Úrskurður nr. 256/2025

Hinn 26. mars 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 256/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24100197

Kæra […]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 30. október 2024 kærði […], fd. […], ríkisborgari Albaníu (hér eftir kærandi), ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 19. október 2024, um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, þess efnis að neita honum um inngöngu inn í landið og vísa honum frá landinu á grundvelli d-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 auk þess að ákvarða honum tilkynningarskyldu á Keflavíkurflugvelli á grundvelli c-liðar 1. mgr. 114. gr. sömu laga, verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi kom til Íslands 18. október 2024. Með ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 19. október 2024, var kæranda vísað frá landinu.

Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kæranda hafi verið frávísað frá Íslandi á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í skýrslu lögreglu, dags. 19. janúar 2024, kemur fram að kærandi hafi greint frá því að hafa í hyggju að fara í Bláa lónið og skoða eldgosið hér á landi. Kærandi hafi verið færður í viðtalsherbergi hjá lögreglu á Keflavíkurflugvelli þar sem hann hafi verið spurður nánar út í tilgang dvalar sinnar á Íslandi auk tengsla við landið. Kærandi hafi framvísað flugmiða til Albaníu 26. október 2024 og bókun á tilgreindum gististað fyrir átta nætur. Lögregla hafi staðfest bókun hans þar. Kærandi hafi framvísað 1.000 evrum í reiðufé. Hann hafi greint frá því að hafa í hyggju að fara í Bláa lónið og mögulega fara í hringferð kringum landið með öðrum ferðamönnum. Kærandi hafi þó ekki verið með ferðabókanir tengdar þeim ferðum. Kærandi kvaðst ekki þekkja neinn hér á landi en hafa hitt íslenskar stelpur í fyrri dvöl sinni hér. Kærandi hafi týnt vegabréfi sínu í fyrri dvöl sinni hér og hafi þurft að fá bráðabirgðavegabréf til að komast frá landinu en dvöl hans hafi við það lengst umfram þann tíma sem hann hefði gefið upp við komu sína. Hann hafi þá ætlað að vera í viku en endað á að vera í mánuð. Fjölskylda hans hafi aðstoðað hann við að framfleyta sér. Kærandi kvað dvöl sína þá hafa verið frá 10. febrúar til 20. mars 2024. Kærandi hafi ekki getað farið í Bláa lónið í fyrri dvöl sinni hér á landi þar sem það hafi verið lokað vegna eldgossins. Lögregla bar undir kæranda þær upplýsingar að Bláa lónið hafi verið opið megnið af þeim tíma sem hann hafi síðast dvalið hér á landi. Samkvæmt upplýsingum lögreglu hafi Bláa lónið verið lokað frá 8. til 14. febrúar 2024. Kærandi hafi þá greint frá því að lónið hafi verið lokað þann dag sem hann hafi ætlað að fara. Lögregla hafi spurt kæranda nánar út í mál sem kærandi var skráður aðili að og varðaði afskipti lögreglunnar af tilteknum einstaklingi sem hafi verið stöðvaður á bifreið. Kærandi hafi greint frá því að hann hafi lánað ókunnugum einstaklingi bifreið, sem kærandi hafi leigt af íslenskum einstaklingi. Vegabréf kæranda hafi verið í bílnum og fundist við leit lögreglunnar. Kærandi teldi að vegabréf hans hefði þá týnst þegar lögregla hafi leitað í bílnum. Kærandi hafi síðar farið til lögreglunnar til að athuga með vegabréfið en það hafi þá ekki verið hjá lögreglu. Kærandi kvað þó að lögreglukona hafi tjáð honum að vegabréfið hafi fundist við leit í bílnum. Kærandi kvaðst einungis vera skráður aðili í málinu vegna þess að vegabréf hans hafi verið í bílnum. Þegar eiganda umræddrar bifreiðar var flett upp í kerfum lögreglunnar kom í ljós að Albanir hafi áður verið stöðvaðir á bílnum með fíkniefni í fórum sínum, falin bæði í innréttingu bílsins og sætisáklæðum.

Í framburði kæranda kom í ljós misræmi varðandi fyrri dvöl hans hér á landi. Kærandi hafi greint frá því að dvöl hans hefði lengst þar sem vegabréf hans hefði týnst, en fyrirhuguð dvöl hans hafi átt að vera frá 10. til 17. febrúar 2024. Kærandi hafði greint frá því að vegabréf hans hafi týnst við leit lögreglu í umræddri bifreið, en samkvæmt uppflettingu í kerfum lögreglu hafi það verið 3. mars 2024. Þegar þetta var borið undir kæranda kvaðst hann hafa ákveðið að vera lengur og svo týnt vegabréfi sínu og farið aftur frá landinu 20. mars 2024. Samkvæmt uppflettingu í kerfum lögreglu hafi kærandi hins vegar farið frá landinu 28. apríl 2024. Kærandi hafi ekki getað gefið skýringar á þessu misræmi í frásögn hans en kvaðst sennilega hafa ruglast.

Lögregla mat framburð kæranda ótrúverðugan um fyrri ferð sína hér á landi og tilgang dvalar hans ófullnægjandi. Samkvæmt framangreindu taldi lögregla að heimilt væri að frávísa kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Að því loknu óskaði kærandi eftir að fá tíma til að breyta flugmiða sínum til að komast frá landinu.

Kærandi kærði ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 30. október 2024. Í samræmi við 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga og 1. mgr. 42. gr. reglugerðar um útlendinga var kæranda skipaður talsmaður með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 4. nóvember 2024. Gögn frá lögreglu vegna málsins bárust kærunefnd 19. nóvember 2024. Talsmaður kæranda lagði fram greinargerð vegna málsins 8. nóvember 2024. Frekari upplýsingar bárust frá lögreglu 14. mars 2025.

III. Málsástæður og rök kæranda

Farið hefur verið yfir greinargerð kæranda og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu málsins verður greinargerð kæranda ekki reifuð nánar.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Ákvæði 11. gr. laga um útlendinga mælir fyrir um leiðbeiningarskyldu stjórnvalda. Í 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga kemur fram að í máli er varðar frávísun, brottvísun eða afturköllun leyfis skal útlendingi þegar í upphafi máls leiðbeint um réttindi sín og meðferð málsins á tungumáli sem ætla má með sanngirni að hann geti skilið. Samkvæmt a-lið ákvæðisins skal útlendingi m.a. leiðbeint um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annars fulltrúa á eigin kostnað við meðferð máls.

Í frumskýrslu lögreglu kemur ekki fram hvort kæranda hafi verið leiðbeint um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns í upphafi máls. Kærunefnd aflaði upplýsinga frá lögreglu 24. febrúar 2025 um það hvort kæranda hafi verið leiðbeint um framangreindan rétt sinn. Af upplýsingum frá lögreglu, sem bárust kærunefnd 14. mars 2025, má ráða að kæranda hafi ekki verið leiðbeint um þann rétt sinn í upphafi máls.

Ákvæði 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga mælir fyrir um fortakslausa skyldu íslenskra stjórnvalda til að hafa frumkvæði að því að leiðbeina útlendingi við upphaf máls um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annars fulltrúa á eigin kostnað. Samkvæmt framangreindu var kæranda ekki leiðbeint um þann rétt sinn í samræmi við 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga og kann að vera að sá annmarki hafi haft áhrif á efnislega niðurstöðu málsins. Er því óhjákvæmilegt að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi.

Úrskurðarorð

Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum er felld úr gildi.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is vacated.

Þorsteinn Gunnarsson

Valgerður María Sigurðardóttir