10 janúar 2024
/
Nr. 52/2023 Úrskurður
Hinn 10. janúar 2024 er kveðinn upp svohljóðandi
úrskurður nr. 52/2023
í stjórnsýslumáli nr. KNU23110084
Endurtekin umsókn [...]
I. Málsatvik
Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 298/2023, dags. 12. maí 2023, staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 23. nóvember 2023, um að taka umsókn einstaklings er kveðst heita [...], vera fæddur [...]og vera ríkisborgari Palestínu (hér eftir kærandi), um alþjóðlega vernd á Íslandi ekki til efnismeðferðar og vísa honum frá landinu. Niðurstaða kærunefndar var birt kæranda 15. maí 2023.
Hinn 17. nóvember 2023 barst kærunefnd endurtekin umsókn kæranda ásamt greinargerð. Upplýsingar um málsmeðferð í máli kæranda bárust kærunefnd frá Útlendingastofnun 17. nóvember 2023, Vinnumálastofnun 17. nóvember 2023 og 5. janúar 2024 og stoðdeild ríkislögreglustjóra 21. nóvember 2023. Þá bárust andmæli og frekari gögn frá kæranda 1. desember 2023.
Kærandi byggir umsókn sína á 35. gr. a laga um útlendinga nr. 80/2016. Þá krefst kærandi þess að réttaráhrifum úrskurðar kærunefndar útlendingamála verði frestað, sbr. 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga.
II. Málsástæður og rök kæranda
Kærandi byggir kröfu sína á því að meira en 12 mánuðir séu liðnir frá því að hann lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Í úrskurðum kærunefndar útlendingamála hafi verið lagt til grundvallar að framangreindu tímabili ljúki þegar endanleg niðurstaða stjórnvalda er framkvæmd með flutningi kæranda til viðtökuríkis eða þegar kærandi fari úr landi sjálfviljugur eftir að ákvörðun í máli hans hafi verið lögð til grundvallar, sbr. úrskurð kærunefndar útlendingamála nr. 147/2023 frá 15. mars 2023. Kærandi hafi lagt fram umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi 18. október 2022. Tólf mánaða frestur stjórnvalda til að framkvæma brottvísun kæranda hafi því runnið út á miðnætti 18. október 2023. Kærunefnd útlendingamála hafi staðfest ákvörðun Útlendingastofnunar í máli kæranda um að umsókn kæranda yrði ekki tekin til efnismeðferðar og hann skyldi endursendur til Grikklands. Stoðdeild ríkislögreglustjóra hafi ekki reynt að hafa samband við kæranda til að framkvæma brottvísun hans frá landinu. Kærandi hafi verið með aðsetur á sama stað nánast allan þann tíma sem hann hafi verið á Íslandi eða þar til í september þegar hann hafi fært aðsetur sitt. Kærandi hafi sent kærunefnd tölvubréf þess efnis að kærandi hafi reynt að upplýsa Útlendingastofnun um breytt heimilisfang en ekki fengið nein svör. Þá hafi kærandi veitt upplýsingar um nýtt heimilisfang í tölvubréfinu. Yfirvöld hafi því haft vitneskju um dvalarstað kæranda og engar haldbærar skýringar séu á því af hverju lögregla hafi ekki haft samband við kæranda og reynt að framkvæma brottvísun hans líkt og ákvörðun Útlendingastofnunar og kærunefndar útlendingamála kveði á um. Tafir á afgreiðslu máls kæranda verði því ekki taldar til aðgerða eða aðgerðaleysis kæranda. Því verði að líta svo á að skilyrði 2. máls. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga séu uppfyllt.
Kærandi vísar til 1. mgr. 35 .gr. a laga um útlendinga um að taka skuli endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggi fyrir um mál hans sem leiði til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna. Áður en lögin tóku gildi hafi verið heimilt að krefjast endurupptöku mála á grundvelli 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Í framkvæmd hafi kærunefnd litið svo á í úrskurðum sínum að endurupptökubeiðnir á ákvörðunum Útlendingastofnunar á grundvelli þess að málsmeðferð umsækjenda um alþjóðlega vernd hefðu farið yfir tímamörk málsmeðferðartíma samkvæmt ákvæðum laga um útlendinga rúmuðust innan framangreinds ákvæðis stjórnsýslulaga. Litið hafi verið svo á að þar sem málsmeðferð umsækjanda hafi farið yfir tímafresti hefðu atvik þau, sem ákvörðun byggi á, breyst verulega frá því ákvörðun var tekin. Þessu til stuðnings vísar kærandi til úrskurðar kærunefndar útlendingamála nr. 552/2019 frá 21. nóvember 2019. Kærandi byggir á því að sömu sjónarmið eigi að gilda varðandi beiðni kæranda um að endurtekin umsókn hans skuli tekin til meðferðar að nýju hjá Útlendingastofnun, enda sé ákvörðun Útlendingastofnunar í máli kæranda byggð á atvikum sem hafi breyst verulega frá því að ákvörðun var tekin. Með tilliti til alls framangreinds beri Útlendingastofnun að taka endurtekna umsókn kæranda til meðferðar að nýju, sbr. 35. gr. a. laga um útlendinga, ásamt því að taka mál kæranda til efnismeðferðar á grundvelli 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga.
III. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
- Endurtekin umsókn samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga
Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans skv. 24. gr. laganna.
Í 1. mgr. 40. gr. laga um útlendinga kemur fram að flóttamaður skv. 37. gr. laganna, sem er hér á landi eða kemur hér að landi, hefur samkvæmt umsókn rétt á að fá hér alþjóðlega vernd. Stjórnvöldum er þó heimilt, á grundvelli a-, b-, c- og d-liðar 1. mgr. 36. gr. laganna, að taka umsókn ekki til efnismeðferðar við þær aðstæður sem tilgreindar eru í umræddum stafliðum.
Með 10. gr. laga nr. 14/2023, um breytingu á lögum um útlendinga, voru breytingar gerðar á orðalagi 2. mgr. 36. gr. laganna. Í hinu nýja ákvæði er m.a. kveðið nánar á um við hvaða tímamark skuli miða þegar 12 mánaða fresturinn er annars vegar auk þess sem kveðið er á um til hvaða sjónarmiða skuli líta við mat á því hvað teljist tafir á málsmeðferð hins vegar. Í lokamálslið 2. mgr. 23. gr. breytingalaganna kemur fram að ákvæði 10. gr. gildi ekki um meðferð umsókna sem bárust fyrir gildistöku laganna. Umrædd lög tóku gildi 5. apríl 2023 og ljóst að umsókn kæranda barst fyrir gildistöku þeirra. Því fer um mál kæranda samkvæmt þágildandi 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga í samræmi við fyrri framkvæmd nefndarinnar og jafnræðisreglu 11. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 við úrlausn endurtekinnar umsóknar kæranda.
Í þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. kemur fram að ef meira en 12 mánuðir hafa liðið frá því að umsókn um alþjóðlega vernd barst fyrst íslenskum stjórnvöldum og tafir á afgreiðslu hennar eru ekki á ábyrgð umsækjanda sjálfs skuli taka hana til efnismeðferðar.
Af orðalagi þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga leiddi að umrætt 12 mánaða tímabil hæfist þegar umsækjandi legði fyrst fram umsókn um alþjóðlega vernd hjá stjórnvöldum. Í úrskurðum kærunefndar hefur verið lagt til grundvallar að tímabilinu hafi lokið þegar endanleg niðurstaða stjórnvalda var framkvæmd með flutningi umsækjanda til viðtökuríkis eða þegar kærandi færi úr landi sjálfviljugur eftir að ákvörðun í máli hans hafði verið tekin.
Kærunefnd hefur túlkað þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga á þann hátt að þó að 12 mánaða fresturinn sé liðinn verði umsókn ekki tekin til efnismeðferðar af þeim sökum ef tafir á málsmeðferð eða flutningi verði fyrst og fremst raktar til athafna eða athafnaleysis umsækjanda sem hann ber sjálfur ábyrgð á, nema þær tafir hafi verið óverulegar og ljóst er að hægt hefði verið að flytja kæranda áður en 12 mánaða fresturinn var liðinn.
Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd á Íslandi 18. október 2022 og rann því umræddur 12 mánaða frestur út á miðnætti 18. október 2023. Kemur því til skoðunar hvort kærandi sé sannanlega staddur á landinu, sbr. 35. gr. a laga um útlendinga og hvort tafir á afgreiðslu umsóknar kæranda séu á ábyrgð hans sjálfs, sbr. þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga.
Hinn 17. nóvember 2023 óskaði kærunefnd útlendingamála eftir upplýsingum frá stoðdeild ríkislögreglustjóra, Útlendingastofnun og Vinnumálastofnun. Sneri fyrirspurn nefndarinnar að því hvort kærandi væri staddur á landinu, hvort tafir hefðu orðið á meðferð umsóknar hans og ef svo væri, hvort tafir væru á ábyrgð kæranda, sbr. þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Í svari frá stoðdeild Ríkislögreglustjóra, dags. 21. nóvember 2023, kemur fram að kærandi hafi verið skráður horfinn og eftirlýstur en hann hafi sett sig í samband við lögreglu 26. júlí 2023 og gefið upp heimilisfang sitt. Þá kemur fram að kærandi hafi sent stoðdeild tölvubréf 11. september 2023 með þeim upplýsingum að kærandi væri kominn með nýtt heimilisfang. Lögregla hafi jafnframt óskað eftir símanúmeri hjá kæranda til þess að geta náð í hann varðandi fyrirhugaðan flutning hans. Hinn 3. október 2023 hafi verið farið að skráðu heimilisfangi kæranda en enginn hafi kannast við kæranda þar í þremur íbúðum. Verkbeiðni kæranda hafi verið færð í „finnst ekki“. Hinn 16. október 2023 hafi borist tölvubréf frá kæranda þar sem hann hafi upplýst lögreglu um að hann væri fluttur á tiltekið heimilisfang. Í svari frá Útlendingastofnun sem barst kærunefnd 17. nóvember 2023 kemur fram að stofnunin hafi ekki upplýsingar um hvort kærandi sé enn staddur á landinu. Samkvæmt skráningu stofnunarinnar hafi kærandi fyrst látið sig hverfa 10. júlí 2023 og hafi greiðslukorti hans þá verið lokað. Í kjölfarið hafi borist tölvubréf frá kæranda þar sem hann hafi tilgreint nýtt heimilisfang. Þegar stoðdeild hafi ætlað að ræða við kæranda á uppgefnum dvalarstað hafi kærandi ekki verið þar og engin hafi kannast við að hann hafi verið á umræddu heimilisfangi. Skráningu kæranda hafi því ekki verið breytt enda ekki ljóst hvar hann héldi sig, hér á landi eða erlendis. Útlendingastofnun hafi borist nýtt tölvubréf frá kæranda 16. október 2023 þar sem kærandi tilgreindi annað heimilisfang og þær upplýsingar hafi verið sendar á stoðdeild. Stofnuninni sé ekki kunnugt um hvort búið sé að kanna hvort hans sé þar. Frekari færslur sé ekki að finna um kæranda hjá stofnunni né hafi kærandi gefið sig fram hjá Útlendingastofnun. Það sé mat stofnunarinnar að með framangreindum athöfnum kæranda hafi hann komið sér undan flutningi til Grikklands og tafið mál sitt í skilningi þágildandi 2. málsl. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Í svari frá Vinnumálastofnun sem barst kærunefnd 17. nóvember 2023 kemur fram að kærandi hafi verið skráður horfinn frá 10. október 2023 og greiðslukorti hans hafi verið lokað. Hinn 4. janúar 2024 var óskað eftir upplýsingum um hvenær kærandi hafi fyrst flutt úr búsetuúrræði á vegum stofnunarinnar. Í svari Vinnumálastofnunar frá 5. janúar 2024 kemur fram að kærandi hafi flutt úr búsetuúrræði sínu 10. júlí 2023 og verið tilkynntur horfinn 17. júlí 2023.
Með tölvubréfi kærunefndar, dags. 30. nóvember 2023, var kærandi upplýstur um afstöðu stoðdeildar Ríkislögreglustjóra og gefinn frestur til að koma að andmælum í samræmi við 13. gr. stjórnsýslulaga. Í andmælum kæranda, dags. 1. desember 2023, kemur fram að kærandi hafi farið þann sama dag á lögreglustöð og tilkynnt sig til að sanna að hann væri staddur á landinu. Þá hafi hann gefið upp núverandi dvalarstað og símanúmer. Kærandi hafi sent talsmanni sínum meðfylgjandi myndskeið þar sem sjáist að hann sé staddur á Íslandi. Kærandi hafi ekki fastan dvalarstað eins og er og hann hafi hafst við í tjaldi, í bíl og heima hjá vinum. Það sé ástæða þess að íbúar þar sem hans hafi verið leitað hafi ekki kannast við hann. Þessi heimilisföng sem hann hafi gefið upp hafi verið heima hjá vinum hans þar sem hann hafi dvalið en ekki búið til lengri tíma. Kærandi hafi ekki verið að koma sér undan flutningi heldur hafi honum aldrei verið gert að mæta til flutnings nokkur tímann. Eingöngu hafi verið rætt við hann í gegnum síma eða tölvubréf. Þá kemur fram í tölvubréfi frá kæranda sem einnig barst 1. desember 2023 að kærandi andmæli því sem fram komi í gögnum frá stoðdeild um að hann hafi ekki gefið upp símanúmer sitt. Kærandi hafi fengið úthlutað símanúmeri hjá Vinnumálastofnun þegar hann kom til landsins. Kærandi hafi notast við það númer síðan og hafi haft samband við talsmann sinn úr því. Það sé á ábyrgð stoðdeildar að hafa ekki athugað hjá Vinnumálastofnun hvort kærandi væri með skráð símanúmer. Það ætti að vera fyrsta skrefið til að hafa uppi á kæranda.
Í ljósi andmæla kæranda sendi kærunefnd tölvubréf á stoðdeild og óskaði eftir upplýsingum um hvort kærandi hefði gefið sig fram við lögreglu. Svar frá stoðdeild barst 18. desember 2023 þar sem fram kom að kærandi væri enn skráður eftirlýstur og „finnst ekki“ í kerfum lögreglu.
Samkvæmt gögnum málsins er kærandi enn skráður eftirlýstur í kerfum lögreglu. Kærunefnd telur að jafnvel þó lagt væri til grundvallar að kærandi sé staddur hér á landi beri gögn málsins með sér að kærandi hafi tafið mál sitt. Samkvæmt upplýsingum frá stoðdeild hafi kærandi verið skráður horfinn og eftirlýstur í kerfum lögreglu þar til 26. júlí 2023 þegar hann hafi haft samband og gefið upp heimilisfang sitt. Þá hafi kærandi sent stoðdeild tölvubréf 11. september 2023 með upplýsingum um annað heimilisfang. Hinn 3. október 2023 hafi starfsmenn stoðdeildar farið að skráðu heimilisfangi en kærandi hafi ekki verið þar. Þá hafi íbúar á staðnum ekki kannast við að kærandi hafi dvalið þar. Kærandi hafi gefið upp nýjan dvalarstað 16. október 2023. Það er mat kærunefndar að með því að yfirgefa uppgefin ítrekað dvalarstað sinn og veita ekki þá þegar upplýsingar um nýjan dvalarstað hafi kærandi komið í veg fyrir framkvæmd á flutning til viðtökuríkis innan tilskilins frests, sbr. 2. mgr. 36. gr. laga um útlendinga. Þá verða skýringar kæranda um að framangreind heimilisföng hafi verið hjá vinum hans ekki metnar trúverðugar með vísan til þess að þegar lögregla fór á uppgefið heimilisfang hafi enginn kannast við að kærandi hafi dvalið þar. Þá vísar kærunefnd til þess að sýni kærandi samstarfsvilja við flutning geti hann dvalið í búsetuúrræði á vegum Ríkislögreglustjóra en það hefur kærandi kosið að gera ekki.
Með vísan til framangreinds telur kærunefnd að skilyrði ákvæðis 35. gr. a laga um útlendinga, um að nýjar upplýsingar liggi fyrir í máli hans sem leiði til þess að sýnilega auknar líkur séu á að fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laga um útlendinga, séu ekki uppfyllt í máli kæranda.
Að framangreindu virtu er kröfu kæranda um endurtekna umsókn vísað frá.
- Krafa um frestun réttaráhrifa samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga
Samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn beint að því stjórnvaldi sem tók þá ákvörðun sem leitað er endurskoðunar á og frestar hún ekki réttaráhrifum þeirrar ákvörðunar. Því stjórnvaldi sem hefur endurtekna umsókn til skoðunar er þó heimilt að fresta réttaráhrifum fyrri ákvörðunar, enda hafi umsækjandi óskað eftir því þegar hin endurtekna umsókn var lögð fram og sýnt fram á brýna nauðsyn þess að fresta framkvæmd.
Þar sem endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá kærunefnd telur nefndin ekki ástæðu til að fresta réttaráhrifum á meðan umsóknin er til meðferðar.
Að framangreindu virtu er kröfu kæranda um frestun réttaráhrifa á ákvörðun Útlendingastofnunar hafnað.
Úrskurðarorð:
Endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá.
The appellant‘s subsequent application is dismissed.
F.h. kærunefndar útlendingamála,
Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður.