Nr. 940/2024 Úrskurður

KÆRUNEFND ÚTLENDINGAMÁLA

 

Hinn 25. september 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 940/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24030082

 

Kæra [...]

á ákvörðun

Útlendingastofnunar

 

I.          Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 13. mars 2024 kærði [...], kt. [...], ríkisborgari Lettlands ( hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 13. febrúar 2024, um brottvísun og endurkomubann til Íslands í 10 ár.

Kærandi krefst þess að ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun og endurkomubann verði felld úr gildi en til vara að endurkomubann verði eins stutt og lög leyfa.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II.            Málsatvik og málsmeðferð

Hinn 28. ágúst 2022 skráði kærandi fyrst dvöl sína hér á landi. Samkvæmt sakavottorði, útgefnu af ríkissaksóknara 2. september 2024, var kærandi dæmdur til 15 mánaða fangelsisrefsingar með dómi Héraðsdóms Reykjaness nr. S-2312/2023, dags. 14. september 2023, fyrir brot gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga nr. 19/1940. Í dóminum kom fram að kærandi hafi staðið að innflutningi á samtals 993,19g af kókaíní, með styrkleika 63-81%, ætluðu til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni.

Samkvæmt bréfi Fangelsismálastofnunar ríkisins, dags. 16. september 2024, sætti kærandi gæsluvarðhaldi frá 7. ágúst 2023 til 18. september 2023 en þann dag hóf hann afplánun og var vistaður í fangelsum ríkisins til 29. janúar 2024 og síðan á Áfangaheimili Verndar til 8. mars 2024. Kæranda var veitt reynslulausn þegar helmingur refsitímans var liðinn, skilorðsbundið í tvö ár.

Með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 17. janúar 2024, sem birt var fyrir kæranda 19. janúar 2024, var kæranda tilkynnt að til skoðunar væri hjá stofnuninni að brottvísa honum og ákvarða endurkomubann vegna brotaferils hans. Kærandi lagði ekki fram andmæli. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 13. febrúar 2024, var kæranda vísað brott af Íslandi á grundvelli 1., sbr. 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga og honum ákveðið endurkomubann til landsins í 10 ár. Ákvörðunin var birt fyrir kæranda 5. mars 2024, með aðstoð túlks. Með tölvubréfi, dags. 13. mars 2024, var ákvörðunin kærð til kærunefndar útlendingamála. Kærandi lagði fram greinargerð með tölvubréfi, dags. 25. mars 2024.

Kærandi er ríkisborgari Lettlands og nýtur dvalarréttar hér á landi eftir ákvæðum XI. kafla laga um útlendinga. Með hliðsjón af framangreindu frestaði stjórnsýslukæra réttaráhrifum hinnar kærðu ákvörðunar á meðan málið er til meðferðar hjá kærunefnd, sbr. 3. málsl. 3. mgr. 103. gr. laga um útlendinga. Að öðru leyti gilda ákvæði XI. kafla laga um útlendinga um stjórnsýslumál þetta.

III.       Málsástæður og rök kæranda

Í röksemdum kæranda er vísað til hinnar kærðu ákvörðunar og lagaskilyrða sem ákvörðun Útlendingastofnunar byggist á. Kærandi byggir málatilbúnað sinn á því að í 95. gr. laga um útlendinga felist heimild til brottvísunar en ekki skylda. Vísað er til þess að kærandi ógni ekki allsherjarreglu, almannaöryggi né almannaheilbrigði. Samkvæmt dómi Héraðsdóms Reykjaness nr. S-2312/2023, var kærandi dæmdur til 15 mánaða fangelsisrefsingar fyrir brot gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga. Ákvæðið kveður á um að hver, sem andstætt ákvæðum laga um ávana- og fíkniefni lætur mönnum í té ávana- og fíkniefni eða afhendir þau gegn verulegu gjaldi eða á annan sérstaklega saknæman hátt, skal sæta fangelsi allt að 12 árum. Samkvæmt dómi Héraðsdóms hafi kærandi játað skýlaust innflutning nánar tilgreindra fíkniefna en fram hafi komið að kærandi hafi hvorki verið eigandi efnanna né tekið þátt í skipulagningu innflutningsins. Þar að auki liggi fyrir að kærandi hafi ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi.

Kærandi vísar til takmarkana á heimild til brottvísunar, sbr. 97. gr. laga um útlendinga og kveðst hafa tekið út sína refsingu og ekkert bendi til þess að hann sé ógn við allsherjarreglu eða almannaöryggi. Kærandi hafi engin opin mál í refsivörslukerfinu sem bendi til þess að hann sé líklegur til að fremja refsiverð brot á ný. Gagnstætt því sem fram komi í hinni kærðu ákvörðun byggir kærandi á því að brottvísun sé aðeins heimil sé um að ræða háttsemi sem geti gefið til kynna að viðkomandi muni fremja refsiverð brot að nýju. Fyrri refsilagabrot nægja ekki ein og sér til þess að brottvísun sé beitt. Ekkert í málinu bendi til þess að kærandi sé líklegur að fremja refsiverð brot að nýju. Ekki liggi fyrir áhættumat eða önnur gögn sem bendi til áframhaldandi brotahegðunar. Þá vísar kærandi til þess að hann hafi ekki sætt neinum agaviðurlögum á meðan afplánun stóð og kveðst vera virkur samfélagsþegn í fullu starfi og greiði skatta hér á landi. Þar að auki kveðst kærandi eiga bróður hér á landi og að þeir séu mjög nánir.

IV.       Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Í samræmi við 7. gr. EES-samningsins, sbr. lög nr. 2/1993 um Evrópska efnahagssvæðið, hefur tilskipun Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2004/38 um rétt borgara Sambandsins og aðstandenda þeirra til frjálsar farar og dvalar á yfirráðasvæði aðildarríkjanna verið tekin upp í íslenskan rétt, sbr. m.a. XI. kafla laga um útlendinga sem felur í sér sérreglur um útlendinga sem falla undir samninginn um Evrópska efnahagssvæðið.

Í 95. gr. laga um útlendinga er fjallað um brottvísun EES- eða EFTA-borgara eða aðstandanda hans. Samkvæmt 1. mgr. greinarinnar er heimilt að vísa EES- eða EFTA-borgara eða aðstandanda hans úr landi ef það er nauðsynlegt með skírskotun til allsherjarreglu, almannaöryggis eða almannaheilbrigðis. Í 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga segir að brottvísun samkvæmt 1. mgr. 95. gr. sé heimil ef framferði viðkomandi feli í sér raunverulega, yfirvofandi og nægilega alvarlega ógn gagnvart grundvallarhagsmunum samfélagsins. Ákvörðun um brottvísun skuli ekki eingöngu byggjast á almennum forvarnaforsendum. Ef viðkomandi hafi verið dæmdur til refsingar eða sérstakar ráðstafanir ákvarðaðar sé brottvísun af þessari ástæðu því aðeins heimil að um sé að ræða háttsemi sem geti gefið til kynna að viðkomandi muni fremja refsivert brot á ný. Fyrri refsilagabrot nægi ekki ein og sér til þess að brottvísun sé beitt.

Með dómi Héraðsdóms Reykjaness, dags. 14. september 2023, í máli nr. S-2312/2023, var kærandi dæmdur til 15 mánaða fangelsisrefsingar fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot með því að hafa staðið að innflutningi á samtals 993,19 g af kókaíni, sem hafði á bilinu 63-81% styrkleika, ætluðu til söludreifingar hér á landi í ágóðaskyni en fíkniefnin flutti kærandi til Íslands falin innvortis. Kærandi kom fyrir dóm og játaði sök samkvæmt ákæru. Er vísað til þess í dóminum að samkvæmt framlögðu sakavottorði hefði hann ekki áður gerst sekur um refsiverða háttsemi. Í dóminum kom einnig fram að ekki yrði séð að kærandi hafi verið eigandi fíkniefnanna né að hann hafi tekið þátt í skipulagningu á innflutningi þeirra með öðrum hætti en að samþykkja að flytja efnin til landsins gegn greiðslu. Litið var til þess og skýlausrar játningar, samvinnu hans og framferði eftir að hafa framið afbrotið. Tiltók dómurinn að á hinn bóginn væri óhjákvæmilegt að horfa til umtalsverðs magns og styrkleika þeirra efna sem um ræddi.

Við mat á því hvort framferði kæranda sé þess eðlis að skilyrði 1. mgr. 95. gr. laga um útlendinga sé uppfyllt, sbr. 27. gr. tilskipunar Evrópuþingsins og ráðsins nr. 2004/38, verður að  einkum að líta til þess að kærandi var dæmdur til fangelsisrefsingar fyrir stórfellt fíkniefnalagabrot og háttsemi hans var heimfærð undir 173. gr. a almennra hegningarlaga, en ákvæðið heyrir undir XVIII. kafla laganna sem fjallar um brot sem hafa í för með sér almannahættu. Slíkt brot getur varðað við almannaöryggi í skilningi 1. mgr. 95. gr. laga um útlendinga en til hliðsjónar má líta til þess að í dómaframkvæmd Evrópudómstólsins hafa fíkniefnabrot verið talin geta fallið undir hugtakið almannaöryggi (e. public security), sbr. til dæmis mál C-145/09 Tsakouridis frá 23. nóvember 2010 (m.a. 46. og 47. mgr. dómsins).

Enn fremur er ljóst að brot kæranda beindist að grundvallarhagsmunum íslensks samfélags í skilningi 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga, t.a.m. þeirra hagsmuna að vernda einstaklinga og þjóðfélagið í heild gegn þeirri skaðsemi sem ávana- og fíkniefni hafa verið talin fela í sér, og jákvæðra skyldna íslenska ríkisins þar að lútandi. Hefur löggjafinn hér á landi reynt að stemma stigu við dreifingu, sölu og notkun á slíkum efnum með refsingum og öðrum refsikenndum viðurlögum líkt og ákvæði almennra hegningarlaga og laga um ávana- og fíkniefni bera með sér. Með hliðsjón af ráðgefandi áliti EFTA-dómstólsins í máli E-15/12, Jan Anfinn Wahl, frá 22. júlí 2013, sbr. dóm Hæstaréttar nr. 191/2012, dags. 17. október 2013, er ljóst að eðli þeirra viðurlaga sem eru ákveðin við tiltekinni háttsemi getur haft þýðingu þegar sýna þarf fram á að háttsemin sé nægilega alvarlegs eðlis til að réttlæta takmarkanir á rétti EES-borgara, að því gefnu að hlutaðeigandi einstaklingur hafi verið fundinn sekur um slíkan glæp og að sú sakfelling hafi verið hluti af því mati sem stjórnvöld reistu ákvörðun sína á. Með vísan til alvarleika brots kæranda gegn 173. gr. a almennra hegningarlaga og þeirri miklu vá sem fíkniefnaneysla hefur gagnvart almannaheill, sbr. fyrrgreint mál C-145/09, verður talið að framferði kæranda feli í sér raunverulega og yfirvofandi ógn í skilningi 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga og að háttsemi hans, með þátttöku í innflutningi fíkniefna gegn greiðslu, hafi verið slík að hún geti gefið til kynna að hann muni fremja refsivert brot á ný.

Í 97. gr. laga um útlendinga eru ákvæði um takmarkanir á heimild til brottvísunar skv. 95. gr. laga um útlendinga. Samkvæmt gögnum málsins skráði kærandi dvöl sína hér á landi 28. ágúst 2022 og hefur því ekki rétt til ótímabundinnar dvalar, sbr. a-lið 1. mgr. 97. gr. laga um útlendinga, sbr. 87. gr. sömu laga. Í 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga kemur fram að brottvísun skuli ekki ákveða ef það með hliðsjón af málsatvikum og tengslum EES- eða EFTA-borgara eða aðstandanda hans við landið mundi fela í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart viðkomandi eða nánustu aðstandendum hans. Við matið skuli m.a. taka mið af lengd dvalar á landinu, aldri, heilsufari, félagslegri og menningarlegri aðlögun, fjölskyldu- og fjárhagsaðstæðum og tengslum viðkomandi við heimaland sitt.

Í greinargerð er byggt á því að kærandi hafi tekið út sína refsingu og ekkert liggi fyrir um að hann sé líklegur til að fremja refsiverð brot að nýju. Hann sé í fullu starfi hér á landi og greiði skatta til ríkisins. Þar að auki eigi kærandi bróður hér á landi.

Samkvæmt staðgreiðsluskrá Ríkisskattstjóra hefur kærandi þegið laun frá tveimur fyrirtækjum, fyrst var hann með skráða staðgreiðslu í september og október 2022, og síðan stöðugt frá apríl 2024. Þar á milli var kærandi ekki með skráða staðgreiðslu hér á landi en hluta þess tíma var kærandi í gæsluvarðhaldi og síðan í afplánun. Samkvæmt framangreindu eru tengsl kæranda við landið í gegnum atvinnu takmörkuð.

Við mat á fjölskyldutengslum lítur kærunefnd m.a. til 1. mgr. 71. gr. stjórnarskrárinnar, sbr. og 8. gr. mannréttindasáttmála Evrópu. Með dómi Slivenko gegn Lettlandi (mál nr. 48321/99), frá 9. október 2003 leit Mannréttindadómstóll Evrópu m.a. til þess að vernd ákvæðis 8. gr. sáttmálans nái eingöngu til kjarnafjölskyldu, þ.e. foreldra og barna þeirra sem halda heimili í sameiningu. Hefur þessi framkvæmd dómstólsins þýðingu við túlkun 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga og er það mat kærunefndar að tengsl kæranda, sem er 42 ára, við bróður sinn geti ekki talist á þann hátt að brottvísun teljist ósanngjörn í skilningi 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga. Þá er enn fremur ljóst að dvöl kæranda hér á landi hófst þegar hann var á fertugasta aldursári er hann skráði dvöl sína og bera gögn málsins ekki annað með sér en að kærandi hafi búið í heimaríki fram að þeim tíma. Er því ljóst að kærandi hefur mun ríkari tengsl við heimaríki sitt en Ísland. Þar að auki leið eingöngu um eitt ár frá skráningu dvalar hér á landi og þar til málsatvik þau sem lauk með uppkvaðningu dóms Héraðsdóms Reykjaness nr. S-2312/2023, áttu sér stað.

Að öllu framangreindu virtu stendur 2. mgr. 97. gr. laga um útlendinga ekki í vegi fyrir brottvísun kæranda frá landinu og verður ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun kæranda staðfest. Samkvæmt 1. mgr. 96. gr. laga um útlendinga felur brottvísun samkvæmt 1. mgr. 95. gr. í sér bann við komu til landsins síðar. Í sama ákvæði er kveðið á um að endurkomubann geti verið varanlegt eða tímabundið en þó ekki styttra en tvö ár. Við mat á því skuli sérstaklega líta til atriða sem talin eru upp í 1. og 2. mgr. 95. gr. laga um útlendinga. Með hinni kærðu ákvörðun var kæranda bönnuð endurkoma til Íslands í 10 ár, sbr. 1. mgr. 96. gr. laga um útlendinga. Að virtum málsatvikum, alvarleika brots kæranda, og úrskurðaframkvæmdar kærunefndar verður endurkomubann kæranda ákveðið átta ár. Athygli er vakin á því að samkvæmt 2. mgr. 96. gr. laga um útlendinga er samkvæmt umsókn heimilt að fella endurkomubann úr gildi ef nýjar ástæður mæla með því og rökstutt er að orðið hafi verulegar breytingar á þeim aðstæðum sem réttlættu ákvörðun um endurkomubann. Þá er athygli kæranda jafnframt vakin á því að tímabilið sem kæranda er bönnuð endurkoma til landsins hefst við framkvæmd brottvísunar.

Samantekt

Að öllu framangreindu virtu verður ákvörðun Útlendingastofnunar um brottvísun staðfest en endurkomubann kæranda er stytt í átta ár.

Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum frá birtingu endanlegrar ákvörðunar. Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.

 

 

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest um brottvísun kæranda. Endurkomubann kæranda er ákveðið 8 ár.

 

The decision of the Directorate of Immigration regarding the appellant‘s expulsion is affirmed. The appellant shall be denied entry into Iceland for 8 years.

 

Valgerður María Sigurðardóttir

 

Gunnar Páll Baldvinsson                                                                                             Sandra Hlíf Ocares