Úrskurður nr. 257/2025

Hinn 26. mars 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 257/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24100156

Kæra […]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 23. október 2024 kærði […], fd. […], ríkisborgari Albaníu (hér eftir kærandi), ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 21. október 2024, um frávísun frá Íslandi.

Kærandi krefst þess að ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, þess efnis að neita honum um inngöngu inn í landið og vísa honum frá landinu á grundvelli h-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga nr. 80/2016 verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi kom til Íslands 21. október 2024. Með ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 21. október 2024, var kæranda vísað frá landinu.

Í hinni kærðu ákvörðun kemur fram að kæranda hafi verið frávísað frá Íslandi á grundvelli h-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í skýrslu lögreglu, dags. 6. nóvember 2024, kemur fram að við skoðun lögreglu hafi komið í ljós að kærandi ætti eftir að greiða skuld vegna máls þar sem kæranda hafði áður verið frávísað frá landinu og verið útvegaður flugmiði af íslenskum yfirvöldum. Kærandi hafi greint frá því að tilgangur komu hans til landsins væri að koma vinkonu sinni á óvart. Kærandi hafi ekki vitað hvernig hann ætti að greiða skuld sína við íslensk yfirvöld, en sagðist vita að upplýsingar um það væru á afritinu af skuldaviðurkenningunni sem hann hafi fengið afhent. Samkvæmt framangreindu var kæranda frávísað frá landinu á grundvelli h-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Kærandi hafi neitað að skrifa undir ákvörðunina og hafi útvegið sér sjálfur farmiða frá landinu.

Kærandi kærði ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum til kærunefndar útlendingamála 23. október 2024. Í samræmi við 3. mgr. 13. gr. laga um útlendinga og 1. mgr. 42. gr. reglugerðar um útlendinga var kæranda skipaður talsmaður með bréfi Útlendingastofnunar, dags. 25. nóvember 2024. Gögn frá lögreglu vegna málsins bárust kærunefnd 8. nóvember 2024. Talsmaður kæranda lagði fram greinargerð vegna málsins 6. nóvember 2024. Kærandi lagði fram viðbótargögn 27. desember 2024. Frekari upplýsingar bárust frá lögreglu 14. mars 2025.

III. Málsástæður og rök kæranda

Farið hefur verið yfir greinargerð kæranda og lagt mat á þau sjónarmið er þar koma fram. Í ljósi niðurstöðu málsins verður greinargerð kæranda ekki reifuð nánar.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Ákvæði 11. gr. laga um útlendinga mælir fyrir um leiðbeiningarskyldu stjórnvalda. Í 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga kemur fram að í máli er varðar frávísun, brottvísun eða afturköllun leyfis skal útlendingi þegar í upphafi máls leiðbeint um réttindi sín og meðferð málsins á tungumáli sem ætla má með sanngirni að hann geti skilið. Samkvæmt a-lið ákvæðisins skal útlendingi m.a. leiðbeint um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annars fulltrúa á eigin kostnað við meðferð máls.

Í frumskýrslu lögreglu kemur ekki fram hvort kæranda hafi verið leiðbeint um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns í upphafi máls. Kærunefnd aflaði upplýsinga frá lögreglu 24. febrúar 2025 um það hvort kæranda hafi verið leiðbeint um framangreindan rétt sinn. Af upplýsingum frá lögreglu, sem bárust kærunefnd 14. mars 2025, má ráða að kæranda hafi ekki verið leiðbeint um þann rétt sinn í upphafi máls.

Ákvæði 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga mælir fyrir um fortakslausa skyldu íslenskra stjórnvalda til að hafa frumkvæði að því að leiðbeina útlendingi við upphaf máls um rétt sinn til að leita aðstoðar lögmanns eða annars fulltrúa á eigin kostnað. Samkvæmt framangreindu var kæranda ekki leiðbeint um þann rétt sinn í samræmi við 1. mgr. 11. gr. laga um útlendinga og kann að vera að sá annmarki hafi haft áhrif á efnislega niðurstöðu málsins. Er því óhjákvæmilegt að fella hina kærðu ákvörðun úr gildi.

Úrskurðarorð

Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum er felld úr gildi.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is vacated.

Þorsteinn Gunnarsson

Valgerður María Sigurðardóttir