Úrskurður nr. 242/2025

Hinn 18. mars 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 242/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU24080129

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 20. ágúst 2024 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Kína (hér eftir kærandi), ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 15. ágúst 2024, um að synja henni um vegabréfsáritun til Íslands.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að ákvörðun Útlendingastofnunar verði felld úr gildi og fallist verði á beiðni hennar um vegabréfsáritun til Íslands.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu gilda einkum ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, Schengen-samningurinn og verklagsreglur þess samnings.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Með umsókn, dags. 1. ágúst 2024, óskaði kærandi eftir vegabréfsáritun til Íslands og Schengen-svæðisins fyrir 13 daga dvöl frá 22. október 2024 til 3. nóvember 2024. Umsókn kæranda var lögð fram í Kína. Umsókn kæranda var synjað með ákvörðun Útlendingastofnunar, dags. 15. ágúst 2024. Hinn 20. ágúst 2024 barst kærunefnd kæra frá kæranda. Kærandi lagði fram frekari fylgigögn með tölvubréfi, dags. 22. ágúst 2024.

III. Málsástæður og rök kæranda

Í kæru kemur fram að kærandi hafa starfað í tíu ár hjá alþjóðlegum banka og hafi sagt upp störfum árið 2024. Starfið hafi gert kæranda andlega og líkamlega úrvinda og hún því ákveðið að taka ársfrí frá vinnumarkaði til að hvílast og vera í náttúrunni. Það sé einmitt helsti tilgangurinn með fyrirhugaðri ferð kæranda til Íslands. Kærandi eigi sparnað og fasteign í Peking og virði eigna hennar nemi 9-10 milljónum kínverskra Yuan (RMB). Eignir kæranda geri henni kleift að afla tekna. Þó að ekki hafi komið reglulegar tekjur inn á bankareikning kæranda síðustu þrjá mánuði hafi kærandi vel efni á ferðinni. Í kæru greindi kærandi frá því að hún hefði oft ferðast frá Kína, hún hefði ávallt snúið aftur og hefði sterk tengsl við heimaríki sitt. Kærandi greindi frá því að hún hygðist ferðast um Ísland ásamt þremur öðrum einstaklingum, þar á meðal fjölskyldumeðlimum. Ef að umsókn hennar um vegabréfsáritun yrði synjað kynni það einnig að hafa áhrif á ferðaáætlanir samferðafólks hennar. Óskar kærandi eftir því að umsókn hennar verði endurmetin með tilliti til þessa. Í tölvubréfi kæranda til kærunefndar, dags. 22. ágúst 2024, greindi kærandi frá því að samferðafólk hennar hefði fengið útgefna vegabréfsáritun en þau hefðu áhyggjur af því að ekkert þeirra gæti farið í ferðina ef kærandi kæmist ekki með þeim.

Kærandi lagði fram ný gögn á kærustigi; staðfestingu á eignum frá verðbréfamiðlun og staðfestingu á eignum frá viðskiptabanka.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Samkvæmt 1. mgr. 20. gr. laga um útlendinga þurfa útlendingar að hafa vegabréfsáritun til að koma hingað til lands, nema annað sé ákveðið í reglum sem ráðherra setur. Í reglugerð um vegabréfsáritanir er kveðið á um verklagsreglur og skilyrði fyrir útgáfu vegabréfsáritana af Íslands hálfu til gegnumferðar um eða fyrirhugaðrar dvalar, einnar eða fleiri, á yfirráðasvæði Schengen-samstarfsins í allt að 90 daga á hverju 180 daga tímabili, sem og heimild Útlendingastofnunar til útgáfu vegabréfsáritana til lengri dvalar á Íslandi á grundvelli dvalar- og/eða atvinnuleyfis, sbr. 1. gr. Ríkisborgarar Kína þurfa vegabréfsáritun til Íslands, sbr. viðauka 8 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga koma fram skilyrði til útgáfu vegabréfsáritunar og í 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir er tilgreint hvenær synja skuli um vegabréfsáritun. Heimilt er samkvæmt fyrrgreindri 6. mgr. 20. gr. að veita útlendingi vegabréfsáritun sem gildir á öllu Schengen-svæðinu ef grunnskilyrðum a - h liða sömu greinar er fullnægt.

Samkvæmt 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga skal vegabréfsáritun ekki veitt ef ástæða er til að vefengja uppgefinn tilgang ferðar útlendings hingað til lands eða réttmæti upplýsinga sem hann hefur veitt. Er þessi regla áréttuð í 8. mgr. ákvæðisins en þar kemur fram að við mat á umsókn um vegabréfsáritun skuli auk þjóðernis taka tillit til félagslegrar stöðu og hættu á að útlendingur dvelji lengur á Schengen-svæðinu en honum er heimilt. Í 8. mgr. 20. gr. laga um útlendinga segir enn fremur að ráðherra setji reglur um vegabréfsáritanir, þar á meðal um skilyrði fyrir því að veita þær og að heimilt sé að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja við mat á umsókn um vegabréfsáritun. Með aðild að Schengen-samstarfinu tókust íslensk stjórnvöld á hendur skyldu til að fylgja samræmdum reglum um útgáfu vegabréfsáritana. Hafa stjórnvöld sem annast afgreiðslu umsókna um vegabréfsáritanir mótað tilteknar verklagsreglur til að styðjast við, byggðar á efnisreglum Schengen-samningsins. Í athugasemdum með frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að við mat á einstökum atriðum sé nauðsynlegt að taka tillit til reynslu og framkvæmdar annarra Schengen-ríkja. Leiði það af eðli samstarfsins að mikilvægt sé að samræmis sé gætt á þessu sviði svo sömu skilyrði gildi um vegabréfsáritanir á Schengen-svæðinu.

Samkvæmt 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir skal með fyrirvara um 1. mgr. 25. gr. reglugerðarinnar synjað um vegabréfsáritun í þeim tilvikum sem tilgreind eru í a. og b. lið 1. mgr. 33. gr.

Synjunarform Útlendingastofnunar er staðlað form sem öll þátttökuríki Schengen-samstarfsins notast við, sbr. viðauki 6 við reglugerð um vegabréfsáritanir. Í forminu er hægt að merkja við reiti á bilinu 1-17, þ.e. ástæður þess að umsóknum sé synjað. Í ákvörðun í máli kæranda er merkt í reit 2, þ.e. að ekki voru færð rök fyrir tilgangi og skilyrðum fyrirhugaðrar dvalar. Ákvörðuninni fylgdu viðbótarathugasemdir, þar sem fram kemur að kærandi hafi ekki lagt fram sönnun á reglulegum tekjum. Vísað er til framkvæmdarákvörðunar framkvæmdastjórnarinnar (ESB) 2014/7594, dags. 22. október 2014, um lista þeirra gagna sem fylgja skuli umsóknum um vegabréfsáritanir sem lagðar eru fram í Kína. Af þeim sökum hafi kærandi ekki uppfyllt skilyrði 20. gr. laga um útlendinga sem og 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir.

Með vísan til 21. gr. stjórnsýslulaga var kæranda jafnframt leiðbeint um að hún gæti óskað eftir skriflegum rökstuðningi innan 14 daga frá tilkynningu ákvörðunar. Samkvæmt gögnum málsins liggur ekki fyrir skriflegur rökstuðningur vegna ákvörðunar í máli kæranda.

Meðferð umsóknar kæranda fór fram hjá utanríkisþjónustunni, sbr. 10. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Þyki skilyrði ekki fyrir hendi til útgáfu áritunar er mál lagt fyrir Útlendingastofnun til ákvörðunar.

Í 14. gr. reglugerðar um vegabréfsáritun er kveðið á um fylgiskjöl með umsókn um vegabréfsáritun. Í 1. mgr. kemur fram að þegar sótt er um samræmda vegabréfsáritun skuli umsækjandi framvísa; skjölum sem gefa til kynna tilgang ferðar; skjölum er varða gistingu eða sönnun á að hann hafi nægt fé til að greiða fyrir gistingu; skjölum sem gefa til kynna að hann hafi nægt fé sér til framfærslu, bæði meðan á fyrirhugaðri dvöl stendur og til þess að snúa aftur til uppruna- eða búsetulands síns, eða að hann sé í aðstöðu til að útvega sér slíkt fé á lögmætan hátt í samræmi við e-lið 1. og 2. mgr. reglugerðar nr. 866/2017 um för yfir landamæri. Í 3. mgr. 14. gr. kemur fram að til að kanna hvort skilyrðum 1. mgr. ákvæðisins sé fullnægt, sé yfirvöldum sem hafa umsókn til vegabréfsáritunar til meðferðar heimilt að óska eftir gögnum sem talin eru upp í skrá í viðauka 2, sem eru ekki tæmandi talin. Yfirvaldinu er jafnframt heimilt að óska eftir öðrum gögnum ef þurfa þykir.

Gögn sem sýna fram á reglulegar tekjur eru meðal nauðsynlegra fylgigagna með umsókn um vegabréfsáritun í tilviki umsækjenda frá Kína sem eru atvinnulausir og einhleypir, sbr. c-liður 6. mgr. 20. gr. laga um útlendinga og iv. tölul. a-liðar 33. gr. reglugerðar nr. 795/2022 um vegabréfsáritanir, sbr. 1. gr. ákvörðunar framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins nr. C(2014) 7594 og koma fram í 8. tölul. gátlista með vegabréfsáritunarumsóknum sem lagðar eru fram hjá sendiráði Íslands í Peking. Tilvísun 8. töluliðar hvað þetta varðar er hins vegar almenn og vísar einungis til „hverskonar sönnunar á reglulegri innkomu“ án frekari útskýringa á hvað teljist fullnægjandi í þeim efnum. Í umsókn kæranda um vegabréfsáritun kemur fram að kærandi sé atvinnulaus en í gátlista með vegabréfsáritunarumsókn kemur fram að kærandi sé sjálfstætt starfandi (e. freelance). Með vísan til almenns orðalags 8. tölul. gátlista með vegabréfsáritunarumsókn hefði, í samræmi 7. gr. stjórnsýslulaga og góða stjórnsýsluhætti, mátt leiðbeina kæranda um að framlögð gögn hvað varðar reglulegar tekjur teldust ófullnægjandi, áður en ákvörðun um synjun var tekin. Þrátt fyrir framangreint liggja eftir sem áður ekki fyrir ástæður sem leiða til þess að kærandi eigi lögvarða hagsmuni af því að fá leyst úr kröfu sinni. Framangreindir ágallar á málsmeðferð Útlendingastofnunar leiða því ekki til þess að fella beri ákvörðunina úr gildi af þeirri ástæðu.

Í gögnum málsins liggur m.a. fyrir færslulisti bankareiknings kæranda frá viðskiptabanka. Í kæru greindi kærandi frá því að eignir kæranda geri henni kleift að afla tekna. Kærandi hefur á kærustigi lagt fram staðfestingu á fjárhagstöðu frá viðskiptabanka og staðfestingu á verðbréfaeign/eignastöðu kæranda frá verðbréfamiðlun. Ekki hefur verið sýnt fram á að kærandi hafi reglulegar tekjur í heimaríki en fyrir liggur að hún eigi nokkuð fjármagn hvoru tveggja innistæðu í banka en einnig í formi fjárfestinga sem rennir stoðum undir að hún hafi nægilegt fé til framfærslu vegna ferðalags hér á landi og til þess að ferðast til og frá heimaríki. Það ferðatímabil sem kærandi sótti um vegabréfsáritun fyrir er hins vegar liðið þegar úrskurður þessi er kveðinn upp. Forsendur hinnar kærðu ákvörðunar hvað þetta varðar byggjast á efnislegum skilyrðum sem ættu ekki að hafa íþyngjandi áhrif á réttarstöðu kæranda hafi hún áform um að sækja um vegabréfsáritun til ferðalaga inn á Schengen-svæðið að nýju eða koma hingað til lands í framtíðinni, sbr. til hliðsjónar dóm Hæstaréttar nr. 25/2022, dags. 9. maí 2022. Telst kærandi því ekki hafa lögvarða hagsmuni af því að lagt sé mat á ný gögn sem varða fjárhag hennar sem lögð voru fram á kærustigi. Er kæranda þess í stað leiðbeint um að sækja um vegabréfsáritun að nýju. Að framangreindu virtu er það niðurstaða kærunefndar að ekki hafi verið færð rök fyrir tilgangi og skilyrðum fyrirhugaðrar dvalar , sbr. ii-tölul. a-liðar 1. mgr. 33. gr. reglugerðar um vegabréfsáritanir. Hafi kærandi þannig ekki sýnt fram á tilgang dvalar sbr. d-lið 6. mgr. og 7. mgr. 20. gr. laga um útlendinga. Verður hin kærða ákvörðun um að synja kæranda um vegabréfsáritun til landsins því staðfest. Kæranda er leiðbeint um að hann geti sótt um vegabréfsáritun að nýju.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun Útlendingastofnunar er staðfest.

The decision of the Directorate of Immigration is affirmed.

Fyrir hönd kærunefndar útlendingamála,

Valgerður María Sigurðardóttir, varaformaður