Nr. 641/2024 Úrskurður

Hinn 14. júní 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 641/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24050093

 

Endurtekin umsókn og beiðni um frestun réttaráhrifa í máli [...]

I.       Málsatvik

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 455/2024, dags. 2. maí 2024, staðfesti kærunefnd útlendingamála ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 8. janúar 2024, um að taka umsókn einstaklings er kveðst heita [...], vera fædd [...] og vera ríkisborgari Sómalíu (hér eftir kærandi), um alþjóðlega vernd á Íslandi ekki til efnismeðferðar og vísa henni frá landinu. Niðurstaða kærunefndar var birt kæranda 3. maí 2024.

Hinn 13. maí 2024 barst kærunefnd endurtekin umsókn kæranda ásamt greinargerð og fylgigagni. Upplýsingar um málsmeðferð í máli kæranda bárust kærunefnd frá Vinnumálastofnun og Útlendingastofnun 13. maí 2024 og stoðdeild ríkislögreglustjóra 4. júní 2024. Tölvubréf barst frá fulltrúa umboðsmanns kæranda 15. maí 2024 þar sem óskað var aðstoðar kærunefndar við að stöðva fyrirhugaðan brottflutning kæranda. Viðbótargögn bárust 22. maí 2024.

Endurtekin umsókn kæranda byggir á 35. gr. a laga um útlendinga nr. 80/2016. Þá krefst kærandi þess að réttaráhrifum úrskurðar kærunefndar útlendingamála verði frestað, sbr. 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga.

II.        Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kæranda gerir hún kröfu á grundvelli 35. gr. a laga um útlendinga um að endurtekin umsókn hennar verði tekin til meðferðar í ljósi nýrra upplýsinga varðandi andlega heilsu hennar, sem sé ekki góð. Kærandi gerir athugasemd þess efnis að gagn, sem hafi verið sent nefndinni 2. maí 2024, hafi ekki verið lagt til grundvallar í úrskurði nefndarinnar í máli kæranda en úrskurðurinn hafi verið birtur kæranda daginn eftir. Kærandi telji að framangreint gagn beri með sér að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn kæranda samkvæmt 24. gr. laga um útlendinga. Telur hún að upplýsingar sem komi fram í umræddu gagni geti haft þýðingarmikil áhrif á meðferð máls hennar. Um sé að ræða greinargerð félagsráðgjafa hjá Vinnumálastofnun, dags. 29. febrúar 2024, þar sem kemur m.a. fram að kærandi glími við andlega vanlíðan, hún hafi orðið fyrir nauðgun hér á landi af hendi fyrrum vinar síns, sem sé einnig umsækjandi um alþjóðlega vernd á Íslandi, og orðið þunguð eftir hann. Kærandi hafi undirgengist þungunarrof og í kjölfarið fengið alvarlega sýkingu. Hún eigi erfitt með svefn, upplifi mikla hræðslu og óöryggi og þori vart út úr húsi. Með vísan til framangreinds telur kærandi að hún sé einstaklingur í sérstaklega viðkvæmri stöðu í skilningi 6. tölul. 3. gr. laga um útlendinga. Af þeim sökum skuli umsókn hennar um alþjóðlega vernd tekin til efnismeðferðar á grundvelli 2. mgr. 36. gr. sömu laga.

III.      Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

1. Endurtekin umsókn samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn hans skv. 24. gr. laganna.

Samkvæmt upplýsingum um málsmeðferð í máli kæranda sem bárust kærunefnd frá Vinnumálastofnun og Útlendingastofnun 13. maí 2024 og stoðdeild ríkislögreglustjóra 4. júní 2024 er kærandi að öllum líkindum stödd á landinu og því fyrra skilyrði 35. gr. a laga um útlendinga uppfyllt.

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína á því að mál hennar skuli tekið til efnismeðferðar þar sem ný gögn og upplýsingar liggi fyrir í málinu. Meðfylgjandi endurupptökubeiðni kæranda er greinargerð félagsráðgjafa hjá Vinnumálastofnun, dags. 29. febrúar 2024, sem hún hafi upphaflega lagt fram hjá kærunefnd 2. maí 2024, sama dag og nefndin úrskurðaði í máli hennar. Í framangreindri greinargerð kemur m.a. fram að kærandi glími við andlega vanlíðan, hún hafi orðið fyrir nauðgun hér á landi af hendi manns sem sé einnig umsækjandi um alþjóðlega vernd á Íslandi og af sama þjóðerni, og orðið þunguð eftir hann. Hann hafi áreitt hana og sagt þau þurfa ganga í hjónaband, búa saman og ala saman ófætt barnið. Kærandi hafi undirgengist þungunarrof í nóvember 2023 og í kjölfarið fengið fylgikvilla og alvarlega sýkingu. Þá kemur fram í greinargerðinni að lögreglan hafi verið kölluð til að ósk kæranda og að henni liði mun betur eftir að hafa greint lögreglu frá ofbeldinu sem hún hafi orðið fyrir af hálfu umrædds manns. Kærandi eigi erfitt með svefn, upplifi mikla hræðslu og þori vart út úr húsi af ótta við manninn. Auk þess taki hún lyf til að hjálpa sér að sofa. Kærandi lagði fram frekari gögn 22. maí 2024. Um er að ræða nótur frá bráðamóttöku Landspítalans, dags. 16. maí 2024, þar sem kemur m.a. fram að kærandi hafi komið á bráðamóttöku með sjúkrabíl þar sem hún hafi fallið í yfirlið. Hún hafi einnig kvartað undan öndunarörðugleikum, brjóstverk og höfuðverk. Grunur hafi verið um að kærandi hafi fengið ofsakvíða vegna áfalls og yfirvofandi brottvísunar frá Íslandi til Kýpur. Kærandi var útskrifuð af spítalanum sama dag.

Við meðferð máls kæranda hjá kærunefnd lágu fyrir upplýsingar um að hún hafi verið beitt kynferðislegu ofbeldi hér á landi af hálfu samlanda síns sem einnig er umsækjandi um alþjóðlega vernd hér á landi og að hún hafi undirgengist þungunarrof í kjölfar atviksins. Í greinargerð félagsráðgjafa frá 29. febrúar 2024 kemur fram að kærandi hafi leitað aðstoðar lögregluyfirvalda hér á landi vegna ofbeldisins. Rannsókn og saksókn kynferðisbrota heyra undir starfssvið lögreglu og embætti héraðssaksóknara. Kærandi er handhafi alþjóðlegrar verndar á Kýpur og bendir ekkert til annars en að hún geti nýtt rétt sinn til komu og tímabundinnar dvalar hér á landi á grundvelli 20. gr. laga um útlendinga, vilji kærandi halda lögreglumáli sínu til streitu og vera viðstödd mögulega meðferð þess fyrir íslenskum dómstólum. Það er mat kærunefndar að framangreind gögn hafi aðeins að geyma nýrri og ítarlegri upplýsingar um aðstæður og líðan kæranda hér á landi og séu aðeins til fyllingar þeim upplýsingum sem lágu fyrir við meðferð máls kæranda hjá nefndinni. Við mat kærunefndar á sérstökum ástæðum kæranda eru lagðar til grundvallar aðstæður kæranda í viðtökuríki en við það mat hefur umræddur atburður sem átti sér stað hér á landi takmarkað vægi. Framangreind gögn teljast ekki vera nýjar upplýsingar sem gefa tilefni til þess að fallast á endurtekna umsókn kæranda eða breyta fyrra mati kærunefndar

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína m.a. á því að hún sé einstaklingur í sérstaklega viðkvæmri stöðu, sbr. 6. tölul. 3. gr. laga um útlendinga. Kærunefnd hefur í úrskurðum sínum tekið fram að umrætt mat er ekki kæranlegt til nefndarinnar og hefur ekki önnur réttaráhrif en getið er um í lögum og reglugerð um útlendinga. Í úrskurðum sínum hefur nefndin jafnframt tekið fram, í samræmi við síðasta málslið 1. mgr. 25. gr. laga um útlendinga, að matið er ekki bundið við þann tíma sem sótt er um og að ekki skuli takmarka rétt einstaklings til sérstakrar aðstoðar þótt sérþarfir, sem stafa af viðkvæmri stöðu hennar, komi fram síðar en við umsókn. Við framangreint mat hjá stjórnvöldum sem annast framkvæmd ákvörðunar skal eftir fremsta megni tryggja að heilsufari kæranda og öryggi verði ekki stefnt í hættu við endursendingu.

Við meðferð málsins hefur kærandi greint frá því að hún hafi haft aðgang að heilbrigðisþjónustu í viðtökuríki. Af frásögn kæranda og þeim gögnum sem kærunefnd hefur kynnt sér um aðstæður í viðtökuríki verður ráðið að kærandi hafi aðgang að grunnheilbrigðisþjónustu þar í landi, en eins og áður hefur verið rakið í fyrri úrskurði nefndarinnar eiga einstaklingar sem hlotið hafa alþjóðlega vernd á Kýpur að lögum sambærilegan rétt á heilbrigðisþjónustu og ríkisborgarar Kýpur þó að þeir þurfi í einhverjum tilvikum að yfirstíga ákveðnar hindranir til að nýta rétt sinn. Kærunefnd telur ekki forsendur til annars en að leggja til grundvallar að kærandi séu fær um að sækja sér þá þjónustu sem hún þurfi á að halda í viðtökuríki þrátt fyrir aðstæður hennar. Handhafar alþjóðlegrar verndar hafa aðgang að heimilislækni, án endurgjalds, sem geti vísað þeim áfram til sérfræðinga, s.s. sálfræðinga og geðlækna. Í skýrslu bandaríska utanríkisráðuneytisins fyrir árið 2023 kemur fram að konur sem hafa orðið fyrir kynferðislegu ofbeldi í viðtökuríki geti leitað til ríkisstyrkts kvennaathvarfs og fengið þar heilbrigðisþjónustu, lögfræðiþjónustu og sálfræðiaðstoð. Í viðtökuríki er nauðgun refsiverð og getur varðað allt að lífstíðarfangelsi. Yfirvöld í viðtökuríki hafi almennt framfylgt lögunum.

Það er mat kærunefndar að framangreindar upplýsingar í máli kæranda leiði ekki til þess að sýnilega auknar líkur séu á að fallist verði á fyrri umsókn kæranda samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga og telur kærunefnd því skilyrði ákvæðis 35. gr. a laga um útlendinga ekki vera uppfyllt.

Að framangreindu virtu er endurtekinni umsókn kæranda vísað frá.

1. Krafa um frestun réttaráhrifa samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn beint að því stjórnvaldi sem tók þá ákvörðun sem leitað er endurskoðunar á og frestar hún ekki réttaráhrifum þeirrar ákvörðunar. Því stjórnvaldi sem hefur endurtekna umsókn til skoðunar er þó heimilt að fresta réttaráhrifum fyrri ákvörðunar, enda hafi umsækjandi óskað eftir því þegar hin endurtekna umsókn var lögð fram og sýnt fram á brýna nauðsyn þess að fresta framkvæmd.

Þar sem endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá telur nefndin ekki ástæðu til að fresta réttaráhrifum á meðan umsókn er til meðferðar. Að framangreindu virtu er kröfu kæranda um frestun réttaráhrifa á ákvörðun Útlendingastofnunar hafnað.

 

Úrskurðarorð:

 

Endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá.

Kröfu kæranda um frestun réttaráhrifa er hafnað.

 

The appellant’s subsequent application is dismissed.

The appellant’s request to suspend the implementation of the decision is denied.

 

F.h. kærunefndar útlendingamála,

 

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður.