Úrskurður nr. 452/2025

Hinn 4. júní 2025 er kveðinn upp svohljóðandi

úrskurður nr. 452/2025

í stjórnsýslumáli nr. KNU25010104

Kæra [...]

I. Kröfur, kærufrestir og kæruheimild

Hinn 23. janúar 2025 kærði [...], fd. [...], ríkisborgari Úkraínu (hér eftir kærandi), ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 23. janúar 2025, um frávísun frá Íslandi til nefndar um eftirlit með störfum lögreglu. Kæran var áframsend til kærunefndar útlendingamála á grundvelli 2. mgr. 7. gr. stjórnsýslulaga nr. 37/1993 hinn 27. janúar 2025.

Af kæru má ráða að kærandi krefjist þess að hin kærða ákvörðun verði felld úr gildi.

Fyrrgreind ákvörðun er kærð á grundvelli 7. gr. laga um útlendinga og barst kæran fyrir lok kærufrests.

Lagagrundvöllur

Í máli þessu koma einkum til skoðunar ákvæði laga um útlendinga nr. 80/2016 ásamt síðari breytingum, reglugerð um útlendinga nr. 540/2017 ásamt síðari breytingum, ákvæði stjórnsýslulaga nr. 37/1993, ákvæði laga um landamæri nr. 136/2022, reglugerð um för yfir landamæri nr. 866/2017, reglugerð Evrópuþingsins og ráðsins 2016/399 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar), stjórnarskrá lýðveldisins Íslands, sbr. lög nr. 33/1944, mannréttindasáttmáli Evrópu, sbr. lög nr. 62/1994, auk annarra alþjóðlegra skuldbindinga Íslands á sviði mannréttinda eftir því sem tilefni er til.

II. Málsatvik og málsmeðferð

Kærandi kom til landsins 23. janúar 2025 með flugi frá Gdansk, Póllandi. Með ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum, dags. 23. janúar 2025, var kæranda vísað frá landinu á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í skýrslu lögreglu, dags. 24. janúar 2025, kemur fram að lögregla hafi haft afskipti af kæranda við löggæslustörf á Keflavíkurflugvelli. Hafi kærandi lýst því yfir að tilgangur dvalar hennar á Íslandi væri að starfa sem dansari á tilteknum næturklúbbi. Hún hefði þó ekki dvalar- eða atvinnuleyfi í gildi en taldi sig ekki þurfa þess þar sem hún fengi greidd laun í Póllandi, hvar hún hafði dvalarleyfi í gildi. Fram kemur að kæranda hafi verið kynntur réttur sinn til að njóta aðstoðar lögmanns eða annarra á eigin kostnað. Í kjölfarið hafi verið tekin ákvörðun um að frávísa kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga sökum skorts á dvalar- og atvinnuleyfi. Fram kemur í skýrslunni að eigandi næturklúbbsins hvar kærandi hygðist starfa hafi ruðst inn á flugverndarsvæði Keflavíkurflugvallar án heimildar. Hafi sá aðili, með atbeina lögmanns, bent kæranda á að henni væri unnt að sækja um alþjóðlega vernd hér á landi í því skyni að komast inn í landið. Eftir að hafa ráðfært sig við lögmann hafi kærandi ákveðið að sækja ekki um vernd. Kærandi hafi ekki haft tök á að kaupa sér farmiða úr landi og því hafi lögreglan útvegað henni farmiða. Undirritaði kærandi skuldaviðurkenningu þess efnis.

Kæra kæranda á ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum barst kærunefnd útlendingamála 27. janúar 2025. Með tölvubréfi kærunefndar, dags. 27. janúar 2025, var kæranda veittur frestur til 10. febrúar 2025 til þess að leggja fram greinargerð vegna kærumálsins. Með tölvubréfi, dags. 12. febrúar 2025, lagði lögmaður kæranda fram umboð og lýsti því yfir að hann myndi taka yfir samskipti við kærunefnd í málinu og skila greinargerð. Engin greinargerð barst.

III. Málsástæður og rök kæranda

Kærandi lagði ekki fram greinargerð eða aðrar röksemdir vegna málsins.

IV. Niðurstaða kærunefndar útlendingamála

Kærandi er ríkisborgari Úkraínu og þarf því ekki vegabréfsáritun til landgöngu hér á landi, enda sé hún handhafi vegabréfs með lífkennum, sbr. viðauka 9 við reglugerð um vegabréfsáritanir nr. 795/2022, og má dvelja hér á landi í 90 daga á hverju 180 daga tímabili. Að auki er kærandi handhafi dvalarleyfis í Póllandi, sbr. 10. tölul. viðaukans.

Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum um frávísun kæranda, dags. 21. janúar 2025, byggist á c-lið 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga. Í síðastnefndu lagaákvæði kemur fram að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi við komu til landsins eða allt að sjö sólarhringum frá komu þegar hann hefur ekki tilskilið leyfi til dvalar eða vinnu eða getur ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn er upp fyrir dvölinni. Í athugasemdum með frumvarpi því sem varð að gildandi lögum um útlendinga segir m.a. að ákvæði c-liðar mæli fyrir um að heimilt sé að vísa útlendingi frá landi hann geti ekki leitt líkur að þeim tilgangi sem gefinn sé upp fyrir dvölinni. Sé ákvæðið efnislega samhljóða c-lið 1. mgr. 5. gr. reglugerðar (EB) nr. 562/2006 um för yfir landamæri (Schengen-landamærareglurnar). Athugasemdirnar vísa einnig til 5. gr. reglugerðar um för yfir landamæri nr. 866/2017. Samkvæmt 1. mgr. 106. gr. a. laga um útlendinga tekur lögreglustjóri ákvörðun um frávísun við komu til landsins. Útlendingastofnun tekur ákvörðun um frávísun eftir komu til landsins og aðrar ákvarðanir samkvæmt XII. kafla laganna.

Líkt og rakið er í málsatvikalýsingu grundvallast hin kærða ákvörðun um frávísun kæranda á því að hún hafi ekki haft tilskilið leyfi til atvinnu hér á landi. Kærandi lagði ekki fram sérstakar röksemdir vegna málsins á kærustigi en meðal gagna málsins eru tölvubréfasamskipti lögmanns kæranda við lögreglu. Í samskiptunum kemur fram sú afstaða lögmanns kæranda að forsenda lögreglu um skort á atvinnuleyfi byggi á réttarheimildum sem felld hafi verið brott úr íslenskri löggjöf.

Samkvæmt meginreglum laga um atvinnuréttindi útlendinga nr. 97/2002 ber útlendingum almennt að hafa atvinnuleyfi til starfa hér á landi en frá því eru undanþágur sem mælt er fyrir um í III. kafla laganna. Undanþágur vegna tímabundinna starfa í allt að 90 daga á ári eru lögfestar í 23. gr. laganna. Fram kemur í 1. mgr. 23. gr. til hvaða starfa slíkar undanþáguheimildir geti átt við en í 2. mgr. koma fram formskilyrði varðandi tilkynningu og upplýsingamiðlun til Vinnumálastofnunar, sem er það stjórnvald sem fer með framkvæmd laga um atvinnuréttindi útlendinga, sbr. 2. mgr. 4. gr. laganna. Á vefsvæði sínu hefur Vinnumálastofnun birt frekari upplýsingar um undanþágu frá atvinnuleyfi vegna skammtímavinnu undir 90 dögum á ári. Á vefsvæðinu er jafnframt að finna hlekk þar sem aðilar geta lagt fram tilkynningu til Vinnumálastofnunar í samræmi við 2. mgr. 23. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga. Áréttar stofnunin á vefsíðu sinni að hafi tilkynning ekki verið send til Vinnumálastofnunar teljist einstaklingur ekki undanþeginn atvinnuleyfi og getur það leitt til þess að viðkomandi verði stöðvaður og vísað frá á landamærunum.

Að teknu tilliti til fyrrgreindra samskipta lögmanns kæranda og lögreglu er ljóst að ákvæði b-liðar 23. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga tók nokkrum breytingum með gildistöku núgildandi laga um útlendinga nr. 80/2016, sbr. 122. gr. breytingalaganna. Fyrir setningu laga nr. 80/2016 kom fram í ákvæði b-liðar 23. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga að listamenn, að undanskildum hljóðfæraleikurum sem ráða sig til starfa á veitingahúsum, væru undanþegnir kröfu um atvinnuleyfi vegna vinnu í allt að fjórar vikur á ári hér á landi. Samkvæmt 2. málsl. ákvæðisins tæki undanþágan þó ekki til dansara sem kæmu fram á næturklúbbum, sbr. i-lið 9. gr. laga um veitinga- og gististaði, nr. 67/1985, sbr. lög nr. 66/2000. Að efninu til hafði ákvæðið staðið óhreyft frá gildistöku laga um atvinnuréttindi útlendinga. Með gildistöku laga um útlendinga nr. 80/2016, sbr. c-lið 16. tölul. 122. gr. laganna var ákvæði 2. málsl. b-liðar 1. mgr. 23. gr. laga um atvinnuréttinda útlendinga, þ.e. sá hluti sem fjallaði um að dansarar á næturklúbbum féllu ekki undir undanþágu frá atvinnuleyfi, fellt brott. Í skýringum við ákvæðið í frumvarpi til laga um útlendinga kemur fram að tillagan taki mið af 4. gr. laga um veitingastaði, gististaði og skemmtanahald nr. 85/2007, sem leggi bann við því að veitingastaðir bjóði upp á nektarsýningar eða á annan hátt geri út á nekt starfsmanna eða annarra sem eru á staðnum. Því þótti ekki lengur þörf að taka fram í lögum um atvinnuréttindi útlendinga að dansarar sem koma fram á næturklúbbum, séu ekki undanþegnir kröfu um atvinnuleyfi vegna vinnu í tiltekinn tíma hér á landi.

Samkvæmt framansögðu er ljóst að hið almenna bann við undanþágu frá atvinnuleyfi vegna dansara sem fram koma á næturklúbbum hefur ekki verið í íslenskri löggjöf frá gildistöku laga um útlendinga nr. 80/2016. Á hinn bóginn ber kærandi sönnunarbyrðina á því að hún njóti tímabundinnar undanþágu frá atvinnuleyfi hér á landi. Ekkert í gögnum málsins eða málatilbúnaði kæranda bendir til þess að hún hafi sent tilkynningu til Vinnumálastofnunar í samræmi við áskilnað 2. mgr. 23. gr. laga um atvinnuréttindi útlendinga. Samkvæmt framangreindu verður ekki fallist á að kærandi sé undanþegin frá meginreglunni um að hafa atvinnuleyfi.

Að öllu framangreindu virtu hafði kærandi ekki viðhlítandi heimild til vinnu hér á landi, hvorki atvinnuleyfi né naut hún undanþágu frá kröfu um atvinnuleyfi, við töku hinnar kærðu ákvörðunar. Verður hin kærða ákvörðun um frávísun kæranda á grundvelli c-liðar 1. mgr. 106. gr. laga um útlendinga því staðfest.

Úrskurðarorð:

Ákvörðun lögreglustjórans á Suðurnesjum er staðfest.

The decision of the Police Commissioner of Suðurnes District is affirmed.

Þorsteinn Gunnarsson

Vera Dögg Guðmundsdóttir