Úrskurður nr. 179/2025

Hinn 28. febrúar 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 179/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24100180

Kæra [...]

á ákvörðun Útlendingastofnunar

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 28. október 2024 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Filippseyja (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 17. október 2024, um að synja umsókn hennar um dvalarleyfi vegna vistráðningar, sbr. 4. mgr. 68. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi og að fallist verði á umsókn hennar um dvalarleyfi vegna vistráðningar.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi hefur ekki haft dvalarleyfi á Íslandi. Hinn 16. febrúar 2024 sótti kærandi um dvalarleyfi vegna vistráðningar, sbr. 68. gr. laga um útlendinga. Með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 17. október 2024, var umsókn kæranda synjað. Fram kom í ákvörðun Útlendingastofnunar að vistfaðir kæranda hefði auglýst starfskrafta einstaklings á tilteknum samfélagsmiðli, sem þá var vistráðin hjá sömu vistfjölskyldu. Samkvæmt tímalínu málsins var auglýsingin birt eftir að kærandi sótti um dvalarleyfi vegna vistráðningar. Í ákvörðun Útlendingastofnunar er fjallað um lagaskilyrði, lögskýringagögn og tilgang dvalarleyfa vegna vistráðninga. Niðurstaða stofnunarinnar var sú að rökstuddur grunur væri fyrir hendi að tilgangur umsóknarinnar væri að misnota starfskrafta kæranda. Ákvörðun Útlendingastofnunar var móttekin 22. október 2024, og kærð til kærunefndar útlendingamála 28. október 2024. Kærandi lagði fram greinargerð og frekari fylgigögn með tölvubréfi, dags. 29. október 2024.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í greinargerð kemur fram að ekki sé deilt um tilvist áðurnefndrar atvinnuauglýsingar en þó vilji vistfjölskyldan meina að ákvörðun Útlendingastofnunar byggi á misskilningi. Fram kemur að fyrri einstaklingur sem var í vistráðningu fjölskyldunnar hafi verið á leið til Spánar að vinna fyrir aðra vistfjölskyldu, að loknum gildistíma dvalarleyfis á Íslandi. Hún hafi sjálf sóst eftir aukatekjum í aðdraganda ferðarinnar og vistfjölskyldan eingöngu haft milligöngu um atvinnuþátttöku til þess að hjálpa henni. Störf hennar hafa lotið að léttum heimilisþrifum og lagði vistfjölskyldan sig fram við að bjóða upp á afþreyingu og hjálpa henni að kynnast öðrum einstaklingum sem vistráðnir voru á Íslandi. Að sögn vistfjölskyldunnar hafi þau haft þrjár stelpur í vistráðningu frá Filippseyjum og í öllum tilvikum gengið vel. Að þeirra sögn hafi þau lagt áherslu á íslenska menningu, farið í ferðalög og kynnt þær fyrir íslenskum náttúruperlum.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Í 68. gr. laga um útlendinga er fjallað um dvalarleyfi vegna vistráðninga. Þar koma fram ákveðin skilyrði sem umsókn þarf að uppfylla til að heimilt sé að veita dvalarleyfi á grundvelli ákvæðisins, svo sem um samning um vistráðningu og skilyrði sem vistfjölskylda þarf að uppfylla. Í 4. mgr. 68. gr. laganna segir jafnframt að umsókn um dvalarleyfi samkvæmt ákvæðinu skuli hafnað ef líklegt er talið að umsækjandi muni ekki yfirgefa landið þegar leyfi hans rennur út. Við mat stjórnvalda er m.a. heimilt að byggja á upplýsingum um umsækjanda sjálfan og heimaríki hans, almennri reynslu af umsækjendum í sömu eða svipaðri stöðu og umsækjandi, tilgangi umsóknar, reynslu af vistfjölskyldu og hvort umsækjandi hafi áður sótt um alþjóðlega vernd eða dvalarleyfi á öðrum forsendum hér á landi. Dvalarleyfi skuli jafnframt hafnað ef rökstuddur grunur er um að vistráðning sé notuð til að fá útlending til landsins í þeim tilgangi að misnota starfskrafta hans eða í öðrum ólögmætum tilgangi.

Samkvæmt gögnum málsins hafði fyrirhugaður vistfaðir kæranda milligöngu um að auglýsa starfskrafta útlendings sem þá var vistráðinn hjá fjölskyldunni. Í málatilbúnaði á kærustigi kemur fram að tilgangur með auglýsingunni hafi verið af góðum hug og hjálpsemi við hinn vistráðna.

Samkvæmt 12. gr. laga um útlendinga skal útlendingur eiga þess kost að tjá sig um efni máls skriflega eða munnlega áður en ákvörðun er tekin í máli hans, enda komi ekki fram í gögnum málsins afstaða hans og rök fyrir henni eða slíkt sé augljóslega óþarft að mati viðkomandi stjórnvalds. Sambærilegt ákvæði er í 13. gr. stjórnsýslulaga. Ákvæðið hefur verið túlkað í samræmi við athugasemdir í frumvarpi til stjórnsýslulaga en þar segir m.a. að ekki sé talið nauðsynlegt að málsaðili tjái sig um mál ef afstaða hans liggur fyrir í málsgögnum. Þegar aðila er hins vegar ókunnugt um að ný gögn og upplýsingar hafa bæst við í máli hans og telja verður að upplýsingarnar séu honum í óhag og hafi verulega þýðingu við úrlausn málsins sé almennt óheimilt að taka ákvörðun í málinu fyrr en honum hefur verið gefinn kostur á að kynna sér upplýsingarnar og tjá sig um þær.

Fram kemur í málaskrá Útlendingastofnunar 15. október 2024 að stofnunin hafi haft til skoðunar að senda kæranda bréf þar sem henni yrði veitt færi á að leggja fram andmæli vegna málsins. Af málsatvikum verður ráðið að Útlendingastofnun hafi ekki sent kæranda umrætt bréf heldur tekið ákvörðun í málinu án þess að gefa henni færi á að leggja fram andmæli. Samkvæmt framansögðu var kæranda sjálfri ókunnugt um að upplýsingar um milligöngu vistfjölskyldu um auglýsingu starfskrafta hefðu bæst við mál hennar en upplýsingarnar, sem höfðu verulega þýðingu fyrir úrlausn málsins, voru henni augljóslega í óhag. Ekki er rökstutt í hinni kærðu ákvörðun hvers vegna kæranda var ekki veitt færi á að andmæla sjónarmiðum sem Útlendingastofnun byggði ákvörðun sína á.

Samkvæmt framansögðu var meðferð málsins hjá Útlendingastofnun ekki í samræmi við 13. gr. laga um útlendinga, sbr. jafnframt 12. gr. stjórnsýslulaga. Um er að ræða verulegan annmarka á málsmeðferð Útlendingastofnunar. Eins og atvikum háttar er óhjákvæmilegt að fella ákvörðunina úr gildi og senda málið til meðferðar að nýju hjá Útlendingastofnun.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er felld úr gildi. Lagt er fyrir stofnunina að taka mál kæranda til meðferðar á ný.

The decision of the Directorate of Immigration is vacated. The Directorate is instructed to re-examine the appellant‘s case.

Þorsteinn Gunnarsson

Valgerður María Sigurðardóttir