tölvubréf hafi verið sent á alla lögreglumenn um að hafa augun opin og koma kæranda aftur til barnaverndar í Suðurnesjabæ sem sé í samstarfi við stoðdeild við flutning. Í svari frá Útlendingastofnun frá 16. nóvember 2023 kemur fram að stofnunin hafi ekki upplýsingar um hvort kærandi sé enn staddur á landinu eða hvort hann hafi verið fluttur af stoðdeild ríkislögreglustjóra. Í svari frá Vinnumálastofnun sem barst 17. nóvember 2023 kemur fram að kærandi sé skráður í þjónustu hjá barnavernd Suðurnesjabæjar.

Með tölvubréfi kærunefndar, dags. 21. nóvember 2023, var kærandi upplýstur um afstöðu stoðdeildar ríkislögreglustjóra, Útlendingastofnunar og Vinnumálastofnunar og gefinn frestur til að koma að andmælum í samræmi við 13. gr. stjórnsýslulaga. Í andmælum kæranda, sem bárust 22. nóvember 2023 kemur fram að kærandi hafi verið að heimsækja vin sinn og hafi upplýst barnavernd um þá heimsókn. Heimsóknin hafi tekið lengri tíma en áætlað var þar sem kærandi hafi orðið veikur. Barnavernd hafi upplýst lögreglu um fjarveru kæranda. Kærandi hafi fengið símtal frá lögreglu 21. nóvember 2023 þar sem lögregla hafi óskað eftir því að hitta kæranda. Kærandi hafi farið að beiðni lögreglu og sannað veru sína á Íslandi. Meðfylgjandi andmælum kæranda var tölvubréf frá starfsmanni barnaverndar í Suðurnesjabæ þar sem fram kemur að kærandi sé staddur hjá þeim á Landakoti. Kærandi hafi gefið sig fram við lögreglu 21. nóvember 2023 og verið fluttur á Landakot. Kærandi hafi fengið þau skilaboð frá lögmanni sínum að hann yrði að gefa sig fram til þess að hægt væri að taka mál hans til greina. Lögmaður kæranda sé að vinna í máli hans varðandi endurtekna umsókn og hafi óskað eftir því að þau staðfestu að kærandi væri sannanlega staddur í úrræði á vegum barnaverndar. Kærandi hafi fengið skýr fyrirmæli um að gista í úrræðinu allar nætur hér eftir annars verði lögreglu gert viðvart.

Af gögnum málsins verður ráðið að kærandi hafi gefið sig fram við lögreglu 21. nóvember 2023 og virðist kærandi því sannanlega staddur á landinu. Kærunefnd telur hins vegar að gögn málsins beri með sér að kærandi hafi tafið mál sitt í skilningi þágildandi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Líkt og fram kemur í framangreindum upplýsingum frá stoðdeild ríkislögreglustjóra var hafinn undirbúningur við flutning kæranda í samstarfi við barnaverndaryfirvöld og tilkynnt um fyrirhugaðan ferðadag hans 13. nóvember 2023. Degi fyrir brottför, á sunnudegi, hafi verið farið af stað til að sækja kæranda en hann hafi ekki verið í úræði á vegum barnaverndar. Húsvörður hafi greint frá því að hann hafi ekki verið þar frá því á miðvikudag. Farið hafi verið að húsnæði vinar kæranda en hann hafi ekki verið þar. Þá hafi verið reynt að hafa samband við kæranda símleiðis án árangurs. Farmiðar kæranda hafi því verið sendir í endurgreiðsluferli og kærandi skráður horfinn. Haft hafi verið samband við barnavernd í Suðurnesjabæ varðandi framhaldið en þau hafi ekki vitað hvar kærandi væri niðurkominn. Hinn 13. nóvember 2023 hafi kærandi svarað skilaboðum frá lögreglu og greint frá því að hann væri þreyttur og lasinn og muni hafa samband þegar hann sé við betri heilsu. Hinn 17. nóvember 2023 hafi barnavernd Suðurnesjabæjar haft samband og greint frá því að þeir hafi náð í kæranda en hann hafi neitað að gefa upp hvar hann væri staðsettur. Síðar sama dag hafi Barnavernd Suðurnesjabæjar haft samband og óskað eftir aðstoð við að lýsa eftir kæranda og tölvubréf hafi verið sent á alla lögreglumenn um að hafa augun opin og koma kæranda aftur til barnaverndar. Með því að yfirgefa dvalarstað sinn og veita ekki upplýsingar um dvalarstað sinn þegar stoðdeild gerði tilraunir til að ná í kæranda telur kærunefnd að kærandi hafi komið í veg fyrir framkvæmd á flutningi sínum til viðtökuríkis innan tilskilins frests, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Með háttsemi sinni tafði kærandi málið og gerði framkvæmd endanlegrar ákvörðunar á stjórnsýslustigi ómögulega innan tilgreindra tímamarka.

Þar sem kærandi er fylgdarlaust barn telur kærunefnd ástæðu til að vísa til úrskurðar kærunefndar í máli nr. 3/2023 frá 10. janúar 2023 þar sem talið var að barnið A hafi ekki getað borið ábyrgð á töfum í skilningi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Fram kemur í niðurstöðu úrskurðarins að óumdeilt væri að aðrir fjölskyldumeðlimir, þ. á m. barnið B, hafi tafið mál sín með því að koma sér undan framkvæmd ákvörðunarinnar. Hins vegar hafi barnið A ekki verið talin bera ábyrgð á þeim töfum sem urðu á framkvæmd ákvörðunarinnar og því fallist á að atvik hafi breyst verulega í máli hennar á þann hátt að hún átti rétt á endurupptöku á máli sínu, sbr. 1. mgr. 24. gr. stjórnsýslulaga. Með hliðsjón af reglunni um einingu fjölskyldunnar var svo fallist á að kærandi og barnið B ættu rétt á endurupptöku með vísan til niðurstöðu í máli A. Það er mat kærunefndar að málsatvik kæranda í því máli sem hér um ræðir séu ólík framangreindum málsatvikum í máli A. Þá verður litið svo á með vísan til framangreinds úrskurðar að kærandi geti borið ábyrgð á töfum í skilningi þágildandi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga.

Með hliðsjón af framangreindu telur kærunefnd að tafir á afgreiðslu umsóknar kæranda hafi verið á hans ábyrgð, sbr. þágildandi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Endurtekinni umsókn kæranda á þeim grundvelli er því vísað frá.

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína jafnframt á því að mál hans skuli tekið til efnismeðferðar á grundvelli 2. og 3. mgr. 36. gr. laga um útlendinga vegna aðstæðna og viðkvæms ástands hans. Kærandi viti ekki um afdrif fjölskyldu sinnar og útlendingayfirvöld hafi ekki gengið úr skugga um að fjölskylda kæranda sé í Svíþjóð og því sé óljóst hvaða aðstæður bíði hans þar. Þá uppfylli kærandi skilyrði 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga til að hljóta dvalarleyfi hér á landi á grundvelli mannúðarsjónarmiða. Kærandi uppfylli jafnframt skilyrði til að fá dvalarleyfi á grundvelli 73. gr. laga um útlendinga.

Við meðferð málsins hefur kærandi lagt fram álit barnaverndarþjónustu Suðurnesjabæjar, dags. 3. nóvember 2023, á ákvörðun Útlendingastofnunar í máli kæranda. Þar kemur m.a. fram að kærandi sé á vegum barnaverndarþjónustu Suðurnesjabæjar sem sé heimili fyrir fylgdarlaus börn. Kærandi hafi notið verndar og umönnunar fylgdarlausra barna frá 4. desember 2022. Kærandi hafi greint frá því að móðir hans sé með alþjóðlega vernd í Svíþjóð og hafi óskað eftir fjölskyldusameiningu þar í landi en hafi fengið synjun. Þar af leiðandi hafi kærandi ekki leyfi til að búa með móður sinni. Kærandi hafi búið við slæman aðbúnað hjá föður sínum ásamt öðrum mönnum. Kærandi hafi greint frá því að móðir hans og systkini séu flutt til Jórdaníu til að vera með ömmu kæranda sem glími við veikindi. Kærandi hafi ekki verið í samskiptum við þau frá því hann kom til Íslands. Kærandi hafi enga ættingja eða tengsl í Svíþjóð sem geti veitt honum stuðning eða vernd. Starfsmenn barnaverndar hafi lagt sig fram við að ná sambandi við foreldra kæranda án árangurs. Jafnframt hafi verið haft samband við fyrrum málastjóra kæranda í Svíþjóð en hann hafi ekki getað gefið upp heimilisfang forsjáraðila kæranda vegna öryggisástæðna. Kærandi hafi lýst því yfir að hafa mátt þola hótanir og ofbeldi af hálfu glæpagengja í Svíþjóð. Kærandi hafi sýnt starfsmönnum barnaverndar myndbönd og skilaboð þar sem honum hafi verið hótað lífláti. Kærandi hafi borið vitni gegn forsprakka glæpagengis þegar hann hafi verið ungur og þessi sami aðili hafi setið inni í fangelsi í tvö ár í kjölfarið. Kærandi sé auðsýnilega stressaður og hræddur við þessa menn sem hafi hótað honum. Barnavernd hafi orðið vitni að miklum breytingum á líðan kæranda frá því að niðurstaða Útlendingastofnunar hafi legið fyrir. Auk þess séu hræðilegir atburðir að gerast í heimaríki kæranda, þar sem ættingjar og vinir hans hafi látist í sprengjuárásum. Kærandi tali um að vera búinn að missa alla von um betra líf og sjái ekki ástæðu til að lifa áfram. Kærandi hafi aldrei sýnt slíka hegðun áður heldur þvert á móti hafi hegðun hans og framkoma verið til fyrirmyndar. Barnavernd hafi áhyggjur af heilsu og lífi kæranda verði hann sendur aftur til Svíþjóðar, sérstaklega þar sem honum hafi verið synjað um alþjóðlega vernd í Svíþjóð og vegna hótana frá glæpagengi þar í landi. Þrátt fyrir að það sé möguleiki að kærandi fái tímabundna vernd í Svíþjóð vegna ástandsins í heimaríki þá telji barnavernd hagsmuni drengsins að vera áfram á Íslandi, þar sem hann hafi öðlast öryggi og stöðugleika. Kærandi sé fylgdarlaust barn og því beri að taka sérstakt tillit til hans og hagsmuna hans í samræmi við barnaverndarlög og alþjóðlegar skuldbindingar Íslands.

Hinn 13. desember 2023 lagði kærandi fram bréf frá Göngudeild BUGL, barna og unglingageðlækningum, dags. 11. desember 2023, þar sem fram kemur að kærandi hafi leitað þangað 7. desember 2023. Kærandi hafi ekki verið metinn í bráðri sjálfsvígshættu en vanlíðan hafi verið til staðar. Kærandi sé í ástæðubundinni sjálfsvígshættu tengdri brottvísun. Kærandi treysti sér ekki til viðtökuríkis, hann sé fylgdarlaus á Íslandi og því sé enginn til að tryggja öryggi hans. Í ljósi aðstæðna hafi verið ákveðið að bjóða kæranda innlögn á legudeild BUGL. Átætluð útskrift sé 11. desember 2023. Þá kemur fram að kærandi eigi við alvarlega áfallastreitu-, kvíða-, og þunglyndiseinkenni að etja. Mat teymis á deild sé að hann sé ekki ferðafær í nauðungarflutning úr landi og að brottvísun gæti haft alvarleg áhrif á geðhag, bæði til skemmri og langvarandi tíma.

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála, dags. 26. október 2023, var komist að þeirri niðurstöðu að flutningur kæranda til Svíþjóðar fæli ekki í sér brot gegn 42. gr. laga um útlendinga, sbr. jafnframt 3. mgr. 36. gr. laganna. Þá hefði kærandi ekki slík tengsl við Ísland að nærtækast væri að hann fengi hér vernd eða að sérstakar ástæður mæltu með því að taka bæri umsókn kæranda til efnismeðferðar hér á landi, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Á meðal gagna málsins voru upplýsingar um að kærandi hafi mátt þola hótanir af hálfu glæpagengja í Svíþjóð. Það var mat kærunefndar, með hliðsjón af alþjóðlegum heimildum, að löggæslan í Svíþjóð væri virk og telji kærandi sér mismunað eða óttist hann um öryggi sitt að einhverju leyti geti hann leitað aðstoðar hjá þar til bærum stjórnvöldum. Þá séu tiltekin úrræði til staðar í Svíþjóð til að draga úr og koma í veg fyrir ofbeldi á meðal glæpahópa. Þegar úrskurður í máli kæranda var kveðinn upp lá jafnframt fyrir að kærandi væri fylgdarlaust ungmenni og tók málsmeðferð kæranda hjá íslenskum stjórnvöldum mið af því. Það var mat kærunefndar, með hliðsjón af gögnum málsins, að kærandi hafi fengið og muni áfram eiga rétt á fullnægjandi þjónustu og stuðningi í samræmi við alþjóðlegar skuldbindingar sænskra yfirvalda. Þá ítrekar kærunefnd það sem fram kom í úrskurði nefndarinnar 26. október 2023 um að mál kæranda hafi verið skoðað með hliðsjón af meginreglunni um að hagsmunir barnsins skuli hafðir að leiðarljósi. Niðurstaða kærunefndar var sú, með vísan til upplýsinga um aðstæður fylgdarlausra umsækjenda um alþjóðlega vernd í Svíþjóð, að hagsmunir kæranda væru tryggðir þar í landi, án tillits til þess hvort hann sameinist fjölskyldu sinni eða ekki. Þá var jafnframt talið ljóst að sænsk yfirvöld muni veita kæranda nauðsynlega aðstoð og þjónustu sem kærandi þurfi á að halda sem fylgdarlaust ungmenni þar í landi.  Vísað var til þess með hliðsjón af gögnum sem kærunefnd hafi kynnt sér að umsækjendur sem hafa fengið synjun á umsókn sinni um alþjóðlega vernd í Svíþjóð eigi rétt á nauðsynlegri heilbrigðisþjónustu. Þá eigi fylgdarlaus ungmenni rétt á endurgjaldslausri heilbrigðisþjónustu og tannlæknaþjónustu. Það var mat kærunefndar að viðmið 32. gr. a reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017, ásamt síðari breytingum, leiði ekki til þess að taka beri umsókn kæranda til efnismeðferðar og jafnframt að flutningur kæranda til Svíþjóðar samrýmis hagsmunum hans þegar litið væri m.a. til öryggis hans, velferðar og félagslegs þroska, sbr. 3. mgr. 25. gr. laga um útlendinga. Með vísan til framangreinds er það mat kærunefndar að framlögð viðbótargögn hafi aðeins að geyma nýrri og ítarlegri upplýsingar um aðstæður kæranda og séu aðeins til fyllingar þeim upplýsingum sem lágu fyrir við meðferð máls hans hjá nefndinni. Þá áréttar kærunefnd að samkvæmt 31. og 32. gr. Dyflinnarreglugerðarinnar skuli miðla upplýsingum um heilsufar umsækjenda um alþjóðlega vernd til yfirvalda í viðtökuríki, að uppfylltum skilyrðum ákvæðanna, þannig að flutningur viðkomandi fari fram með þeim hætti að heilsufari þeirra verði ekki stefnt í hættu.

Í ljósi umfjöllunar kæranda um aðstæður í heimaríki áréttar kærunefnd að mál kæranda snýr að endursendingu hans til Svíþjóðar, sbr. c-lið 1. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Fyrir liggur að stjórnvöld í viðtökuríkinu hafa viðurkennt skyldu sína til þess að taka við kæranda og umsókn hans um alþjóðlega vernd á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar. Kærunefnd ítrekar það sem kemur fram í úrskurði í máli kæranda að athugun nefndarinnar hefur ekki leitt í ljós gögn sem gefa tilefni til að ætla að aðstæður í viðtökuríki séu þess eðlis að endursending kæranda þangað sé í andstöðu við 1. og 2. mgr. 42. gr. laga um útlendinga eða 3. gr. mannréttindasáttmála Evrópu eða að honum sé ekki tryggð raunhæf leið til að ná fram rétti sínum þar í landi, sbr. 13. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Á grundvelli Dyflinnarreglugerðarinnar bera stjórnvöld viðtökuríkis ábyrgð á umsókn kæranda um alþjóðlega vernd og er skylt að tryggja að hann verði ekki endursendur í slíkar aðstæður annars staðar. Líkt og fram kemur í úrskurði kærunefndar í máli kæranda frá 26. október 2023, eiga umsækjendur um alþjóðlega vernd sem fengið hafa endanlega synjun á umsókn sinni hjá sænsku útlendingastofnuninni og dómstólum, þess kost að leggja fram viðbótarumsókn að ákveðnum skilyrðum uppfylltum. Engin takmörk eru á því hversu oft umsækjandi getur lagt fram viðbótarumsókn. Þá eru sænsk yfirvöld bundin af sambærilegum reglum og Ísland um vernd gegn brottvísun umsækjenda um alþjóðlega vernd til ríkis þar sem einstaklingar eiga á hættu að verða fyrir ofsóknum og lífi þeirra eða frelsi ógnað (non-refoulement), sbr. IV. kafla sænsku útlendingalaganna (s. Utlänningslagen 2005:716).

Kærandi vísar til þess í greinargerð sinni að hann uppfylli skilyrði um dvalarleyfi samkvæmt 73. gr. og 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga. Samkvæmt orðalagi ákvæðanna kemur ekki til skoðunar að veita útlendingi dvalarleyfi á grundvelli þeirra nema umsókn um alþjóðlega vernd hafi verið tekin til efnismeðferðar. Mál kæranda heyrir sem fyrr segir undir c-lið 36. gr. laga um útlendinga og kemur því ekki til skoðunar hvort hann uppfyllir skilyrði 73. gr. eða 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Með vísan til framangreinds telur kærunefnd að skilyrði ákvæðis 35. gr. a laga um útlendinga, um að nýjar upplýsingar liggi fyrir í máli hans sem leiði til þess að sýnilega auknar líkur séu á að fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laga um útlendinga, séu ekki uppfyllt í máli kæranda. 

Að framangreindu virtu er kröfu kæranda um endurtekna umsókn vísað frá. 

Úrskurðarorð: 

 

Endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá. 

 

The appellant‘s subsequent application is dismissed.  

 

F.h. kærunefndar útlendingamála, 

 

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður.