Nr. 739/2024 Úrskurður

Hinn 8. júní 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 739/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24040115

Endurteknar umsóknir og beiðni um frestun réttaráhrifa í málum

[...] og barni hennar

 

Málsatvik

Hinn 23. febrúar 2024 staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvarðanir Útlendingastofnunar, dags. 11. desember 2023, um að synja [...], fd. [...], ríkisborgara Nígeríu (hér eftir kærandi) og barni hennar, [...], fd. [...], ríkisborgara Nígeríu (hér eftir A), um alþjóðlega vernd hér á landi ásamt því að synja þeim um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016. Úrskurður kærunefndar var birtur fyrir kæranda 23. febrúar 2024 og 15. apríl 2024 barst kærunefnd beiðni kæranda um endurtekna umsókn og frestun réttaráhrifa á úrskurði nefndarinnar ásamt greinargerð og fylgiskjali. Upplýsingar frá Vinnumálastofnun, Útlendingastofnun og stoðdeild Ríkislögreglustjóra bárust 16. apríl 2024.

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína á 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga. Þá krefst kærandi þess að réttaráhrifum úrskurðar kærunefndar verði frestað með vísan til 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga.

Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð lýsir kærandi málsatvikum og greinir m.a. frá því hún hafi eignast annað stúlkubarn hér á landi 22. febrúar 2024. Barnið hafi átt við veikindi að stríða og hafi verið undir eftirliti á Landspítala og á heilsugæslunni Sólvangi. Kærandi vísar til þess að A hafi aldrei búið í Nígeríu og sé fædd á Ítalíu. Kæranda vilji að dætur hennar eigi framtíð hér á landi en í Nígeríu hafi þær lítið bakland og kærandi hafi áhyggjur af framtíð þeirra. Kærandi komi frá héraðinu Weppa í Edo-fylki í Nígeríu þar sem móðir hennar sé búsett í litlu smáþorpi. Nettenging sé stopul og símasamband lélegt. Í héraðinu séu karlmenn höfuð fjölskyldna og konur séu háðar þeim. Á svæðinu séu skipulögð og þvinguð hjónabönd algeng og viðurkennd, jafnvel þegar konur séu á táningsaldri. Kærandi hafi ekki verið búsett í Nígeríu í þrettán ár og eigi lítið bakland í heimaríki. Í héraðinu sé skylt að ungar konur sæti umskurði eða kynfæralimlestingum og miðað sé við að sú aðgerð sé framkvæmd á sjöunda mánuði meðgöngu eða síðar hafi það ekki verið gert. Yfirgnæfandi líkur séu á því að kærandi og síðar börnin hennar þurfi að sæta slíkum umskurði eða hljóta refsingu og útskúfun úr samfélaginu. Dæmi séu um að slíkar aðgerðir valdi örkuml og jafnvel dauða eða að konur hafi þurft að lifa með miklum verkjum eftir slíkar aðgerðir. Kærandi hafi misst systur sína vegna afleiðinga slíkrar aðgerðar. Kærandi muni ekki eiga kost á að búa annars staðar í Nígeríu og muni ekki njóta verndar annarsstaðar í skjóli sérstaks þjóðflokks eða bræðralags líkt og nauðsynlegt sé, einkum fyrir konur í sömu stöðu og kærandi.

Kærandi byggir á því að það muni valda henni og börnum hennar óafturkræfum skaða verði þeim ekki veitt dvalarleyfi hér á landi. Staða kvenna í Nígeríu sé ekki góð, sérstaklega einstæðra kvenna með lítið bakland eða stuðning ættbálka. Umskurðir ungra kvenna og barnungra stúlkna séu algengir og útbreiddir. Kærandi komi frá fátæku héraði í miðri Nígeríu þar sem uppgangur múslímskra öfgahópa sé mikill og alvarlegur. Kærandi telji mikilvægt að litið verði til hagsmuna barna kæranda, sem séu ungar að aldri og þess að A hafi myndað tengsl hér á landi. Þá vísar kærandi til þess að hún sé kristinnar trúar en meirihluti landsmanna í heimaríki hennar séu íslamstrúar. Það sé útbreytt vandamál í Nígeríu að stúlkubörnum sé rænt af Boko Haram samtökunum og systursamtökum þeirra. Mikið sé um leynileg glæpasamtök og bræðralög í Nígeríu og vísar kærandi til heimilda um starfsemi slíkra samtaka í Nígeríu. Kærandi óttist skipulagða glæpahópa og mansalshringi í Nígeríu og að dætrum hennar verði rænt og þær síðar meir þvingaðar í vændi. Heimildir bendi til þess að Nígería sé upprunaland, viðkomustaður og áfangastaður mansals og nauðungarvinnu. Flestir þolendur mansals komi frá litlum bæ í Edo-fylki, þaðan sem kærandi flúði fyrir þrettán árum síðan.

Kærandi vísar til 2. mgr. 10. gr., 3. mgr. 25. gr. og 5. mgr. 37. gr. laga um útlendinga varðandi hagsmuni barna hennar. Þá vísar kærandi til gagna frá Barnahjálp Sameinuðu þjóðanna og UNICEF um aðstæður barna í Nígeríu. Kærandi byggir á því að félagslegar og efnahagslegar aðstæður kæranda og barna hennar yrðu ekki góðar í heimaríki. Kærandi hafi takmarkað bakland og geti ekki reitt sig á stuðning fjölskyldumeðlima.

Kærandi byggir á 43. gr. reglugerðar um útlendinga nr. 540/2017, með síðari breytingum og því að hún sé þolandi mansals og sé stödd hér á landi ásamt ungum stúlkubörnum sínum. Ljóst sé að hún hafi takmarkað bakland í heimaríki og að aðstæður barna hennar séu óljósar m.a. með tilliti til framfærslu, framtíðarmöguleika, s.s. til náms og aðgengi að húsnæði.

Þá vísar kærandi til þess að hún hafi dvalið hér á landi í 18 mánuði og A nánast helming ævi sinnar. Frá því að kærunefnd kvað upp úrskurð sinn hafi kærandi eignast barn sem sé undir eftirliti vegna veikinda. Á þeim tíma sem liðið hefur frá því kærandi sótti um alþjóðlega vernd hér landi hafi hún og börn hennar myndað tengsl og njóti félagslegs stuðnings hér á landi. Mikilvægt sé að horfa til þeirra tengsla sem A hafi byggt upp hér á landi. Þá beri að horfa til heilsu hins nýfædda barns sem mikilvægt sé að fái áfram viðeigandi læknisþjónustu hér á landi og fái að vaxa og dafna. Þegar þessir þættir séu metnir heildstætt sé rétt að kæranda og börnum hennar verði veitt dvalarleyfi hér á landi á grundvelli mannúðarsjónarmiða, sbr. 1. og 2. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína á 35. gr. a laga um útlendinga og því að nýjar upplýsingar og gögn liggi fyrir. Um sé að ræða upplýsingar um hættu á umskurði sem ekki hafi legið fyrir með eins skýrum hætti við meðferð upphaflegra umsókna þeirra, sem og upplýsingar um fæðingu stúlkubarns. Þá óskar kærandi eftir frestun réttaráhrifa fyrri ákvörðunar á meðan endurtekin umsókn er til meðferðar, sbr. 3. mgr. 35. gr. laga um útlendinga.

Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Endurtekin umsókn kæranda samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna.

Ákvæði 35. gr. a. laga um útlendinga kom nýtt inn í lög um útlendinga með lögum nr. 14/2023 frá 27. mars 2023. Kveður ákvæðið á um að endurtekin umsókn skuli tekin til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í málinu sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn. Í ákvæðinu kemur jafnframt fram að ákvæði 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 gildi ekki um ákvarðanir í málum er varða alþjóðlega vernd. Í greinargerð með frumvarpi til laga nr. 14/2023 kemur fram að mælikvarðann um „sýnilega auknar líkur“ verði að túlka með hliðsjón af því að líkur séu á því að önnur niðurstaða fáist í málið vegna upplýsinga sem ekki lágu fyrir við meðferð upphaflegrar umsóknar. Gerir orðalag ákvæðisins og útskýringar í greinargerð því ekki þá kröfu að fullvissa sé fyrir því að niðurstaðan verði önnur en í fyrri umsókn. Þá verður einnig að líta til þess að við mat á endurtekinni umsókn má oft útiloka að hinar nýju upplýsingar hafi áhrif á fyrri niðurstöðu.

Samkvæmt upplýsingum um málsmeðferð í máli kæranda sem bárust kærunefnd frá Vinnumálastofnun, Útlendingastofnun og stoðdeild Ríkislögreglustjóra 16. apríl 2024 er kærandi að öllum líkindum stödd á landinu og því fyrra skilyrði 35. gr. a laga um útlendinga uppfyllt.

Eins og áður hefur komið fram kvað kærunefnd upp úrskurð í málum kæranda og A 23. febrúar 2024. Með úrskurðinum var komist að þeirri niðurstöðu að kærandi og A uppfylltu ekki skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og ættu því ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga. Þá var það mat kærunefndar að aðstæður kæranda og A væru ekki með þeim hætti að veita bæri þeim dvalarleyfi á grundelli 74. gr. laga um útlendinga. 

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína og A á því að nú liggi fyrir nýjar upplýsingar í máli þeirra m.a. þar sem kærandi hafi eignast stúlku hér á landi eftir að úrskurður kærunefndar var kveðinn upp. Kærandi óttist að hún sjálf og báðar dætur hennar verði fyrir kynfæralimlestingum í heimaríki. Máli sínu til stuðnings hefur kærandi lagt fram bréf frá lögmanni í heimaríki kæranda þar sem fram kemur að kærandi hafi flúið heimaríki til að koma í veg fyrir að þurfa að þola kynfæralimlestingar sem séu samkvæmt venju í heimabæ kæranda framkvæmdar á kvenkyns frumburðum þegar þær verði fullorðnar eða óléttar af sínu fyrsta barni. Við meðferð máls kæranda sem lauk með úrskurði nr. 163/2024 lá fyrir að kærandi væri á barnshafandi. Í viðtali hjá Útlendingastofnun dags. 15. nóvember 2023 kvað kærandi ástæður flótta síns ekki vera vegna hættu á kynfæralimlestingum heldur hafi hún kynnst konu frá Evrópu sem hafi boðið henni starf á Ítalíu. Þegar kærandi hafi síðan komið til Ítalíu hafi raunin verið önnur og kærandi hafi verið neydd til þess að stunda vændi. Líkt og fram kemur í úrskurði kærunefndar í máli kæranda og A nr. 163/2024 benda landaupplýsingar til þess að er umskurður á konum og stúlkubörnum sé útbreiddur í Nígeríu en talið sé að um 10% umskurða í Afríku eigi sér stað í Nígeríu. Algengt sé að stúlkur yngri en fimm ára séu þolendur umskurða. Þrátt fyrir að tíðni umskurða fari lækkandi milli ára sé talið að tíðni umskurða á stúlkum í Nígeríu sem séu á aldursbilinu 1-14 ára sé um 15-20%. Eftir 15 ára aldur minnki líkurnar á því að þær verði þolendur umskurðar. Samkvæmt nígerískum alríkislögum sé umskurður á konum og stúlkum þó refsiverður verknaður. Lögin gildi hins vegar einungis í höfuðborg Nígeríu, Abuja, en 13 fylki í Nígeríu hafi samþykkt svipuð lög sem leggi bann við verknaðinum, m.a. Edo-fylki þar sem kærandi hafði búsetu. Þá mæli lög fyrir um a.m.k. þriggja ára fangelsisvist, sekt sem samsvari rúmlega 8 þúsund bandaríkjadollurum eða hvoru tveggja ef fólk framkvæmir umskurð á konum eða stúlkum. Stofnuð hafi verið sérstök deild innan lögreglunnar sem rannsaki kynbundið ofbeldi, komið hafi verið á fót athvörfum fyrir konur, auk þess sem gerendur hafi verið ákærðir. Þá séu flestir íbúar Nígeríu andsnúnir umskurði á konum og stúlkum og hafi m.a. ýmsir leiðtogar hvatt til afnáms á hefðinni. Komið hafi verið á fót aðgerðaráætlun, The National Policy and Plan of Action for the Elimination of FGM in Nigeria (2013-2017), með það að markmiði að afnema umskurð kvenna en aðgerðirnar hafi m.a. falið í sér fræðslu innan heilbrigðisstofnana, stjórnvalda, skóla, mismunandi samfélaga og víðar um bann gegn umskurði. Þá geti konur leitað til lögreglu, umboðsmanns, kirkna eða moskna, frjálsra félagasamtaka og athvarfa eigi þær á hættu umskurð. Fram kemur að ákvörðun um að umskera stúlkur liggi nær alltaf hjá foreldrum þeirra en ömmur og afar stúlknanna, ásamt elstu konunni í ætt fjölskyldu föður stúlkunnar, geti einnig haft áhrif á þá ákvörðun. Þó sé mjög sjaldgæft að ættingjar stúlkna hunsi ákvörðun foreldra hennar og framkvæmi aðgerðina án þeirra leyfis. Við meðferð máls kæranda og A sem lauk með úrskurði kærunefndar nr. 163/2024 óskaði kærunefnd eftir upplýsingum, með tölvubréfi dags. 12. febrúar 2024, um afstöðu kæranda til umskurðar kvenna. Í svari kæranda, dags. 13. febrúar 2024, greindi kærandi frá því að hún hafi sjálf ekki verið umskorin og hygðist ekki láta umskera börn sín. Fram kemur í úrskurði kærunefndar í máli kæranda og A að fyrir liggi að kærandi sé mótfallin umskurði og af framburði hennar verði ekki ráðið að ástæða sé til að ætla að A hafi ástæðuríkan ótta við að verða þolandi umskurðar í heimaríki sínu gegn vilja móður sinnar. Af heimildum megi ráða að refsing liggi við umskurði kvenna og að slíkt sé nánast aldrei gert gegn vilja foreldra barns. Með vísan til alls framangreinds verður ekki talið að kærandi eða börnin hennar hafi ástæðuríkan ótta við að verða þolendur umskurðar í heimaríki sínu.

Kærandi byggir endurtekna umsókn jafnframt á því að hún sé þolandi mansals og óttist skipulagða glæpahópa og mansalshringi í Nígeríu og að dætrum hennar verði rænt og þær þvingaðar í vændi. Í úrskurði í máli kæranda og A nr. 163/2024 var lagt til grundvallar, þrátt fyrir talsvert misræmi í frásögn kæranda varðandi ástæður flótta hennar, að hún kunni á einhverjum tímapunkti að hafa verið þolandi mansals og vændis. Var þó litið til þess að kærandi hafi ekki þekkt konuna sem hafi hneppt hana í mansal og þvingað í vændi á Ítalíu. Frásögn kæranda hafi ekki bent til þess að hún væri tengd kæranda fjölskylduböndum eða að fjölskylda kæranda hafi tekið þátt í mansalinu. Þá hafi kærandi ekki heyrt frá henni frá því árið 2015 og kærandi kvaðst ekki vita hvar hún væri niðurkomin. Það var mat kærunefndar að kæranda stafaði ekki hætta af konunni sem hafi hneppt hana í mansal og þvingað í vændi og var ekki talið að sú kona hefði slík völd eða ítök í Nígeríu að kæranda væri ómögulegt að leita aðstoðar þarlendra yfirvalda teldi hún þörf á því. Vísað var til þess að kærandi hafi greint frá því að eiga móður, tvö systkini og föðurbróður í Nígeríu. Þá var vísað til þess að maki kæranda, sem þá var staddur hér á landi, sé frá Nígeríu en með viðbótarvernd á Ítalíu og hafi hlotið synjun á efnismeðferð hér á landi. Í úrskurði kærunefndar í máli kæranda og A var vísað til þess að þrátt fyrir að þolendur mansals geti átt erfitt uppdráttar við endurkomu til Nígeríu bendi gögn sem kærunefnd hefur kynnt sér til þess að þeir sæti almennt ekki ofsóknum við heimkomu og að til staðar séu innviðir í heimaríki kæranda sem sérhæfi sig í þjónustu og aðstoð við þolendur mansals og að sækja gerendur til saka. Samkvæmt landaupplýsingum um heimaríki kæranda er mansal refsivert í Nígeríu og lögregluyfirvöld og stofnunin NAPTIP hafa almennt getu til þess að aðstoða þolendur mansals, jafnvel þótt þolendur standi enn í skuld við smyglarann sinn. Það er mat kærunefndar að kærandi eigi þess kost að leita aðstoðar og verndar yfirvalda, hjá stofnuninni NAPTIP, aðgerðarteyminu ETAHT og lögreglu, telji hún þörf á því. Með vísan til framangreinds er það mat kærunefndar að kærandi eigi ekki á hættu ofsóknir í heimaríki sem rekja megi til þess að hún kunni að hafa verið þolandi mansals. Þá er ekkert í máli kæranda sem bendir til þess að börn kæranda eigi á hættu að vera hneppt í mansal í heimaríki þeirra.

Kærandi byggir endurtekna umsókn jafnframt á því að hún sé kristinnar trúar en meirihluti landsmanna í heimaríki hennar séu íslamstrúar og hún eigi á hættu mismunun af þeim sökum og dæmi séu um að íslömsk samtök líkt og Boko Haram ræni stúlkubörnum. Samkvæmt skýrslu á vegum bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2022 eru um 50% íbúa í Nígeríu múslímar en 48,1% kristinnar trúar. Íslamstrú sé ríkjandi í norðurhluta Nígeríu en kristin trú í suðurhluta Nígeríu. Samkvæmt skýrslu EUAA frá 2021 er Boko Haram valdamesti vopnaði hópurinn í Nígeríu. Hópurinn berjist fyrir því að skipta nígeríska ríkinu út fyrir íslamskt ríki og byggi á strangri túlkun á Sharia-lögum. Hópurinn starfi í norðausturhluta Nígeríu, einkum í Borno, Adamawa og Yobe og hafi beitt ofbeldi gegn Vesturlandabúum, kristnum og múslimum sem teljist vantrúarmenn. Boko Haram sé enn við stjórnvölin á sumum svæðum á norðaustursvæðinu. Kærandi greindi frá því í viðtali hjá Útlendingastofnun að vera fædd í Benín borg í Edo-fylki en vera uppalin í þorpinu Igueben sem er staðsett í um 116 kílómetra fjarlægð frá Benín borg. Edo-fylki er staðsett í suðurhluta Nígeríu og benda heimildir ekki til þess að glæpasamtökin séu með virka starfsemi þar. Líkt og fram kemur í úrskurði nr. 163/2024 í máli kæranda og A benda þau gögn sem kærunefnd hefur kynnt sér til þess að ástandið í Nígeríu sé ótryggt á sumum svæðum, þá einkum í norðurhluta landsins. Þótt hryðjuverkahópar starfi í landinu var það engu að síður mat kærunefndar að þau gögn og heimildir sem nefndin hefur yfirfarið við meðferð málsins bendi ekki til þess að aðstæður í Benín eða Edo-fylki séu slíkar að kærandi eða börn hennar eigi á hættu að sæta dauðarefsingu, pyndingum eða annarri ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu verði þeim gert að snúa aftur til Nígeríu.

Kærandi hefur greint frá því að barn hennar sem hafi fæðst hér á landi eftir að kærunefnd kvað upp úrskurð í máli kæranda og A hafi verið í eftirliti á Landspítala og á heilsugæslunni Sólvangi. Kærandi hefur ekki lagt fram gögn um heilsufar nýfædds barns hennar og verður því ekki talið að ný gögn eða upplýsingar liggi fyrir í máli kæranda í skilningi 35. gr. a laga um útlendinga. Í úrskurði kærunefndar í máli kæranda og A nr. 163/2024 kemur m.a. fram að öllum ríkisborgurum Nígeríu sé tryggður aðgangur að heilbrigðiskerfinu í landinu og var það mat kærunefndar að kærandi og A muni hafa aðgang að heilbrigðisþjónustu í heimaríki.

Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að kærandi eða börn hennar séu í meðferð hér á landi sem ekki sé aðgengileg í heimaríki eða að óforsvaranlegt sé að rjúfa þá meðferð. Það er því mat kærunefndar að framangreindar upplýsingar í máli kæranda leiði ekki til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsóknir þeirra samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga og telur kærunefnd því skilyrði ákvæðis 35. gr. a laga um útlendinga ekki vera uppfyllt.

Að framangreindu virtu er endurteknum umsóknum kæranda og A vísað frá.

Krafa um frestun réttaráhrifa samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn beint að því stjórnvaldi sem tók þá ákvörðun sem leitað er endurskoðunar á og frestar hún ekki réttaráhrifum þeirrar ákvörðunar. Því stjórnvaldi sem hefur endurtekna umsókn til skoðunar er þó heimilt að fresta réttaráhrifum fyrri ákvörðunar, enda hafi umsækjandi óskað eftir því þegar hin endurtekna umsókn var lögð fram og sýnt fram á brýna nauðsyn þess að fresta framkvæmd.

Þar sem endurteknum umsóknum kæranda og A er vísað frá telur nefndin ekki ástæðu til að fresta réttaráhrifum á meðan umsóknirnar eru til meðferðar. Að framangreindu virtu er kröfu kæranda um frestun réttaráhrifa á ákvörðunum Útlendingastofnunar hafnað.

 

Úrskurðarorð:

 

Kröfu kæranda er hafnað.

The appellants‘ requests are denied.

 

Fyrir hönd kærunefndar útlendingamála,

 

Valgerður María Sigrðardóttir

varaformaður