Mál nr. 75/2023-Úrskurður

Úrskurðarnefnd velferðarmála

Mál nr. 75/2025

Miðvikudaginn 30. apríl 2025

A

gegn

Tryggingastofnun ríkisins

Ú R S K U R Ð U R

Mál þetta úrskurða Rakel Þorsteinsdóttir lögfræðingur, Eva Dís Pálmadóttir lögfræðingur og Unnþór Jónsson lögfræðingur.

Með rafrænni kæru, móttekinni 4. febrúar 2025, kærði A, til úrskurðarnefndar velferðarmála ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins frá 13. janúar 2025 um að stöðva milligöngu meðlagsgreiðslna og endurkrefja hana um ofgreitt meðlag. 

I.  Málsatvik og málsmeðferð

Tryggingastofnun ríkisins samþykkti með bréfi, dags. 18. apríl 2023, umsókn kæranda um milligöngu meðlagsgreiðslna frá 28. mars 2023. Með bréfi Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 17. september 2024, var kæranda tilkynnt um að grunur hafi vaknað hjá stofnuninni að kærandi væri búsett erlendis. Kæranda var bent í bréfinu á að leggja fram gögn sem sýndu fram á að núverandi skráning lögheimilis væri rétt. Auk þess var kæranda bent á að til greina kæmi að stöðva greiðslur afturvirkt og endurreikna réttindi frá og með 28. mars 2023. Með bréfi Tryggingastofnunar ríkisins, dags. 15. október 2024, var kæranda tilkynnt um tímabundna frestun greiðslna og var henni gefinn frestur til 5. nóvember 2024 til að leggja fram gögn máli sínu til stuðnings. Kærandi sendi stofnuninni tölvupósti 23. október 2024. Með bréfi, dags. 13. janúar 2025, var kæranda tilkynnt annars vegar um stöðvun milligöngu meðlagsgreiðslna frá 28. mars 2023 og hins vegar endurkröfu ofgreidds meðlags að fjárhæð 855.835 kr.

Kæra barst úrskurðarnefnd velferðarmála 4. febrúar 2025. Með bréfi, dags. 26. febrúar 2025, óskaði úrskurðarnefndin eftir greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins ásamt gögnum málsins. Með bréfi, dags. 21. mars 2025, barst greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins og var hún kynnt kæranda með bréfi úrskurðarnefndar, dagsettu sama dag. Athugasemdir bárust ekki.

II.  Sjónarmið kæranda

Í kæru greinir kærandi frá því að hún hafi verið krafin um að greiða til baka 855.835 kr. meðlag vegna búsetu erlendis. Þessi ákvörðun sé ósanngjörn. Um sé að ræða meðlag frá barnsföður kæranda með dóttur þeirra sem honum sé skylt að greiða samkvæmt barnalögum nr. 76/2003. Samkvæmt barnalögum sé skylt að greiða meðlag með barni, ekki eingöngu sem fjárhagslegan stuðning fyrir foreldri. Í þessu tilfelli hafi barnsfaðir kæranda uppfyllt greiðsluskyldu sína og hafi stutt dóttur þeirra. Með vísun til þess þá finnst kæranda það ósanngjarnt og ónauðsynlegt að fara fram á endurgreiðslu meðlagsins frá 28. mars 2023. Bent sé á að barnsfaðir kæranda hafi lýst því yfir að hann geti greitt meðlag beint til dóttur þeirra án aðkomu Tryggingastofnunar, sem muni tryggja að hún fái áframahaldandi fjárhagsstuðning frá honum án frekari vandamála. 

Farið sé fram á að sundurliðun kröfunnar og að upplýst verði á hvaða grundvelli ákvörðun hafi verið tekin. Bent sé á að samkvæmt barnalögum og lögum um almannatryggingar skuli ávallt hafa í huga velferð barns þegar ákvarðanir séu teknar varðandi fjárhagslegan stuðning. Með vísun til þess sé þess óskað að Tryggingastofnun endurskoði kærða ákvörðun.

Með kæru fylgdi bréf frá barnsföður kæranda, þar komi fram sú ósk að kærð ákvörðun verði endurskoðuð. Um sé að ræða lögbundnar meðlagsgreiðslu hans samkvæmt barnalögum nr. 76/2003, sem hafi verið ætlaðar til að tryggja velferð dóttur þeirra. Hvorki sé um að ræða ríkisframlög né fjárhagsaðstoð. Hann sé því áfram réttmætur greiðandi og eigandi þessara fjármuna.

Barnsfaðir kæranda hafi alla tíð staðið við þá greiðsluskyldu sína að greiða meðlag með dóttur sinni, inngrip Tryggingastofnunar hafi því verið óþarft.

Ef Tryggingastofnun hafi flokkað meðlagsgreiðslur sem opinber framlög eða fjárhagsaðstoð, þá sé um misskilning að ræða. Þessir fjármunir ættu ekki að vera háðir endurkröfu þar sem þeir séu hvorki frá ríkinu né ólöglega greiddir. Um óþarfa og ósanngjarna byrði sé að ræða, þessi krafa valdi kæranda fjárhagslegri byrði. Að leiðrétta greiðslurnar afturvirkt frá 28. mars 2023 valdi óþarfa truflun á fjárhagslegum stöðugleika dóttur þeirra. Hann sé fús að halda áfram að greiða meðlag beint til dóttur þeirra án milligöngu Tryggingastofnunar, sem myndi koma í veg fyrir frekari flækjur og tryggja áframhaldandi fjárhagsöryggi þeirra. Farið sé fram á að farið verði vandlega yfir þetta mál, að hagsmunum barnsins verði forgangsraðað og viðurkennd verði réttmæt eign hans á þessum fjármunum.

III.  Sjónarmið Tryggingastofnunar ríkisins

Í greinargerð Tryggingastofnunar ríkisins kemur fram að kærð sé ákvörðun, dags. 13. janúar 2025, um að endurkrefja kæranda um greiðslur meðlags sem hún hafi fengið greiddar á tímabilinu 28. mars 2023 til 31. október 2024.

Í 42. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar, sé kveðið á um að hver sá sem fái úrskurð stjórnvalds um meðlag með barni sem hann hafi á framfæri sínu, eða um aðrar greiðslur skv. IX. kafla barnalaga nr. 76/2003, geti snúið sér til Tryggingastofnunar og fengið fyrirframgreiðslu meðlags eða annarra framfærsluframlaga samkvæmt úrskurðinum. Sama skuli gilda þegar lagt sé fram staðfest samkomulag um meðlagsgreiðslur og aðrar greiðslur skv. IX. kafla barnalaga.

Samkvæmt 67. gr. barnalaga sé Tryggingastofnun skylt að greiða rétthafa greiðslna skv. IV. og IX. kafla, sem búsettur sé hér á landi, samkvæmt dómi, dómsátt, úrskurði sýslumanns um meðlag eða samningi foreldra um meðlag staðfestum af sýslumanni, þó aldrei hærri fjárhæð en sem nemi einföldu meðlagi.

Samkvæmt 1. gr. laga nr. 80/2018 um lögheimili og aðsetur sé markmið laganna að stuðla að réttri skráningu lögheimilis og aðseturs einstaklinga á hverjum tíma. Jafnframt sé það markmið laganna að tryggja réttaröryggi í meðferð ágreiningsmála er varði skráningu lögheimilis.

Samkvæmt 2. gr. laganna sé lögheimili sá staður þar sem einstaklingur hafi fasta búsetu. Ekki sé heimilt að eiga lögheimili á Íslandi á fleiri en einum stað í senn. Óheimilt sé að eiga lögheimili á Íslandi eigi viðkomandi lögheimili erlendis. Þá segi í 2. mgr. ákvæðisins að með fastri búsetu sé átt við þann stað þar sem einstaklingur hafi bækistöð sína, dveljist að jafnaði í tómstundum sínum, hafi heimilismuni sína og sé svefnstaður hans þegar hann sé ekki fjarverandi um stundarsakir vegna náms, orlofs, vinnuferða, veikinda eða annarra hliðstæðra atvika.

Í 2. mgr. 12. gr. framangreindra laga segi að sérhver sjálfráða einstaklingur sem eigi lögheimili á Íslandi skuli skrá og viðhalda réttri skráningu samkvæmt lögum þessum. Þjóðskrá Íslands skuli sannreyna sjálfræði einstaklings í skrá yfir lögræðissvipta menn. Í 3. mgr. segi að þinglýstur eigandi fasteignar skuli hlutast til um að skráning lögheimilis einstaklinga sem hafi fasta búsetu í húsnæði hans sé rétt. Þjóðskrá Íslands skuli senda tilkynningu í pósthólf þinglýsts eiganda fasteignar á Ísland.is um þá sem skrái lögheimili sitt í fasteign í hans eigu.

Í 47. gr. laga um almannatryggingar segi að umsækjanda eða greiðsluþega sé rétt og skylt að taka þátt í meðferð málsins, m.a. með því að koma til viðtals og veita Tryggingastofnun þær upplýsingar sem nauðsynlegar séu svo unnt sé að taka ákvörðun um bótarétt, fjárhæð og greiðslu bóta og annarra greiðslna samkvæmt lögunum og endurskoðun þeirra. Þá sé skylt að tilkynna um breytingar á tekjum eða öðrum aðstæðum sem geti haft áhrif á bætur eða greiðslur. Í 53. gr. laganna segi að Tryggingastofnun skuli reglubundið sannreyna réttmæti bóta, greiðslna og upplýsinga sem ákvörðun um réttindi byggist á. Stofnuninni sé heimilt í þágu eftirlits að óska eftir upplýsingum og gögnum frá þeim aðilum sem taldir séu upp í 51. gr. laganna og nauðsynleg séu til að sannreyna réttmæti ákvarðana og greiðslna.

Málavextir séu þeir að kærandi hafi með umsókn 28. mars 2023 sótt um meðlag með dóttur sinni, sem hafi verið samþykkt með bréfi, dags. 18. apríl 2023, frá 28. mars 2023 til 18 ára aldurs stúlkunnar.

Í september 2023 hafi rannsókn eftirlits Tryggingastofnunar hafist á máli kæranda til athugunar á því hvort hún væri með rétt skráð lögheimili. Á þeim tíma hafi verið óskað eftir upplýsingum frá B um hvort dóttir kæranda væri skráð í skóla hérlendis. Aftur hafi verið óskað eftir upplýsingum um skráningu dóttur kæranda í júlí 2024.

Eftirlit Tryggingastofnunar hafi sent kæranda bréf, dags. 17. september 2024, vegna gruns um búsetu erlendis. Þar hafi kæranda verið bent á að skv. 67. gr. barnalaga nr. 67/2003 væri ekki heimilt að greiða meðlag til þeirra sem ekki væru búsettir hérlendis. Kæranda hafi einnig verið bent á að ef grunurinn væri ekki á rökum reistum að leggja fram gögn sem sýni fram á að skráning lögheimilis væri rétt. Kærandi hafi verið beðinn um að skila inn gögnum sem staðfesti búsetu hennar hérlendis fyrir tímabilið 28. mars 2023 til 17. september 2024.

Með bréfi Tryggingastofnunar, dags. 15. október 2024, hafi kæranda verið tilkynnt um frestun greiðslna. Vísað hafi verið til bréfs, dags. 17. september 2024, þar sem kæranda hafi verið veitt tækifæri til að skila inn gögnum. Þar sem engin gögn hafi borist hafi greiðslum kæranda verið frestað. Stofnunin hafi ítrekað að kærandi gæti skilað inn gögnum sem staðfestu búsetu hennar hérlendis á tímabilinu.

Tryggingastofnun hafi 17. október 2024 borist tölvupóstur frá barnsföður kæranda. Ekki hafi verið hægt að svara honum efnislega þar sem hann hafi ekki verið með umboð fyrir kæranda. Barnsfaðir kæranda hafi í kjölfarið sent tvö tölvupósta 17. október 2024.

Tryggingastofnun hafi borist tölvupóstur frá kæranda 23. október 2024, þar sem fram komi að hún hefði verið búsett á Íslandi og að hún hafi verið í veseni með Þjóðskrá Íslands þar sem hún hafi þurft samþykki barnsföður til að færa lögheimili sitt. Kæranda hafi verið svarað samdægurs og óskað hafi verið eftir upplýsingum vegna tímabilsins sem vísað hafi verið til í bréfi, dags. 17. september 2024.

Með bréfi, dags. 13. janúar 2025, hafi kæranda verið send niðurstaða málsins. Í kjölfarið hafi ákvörðun Tryggingastofnunar verið kærð.

Eftir að kæra hafi borist Tryggingastofnun hafi borist tölvupóstur frá Þjóðskrá þar sem flutningur kæranda úr landi hafi verið staðfestur.

Kærandi hafi verið með samþykktar greiðslur meðlags með dóttur sinni vegna tímabilsins 28. mars 2023 til 18 ára aldurs hennar. Í bréfi Tryggingastofnunar, dags. 18. apríl 2023, komi fram að tilkynna þyrfti Tryggingastofnun sérstaklega um flutning úr landi, ef breyting yrði á forsjá barns eða ef tekin væri upp sambúð við foreldri barns.

Í september 2023 hafi vaknað upp grunur um búsetu kæranda erlendis vegna annars máls. Í kjölfarið hafi verið ákveðið að skoða skráningu kæranda í ljósi þess að lögheimilisskráning hefði ekki verið rétt.

Þann 4. október 2023 hafi verið óskað eftir upplýsingum frá B um hvort dóttir kæranda væri skráð í skóla á Íslandi, og ef svo væri ekki, hvenær hún hefði síðast verið skráð í skóla hérlendis. Svör hafi borist 9. október 2023 um að dóttir kæranda væri skráð erlendis.

Málið hafi verið tekið upp að nýju 17. júlí 2024 og hafi verið ákveðið að óska að nýju um upplýsingar um dóttur kæranda. Svör hafi borist 15. ágúst 2024 um að dætur hennar hafi verið búsettar erlendis síðan í desember 2020, samkvæmt gögnum skóla- og frístundasviðs B.

Tryggingastofnun hafi einnig flett upp IP-skráningarsögu kæranda þar sem fram komi hvaðan í heiminum kærandi hafi skráð sig inn á Mínar síður Tryggingastofnunar. Stofnunin hafi einnig skoðað skráningu fasteignamats, en þar komi í ljós að kærandi sé ekki eigandi íbúðarinnar sem hún sé með skráð lögheimili í og ekki aðili að leigusamningi samkvæmt skráningu.

Í greinargerðinni er greint frá því sem kemur fram í bréfum Tryggingastofnunar, dags. 17. september 2024 og 16. október 2024. Einnig er greint frá því sem fram kemur í tölvupósti barnsföður kæranda 17. október 2024.

Barnsföður kæranda hafi verið bent á að ekki væri heimilt að veita honum upplýsingar um kæranda eða greiðslur til hennar, þar sem hann væri ekki með umboð vegna málsins. Hafi honum þó verið bent á að ekki væri verið að rukka dóttur kæranda um greiðslur.

Í kjölfarið hafi barnsfaðir kæranda sent stofnuninni tvo tölvupósta þar sem hann hafi tekið fram að vilji hans stæði til þess að greiða meðlag beint til dóttur sinnar. Þá hafi hann einnig tekið fram að báðum foreldrum beri skylda til að framfæra barn sitt og að Tryggingastofnun hafi heimild til að greiða meðlag ef foreldri geri það ekki sjálft og að í þessu tilviki sé hann búinn að greiða meðlag, auk þess sem hann telji að frekara inngrip frá stofnuninni sé óþarfi, þar sem ekki sé um að ræða deilur á milli foreldra.

Tölvupóstur hafi borist frá kæranda 23. október 2024 þar sem eftirfarandi hafi komið fram:

„Additionally, the children's father has always sought what is best for them. However, we are facing an issue with the National Registry, as I require his consent to change their legal residence, and he has been somewhat reluctant to approve this change. But even before TR got involved in providing child support the father of the girls had been supportive without issues and will still be the point if Tr stops payment.“

Tölvupósti kæranda hafi verið svarað samdægurs þar sem henni hafi verið bent á að skila inn gögnum. Engin svör hafi borist.

Með bréfi Tryggingastofnunar, dags. 13. janúar 2025, hafi kæranda verið send niðurstaða rannsóknarinnar. Komið hafi fram að samkvæmt 53. gr. laga um almannatryggingar bæri Tryggingastofnun reglubundið að sannreyna réttmæti bóta, greiðslna og upplýsinga sem ákvörðun um réttindi byggist á. Niðurstaða málsins væri sú að ekki hefði verið réttur til greiðslna meðlags vegna tímabilsins frá 28. mars 2023. Greiðslur meðlags hefðu því verið ofgreiddar og yrðu endurkrafnar. Komið hafi fram að 855.835 kr. krafa yrði sett í innheimtu.

Í kjölfarið hafi ákvörðunin verið kærð til úrskurðarnefndar.

Þegar Tryggingastofnun hafi sent kæranda bréf, dags. 17. september 2024, hafi eftirlit stofnunarinnar þegar óskað eftir upplýsingum um dóttur kæranda, sem fædd sé árið X, og falli því undir skólaskyldu. Frá skóla- og frístundasviði B hafi borist þær upplýsingar að síðan í desember 2020 hafi dætur kæranda hefðu verið búsettar erlendis. Verði að telja að þar sem kærandi sé með forsjá dóttur sinnar sem hún fái meðlag með, að dóttir kæranda fylgi henni. Þá hafi einnig komið fram í tölvupósti frá barnsföður kæranda að hún væri flutt til C.

Til hliðsjónar við eftirlit Tryggingastofnunar séu innskráningar einstaklinga inn á mínar síður og IP-skráningar skoðaðar og notaðar til hliðsjónar og stuðnings öðrum gögnum. Samkvæmt IP-skráningum kæranda hafi hún skráð sig að mestu inn frá C á tímabilinu 9. mars 2017 til 25. maí 2023. Eftir þá dagsetningu hafi kærandi hætt að skrá sig inn á Mínar síður, en ein ný skráning hafi komið inn 10. mars 2025, þá frá C. 

Með bréfum, dags. 17. september og 15. október 2024, hafi kærandi verið beðin um leggja fram gögn sem staðfesti að hún hefði verið búsett hér á landi á meðan hún hafi fengið greiðslur meðlags frá Tryggingastofnun. Engin gögn hafi borist frá kæranda. Með bréfi, dags. 17. september 2024, hafi kæranda verið bent á að ef engin gögn myndu berast fyrir 8. október 2024 myndi stofnunin taka ákvörðun út frá fyrirliggjandi gögnum um hvort stöðva ætti greiðslur varanlega. Í bréfi, dags. 15. október 2024, hafi kærandi verið bent á skyldu skv. 47. gr. laga um almannatryggingar um þátttöku í meðferð máls, m.a. með því að veita upplýsingar sem nauðsynlegar séu til að unnt sé að taka ákvörðun varðandi réttindi til bóta.

Fram komi frá kæranda og barnsföður hennar að greiðslur meðlags geti farið fram án aðkomu Tryggingastofnunar. Þá hafi einnig komið fram í tölvupósti barnsföður 17. október 2024, „Þegar þið byrjuðuð að rukka þessar greiðslur var það vegna þess að móðir hennar, A, var að fá fjárhagsaðstoð frá félagsþjónustunni á meðan hún var hér á Íslandi.“ Í öðrum tölvupósti frá barnsföður kæranda sama dag segi: „Þegar kemur að Tryggingastofnun þá er fjallað um meðlagsgreiðslur í lögum um almannatryggingar nr. 100/2007, sérstaklega í 20. grein þar sem TR hefur heimild til að greiða meðlag ef foreldri greiðir það ekki sjálft. Í þessu tilviki er ég hins vegar búinn að greiða meðlag, og tel því að frekari inngrip frá TR sé óþarfi, þar sem ekki er um deilu milli foreldra að ræða.“

Tryggingastofnun vilji benda á að ekki sé heimilt að hafa milligöngu um meðlag nema um það sé sótt með umsókn, sbr. 42. gr. laga um almannatryggingar. Stofnunin greiði því ekki meðlag nema með aðkomu meðlagsmóttakanda, í þessu tilviki kæranda. Kærandi og barnsfaðir hennar hefðu því getað haldið utan um greiðslur meðlags sín á milli án aðkomu Tryggingastofnunar.

Þegar sótt hafi verið um milligöngu meðlags 28. mars 2023, hafi kærandi verið með lögheimili hér á landi og því hafi verið samþykkt að greiða meðlag til hennar. Síðar hafi komið grunur um að kærandi væri búsett erlendis. Þar sem ekki sé heimilt að greiða meðlag til einstaklinga sem búsettir séu erlendis, skv. 67. gr. barnalaga, hafi greiðslur verið stöðvaðar og kærandi endurkrafin. 

Tryggingastofnun telji að með bréfi, dags. 18. apríl 2023, hafi stofnunin upplýst kæranda um tilkynningarskyldu hennar skyldi hún flytja úr landi eða ef aðrar breytingar yrðu á hag hennar er varði meðlag. Auk þess telji Tryggingastofnun að kæranda hafi verið veitt færi til þess að senda inn gögn til staðfestingar á búsetu hér á landi vegna umrædds tímabils, en engin gögn hafi borist þess efnis.

Tryggingastofnun fari fram á að ákvörðun, dags. 13. janúar 2025, um að krefja kæranda um ofgreiddar greiðslur meðlags verði staðfest.

IV.  Niðurstaða

Mál þetta varðar ákvarðanir Tryggingastofnunar ríkisins um að stöðva milligöngu meðlagsgreiðslna til kæranda og krefja hana um endurgreiðslu á tímabilinu 28. mars 2023 til 1. nóvember 2024.

Kveðið er á um greiðsluskyldu Tryggingastofnunar ríkisins í 67. gr. barnalaga nr. 76/2003. Þar segir að Tryggingastofnun ríkisins sé skylt að greiða rétthafa greiðslna samkvæmt IV. og IX. kafla, sem búsettur sé hér á landi, samkvæmt dómi, dómsátt, úrskurði sýslumanns eða samningi staðfestum af honum, þó innan þeirra marka sem lög um almannatryggingar setji.

Samkvæmt 1. mgr. 42. gr. laga nr. 100/2007 um almannatryggingar getur hver sá sem fær úrskurð um meðlag með barni, sem hann hefur á framfæri sínu, snúið sér til Tryggingastofnunar ríkisins og fengið fyrirframgreiðslu meðlags og annarra framfærsluframlaga samkvæmt úrskurðinum. Sama gildi þegar lagt sé fram staðfest samkomulag um meðlagsgreiðslur og aðrar greiðslur samkvæmt IX. kafla barnalaga. Í 44. gr. sömu lagagreinar segir m.a. að heimilt sé að setja reglugerð um framkvæmd greinarinnar þar sem meðal annars sé kveðið á um fyrirframgreiðslu meðlags þegar foreldri eða börn séu búsett erlendis og um hámarksgreiðslur sem Tryggingastofnun inni af hendi.

Með framangreindri lagastoð hefur reglugerð nr. 945/2009 um framkvæmd meðlagsgreiðslna og annarra framfærsluframlaga verið sett. Í 1. mgr. 14. gr. reglugerðarinnar segir að stofnuninni sé aðeins skylt að greiða meðlagsmóttakanda meðlag sé hann búsettur hér á landi, sbr. 67. gr. barnalaga. Í 2. mgr. sömu greinar segir að þrátt fyrir ákvæði 1. mgr. skuli stofnunin hafa milligöngu um meðlag til meðlagsmóttakanda sem búsettur sé utan Íslands, mæli ákvæði milliríkjasamninga fyrir um það. Um ofgreiðslu er fjallað í 16. gr. reglugerðarinnar. Ákvæðið hljóðar svo:

„Hafi Tryggingastofnun ofgreitt meðlagsmóttakanda meðlag eða önnur framfærsluframlög samkvæmt reglugerð þessari á stofnunin endurkröfurétt samkvæmt almennum reglum. Einnig skal stofnunin tilkynna Innheimtustofnun sveitarfélaga um leiðréttingu á greiðslum.“

Með hliðsjón af framangreindu er meginreglan sú að Tryggingastofnun hefur eingöngu milligöngu um greiðslu meðlags til meðlagsmóttakenda sem eru búsettir hér á landi. Þó er stofnuninni heimilt að hafa milligöngu um greiðslu meðlags til meðlagsmóttakanda sem búsettur er utan Íslands ef ákvæði milliríkjasamninga mæla fyrir um það.

Samkvæmt 3. málsl. 2. mgr. 59. gr. laga um almannatryggingar er heimilt að semja um fyrirframgreiðslu meðlags á milli samningsríkja, sbr. 42. gr., eins og um bætur almannatrygginga sé að ræða. Enginn slíkur samningur er í gildi á milli Íslands og C.

Fyrir liggur að Tryggingastofnun ríkisins samþykkti umsókn kæranda um milligöngu meðlagsgreiðslna frá 28. mars 2023. Í kjölfar niðurstöðu rannsóknar stofnunarinnar á réttmæti greiðslna þann 13. janúar 2025 var kærandi endurkrafin um greiðslur frá 28. mars 2023 að fjárhæð 855.835 kr. Samkvæmt upplýsingum frá Þjóðskrá Íslands var lögheimili kæranda og dóttur hennar skráð úr landi frá og með 26. september 2024 auk þess sem B hefur upplýst um að dóttir kæranda hafi verið búsett erlendis síðan 2020. Tryggingastofnun hefur ítrekað veitt kæranda tækifæri til að leggja fram gögn sem sýni fram á að hún hafi raunverulega verið búsett hér á landi á umdeildu tímabili en af gögnum málsins verður ekki séð að hún hafi orðið við því.

Úrskurðarnefnd velferðarmála telur að þau gögn sem liggja fyrir í málinu séu nægjanleg til þess að sýna fram á, þannig að hafið sé yfir skynsamlegan vafa, að kærandi og dóttir hennar hafi ekki verið búsett á Íslandi á umdeildu tímabili. Með hliðsjón af framangreindu er það mat úrskurðarnefndar að kærandi uppfyllti ekki skilyrði fyrir milligöngu meðlagsgreiðslna frá 28. mars 2023 þegar milliganga meðlagsgreiðslna hófst hjá Tryggingastofnun. Þá á Tryggingastofnun endurkröfurétt samkvæmt almennum reglum hafi stofnunin ofgreitt meðlag, sbr. 16. gr. reglugerðar nr. 945/2009.

Með hliðsjón af framangreindu er það niðurstaða úrskurðarnefndar velferðarmála að staðfesta ákvörðun Tryggingastofnunar um að stöðva milligöngu um meðlagsgreiðslur til kæranda frá 28. mars 2023 og endurkrefja hana um ofgreitt meðlag. Sú niðurstaða hefur þó engin áhrif á skyldu meðlagsgreiðanda til greiðslu meðlagsins beint til kæranda.

Ú R S K U R Ð A R O R Ð

Ákvörðun Tryggingastofnunar ríkisins um að stöðva milligöngu meðlagsgreiðslna og um endurkröfu ofgreidds meðlags til A, er staðfest.

F.h. úrskurðarnefndar velferðarmála

Rakel Þorsteinsdóttir