Úrskurður nr. 291/2025

Hinn 4. apríl 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 291/2025

í stjórnsýslumálum nr. KNU24080066 og KNU24080067

Kæra [...]og [...] [...]

á ákvörðunum Útlendingastofnunar

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 9. ágúst 2024 kærðu [...], fd. [...], og [...], fd. [...]ríkisborgarar Indlands (hér eftir kærendur), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 2. ágúst 2024, um að synja þeim um vegabréfsáritun til Íslands.

Af kæru má ráða að kærendur krefjist þess að ákvarðanir Útlendingastofnunar verði felldar úr gildi og fallist verði á umsóknir þeirra um vegabréfsáritanir til Íslands.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, Schengen-samningurinn og verklagsreglur þess samnings.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Með umsóknum, dags. 5. júlí 2024, óskuðu kærendur eftir vegabréfsáritunum sem ferðamenn til Íslands og Schengen-svæðisins fyrir 90 daga dvöl frá 20. ágúst til 17. nóvember 2024. Umsóknir kærenda voru lagðar fram á Indlandi. Umsóknum kærenda var synjað með ákvörðunum Útlendingastofnunar, dags. 2. ágúst 2024. Hinn 9. ágúst 2024 bárust kærunefnd kærur frá kærendum.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í kæru kemur fram að kærendur telja ranglega hafa verið lagt til grundvallar í ákvörðunum Útlendingastofnunar að tilgangur ferðar þeirra til Íslands hafi verið að heimsækja dóttur þeirra sem hafi sótt hér um dvalar- og atvinnuleyfi. Í bréfi sem fylgdi með umsóknum þeirra og í umsóknum þeirra hafi kærendur tekið fram að tilgangur ferðarinnar væri ferðamennska. Kærendur hafi aðeins spurst fyrir um möguleikann á því að fá útgefnar vegabréfsáritanir til lengri tíma vegna möguleikans á því að dóttir þeirra myndi koma til Íslands síðar til þess að vinna, að fengnu atvinnu- og dvalarleyfi á Íslandi. Ekki ætti að blanda saman ferðalagi kærenda við málefni dóttur þeirra.

Kærendur lögðu ekki fram ný gögn á kærustigi.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laga um útlendinga þurfa útlendingar að hafa vegabréfsáritun til að koma hingað til lands, nema annað sé ákveðið í reglum sem ráðherra setur. Í reglugerð um vegabréfsáritanir er kveðið á um verklagsreglur og skilyrði fyrir útgáfu vegabréfsáritana af Íslands hálfu til gegnumferðar um eða fyrirhugaðrar dvalar, einnar eða fleiri, á yfirráðasvæði Schengen-samstarfsins í allt að 90 daga á hverju 180 daga tímabili, sem og heimild Útlendingastofnunar til útgáfu vegabréfsáritana til lengri dvalar á Íslandi á grundvelli dvalar- og/eða atvinnuleyfis, sbr. 1. gr. Ríkisborgarar Indlands þurfa vegabréfsáritun til Íslands, sbr. viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga koma fram skilyrði til útgáfu vegabréfsáritunar og í 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er tilgreint hvenær synja skuli um vegabréfsáritun. Heimilt er samkvæmt fyrrgreindri 6. mgr. 20. gr. að veita útlendingi vegabréfsáritun sem gildir á öllu Schengen-svæðinu ef grunnskilyrðum a - h liða sömu greinar er fullnægt , nánar tiltekið að umsækjandi; hafi gilt vegabréf eða annað kennivottorð sem viðurkennt er sem ferðaskilríki við komu til Íslands og annarra Schengen-ríkja og við brottför er gildir a.m.k. þrjá mánuði fram yfir þann tíma sem vegabréfsáritunin sem sótt er um tekur til; hafi heimild til að ferðast til baka til heimalandsins eða annars ríkis sem gildir a.m.k. þrjá mánuði fram yfir gildistíma áritunarinnar; hafi nægileg fjárráð sér til framfærslu meðan á fyrirhugaðri dvöl stendur og til að greiða fyrir ferð til baka til heimalandsins eða annars lands þar sem honum hefur verið tryggður aðgangur eða hann getur framfleytt sér á löglegan hátt; geti sýnt fram á tilgang dvalar; ekki liggi fyrir ástæða til brottvísunar eða frávísunar hans skv. 98., 99. eða 106. gr. laga um útlendinga; sé ekki skráður í Schengen-upplýsingakerfið í því skyni að honum verði meinuð koma til landsins; teljist ekki ógn við allsherjarreglu, þjóðaröryggi eða alþjóðasamskipti ríkisins eða annars ríkis sem tekur þátt í Schengen-samstarfinu; hafi gilda sjúkrakostnaðar- og heimferðartryggingu..

Samkvæmt 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga skal vegabréfsáritun ekki veitt ef ástæða er til að vefengja uppgefinn tilgang ferðar útlendings hingað til lands eða réttmæti upplýsinga sem hann hefur veitt. Er þessi regla áréttuð í 8. mgr. ákvæðisins en þar kemur fram að við mat á umsókn um vegabréfsáritun skuli auk þjóðernis taka tillit til félagslegrar stöðu og hættu á að útlendingur dvelji lengur á Schengen-svæðinu en honum er heimilt. Í 8. mgr. 20. gr. er ráðherra jafnframt veitt heimild til setningu reglna um vegabréfsáritanir, þar á meðal skilyrði fyrir því að veita þær. Loks kemur fram að heimilt er að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja við mat á umsókn um vegabréfsáritun. Með aðild að Schengen-samstarfinu tókust íslensk stjórnvöld á hendur skyldu til að fylgja samræmdum reglum um útgáfu vegabréfsáritana. Hafa stjórnvöld sem annast afgreiðslu umsókna um vegabréfsáritanir mótað tilteknar verklagsreglur til að styðjast við, byggðar á efnisreglum Schengen-samningsins. Í athugasemdum með frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að við mat á einstökum atriðum sé nauðsynlegt að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja. Leiði það af eðli samstarfsins að mikilvægt sé að samræmis sé gætt á þessu sviði svo sömu skilyrði gildi um vegabréfsáritanir á Schengen-svæðinu.

Samkvæmt 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir skal með fyrirvara um 1. mgr. 25. gr. reglugerðarinnar synjað um vegabréfsáritun í þeim tilvikum sem tilgreind eru í a. og b. lið 1. mgr. 33. gr.

Í 21. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er fjallað um könnun á því hvort komuskilyrði umsækjenda séu uppfyllt og áhættumat. Í 8. mgr. ákvæðisins kemur fram að á meðan á meðferð umsóknar stendur er sendiskrifstofum eða miðlægum yfirvöldum heimilt, þegar ástæða þykir til, að taka viðtal við umsækjanda og fara fram á að hann leggi fram viðbótargögn.

Synjunarform Útlendingastofnunar er staðlað form sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauki 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í forminu er hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17, þ.e. ástæður þess að umsóknum sé synjað. Í ákvörðunum í málum kærenda er merkt í reit 10, þ.e. að upplýsingarnar sem veittar voru um tilgang og skilyrði fyrirhugaðrar ferðar væru ekki áreiðanlegar. Ákvörðuninni fylgdu viðbótarathugasemdir, þar sem fram kemur að kærendur hafi sagt tilgang ferðarinnar til Íslands vera þann að heimsækja dóttur sína. Umrædd dóttir kærenda sé ekki með dvalarleyfi á Íslandi og sé ekki stödd á Íslandi. Samkvæmt gögnum Útlendingastofnunar hafi hún ekki sótt um dvalarleyfi á Íslandi. Þar af leiðandi hafi upplýsingarnar sem veittar hafi verið um tilgang ferðarinnar verið óáreiðanlegar. Uppfylltu kærendur þar með ekki skilyrði 20. gr. laga um útlendinga sem og 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir.

Með vísan til 21. gr. stjórnsýslulaga var kærendum jafnframt leiðbeint um að þau gætu óskað eftir skriflegum rökstuðningi innan 14 daga frá tilkynningu ákvarðananna. Samkvæmt gögnum málsins liggur ekki fyrir skriflegur rökstuðningur vegna ákvarðana í máli kærenda.

Meðferð umsókna kærenda fór fram hjá utanríkisþjónustunni, sbr. 10. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Þyki skilyrði ekki fyrir hendi til útgáfu áritunar er mál lagt fyrir Útlendingastofnun til ákvörðunar.

Í dagbókarfærslum úr málaskrárkerfi Útlendingastofnunar kemur fram að við fyrstu skoðun hafi verið nokkur atriði sem athugaverð væru við umsóknir kærenda og fylgigögn. Er m.a. nefnt að fyrsta gistinótt hótelbókana þeirra hafi verið 20. ágúst 2024 en samkvæmt flugáætlun hefðu kærendur ekki verið væntanlega til landsins fyrr en aðfararnótt 22. ágúst 2024, ekki hafi verið til staðar bókanir hjá Qatar Airlines vegna kærenda, samkvæmt ferðaáætlun hafi kærendur ætlað að dvelja í Amsterdam en engin hótelbókun lægi fyrir vegna þeirrar dvalar og bankayfirlit hafi ekki verið stimpluð. Var því talin ástæða til þess að taka viðtöl við kærendur. Eftir viðtalið hafi kærendur lagt fram bókun fyrir hótel í Amsterdam og skýringar vegna væntanlegrar dvalar dóttur þeirra á Íslandi en hún hefði ekki enn lagt fram umsókn um dvalarleyfi. Áfram hafi þó ekki verið hægt að staðfesta flugbókanir þeirra auk þess sem ekki hafi verið hægt að staðfesta bókun fyrir þriggja mánaða dvöl þeirra á hóteli á Íslandi. Lagt væri til að synja umsóknum þeirra.

Í gögnum málsins liggur fyrir afrit af hollensku dvalarleyfiskorti sonar kærenda sem gildir til 30. október 2025. Í vegabréfum kærenda er að finna vegabréfsáritanir til Hollands frá árinu 2019 og í viðtali kom fram að þau hafi ferðast þangað til að heimsækja son sinn á grundvelli áritunarinnar. Í bréfi sem fylgdi með umsóknum kærenda kemur fram að þau hygðust dvelja í Hollandi frá 21. september til 30. október 2024 til að heimsækja son sinn. Í bréfinu kemur þá fram að tilgangur ferðar kærenda til Íslands sé alfarið ferðamennska en að auki hyggist kærendur fylgja dóttur sinni til Reykjavíkur í tengslum við atvinnutilboð sem hún hafi fengið hér á landi. Fyrirtækið sem hafi boðið dóttur kærenda starf hafi milligöngu um að leggja fram umsókn um atvinnu- og dvalarleyfi. Meðal gagna málsins eru endurrit tölvubréfasamskipta milli dóttur kærenda og deildar áritanamála hjá Utanríkisráðuneytinu. Í tölvubréfi 25. júlí 2024 var dóttir kærenda beðin um að leggja fram gögn til staðfestingar á því að hún hafi lögheimili á Íslandi eða gögn til staðfestingar á því að hún hafi sótt um atvinnuleyfi á Íslandi. Dóttir kærenda lagði fram skjöl til staðfestingar á því að hún hafi fyllt út umsókn um atvinnuleyfi með milligöngu væntanlegs vinnuveitanda og að henni hafi verið boðið og hún þegið starf frá 1. ágúst 2024 hjá alþjóðlegu fyrirtæki með starfstöð á Íslandi.

Líkt og að framan greinir hafnaði Útlendingastofnun umsóknum kærenda með því að haka í reit 10 á synjunarformi og vísar til þess í frekari athugasemdum að kærendum sé synjað um vegabréfsáritanir á þeim grundvelli að kærendur hafi haldið því fram að tilgangur ferðar þeirra væri að heimsækja dóttur sína á Íslandi. Sú fullyrðing Útlendingastofnunar er ekki í fullu samræmi við framlögð gögn. Í umsóknum kærenda merkja þau við reit um að megintilgangur ferðalagsins sé ferðamennska. Þá kemur fram í bréfi sem fylgdi umsóknum kærenda að tilgangur ferðar kærenda til Íslands sé alfarið ferðamennska en að auki hyggist kærendur fylgja dóttur sinni til Reykjavíkur í tengslum við atvinnutilboð sem hún hafi fengið hér á landi. Þrátt fyrir framangreint verður ákvörðun Útlendingastofnunar staðfest með vísan til þess að undir reit 10 í synjunarformi Útlendingastofnunar ber ekki aðeins að horfa til tilgangs ferðar kærenda heldur einnig til þess hvort að skilyrði til dvalarinnar séu uppfyllt. Fyrir liggur að umsóknir kærenda og fylgiskjöl voru ekki fullnægjandi meðal annars vegna þess að ekki var hægt að staðfesta flugbókanir og gistingu. Af gögnum málsins er ljóst að kærendur fengu tækifæri til að bæta úr þeim annmörkum við meðferð málsins hjá Utanríkisráðuneytinu en gerðu það ekki. Þá hefur ekki verið bætt úr umræddum annmörkum á kærustigi.

Að framangreindu virtu er það niðurstaða kærunefndar að upplýsingar um tilgang og skilyrði fyrirhugaðar ferðar kærenda hafi ekki verið áreiðanlegar, sbr. tölul. ii. a-liðar 1. mgr. 33.gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Hafi þannig verið ástæða til að vefengja uppgefinn tilgang ferðar hingað til lands eða réttmæti upplýsinga sem kærendur veittu, sbr. 2. málsl. 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Verða hinar kærðu ákvarðanir um að synja kærendum um vegabréfsáritanir til landsins því staðfestar.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Fyrir hönd kærunefndar útlendingamála,

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður