Úrskurður nr. 1257/2024

Hinn 18. desember 2024 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 1257/2024

í stjórnsýslumáli nr. KNU24070179

Kæra [...] og barna hennar

á ákvörðun Útlendingastofnunar

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 8. maí 2024 kærði [...], kt. [...], ríkisborgari Srí Lanka (hér eftir kærandi) ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 24. apríl 2024, um að synja umsóknum hennar og barna hennar, [...], kt. [...] (hér eftir A), og [...], kt. [...] (hér eftir B), ríkisborgurum Srí Lanka, um ótímabundið dvalarleyfi, sbr. 2. mgr. 52. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og að henni verði veitt ótímabundið dvalarleyfi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi lagði fram umsókn um alþjóðlega vernd hér á landi 17. október 2016. Hinn 14. júlí 2017 tók Útlendingastofnun ákvörðun í máli hennar og komst að þeirri niðurstöðu að henni skyldi synjað um alþjóðlega vernd á Íslandi auk þess sem henni var synjað um dvalarleyfi á grundvelli mannúðarsjónarmiða og sérstakra tengsla við landið, sbr. 74. og 78. gr. laga um útlendinga. Með úrskurði kærunefndar útlendingamála nr. 683/2017, dags. 14. desember 2017, var ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest hvað varðar umsókn um alþjóðlega vernd en lagt var fyrir Útlendingastofnun að veita kæranda dvalarleyfi vegna mannúðarsjónarmiða, sbr. 1. mgr. 74. gr. laga um útlendinga.

Dvalarleyfi kæranda vegna mannúðarsjónarmiða var í fyrstu útgefið með gildistíma til 14. desember 2018 en hefur síðar verið endurnýjað fjórum sinnum, síðast með gildistíma til 17. júlí 2025. Hinn 3. ágúst 2023 lagði kærandi fram umsókn um ótímabundið dvalarleyfi, sbr. 58. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 24. apríl 2024, var umsókn kæranda synjað. Fram kom í hinni kærðu ákvörðun að hvorki kærandi né börn hennar hefðu lagt fram gild vegabréf eða önnur viðurkennd gild kennivottorð sem gefin væru út af þar til bærum yfirvöldum og væru gild ferðaskilríki.Því uppfylltu kærandi og börn hennar ekki skilyrði 2. mgr. 52. gr. laga um útlendinga, sbr. 3. mgr. 9. gr. reglugerðar um útlendinga og var umsóknum þeirra synjað. Kærandi kærði ákvörðun Útlendingastofnunar til kærunefndar útlendingamála 25. mars 2024. Kærandi lagði fram frekari gögn og skýringar með tölvubréfum, dags. 5. ágúst og 6. desember 2024. Með síðara tölvubréfinu lagði kærandi fram afrit af vegabréfi frá heimaríki, útgefnu henni til handa með gildistíma frá [...]2024 til [...]2034, ásamt afriti af ótímabundnu dvalarskírteini hér á landi. Þá fylgdu upplýsingar um að staða barna hennar væri óbreytt. Með tölvubréfi Útlendingastofnunar, dags. 10. desember 2024, var kærunefnd greint frá því að stofnunin hefði endurupptekið mál kæranda 5. september 2024 og tekið ákvörðun um veitingu ótímabundins dvalarleyfis 6. september 2024. Ekki væri unnt að endurupptaka mál barna kæranda þar sem þau hefðu ekki sannað á sér deili.

Í samræmi við 3. málsl. 6. mgr. 58. gr. laga um útlendinga er kæranda heimilt að dveljast hér á landi þar til ákvörðun hefur verið tekin um umsókn hennar um ótímabundið dvalarleyfi, sbr. til hliðsjónar 2. málsl. 1. mgr. 103. gr. laga um útlendinga.

III. Málsástæður og rök kæranda

Á kærustigi vísaði kærandi til þess að þegar hún lagði fram umsókn sína um ótímabundið dvalarleyfi hafði hún þegar óskað eftir því að fá útgefið vegabréf frá stjórnvöldum í Srí Lanka. Kærandi lagði fram afrit af persónusíðu vegabréfsins ásamt upplýsingum um útgáfu ótímabundins dvalarleyfis með tölvubréfi, dags. 10. desember 2024. Samkvæmt efni tölvubréfsins hefðu börn kæranda þó ekki fengið útgefin ótímabundin dvalarleyfi.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Í 58. gr. laga um útlendinga er fjallað um ótímabundið dvalarleyfi. Samkvæmt 1. mgr. 58. gr. er heimilt að veita útlendingi ótímabundið dvalarleyfi hafi hann dvalist hér á landi samfellt síðustu fjögur ár samkvæmt dvalarleyfi sem getur verið grundvöllur ótímabundins dvalarleyfis.

Í 2. mgr. 52. gr. laga um útlendinga kemur fram að umsókn um dvalarleyfi skulu fylgja öll þau gögn og vottorð sem Útlendingastofnun og Vinnumálastofnun geri kröfu um til staðfestingar á að umsækjandi uppfylli skilyrði sem lög, reglugerðir og önnur stjórnvaldsfyrirmæli kveði á um. Í 3. mgr. 9. gr. reglugerðar um útlendinga kemur fram að umsækjandi skuli sanna á sér deili með því að leggja fram gilt vegabréf eða annað viðurkennt gilt kennivottorð sem gefið er út af þar til bærum yfirvöldum og er gilt ferðaskilríki.

Fram kemur í hinni kærðu ákvörðun að ekki liggi fyrir gilt vegabréf eða annað viðurkennt gilt kennivottorð frá heimaríki kæranda. Þar að auki vísar Útlendingastofnun til þess að kæranda hafi verið synjað um vegabréf fyrir útlending fyrir sig og börn sín með ákvörðun, dags. 22. september 2023. Hafi kærandi ekki sýnt fram á að geta ekki fengið útgefið vegabréf með atbeina stjórnvalda í Srí Lanka.

Líkt og fram kom í málsatvikalýsingu aflaði kærandi vegabréfs frá heimaríki, sem útgefið var 25. júní 2024. Á grundvelli þess tók Útlendingastofnun mál kæranda upp á ný og gaf út ótímabundið dvalarleyfi 6. september 2024 henni til handa. Stofnunin taldi þó ekki unnt að endurupptaka mál barna kæranda þar sem þau hefðu, að mati stofnunarinnar, ekki sannað á sér deili. Með hliðsjón af framangreindu er ljóst að kærandi hefur sjálf ekki lögvarinna hagsmuna að gæta varðandi meðferð kærumálsins enda hefur hún fengið þau réttindi sem hún óskaði eftir, sbr. umsókn dags. 3. ágúst 2023. Er kæru hennar því vísað frá kærunefnd.

Samkvæmt gögnum málsins fæddust börn kæranda eftir að hún kom til landsins og fer um réttarstöðu þeirra samkvæmt 4. mgr. 58. gr. laga um útlendinga. Ákvæðið heimilar veitingu ótímabundins dvalarleyfis til barns sem fæðist eftir að forsjárforeldri kemur til landsins enda hafi foreldrið ótímabundið dvalarleyfi hér á landi. Fram kemur í athugasemdum með ákvæðinu í frumvarpi til laga um útlendinga að ákvæðið sé samhljóða 3. mgr. 15. gr. þágildandi laga um útlendinga en ákvæðinu er ætlað að tryggja stöðu barns við þær aðstæður svo að það njóti sömu dvalarréttinda og forsjárforeldri þess. Ákvæðið kom fyrst inn í löggjöf um útlendinga með lögum nr. 86/2008 um breytingu á lögum um útlendinga nr. 96/2002. Hvort tveggja ákvæði 3. mgr. 15. gr. laga nr. 96/2002 ásamt athugasemdum í greinargerð eru efnislega samhljóða því sem fram kemur í 4. mgr. 58. gr. núgildandi laga um útlendinga og skýringum með ákvæðinu.

Í gögnum málsins liggur fyrir bréf frá stjórnvöldum í Srí Lanka þar sem kemur fram að börn kæranda hafi ekki verið skráð þar í landi sem ríkisborgarar Srí Lanka í samræmi við ákvæði 2. mgr. 5. gr. laga Srí Lanka um ríkisborgararétt, nr. 18/1948, eru þau því ríkisfangslaus. Að framangreindu röktu er ljóst að atvik málsins hafa breyst að verulegu leyti frá því að Útlendingastofnun tók hina kærðu ákvörðun. Að teknu tilliti til þess er óhjákvæmilegt að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi hvað varðar börn kæranda og leggja fyrir Útlendingastofnun að veita börnum kæranda ótímabundið dvalarleyfi í samræmi við 4. mgr. 58. gr. laga um útlendinga, til að tryggja stöðu þeirra svo þau njóti sömu dvalarréttinda og forsjárforeldri.

Athugasemdir við málsmeðferð Útlendingastofnunar

Að meginreglu verða stjórnvaldsákvarðanir ekki endurskoðaðar af tveimur stjórnvöldum samtímis. Af því leiðir að mál verður ekki endurupptekið er aðili máls hefur kært það til æðra stjórnvalds áður en beiðni um endurupptöku málsins hefur komið fram. Gagnstætt því þá ber æðra stjórnvaldi almennt að vísa frá stjórnsýslukæru sem kemur fram eftir að aðili hefur óskað eftir endurupptöku. Ljóst er að kærandi kærði ákvörðun Útlendingastofnunar til kærunefndar 8. maí 2024 og var Útlendingastofnun óheimilt að endurupptaka mál hennar eftir það tímamark án undangenginnar afturköllunar kæranda á stjórnsýslukæru. Kærunefnd beinir því til Útlendingastofnunar að gæta að framangreindu við meðferð mála.

Úrskurðarorð:

Kæru kæranda er vísað frá kærunefnd.

Ákvörðun Útlendingastofnunar er varðar börn kæranda felld úr gildi. Lagt er fyrir Útlendingastofnun að veita börnum kæranda ótímabundið dvalarleyfi á grundvelli 4. mgr. 58. gr. laga um útlendinga.

The appellant’s appeal is dismissed.

The decision of the Directorate of Immigration regarding the appellant’s children is vacated. The Directorate is instructed to grant the appellant‘s children permanent residence permit with regard to Art. 58(4) of the Foreign Nationals Act.

Valgerður María Sigurðardóttir

Gunnar Páll Baldvinsson Sandra Hlíf Ocares