Úrskurður nr. 907/2024

Hinn 11. september 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 907/2024

í stjórnsýslumálum nr. KNU24060166 og KNU24060034

Endurtekin umsókn og beiðni um frestun réttaráhrifa

í máli [...]

I. Málsatvik

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 577/2024, dags. 30. maí 2024, staðfesti nefndin ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 4. júlí 2023, um að synja [...], fd. [...], ríkisborgara Venesúela (hér eftir kærandi), um alþjóðlega vernd á Íslandi ásamt því að synja henni um dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016. Úrskurður kærunefndar var birtur kæranda 30. maí 2024 og 6. júní 2024 barst kærunefnd beiðni um frestun réttaráhrifa með vísan til 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Hinn 27. júní 2024 barst kærunefnd endurtekin umsókn kæranda ásamt beiðni um frestun réttaráhrifa með vísan til 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga.

Af beiðni kæranda verður ráðið að hún leggi fram endurtekna umsókn á grundvelli 35. gr. a laga um útlendinga. Þá krefjist kærandi frestunar réttaráhrifa annars vegar samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a og hins vegar á grundvelli lokamálsliðar 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga.

II. Málsástæður og rök kæranda

Kærandi byggir endurtekna umsókn sína og beiðnir um frestun réttaráhrifa á því að hún hafi aðstoðað son sinn og tengdadóttur við að gæta ungra barna þeirra svo þau geti stundað atvinnu, en þau hafi séð um kæranda fjárhagslega. Kærandi eigi aðeins eina systur í Venesúela og eigi ekkert heimili þar. Kæranda sé nauðsynlegt að dvelja á landinu á meðan hún beri mál sitt undir dómstóla. Annað barnabarn kæranda glími við alvarleg veikindi og hafi dvalið á spítala. Kærandi lagði fram læknisvottorð dags. 7. júní 2024 um að móðir barnsins hafi þurft að vera frá vinnu frá 1. júní 2024 vegna veikinda barnsins. Einnig lagði kærandi fram bréf til sjúklings dags. 7. júní 2024. Þar kemur fram að grunur væri um nýrnasýkingu hjá barninu og að það ætti endurkomutíma 13. júní 2024. Frekari gögn um heilsufar barnsins liggja ekki fyrir. Kærandi byggir á því að hún hafi sterk tengsl við fjölskyldu sína hér á landi og vísar til mannúðarsjónarmiða, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga auk 2. og 3. gr. barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna. Það myndi hafa slæm áhrif á börnin að vísa ömmu þeirra í burtu í miðjum veikindum annars barnabarnsins.

III. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Endurtekin umsókn kæranda samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn vísað frá. Þó skal taka endurtekna umsókn til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í máli hans sem leiða til þess að sýnilega auknar líkur séu á því fallist verði á fyrri umsókn hans samkvæmt 24. gr. laganna.

Ákvæði 35. gr. a. laga um útlendinga kom nýtt inn í lög um útlendinga með lögum nr. 14 frá 27. mars 2023. Kveður ákvæðið á um að endurtekin umsókn skuli tekin til meðferðar að nýju ef umsækjandi er staddur hér á landi og nýjar upplýsingar liggja fyrir í málinu sem leiða til að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsókn. Í ákvæðinu kemur jafnframt fram að ákvæði 24. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 gildi ekki um ákvarðanir í málum er varða alþjóðlega vernd. Í greinargerð með frumvarpi til laga nr. 14/2023 kemur fram að mælikvarðann um „sýnilega auknar líkur“ verði að túlka með hliðsjón af því að líkur séu á því að önnur niðurstaða fáist í málið vegna upplýsinga sem ekki lágu fyrir við meðferð upphaflegrar umsóknar. Gerir orðalag ákvæðisins og útskýringar í greinargerð því ekki þá kröfu að fullvissa sé fyrir því að niðurstaðan verði önnur en í fyrri umsókn. Þá verður einnig að líta til þess að við mat á endurtekinni umsókn má oft útiloka að hinar nýju upplýsingar hafi áhrif á fyrri niðurstöðu.

Eins og áður hefur komið fram kvað kærunefnd upp úrskurði í máli kæranda 30. maí 2024. Með úrskurðinum var komist að þeirri niðurstöðu að kærandi uppfyllti ekki skilyrði 1. og 2. mgr. 37. gr. laga um útlendinga og ætti hún því ekki rétt á alþjóðlegri vernd hér á landi, sbr. 40. gr. laga um útlendinga. Þá var það mat kærunefndar að aðstæður kæranda væru ekki með þeim hætti að veita bæri henni dvalarleyfi á grundvelli 74. gr. laga um útlendinga.

Kærandi byggir á því að hún sé háð syni sínum fjárhagslega hér á landi og að sonur hennar, tengdadóttir og barnabörn séu jafnframt háð veru kæranda hér á landi. Í úrskurði kærunefndar í máli kæranda var lagt mat á einstaklingsbundnar aðstæður kæranda, tengsl hennar við son sinn og fjölskyldu, sem og aðstæður í Venesúela. Þar kemur m.a. fram að kærandi hafi starfað við að þrífa hús fyrir fólk í Venesúela. Kærandi eigi son, tengdadóttur og barnabörn hér á landi. Þá eigi hún systur í Venesúela. Fram kemur að kærandi hafi búið þar í eigin húsnæði, hún hafi notið stuðnings sonar síns í heimaríki og að hún hafi getað framfleytt sér. Var það niðurstaða kærunefndar að félagslegar aðstæður kæranda við komu til heimaríkis væru ekki slíkar að þær geti talist erfiðar í skilningi 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Í tengslum við endurtekna umsókn lagði kærandi fram gögn um að barnabarn hennar glími við veikindi og hafi þurft á heilbrigðisþjónustu að halda. Móðir barnsins hafi verið frá vinnu vegna þessa. Þar sem kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd á Íslandi eru það einkum aðstæður hennar í heimaríki sem koma til skoðunar. Aðstæður kæranda hér á landi hafa því takmarkað vægi við mat á endurtekinni umsókn um alþjóðlega vernd.

Framangreindar upplýsingar í máli kæranda, leiða ekki til þess að sýnilega auknar líkur séu á því að fallist verði á fyrri umsóknir hennar samkvæmt 1. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga og eru skilyrði ákvæðis 35. gr. laga um útlendinga því ekki uppfyllt.

Að framangreindu virtu er kröfu kærenda um endurtekna umsókn vísað frá.

Krafa um frestun réttaráhrifa samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga

Samkvæmt 3. mgr. 35. gr. a laga um útlendinga skal endurtekinni umsókn beint að því stjórnvaldi sem tók þá ákvörðun sem leitað er endurskoðunar á og frestar hún ekki réttaráhrifum þeirrar ákvörðunar. Því stjórnvaldi sem hefur endurtekna umsókn til skoðunar er þó heimilt að fresta réttaráhrifum fyrri ákvörðunar, enda hafi umsækjandi óskað eftir því þegar hin endurtekna umsókn var lögð fram og sýnt fram á brýna nauðsyn þess að fresta framkvæmd.

Þar sem endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá kærunefnd er ekki ástæða til að fallast á beiðni hennar um frestun réttaráhrifa. Að framangreindu virtu er beiðni kæranda um frestun réttaráhrifa úrskurðar kærunefndar hafnað.

Krafa um frestun á réttaráhrifa samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga

Í íslenskum rétti gildir sú meginregla að málskot til dómstóla frestar ekki réttaráhrifum endanlegra ákvarðana stjórnvalda, sjá til hliðsjónar 2. málsl. 60. gr. stjórnarskrár lýðveldisins Íslands nr. 33/1944. Reglan er áréttuð í 1. málsl. 6. mgr. 104. laga um útlendinga nr. 80/2016 en þar segir að málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun á stjórnsýslustigi um að útlendingur skuli yfirgefa landið fresti ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess, sbr. 2. málsl. 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Frestun á réttaráhrifum skal bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir að málið hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.

Niðurstaða um hvort ástæða sé til að fresta réttaráhrifum úrskurðar kærunefndar ræðst af heildstæðu mati á hagsmunum aðila af því að réttaráhrifum úrskurðarins verði frestað og sjónarmiðum sem mæla gegn slíkri frestun. Meðal þeirra sjónarmiða sem líta ber til við þetta mat er hvort framkvæmd úrskurðarins valdi aðila óafturkræfum skaða, hvort framkvæmdin feli í sér verulegar hindranir á aðgengi aðila að dómstólum, hvort aðstæður sem þýðingu geta haft fyrir málið hafi breyst verulega eða hvort þörf sé á sérstakri varúð, m.a. með tilliti til hagsmuna barna. Þá lítur kærunefnd til þess hlutverks stjórnvalda að tryggja skilvirka framkvæmd laga um útlendinga. Kærunefnd hefur jafnframt litið til þess að heimild til frestunar réttaráhrifa á úrskurði nefndarinnar er undantekning frá meginreglu sem aðeins sé ætlað að ná til tilvika þar sem ástæða er til þess að fresta framkvæmd. Réttaráhrifum úrskurðar verði því ekki frestað af þeirri ástæðu einni að úrskurðurinn verði borinn undir dómstóla heldur þurfi að liggja fyrir tilteknar ástæður í fyrirliggjandi máli svo kærunefnd fallist á slíka beiðni.

Af beiðni kæranda um frestun réttaráhrifa má ráða þá afstöðu hennar að framkvæmd úrskurðar kærunefndar útlendingamála um að hún skuli yfirgefa landið takmarki möguleika hennar til að fá endurskoðun úrskurðarins hjá dómstólum og njóta þar réttlátrar málsmeðferðar, sbr. 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Ljóst er að vera aðila á landinu er ekki forsenda fyrir því að mál sem hún höfðar til ógildingar á úrskurði kærunefndar sé tækt til meðferðar hjá dómstólum. Þá hefur aðili möguleika á að gefa skýrslu fyrir dómi þótt hún sé ekki hér á landi, sbr. 2. mgr. 49. gr. og 3. og 4. mgr. 51. gr. laga um meðferð einkamála nr. 91/1991. Í því ljósi og með vísan til aðstæðna kæranda og að öðru leyti er það niðurstaða kærunefndar að ekki sé ástæða til að fresta réttaráhrifum úrskurðar í máli kæranda á þeim grundvelli að framkvæmd úrskurðarins valdi tjóni á málatilbúnaði hennar fyrir dómstólum eða skerði réttindi sem þeim eru tryggð samkvæmt 70. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. einnig dóma Héraðsdóms Reykjavíkur í málum nr. E-2434/2017, frá 23. maí 2018, og E-6830/2020, frá 15. desember 2020.

Með úrskurði kærunefndar útlendingamála, sem er sjálfstæð stjórnsýslunefnd, hefur verið tekin afstaða til málsástæðna kæranda varðandi umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi og dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða og komist að niðurstöðu um að synja umsókn hennar. Kærunefnd ítrekar það sem kemur fram í úrskurði í máli kæranda að athugun nefndarinnar hefur ekki leitt í ljós gögn sem gefa tilefni til að ætla að aðstæður í heimaríki séu þess eðlis að endursending aðila þangað sé í andstöðu við 1. og 2. mgr. 42. gr. laga um útlendinga. Í samræmi við framangreint er það jafnframt mat kærunefndar að kærandi eigi ekki á hættu að verða fyrir óafturkræfum skaða snúi hún aftur til heimaríkis.

Tiltölulega skammur tími er liðinn síðan nefndin úrskurðaði í máli kæranda. Ekkert í gögnum málsins bendir til þess að aðstæður kæranda eða aðstæður í ríkinu, sem vísa á kæranda til, hafi breyst verulega síðan nefndin úrskurðaði í málinu á þann hátt að nefndin telji að það gæti haft áhrif á efnislega niðurstöðu málsins.

Samkvæmt framansögðu er það mat kærunefndar að ekki sé ástæða til að fallast á beiðni kæranda um frestun réttaráhrifa í máli hennar.

Úrskurðarorð:

Endurtekinni umsókn kæranda er vísað frá.

Beiðni kæranda um frestun réttaráhrifa er hafnað.

The appellants subsequent application is dismissed.

The appellants requests for suspension of legal effects are denied.

F.h. kærunefndar útlendingamála,

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður