Nr. 342/2024 Úrskurður

Hinn 10. apríl 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 342/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU23120050

 

Kæra [...] á ákvörðun Útlendingastofnunar

 

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 12. desember 2023 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Georgíu ( hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 30. nóvember 2023, um brottvísun og endurkomubann til Íslands í fimm ár.

Kærandi krefst þess aðallega að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi. Til vara krefst kærandi þess að endurkomubann hans verði stytt verulega, að hámarki til tveggja ára, og að honum verði heimilt að yfirgefa landið sjálfviljugur á eigin kostnað. Þar að auki krefst kærandi þess að réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar verði frestað á meðan málið er til meðferðar hjá kærunefnd útlendingamála.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.            Málsatvik og málsmeðferð

Samkvæmt gögnum málsins kom kærandi til Íslands í apríl árið 2019. Hinn 16. apríl 2019 var að beiðni Arion banka hf. gefin út af Þjóðskrá Íslands, til handa kæranda, kerfiskennitalan [...], á grundvelli falsaðs grísks vegabréfs, nr. [...], stílað á [...]. Af gögnum málsins má ráða að kærandi hafi starfað hjá íslensku fyrirtæki á grundvelli kennitölunnar, þegið laun og greitt skatta á árunum 2020-2023. Hinn 8. nóvember 2023 mætti lögregla á heimili kæranda og framvísaði hann debetkorti ánöfnuðu [...] og síðar áðurnefndu grísku vegabréfi til að sanna á sér deili. Vegna gruns lögreglu um skjalafals, brot á lögum um útlendinga og lögum um atvinnuréttindi útlendinga nr. 97/2002 var kærandi handtekinn og færður á lögreglustöð 8. nóvember 2023. Við uppflettingu vegabréfsins í Schengen upplýsingakerfinu og kerfum Interpol kom í ljós að vegabréfið væri skráð glatað/stolið. Framburðarskýrsla var tekin af kæranda 9. nóvember 2023, þar sem m.a. kom fram að kærandi hafi áður haft dvalarleyfi í Póllandi og keypt þar umrætt grískt vegabréf, að fjárhæð [...] evra. Þá hafi tilgangur hans með komu til Íslands verið að vinna en að sögn kæranda gætu Georgíumenn ekki fengið dvalarleyfi í Evrópu og hann hafi því þurft að leita annarra leiða til þess að sjá fyrir fjölskyldu sinni.

Kæranda var birt tilkynning, dags. 9. nóvember 2023, þar sem fram kom að til skoðunar væri að brottvísa honum og ákvarða endurkomubann á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Í tilkynningunni kom m.a. fram að kærandi væri þriðja ríkis borgari og væri heimilt að dvelja á Íslandi í allt að 90 daga á hverju 180 daga tímabili. Hann hafi framvísað fölsuðu vegabréfi gagnvart þjóðskrá til þess að afla sér dvalar- og atvinnuheimildar á grundvelli 87. gr. laga um útlendinga. Hafi hann því framvísað efnislega röngum gögnum í máli samkvæmt lögum um útlendinga af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi. Kæranda var veittur sjö daga frestur til þess að leggja fram andmæli vegna málsins en hann hafi ekki gert það gagnvart Útlendingastofnun. Með ákvörðun stofnunarinnar, dags. 30. nóvember 2023, var kæranda brottvísað og ákveðið endurkomubann til Íslands og Schengen-svæðisins í fimm ár. Í hinni kærðu ákvörðun var, ásamt umfjöllun um ólögmæta dvöl og framlagningu falsaðra gagna til þess að afla sér dvalar- og atvinnuheimildar, vísað til þess að kærandi hafi framvísað fölsuðum gögnum gagnvart lögreglu í blekkingarskyni. Þá hafði ekkert komið fram sem benti til þess að 102. gr. laga um útlendinga kæmi í veg fyrir brottvísun og endurkomubann kæranda. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda 8. desember 2023 og kærði hann ákvörðunina til kærunefndar útlendingamála 12. desember 2023. Greinargerð og önnur fylgigögn voru lögð fram með tölvubréfi, dags. 18. desember 2023.

Í kæru óskaði kærandi eftir frestun réttaráhrifa á ákvörðun Útlendingastofnunar á meðan málið væri til meðferðar hjá kærunefndinni, sbr. 2. mgr. 29. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993. Hinn 19. janúar 2024 féllst kærunefnd á þá beiðni.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð sinni vísar kærandi til atvika málsins, einkum varðandi handtöku og skýrslutöku hjá lögreglu 8. og 9. nóvember 2023, svo og tilkynningar og ákvörðunar Útlendingastofnunar, dags. 9. og 30. nóvember 2023. Til stuðnings aðalkröfu sinni um að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi telur kærandi að það brjóti gegn grundvallarreglunni um bann við því að endursenda fólk þangað þar sem líf eða frelsi þess kunni að vera í hættu, sbr. 42. gr. laga um útlendinga. Kærandi telur stöðu í heimaríki sínu vera langt því að vera viðunandi þegar kemur að öryggi og frelsi borgaranna. Í því samhengi vísar hann til alþjóðlegra skýrslna og frétta um ástand í heimaríki hans. Kærandi telur tjáningarfrelsi, rétt til friðhelgi einkalífs, ósanngjörn réttarhöld, pyndingar og illa meðferð, og pólitíska stöðu í heimaríki sínu vera þannig háttað að ekki verði annað séð en líf hans og frelsi kunni að vera í hættu verði honum gert að snúa aftur til Georgíu.

Til stuðnings varakröfu sinni vísar kærandi einkum til jafnræðis- og meðalhófsreglu stjórnsýslulaga. Hér á landi hafi kærandi verið fyrirmyndarborgari, sinnt sinni vinnu, greitt skatta, og ekki notið opinberrar þjónustu. Hann hafi ekki verið byrði á kerfi félagslegrar aðstoðar heldur fremur lagt á vogarskálar þess og vísar kærandi til stuðningsbréfs vinnuveitanda síns hvað það varðar. Dvöl kæranda hafi eingöngu verið til þess fallin að skapa verðmæti. Kærandi kveðst hafa verið samvinnuþýður í einu og öllu þrátt fyrir að hafa gerst brotlegur gegn lögum um útlendinga. Því óskar kærandi þess að ákvörðun um brottvísun og endurkomubann verði endurskoðuð með þeim hætti að endurkomubann verði stytt verulega og að honum verði gert heimilt að yfirgefa landið sjálfviljugur á eigin kostnað. Kærandi telur að hin kærða ákvörðun brjóti gegn meðalhófsreglu stjórnsýsluréttarins og bendir jafnframt á að sjálfviljug heimför sé meginregla, sbr. 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga, en ekki undantekning. Þá vísar kærandi til fordæma fyrir styttri endurkomubönnum í sams konar málum, sbr. úrskurði kærunefndar nr. 360/2021 og 361/2021, dags. 20. ágúst 2021.

IV.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. er heimilt að vísa útlendingi úr landi sem er án dvalarleyfis ef hann hefur brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laganna, hefur af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi gefið efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögunum eða kemur sér hjá því að hlíta ákvörðun sem felur í sér að hann skuli yfirgefa landið.

Hinn 8. nóvember 2023 var kærandi handtekinn og færður til skýrslutöku vegna gruns um skjalafals, brot á lögum um útlendinga og brot á lögum um atvinnuréttindi útlendinga. Af gögnum málsins er ljóst að kærandi kom til landsins árið 2018. Eftir komu til landsins hafi hann framvísað fölsuðu grísku vegabréfi í útibúi Arion banka hf. og fengið skráða kerfiskennitölu á Íslandi á grundvelli vegabréfsins. Kærandi hafi ráðið sig til vinnu hjá fyrirtæki hér á landi undir hinu gríska auðkenni og starfað þar í nokkur ár og m.a. greitt skatta og gjöld af launum sínum.

Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kærandi hafi af ásetningi gefið efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögum um útlendinga með því að framvísa fölsuðum gögnum í þeim tilgangi að afla sér heimildar til dvalar og atvinnu hér á landi samkvæmt 84. gr. laga um útlendinga. Sé ekki aðeins um brot gegn lögum um útlendinga að ræða heldur einnig brot á lögum um atvinnuréttindi útlendinga og almennum hegningarlögum. Þá hafi kærandi dvalið hér á landi í ólögmætri dvöl en samkvæmt upplýsingum í þjóðskrá hafi kærandi dvalið hér á landi frá apríl 2019. Auk þess hafi kærandi framvísað fölsuðum skilríkjum gagnvart lögreglu þegar afskipti voru höfð af honum 8. nóvember 2023. Að framangreindu virtu var það mat Útlendingastofnunar að heimilt væri að brottvísa kæranda frá Íslandi á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga þar sem hann hafði brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laga um útlendinga, ásamt því að gefa af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögum um útlendinga.

Af gögnum málsins er ljóst að kærandi hefur ekki sótt um leyfi til dvalar hér á landi og hefur dvalið ólöglega hér á landi frá apríl 2019. Samkvæmt skýrslutöku kæranda hjá lögreglu, dags. 9. nóvember 2023, var kærandi grandvís um að fyrrnefnd háttsemi hans bryti gegn lögum. Ásetningur hans hafi verið að fá útgefna kennitölu svo hann gæti dvalið og starfað hér á landi eftir ákvæðum XI. kafla laga um útlendinga en ljóst er að kærandi er ekki EES- eða EFTA-borgari líkt og ákvæði kaflans áskilja. Þá er ljóst samkvæmt 2. mgr. 50. gr. laga um útlendinga, sbr. ákvæði laga um atvinnuréttindi útlendinga, að kæranda var óheimilt að stunda atvinnu hér á landi án atvinnuleyfis. Þar að auki er ljóst af gögnum málsins að kærandi framvísaði fölsuðum skilríkjum gagnvart lögreglu þegar hún hafði afskipti af honum, og braut þannig gegn ákvæðum 1. mgr. 14. gr. laga um útlendinga, sbr. og h-lið 2. mgr. 116. gr. sömu laga. Að öllu framangreindu virtu telur kærunefnd skilyrði til brottvísunar samkvæmt b-lið 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga uppfyllt.

Í 102. gr. laga um útlendinga er kveðið á um vernd gegn frávísun og brottvísun og takmarkanir á ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. skal brottvísun ekki ákveða ef hún, með hliðsjón af málsatvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Auk þess kemur fram í 1. mgr. 44. gr. reglugerðar um útlendinga að ekki sé heimilt að frávísa eða brottvísa útlendingi ef brýtur gegn 42. gr. laga um útlendinga. Í greinargerð sinni hefur kærandi borið fyrir sig 42. gr. laga um útlendinga, m.a. með vísan til tjáningarfrelsis, réttar til friðhelgi einkalífs, ósanngjarnra réttarhalda, pyndinga og illrar meðferðar, og pólitískrar stöðu í Georgíu.

Samkvæmt alþjóðlegum skýrslum um heimaríki kæranda, m.a. skýrslu Freedom House frá 2023 og bandaríska utanríkisráðuneytisins frá 2022, eru aðstæður í landinu almennt góðar. Þá er enn fremur ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að kærandi hafi sætt ofsóknum eða óttist ofsóknir af hálfu stjórnvalda eða annarra aðila í heimaríki. Þvert á móti hafi hann yfirgefið landið og farið til Tyrklands, Póllands, og síðan til Íslands í efnahagslegum og atvinnutengdum tilgangi. Lítur kærunefnd einnig til þess að Georgía er á lista yfir örugg upprunaríki, sbr. 2. mgr. 29. gr. laga um útlendinga. Í ljósi framangreinds er það mat kærunefndar að 42. gr. laga um útlendinga komi ekki í veg fyrir brottvísun og endurkomubann kæranda. Þá er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess tengsl kæranda, sbr. 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga, séu slík að ósanngjarnt væri að brottvísa honum frá landinu. Telur kærunefnd afstöðu vinnuveitanda kæranda til málsins ekki hafa áhrif enda er ljóst að ráðning hans til starfans og sú reynsla sem hann hefur aflað byggist á dvöl og atvinnu í andstöðu við lög.

Með lögum um landamæri nr. 136/2022 voru gerðar breytingar á 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Í ákvæðinu kemur fram að endurkomubann skuli að jafnaði ekki vara lengur en fimm ár og eigi skemur en tvö ár. Þó geti endurkomubann varað lengur en fimm ár þegar útlendingur telst ógn við öryggi ríkisins, almannaöryggi eða allsherjarreglu. Við ákvörðun um lengd endurkomubanns skuli litið til einstaklingsbundinna aðstæðna hverju sinni. Í hinni kærðu ákvörðun var kæranda gert að sæta endurkomubanni til fimm ára. Að teknu tilliti til úrskurðarframkvæmdar nefndarinnar, sbr. einkum úrskurði nr. 360/2021 og 361/2021 telur kærunefnd hæfilegt að kærandi sæti endurkomubanni til fjögurra ára.

Samkvæmt 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga skal að jafnaði veita útlendingi frest í 7-30 daga til að yfirgefa landið sjálfviljugur. Samkvæmt e-lið ákvæðisins er m.a. heimilt að veita styttri frest eða fella hann niður í tilvikum þegar útlendingi er vísað úr landi á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Að teknu tilliti til málsatvika og umfangs brota kæranda telur nefndin rétt að fella frest kæranda til sjálfviljugrar heimfarar niður með vísan til e-liðar 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Þá lítur kærunefnd einnig til þess að endurkomubanni er m.a. bæði ætlað að hafa almenn og sérstök varnaðaráhrif gagnvart brotum á ákvæðum laga um útlendinga.

Að teknu tilliti til 4. mgr. 101. gr. laga um útlendinga hefst endurkomubann til landsins þann dag sem útlendingur er færður úr landi. Athygli kæranda er jafnframt vakin á því að samkvæmt 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga er heimilt, samkvæmt umsókn þar um, að fella endurkomubann úr gildi hafi aðstæður breyst frá því ákvörðun um brottvísun var tekin. 

Samantekt

Að öllu framangreindu virtu verður hin kærða ákvörðun hvað varðar brottvísun kæranda frá landinu á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og niðurfellingu frests til þess að yfirgefa landið sjálfviljugur staðfest. Endurkomubann kæranda skal vera fjögur ár.

Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum eftir birtingu endanlegrar ákvörðunar. Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir því að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ákvörðunarinnar ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.

 

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest hvað varðar ákvörðun um brottvísun kæranda. Endurkomubann kæranda er ákveðið fjögur ár.

The decision of the Directorate of Immigration regarding the appellant‘s expulsion is affirmed. The appellant‘s entry ban shall be four years.

 

Valgerður María Sigurðardóttir

 

Gunnar Páll Baldvinsson                                                                                             Sandra Hlíf Ocares