25 september 2024
/
Nr. 943/2024 Úrskurður
KÆRUNEFND ÚTLENDINGAMÁLA
Hinn
úrskurður nr. 943/2024
í stjórnsýslumáli nr. KNU24030152
Kæra [...]
á ákvörðun
Útlendingastofnunar
I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild
Hinn
Kærandi krefst þess aðallega að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að henni verði ekki gert að sæta brottvísun og endurkomubanni. Til vara krefst kærandi þess að endurkomubann hennar verði stytt í tvö ár.
Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.
Lagagrundvöllur
Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.
II. Málsatvik og málsmeðferð
III. Málsástæður og rök kæranda
Í greinargerð vísar kærandi til þess að málsatvik séu í raun afar einföld þar sem deilt sé um það hvort skilyrði b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga, séu uppfyllt. Kærandi hafnar niðurstöðu Útlendingastofnunar og kveðst aldrei hafa gerst brotleg við lög á Íslandi né starfað hér á landi. Af ákvörðun Útlendingastofnunar megi vera ljóst að kærandi sé borin sökum um refsiverða háttsemi og vísar hún til meginreglu réttarríkisins um að hver sá sem borinn sé sökum um refsiverða háttsemi skuli talinn saklaus þar til sekt hans hafi verið sönnuð, sbr. m.a. 2. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar. Stjórnvöldum á sviði útlendingamála beri að virða valdmörk sín en þeim sé ekki falið hlutverk við rannsókn sakamála á Íslandi. Kærandi vísar til þess að í tilviki hennar geti hún aðeins talist brotleg gegn lögum um útlendinga þegar brot gegn öðrum lögum teljist sönnuð.
Kærandi vísar til þess að í máli hennar liggi ekki fyrir játning, og vísast m.a. til andmæla kæranda sem lögð hafi verið fram hjá Útlendingastofnun. Ekki sé fullt samræmi á milli skýrslna lögregluþjóna sem hafi rætt við kæranda og M og ekki liggi fyrir nein sönnunargögn um sekt hennar. Eðli málsins samkvæmt liggi heldur ekki fyrir refsidómur í máli kæranda. Hún telji hvorki ótrúverðugt né óalgengt að vinir hafi ákveðið að ferðast saman og sumir tekið að sér hlutverk skipulagningar og lagt út kostnað vegna þess. Þá átelur kærandi það sérstaklega að Útlendingastofnun leggi sjálfstætt mat á sekt hennar, og telur stofnunina komna út fyrir verksvið sitt og velsæmismörk. Gögn sem lögð hafi verið fram hjá Útlendingastofnun hafi eingöngu verið ætlað að leggja áherslu á að ágreiningur ríkti um staðreyndir og samskipti lögregluþjóna við kæranda og M. Vilji stjórnvöld á sviði útlendingamála frekari rannsókn á meintum brotum kæranda beri þeim að fela lögreglu þá rannsókn, sem þar til bæru stjórnvaldi.
Kærandi byggir á því að túlka beri ákvæði b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga þröngt í málum sem varða tilvik þar sem útlendingur hefur brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laga um útlendinga, á þann hátt að sekt hafi sannast samkvæmt meginreglum réttarríkisins eða eftir atvikum að fyrir liggi fullnægjandi og afdráttarlaus játning. Slík játning liggi ekki fyrir í máli kæranda og telst brot hennar ósannað.
IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála
Á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. er heimilt að vísa útlendingi úr landi sem er án dvalarleyfis ef hann hefur brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laganna, hefur af ásetningi eða stórkostlegu gáleysi gefið efnislega rangar eða augljóslega villandi upplýsingar í máli samkvæmt lögunum eða kemur sér hjá því að hlíta ákvörðun sem felur í sér að hann skuli yfirgefa landið. Í athugasemdum við ákvæðið í frumvarpi til laga um útlendinga kemur m.a. fram að í b-lið felist heimild til að vísa útlendingi brott ef hann hefur brotið alvarlega eða margsinnis gegn einu eða fleiri ákvæðum laganna. Hér undir myndu sem fyrr geta fallið fleiri en eitt brot gegn lögunum sem hvert fyrir sig teldist ekki alvarlegt.
Samkvæmt gögnum málsins hafði lögregla afskipti af kæranda og M á bílastæði við Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Fram kemur í skýrslu lögreglu að kærandi og M hafi verið að hlaða farangri í tvær bifreiðar sem reyndust bílaleigubifreiðar. Vegna sætaskipunar hafi lögreglu grunað að kærandi og M væru að sinna farþegaflutningum í atvinnuskyni en bifreiðarnar hafi ekki borið þess merki að fyrir lægi rekstrarleyfi til farþegaflutninga. Aðspurð hafi kærandi og M í fyrstu vísað til þess að farþegarnir væru fjölskyldumeðlimir og hafnað því að um ferðaþjónustustarfsemi væri að ræða. Lögregla hafi þá rætt við einn farþega bifreiðanna sem hafi kveðið M vera vin sinn frá fyrra ferðalagi. Aðspurður hafi farþeginn sýnt lögreglu gögn sem hafi innihaldið upplýsingar um fyrirhugaða dvöl, gististaði, reikninga, verðlista o.s.frv. Kvaðst farþeginn hafa pantað pakkaferðina frá Taílandi. Þá kemur fram í skýrslunni að farþegarnir hafi ekki vitað nöfn ökumannanna. Lögregla hafi gert M grein fyrir misræmi í frásögn farþeganna og málsaðila, og hafi M þá játað að skipuleggja ferðir víðsvegar um Evrópu, þ. á m. á Íslandi, og ekki talið það sérstakt vandamál þar sem fjármagn kæmi inn í hagkerfið í gegnum ferðaþjónustu og hótelgistingu. Í framhaldi hafi lögregla tekið kæranda og M til frekari viðræðna á varðstofu lögreglu í Flugstöð Leifs Eiríkssonar. Kærandi kvað sig og M ekki hafa fengið neinar greiðslur frá hópnum en að hópurinn hafi lagt fjármuni inn á sameiginlegan reikning og ef það væru umfram fjármunir á reikningnum þá myndu þeir renna til kæranda og M. Kærandi vísaði til misskilnings á lögum og kvaðst ekki vita að þessi atvinnustarfsemi væri ólögmæt á Íslandi. Hún og M hafi sinnt sams konar starfsemi í mörgum löndum en aldrei lent í vandræðum. Meðal gagna sem fylgdu skýrslum lögreglu eru ljósmyndir sem teknar voru á vettvangi þegar afskipti voru höfð af kæranda og M. Innihalda ljósmyndirnar m.a. þýðingar af rafrænum samskiptum farþega við kæranda og M ásamt ferðaáætlun, sundurliðaða eftir dögum.
Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kærandi hafi ekki sýnt fram á að dvöl hennar hér á landi væri lögmæt, sbr. 14. gr. laga um útlendinga, auk þess sem hún væri að starfa ólöglega án tilskilinna atvinnu- og dvalarleyfa, sbr. 2. mgr. 50. gr. laga um útlendinga. Að framangreindu virtu var það mat Útlendingastofnunar að heimilt væri að brottvísa kæranda á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga þar sem hún hefði brotið alvarlega og margsinnis gegn lögum um útlendinga.
Kærandi vísar til þess að stjórnvöld á sviði útlendingamála njóti ekki valdbærni til þess að meta hvort kærandi hafi gerst brotleg gegn lögum um útlendinga.
Hin kærða ákvörðun var reist á b. lið 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og mælir fyrir um heimild til að brottvísa útlendingi sem hefur brotið gegn ákvæðum laganna eins og mælt er nánar fyrir um í ákvæðinu. Fól ákvörðunin þannig ekki í sér að kæranda væri gerð refsing. Að teknu tilliti til 2. mgr. 4. gr. laga um útlendinga eru Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála meðal stjórnvalda sem annast framkvæmd laganna og eru valdbær til töku stjórnvaldsákvarðana á grundvelli laganna.
Kærandi ber fyrir sig að meint brot hennar gegn lögum um útlendinga hafi ekki verið sönnuð, auk þess sem ekki væri ótrúverðugt eða óalgengt að vinir ferðist saman og skipti með sér verkum þannig að sumir taka að sér að skipuleggja og leggja út fyrir kostnaði vegna ferðarinnar. Kærunefnd hefur yfirfarið gögn málsins, þ.m.t. lögregluskýrslur og ljósmyndir sem lögregla tók á vettvangi. Framangreindu til viðbótar lagði kærandi fram fylgigögn hjá Útlendingastofnun, sem sýna fram á bókun tiltekinna gististaða. Þar að auki lagði kærandi fram bréf, dags. 6. mars 2024, sem ber þess merki að vera frá einum farþega áðurnefndra bifreiða. Þar vísar bréfritari til þess að hann eigi í vinasambandi við kæranda og M og kveðst ekki hafa greitt þeim laun eða önnur gjöld fyrir aðstoð þeirra við skipulagningu ferðarinnar.
Samkvæmt gögnum málsins er tölvuvert misræmi á milli þess sem kærandi og M hafa borið fyrir sig við meðferð málsins hjá Útlendingastofnun og kærunefnd útlendingamála samanborið við upplýsingar í lögregluskýrslum sem fyrir liggja vegna málsins.
Kærandi og M báru fyrir sig í fyrstu að vera að sækja fjölskyldumeðlimi en þeim framburði breyttu þau síðar og kváðust vera að sækja vin sinn og fjölskyldumeðlimi hans. Samkvæmt skýrslunum hafi kærandi og M getað nafngreint einn farþeganna en farþegarnir á hinn bóginn ekki vitað hvað þau hétu. Þá bera kærandi og M fyrir sig að hafa greitt umtalsverðan kostnað fyrir komu farþeganna til landsins og kveða greiðslur farþeganna til þeirra vera endurgreiðslu útlagðs kostnaðar. Á hinn bóginn benda ljósmyndir sem lögregla tók á vettvangi og þýddi með aðstoð þýðingarforrits til þess að samskipti á milli kæranda eða M og eins farþeganna hafi m.a. varðað verðlista fyrir þjónustu, greiðslu þjónustugjalda til handa kæranda og M, og útgáfu reikninga. Þá hafi M greint frá því að hann skipulegði ferðir víðsvegar um Evrópu, þ.m.t. á Íslandi, og hafi áður komið til Íslands í sama tilgangi. Hann hafi hins vegar ekki talið það sérstakt vandamál þar sem þetta fæli í sér innstreymi fjármagns í gegnum ferðaþjónustu. Þar að auki hafi kærandi vísað til þess að hafa sinnt sams konar starfsemi í mörgum löndum áður og bar fyrir sig misskilning og kvaðst ekki vita að hún mætti ekki vinna á Íslandi.
Meðal fylgigagna málsins er afrit af vegabréfi kæranda nr. [...], útgefnu [...] 2022 með gildistíma til [...] 2032. Í vegabréfinu er ekki að finna áritun inn á Schengen-svæðið en samkvæmt viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, ber kæranda sem ríkisborgara Laos að hafa vegabréfsáritun til landgöngu. Þá er ekkert í gögnum málsins sem bendir til þess að kærandi hafi dvalarleyfi á Íslandi eða annars konar heimild til landgöngu. Samkvæmt framangreindu var dvöl kæranda hér á landi í andstöðu við lög, sbr. einkum 1. málsl. mgr. 49. gr. laga um útlendinga, sbr. til hliðsjónar a-lið 1. mgr. 116. gr. laga um útlendinga.
Að öllu framangreindu virtu er hafið yfir vafa að tilgangur með dvöl kæranda hér á landi hafi verið að stunda atvinnustarfsemi, þ.e. skipulagning ferðar fyrir ferðamenn, þ.m.t. að annast samgöngur fyrir fólk hér á landi og milliganga um gistibókanir. Samkvæmt því sem þegar hefur komið fram var dvöl kæranda hér á landi í umrætt sinn ólögmæt, auk þess hafði hún ekki heimild til þess að stunda atvinnu hér á landi, sbr. 2. mgr. 50. gr. laga um útlendinga. Atvinnustarfsemi án viðhlítandi heimildar hefur neikvæð áhrif á aðilann sjálfan, þjónustukaupa, og íslenskt samfélag í heild. Slík háttsemi er til þess fallin að grafa undan íslenskum vinnumarkaði með hliðsjón af réttindum og réttaröryggi launþega. Enn fremur eru þjónustukaupendur í ótryggri stöðu auk þess sem tekju- og virðisaukaskattur af seldri vinnu rennur ekki til ríkissjóðs. Að teknu tilliti til framangreinds telur kærunefnd brot kæranda gegn lögum um útlendinga alvarleg og eru skilyrði til brottvísunar samkvæmt b-lið 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga uppfyllt.
Í 102. gr. laga um útlendinga er kveðið á um vernd gegn frávísun og brottvísun og takmarkanir á ákvörðun um brottvísun. Samkvæmt 3. mgr. 102. gr. skal brottvísun ekki ákveða ef hún, með hliðsjón af málsatvikum, alvarleika brots og tengslum útlendings við landið, felur í sér ósanngjarna ráðstöfun gagnvart útlendingi eða nánustu aðstandendum hans. Ekkert í gögnum málsins eða málatilbúnaði kæranda bendir til þess að 3. mgr. 102. gr. laga um útlendinga standi í vegi fyrir brottvísun kæranda.
Með lögum um landamæri nr. 136/2022 voru gerðar breytingar á 2. mgr. 101. gr. laga um útlendinga. Í ákvæðinu kemur fram að endurkomubann skuli að jafnaði ekki vara lengur en fimm ár og eigi skemur en tvö ár. Þó geti endurkomubann varað lengur en fimm ár þegar útlendingur telst ógn við öryggi ríkisins, almannaöryggi eða allsherjarreglu. Við ákvörðun um lengd endurkomubanns skuli litið til einstaklingsbundinna aðstæðna hverju sinni. Í hinni kærðu ákvörðun var kæranda gert að sæta endurkomubanni til fimm ára. Að teknu tilliti til atvika málsins telur kærunefnd hæfilegt að kærandi sæti endurkomubanni til þriggja ára.
Samkvæmt 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga skal að jafnaði veita útlendingi frest í 7-30 daga til að yfirgefa landið sjálfviljugur. Samkvæmt e-lið ákvæðisins er m.a. heimilt að veita styttri frest eða fella hann niður í tilvikum þegar útlendingi er vísað úr landi á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga. Að teknu tilliti til málsatvika telur nefndin rétt að fella frest kæranda til sjálfviljugrar heimfarar niður með vísan til e-liðar 2. mgr. 104. gr. laga um útlendinga. Þá lítur kærunefnd einnig til þess að endurkomubanni er m.a. bæði ætlað að hafa almenn og sérstök varnaðaráhrif gagnvart brotum á ákvæðum laga um útlendinga.
Að teknu tilliti til 4. mgr. 101. gr. laga um útlendinga hefst endurkomubann til landsins þann dag sem útlendingur er færður úr landi. Athygli kæranda er jafnframt vakin á því að samkvæmt 3. mgr. 101. gr. laga um útlendinga er heimilt, samkvæmt umsókn þar um, að fella endurkomubann úr gildi hafi aðstæður breyst frá því ákvörðun um brottvísun var tekin.
Samantekt
Að öllu framangreindu virtu verður hin kærða ákvörðun hvað varðar brottvísun kærenda frá landinu á grundvelli b-liðar 1. mgr. 98. gr. laga um útlendinga og niðurfellingu frests til þess að yfirgefa landið sjálfviljug staðfest. Endurkomubann kæranda skal vera þrjú ár.
Athygli kæranda er vakin á því að samkvæmt 6. mgr. 104. gr. laga um útlendinga frestar málshöfðun fyrir dómstólum til ógildingar á endanlegri ákvörðun um að útlendingur skuli yfirgefa landið ekki framkvæmd hennar. Að kröfu útlendings getur kærunefnd útlendingamála þó ákveðið að fresta réttaráhrifum endanlegrar ákvörðunar sé talin ástæða til þess. Krafa þess efnis skal gerð ekki síðar en sjö dögum eftir birtingu endanlegrar ákvörðunar. Skal frestun bundin því skilyrði að útlendingur beri málið undir dómstóla innan fimm daga frá birtingu ákvörðunar um frestun réttaráhrifa úrskurðar og óski eftir því að það hljóti flýtimeðferð. Nú er beiðni um flýtimeðferð synjað og skal þá mál höfðað innan sjö daga frá þeirri synjun. Þó getur kærunefnd útlendingamála tekið ákvörðun um að fresta framkvæmd ákvörðunarinnar ef sýnt er fram á að verulega breyttar aðstæður hafi skapast frá því að endanleg ákvörðun var tekin.
Úrskurðarorð:
Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest hvað varðar brottvísun kæranda. Endurkomubann kæranda er ákveðið þrjú ár.
The decision of the Directorate of Immigration regarding the appellant‘s expulsion is affirmed. The appellant‘s entry ban shall be three years.
Valgerður María Sigurðardóttir
Gunnar Páll Baldvinsson Sandra Hlíf Ocares